irruo
irruo, to rush in, invade, press into, make an attack
inruō, ruī, 3, n. and a.: to rush in, break in, 2.757; rush on, 2.383; rush, 9.555.
irrŭo (inr-), rŭi, 3, v. n. [in-ruo], to rush or force one’s way into, invade, press into, make an attack upon.
- I Lit.: ilico equites jubet dexterā inruere, Plaut. Am. 1, 1, 88 (240) (dub.; Ussing, inducere): quam mox inruimus? Ter. Eun. 788: irruimus ferro, Verg. A. 3, 222: in aedis alienas, Ter. Ad. 88: in mediam aciem, Cic. Fin. 2, 19, 61: in aliquem, id. Dom. 45: super collum alicujus, to embrace eagerly, Vulg. Gen. 46, 29: super gladium suum, id. 1 Par. 10, 4.—
- β With dat.: flammis, Claud. Cons. Mall. Theod. 194.—
- γ With acc.: proximos agros, Front. 1, 5, 16: Rhodopen, Claud. IV. Cons. Hon. 50: Alpes, id. Epigr. 77, 5: has terras, of waters, Amm.17, 13, 4.—
- δ With se: vide ne ille huc prorsus se irruat, Ter. Ad. 550.—
- II Trop., to force one’s way into, rush into, enter eagerly into or upon, seize upon: in alienas possessiones, Cic. de Or. 1, 10, 41: verecunda debet esse translatio, ut deducta esse in alienum locum, non irruisse videatur, id. ib. 3, 41, 165: in odium alicujus et offensionem, to incur, id. Verr. 1, 12, 35: inruente in se Spiritu Dei, Vulg. Num. 24, 2: permulta sunt circumspicienda, ne quid offendas, ne quo irruas, make a hasty blunder in speaking, Cic. de Or. 2, 74, 301.—
- β With dat.: cladibus, Luc. 7, 60.
ir-ruo (in-ruo), ruī, ruitūrus, ere, I) hinein- od. hereinstürzen, -rennen, eindringen, A) eig.: 1) übh.: a) v. Pers.: in Casinam, Plaut.: in aedes, Ter.: in aciem, Liv.: in alqm, auf jmd. losstürmen, Cic. – m. Dat., flammis, Claud. Mall. Theod. cons. 194: convivio, Augustin. serm. 99, 1: Sodomis (v. Feinde), Augustin. de civ. dei 16, 22. – m. Acc., proximos agros, Frontin. 1, 5, 16: Rhodopen, Claud. IV. cons. Hon. 50: Alpes, Claud. epigr. 77, 5. – absol., quam mox irruimus? Ter.: refl., vide ne ille huc prorsus se irruat, Ter. adelph. 550. – b) v. Lebl.: α) übh.: cernit redam ferventibus equis super se irruere, Hieron. vit. Hilar. 6. – β) v. einem Gewässer, in ein Land eindringen, m. Acc., has terras, Amm. 17, 13, 4. – 2) Besitz ergreifend sich eindrängen, in alienum locum (Ggstz. immigrasse in suum locum), Cic.: in alienas possessiones, Cic. – B) übtr.: ne quo irruas, strauchelst, Cic.: in odium offensionemque populi Romani, gleichs. blind hineinrennen = sich mit aller Gewalt zuziehen, Cic.: v. Lebl.: irruat in miseros cognata potentia cives! Claud. – II) tr.: 1) losstürzen lassen, inibi inruunt cachinnos ioca dicta risitantes, Laev. fr. 19 M. (bei Non. 209, 30). – 2) einstürzen, irruituram domum maiorem minoremque testatur, Hieron. praef. in Amos. – ➳ Gen. Plur. des Partiz. Präs. inruentum, Sidon. epist. 3, 3, 6.
irrŭō (11) (inr-), rŭī, ĕre, intr. et qqf. tr., ¶ 1 se précipiter (fondre) dans, sur, contre : in mediam aciem Cic. Fin. 2, 61, foncer au milieu des rangs ; in aliquem Cic. Mil. 76, foncer sur qqn (lʼattaquer) ; cæca ambitio in gladios irruens Sen. Ben. 7, 26, 4, ambition aveugle qui se rue au risque dʼêtre enferrée || [avec dat.] Claud. Cons. Theod. 194 ; Aug. Serm. 99, 1 || tr., envahir : Frontin. Strat. 1, 5, 16 ; Claud. Epigr. 77, 5 ¶ 2 [fig.] faire invasion dans : in alienum locum Cic. Br. 274, faire invasion dans un emploi qui nʼest pas le sien [en parl. dʼun mot métaphorique], cf. Cic. de Or. 1, 41 ; 3, 265 || se jeter contre = sʼexposer à [avec in acc.] : Cic. Verr. 2, pr. 35 || se jeter contre, heurter [un écueil] : (aliquo = in aliquid) Cic. de Or. 2, 301 ¶ 3 tr. a) se inruere Ter. Ad. 550, se lancer, se ruer dans ; b) faire se précipiter : cachinnos Læv d. Non. 209, 30, déchaîner les rires.
- 1. zich storten op, binnenstormen, binnendringen (ook metaf.) [in aciem hostium; in aedes; in odium populi Romani zich blindelings storten op, dwz. zich op de hals halen]; ➤ ne quo irruas let op dat je nergens over struikelt;
- 2. (metaf.) binnendringen [in alienas possessiones].
in-ruō (irr-) ruī, —, ere,
- to rush in, invade, press into, make an attack: quam mox inruimus?T.: ferro, V.: in aedīs, T.: vi in tectum: ne ille huc prorsus se inruat, T.—Fig., to force a way in, rush into, enter eagerly upon, seize: in alienas possessiones: in odium populiR., incur.—Of a speaker: ne quo inruas, i. e. trip through haste.