iudicium
iudicium, a judgment, judicial investigation, trial, legal process, sentence
Milo was summoned before the court
he attaches no value to the judgements of others
- I Lit.: omnia judicia aut distrahendarum controversiarum aut puniendorum maleficiorum causā reperta sunt, Cic. Caecin. 2: dignitatis meae, concerning, id. Brut. 1, 1: praetor judicium prius de probro, quam de re fieri maluit, id. Quint. 2: de alicujus meritis judicia facere, id. Or. 41, 140: de mea fide, id. Fam. 11, 29, 2: de se, Caes. B. G. 1, 41, 2: inter sicarios, for assassination, Cic. Rosc. Am. 5, 11: adducere causam aliquam in judicium, id. Opt. Gen. Or. 7, 18: judicio aliquid defendere, id. Quint. 20, 62: agere, to settle a dispute, Plin. 9, 35, 58, § 120: ferre, to give his vote; of a judge (different from sententiam ferre, to pass sentence), Cic. Tog. Cand. p. 525 Orell.: exercere, id. Q. Fr. 2, 16, 3: vocare aliquem in judicium, to summon before court, id. Balb. 28, 64: judicio quempiam arcessere, to sue, id. Fl. 6, 14: sistere in judicium, to set before the court, Dig. 2, 5, 4: dare, to allow, grant a trial, of the praetor who proposes the judges: in Lurconis libertum judicium ex edicto dedit, Cic. Fl. 35, 88: judicium accipere, suscipere, to undertake a legal trial, id. Quint. 20, 62; Dig. 5, 3, 7: pati, to submit to, Cic. Quint. 20, 63: damnatus inani judicio Marius, Juv. 1, 48. —
- II Transf.
- A A court of justice: at ille in judicium venit, Nep. Ep. 8: judicium clauserat militibus armatis, Quint. 4, 2, 25. —
- B Beyond the legal sphere, a judgment, decision, opinion with regard to any thing: meum semper judicium fuit, omnia nostros invenisse per se sapientius quam, etc., Cic. Tusc. 1, 1, 1: decima legio per tribunos militum ei gratias egit, quod de se optimum judicium fecisset, Caes. B. G. 1, 41: judicium facere, quanti quisque sibi faciendus esset, to judge, decide, Cic. Fam. 13, 29, 1: meo judicio, in my judgment, according to my opinion, id. Brut. 8, 32; Quint. 9, 3, 59: ex alicujus judicio, Cic. Rosc. Am. 37, 108: de quo homine vos tanta et tam praeclara judicia fecistis, i. e. by conferring honors on him, id. de Imp. Pomp. 15, 43.—
- C The power of judging, judgment, discernment: studio optimo, judicio minus firmo praeditus, Cic. Or. 7, 24; id. Fam. 9, 6, 4: intellegens, id. Opt. Gen. Or. 4, 11: subtile, Hor. Ep. 2, 1, 242: si quid mei judicii est, if I can judge of it, Cic. Fin. 2, 12, 36: videor id judicio facere, i. e. with discretion, good judgment, id. Q. Fr. 3, 1, 5, § 18; so Caes. B. G. 5, 27; Cic. Div. 2, 13, 30 dub.: adhibere, Tac. H. 1, 83: acri judicio perpendere aliquid, Lucr. 2, 1042.—
- D Judicial harangues, speeches in court: illa mala judicia, Quint. 10, 1, 70.
II) die Erkenntnis, Entscheidung, der Ausspruch, das Urteil, der Urteilsspruch, A) eig., des Richters u. der Obrigkeit übh., Cic. u. Liv.: populi, Liv.: senatus, Gutachten, Caes.: Paridis iudicium inter deas, Auson.: in iudicium venire, zur E. kommen, Cic. u. Tac.: iudicium facere de alqa re, ein richterliches Gutachten abfassen, Cic.: priores decem viri quaedam, quae sui iudicii videri possent, ad populum reiecerant, vor ihren Richterstuhl zu gehören schien, Liv.: iudicia penes vos erunt de capite nostro fortunisque, Liv. 3, 53, 10: de quo non praeiudicium, sed plane iudicium iam factum putatur, Cic. div. in Caecil. 12: iudicia domi conflabant, pronuntiabant in foro, Liv. 3, 36, 8.
B) übtr.: 1) das Urteil, die Meinung, der Ausspruch, die Entscheidung, a) übh.: iud. vulgi, Cic. u. Hor.: iud. erroris, irriges Urteil, Phaedr.: erga se iudicia senatus, die für ihn so günstigen Urteile des S., Liv.: vester in me et amor et iudicium, eure L. zu mir und euer U. über mich, Cic.: intellegentium iudicio, nach dem U. der Kenner, Cic.: iudicio acri perpendĕre, Lucr.: optimum i. facere de alqo, Caes.: sui iudicii rem non esse, könnten in dieser Sache kein Urteil fällen, die Sache gehöre nicht vor ihren Richterstuhl (ihr Forum), Caes.: u. so nihil possumus iudicare, nisi quod est nostri iudicii, Cic.: vestrûm iudicium fecit, er hat das U. euch anheimgestellt, Ter.: i. difficile est, cuius laus prima sit, Iustin.: neque eius rei iudicium differre sustineo, Quint.: pulchritudinis habere verissimum iudicium, das kompetenteste U. über die Sch. haben, Cic. – i. supremum, die E. durchs Testament, der letzte Wille, Val. Max. u. Suet.: u. so i. patris, Iustin. (vgl. Ruhnken Suet. Aug. 66). – b) insbes., das nicht ausdrücklich durch Worte, sondern durch die Tat bekundete Urteil über jmd. (s. die Auslgg. zu Cic. de imp. Pomp. 43; Rosc. Am. 108), ex Chrysogoni iudicio, Verfahren, Cic.: ut i. nostrum metus videatur, Cic.: de alqo praeclara iudicia facere, Cic. – c) übtr., die auf ein Urteil gegründete individuelle Meinung, Ansicht von einer Person od. Sache, neque iudicium tuum fallemus, Auct. b. Alex.: iudicium animi mutare, Sall.: iudiciis fruar isdem, Hor. – prägn., α) die ausgesprochene günstige Ansicht über jmd., das ehrenvolle Zeugnis, patroni, Cic. ep. 13, 46: iudicia principis, Plin. ep. 4, 15. – β) die gehegte gute Meinung von jmd., das gute Vorurteil, sollicitus de imperatoris erga se iudicio, Spart. Hadr. 2, 8: nihil mihi gravius potest evenire quam ut vestrum iudicium Albinus potius haberet quam Severus, Sever. bei Capit. Albin. 12, 6. – 2) meton.: a) die Urteilskraft, das Urteil, bes. in bezug auf Beurteilung des Schönen in Kunst u. Literatur = der Geschmack, i. intellegens, Cic.: i. subtile, Hor.: magni iudicii esse, Cic.: peracre iudicium habere, Cic.: alci iudicium numquam defuit, Cic.: cum iudicio legere, Quint.: nec ullā re magis eiusdem aetatis oratores praecurrit, quam iudicio, Tac. dial. – b) die Einsicht, Überlegung, dah. bald = die Überzeugung, bald = der Bedacht, Vorbedacht (s. Benecke Cic. Lig. 7), iudicio alqd facere, Cic.: Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, an etc., dubium est, Caes.: non inertiā, sed iudicio fugisse, Nep.: in insaniam non casu incĭdere, sed iudicio pervenire, Sen. rhet.: successorem (als N.) asciri necessitate magis, quam iudicio (aus freier Wahl), Suet. – ➳ Abl. ioudicio geschr., Corp. inscr. Lat. 1, 197, 2 u. ö.
- 1. oordeel, uitspraak, vonnis, arrest, beslissing [senatūs; populi; (over iem.: de; over iets: gen.; de) de capite fortunisque alcis]; ➤ -um facere, ferre, dicere vonnis wijzen, uitspreken;
- 2. gerechtelijk onderzoek, rechtszitting, rechtspraak, proces (wegens, over: gen.; de) [capitis, de capite over een halsmisdrijf; repetundarum, de pecuniis repetundis wegens afpersing; publicum strafrechtelijk; privatum civielrechtelijk; inter sicarios wegens sluipmoord]; ➤ -o praeesse een proces voorzitten; -um dare, reddere gerechtelijk onderzoek toestaan (v.e. pretor); qui -um dat = pretor; -um committere instellen; -um accipere een gerechtelijk onderzoek op zich nemen, aanvaarden; alqm in -um deducere, adducere, vocare aanklagen, voor het gerecht dagen; -um effugere aan een strafproces ontkomen; -um exercere een rechtszitting houden, organiseren; -um nullum habuit was nooit in een proces verwikkeld; -um vincere, tenere een proces winnen;
- 3. (meton.) (a) functie v. rechter; rechtspraak; ➤ -a manere apud ordinem senatorium volunt; (b) rechtbank, gerechtsplaats; ➤ in -um venire; multum in -is versari; (c) (college v.) rechters; ➤ -um implorare;
- 4. (metaf.) (a) mening, opvatting, oordeel [vulgi; erroris verkeerd oordeel; animi innerlijke overtuiging]; ➤ omnium -o in ieders ogen; (b) oordeelsvermogen, smaak [subtile]; ➤ intellegentium -o volgens kenners; magni -i esse; (c) inzicht, overleg; ➤ -o alqd facere met voorbedachten rade, opzettelijk;
- 5. (eccl.) het Laatste Oordeel.
意見。聽訟。公堂。— nullum habuit 從來未訟。— facere vel exercere 審斷。— in alium dare vel constituere 准訟。— universale 公審判。Optimum — de eo facere 斷其爲甚善。Stare judicio suo (dat.) 固執己見。In judicium vocare vel adducere eum 與之搆訟。
Suggest a Translation
See an image
Jugement, eadem acceptione. Charta offic. Attrebat. ann. 1259. ex Tabul. S. Petri Gand. :
Domina Mathildis... quitavit... omnia alia ad dictum managium pertinentia, quæ idem Eustachius tenebat et habebat sub Judicio scabinorum de Harnes.Stat. ann. 1355. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 511. art. 14 :
Et tout autre pain qui est tournez pour vendre dedans le Jugement des eschevins.
Lando Dominus Arpinensis civitatis, ad mortem veniens, Judicium fecit in hoc Monasterio de omnibus quæ sibi jure hæreditario pertinebant, etc.Vigilius Tapsensis lib. 1. contra Arium cap. 5 :
Finali ordinato Judicio,... diem clausit extremum.Ita
Judicium, pro testamento, vel ultima morientis voluntate usurpat Codex Theod. leg. 4. 20. de Episcop. (16, 2.) leg. 5. 6. de Inoffic. test. (2, 19.) leg. 9. de Infirm. (15, 14.) etc. Vide Judicare.
Disciplina, vox Monachorum, mulcta, quæ Capituli
JudicioMonacho delinquenti infligitur. Decreta Lanfranci pro Ordine S. Benedicti cap. 10 :
Hi vero quorum negligentia hoc evenerit, in proximo Capitulo culpam suam dicant, Judicium suscipiant nudi, et injungatur eis pœnitentia, vel de jejunio, vel Judiciis, vel psalmis, vel aliquid hujusmodi : quibus de Judicio ad loca sua reversis, omnes Sacerdotes, qui tunc præsentes erunt, surgant, et ad Judicia suscipienda cum omni devotione se offerant. Tunc ille, qui Capitutum tenet, septem tantum, quos voluerit de ipsis ad suscipienda Judicia retineat, et cæteris ire sessum præcipiat.
Judiciumhac notione, in Guidonis Disciplina Farfensi cap. 14. 15. 16. in Bernardi Mon. Ordine Cluniac. part. 1. cap. 74. § 47. in S. Willelmi Constit. Hirsaug. lib. 1. cap. 52. 72. lib. 2. cap. 2. 3. etc.
Judicium altum, idem quod Alta justitia, Merum imperium, jus gladii.
Judicium colli et manus et civile, in Charta ann. 1278. ex Pomer. diplom. pag. 179. Charta ann. 1391. ex Cod. reg. 9861. 2. 2. fol. 25. r° :
Ego Henricus comes in Luczilstein, notum facio,... quod ego a... dom. Rudolpho de Cuciaco D. G. episcopo Metensi... altam jurisdictionem seu altum Judicium totale villæ Gosselmyngen, cum districtibus, bannis, Judiciis altis et bassis,... in feodum recepi.
altaet
bassa justitia. Diploma Henrici Saxon. et Bavar. Ducis ann. 1158. apud Ludewig. tom. 6. pag. 238 :
De nostro proprio cum silvis et pascuis et omnibus utilitatibus et cum Judicio colli et manus, in dotem Ecclesiæ conferimus et confirmamus.Litteræ Bolki Ducis Silesiæ ann. 1360. ibidem pag. 403 :
Judicium supremum et infimum super collum caput et manus, quod in oppido Libavia habere dinoscimur.
Judices qui affuerunt judicaverunt quod Gaufridus Vicecomes archam ipsam annona plenam restitueret ac redderet, et pro infractione alodiilx. libras Comiti atque Monacho emendaret. Hoc judicium Gaufridus Vicecomes Concedenslx. libras Comiti atque Monacho emendavit.
Item Judicium Criminale vel sanguinis... in bonis et possessionibus ac hominibus ecclesiæ nostræ sitis in Tulnensi judicio, quocumque nomine censeantur,... dedit.
Tierçagedictum ; deinde vero
Neufme, quod ad nonam tertiæ partis mobilium redactum fuisset ann. 1559. In pecudibus ab Anglis persolvebatur. Vide Heriotum. Constitutio Johannis Britanniæ Ducis ann. 1256. ex Archivis Veteris-villæ :
Tertia pars Judicii defunctorum, secundum terræ consuetudinem approbatam libere et integre persolvatur.Charta ann. 1228. apud Lobinell. tom. 2. Hist. Britan. col. 380 :
Astruens quoque fallaciter omnes laicos ab Ecclesia multipliciter aggravari et specialiter in ea parte Judicii defunctorum, nec non in decimis extrahendis de manibus laicorum.Infra :
Et ad tertiam partem Judicii defunctorum Ecclesiis parochialibus non solvendam, laudabilem consuetudinem pia devotione fidelium introductam nequiter infringendo.Statuta MSS. Augerii Episc. Conseran. ann. 1280 :
Habeat parochialis Ecclesia canonicam portionem, videlicet tertiam partem secundum jus et consuetudinem diœcesis Conseranensis.Vide Defunctio,
Si quis rusticus aliquam angariam nostram nobis de villa prosecutus fuerit, nullum forenseOccurrit ibi semel ac iterum.Judicium sustinebit.
De homine, qui intrat in judicium cum pignore in corte et levat Judicium, est ibi calonia 60. solid. Si forte pignoratus dixerit pignoratori, antequam levet Judicium, nec levet Judicium, ecce hic offero sufficientem fideantiam de directo, aut bonum caplevatorem super pignus meum : et pignorator levaverit Judicium cum pignore in corte, est calonia pignoratoris 60. solid.
et quod non coram proprio judice fit. Præsertim vero ita appellant
Judicium sæcularerespectu
Ecclesiastici, Capitularia Caroli M. lib. 7. cap. 230.
Qui Judicium Portaverit, erit in custodia Vicarii, et habebit Vicarius ex illo pro custodia 20. den. et si portaverit Judicium, et locutus fuerit, emendabit 30. sol. etc.
judiciumseu purgatio. Tabul. Major. monast. in Reg. 3. Armor. gener. part. 1 :
Post hunc vero et ipse Hildricus, qui pro sancto Martino Judicium portaverat, etc.Supra :
Ferrum ignitum.
Proprietarioopponitur. Vide JC. et infra Petitorium 1.
Super quibus ab impeditione Episcopi quoad Judicium Possessorium absolvimus abbatissam.
Landgericht. Vide Chartam Henrici VII. Imp. ann. 1313. apud Goldastum tom. 1. Constitut. Imperial. pag. 324. et Helwicum in Rationario Styriæ p. 7. § 76. ubi
Judicium Provinciale, et
officium et judicium fori et provinciæ, inter proventus recensentur.
Placitum provincialedicitur in Charta Leopol. ducis Aust. ann. 1181. apud Pez. tom. 6. Anecd. part. 2. pag. 89. col. 2 :
Nos tamen redditus ipsius ecclesiæ ab omni jure nostro, tam a Placito provinciali, quod vulgo Latine dicitur, etc.
Zagabriæ Regale Judicium proceres postularunt, quod breve quidem et formidolosum est. Quicunque hoc tribunal accedunt, hastam subire coguntur : perorata utrinque causa, in cujus caput hasta demittitur, is capitis reus habetur, præsentaneoque supplicio mulctatur. Id propterea factum, quia ex optimatibus et nobilitate multi homicidii, latrocinii et rapinarum plerique, nonnullipeculatus, repetundarum alii postulati.
Si alicui homini post judicium Scabinorum fuerit vita concessa, et ipse postmodum aliquod malum perpetraverit, et justitiam reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit, et ideo justitiam reddere non debeat, statutum est ut superius Judicium sustineat quod antea sustinere debuit.
Si quis Judicium aquæ vel ferri Vadiaverit, etc.
Quando Comes, vel dominus provincialis Judicium sui Gogravii Ingressus fuerit, cessat Judicium Gogravii, sicut quando Rex intraverit Judicium Comitis, cessat Judicium Comitis, ubi Rex et Comes ambo sunt actioni præsentes.Vide Notas ad Cinnamum pag. 464.
secretumvocabant, de quo sic Augustinus Patricius in Hist. Conc. Basil. tom. 13. Conc. Labbæi col. 1566 :
Post hoc tempus Albertus Cæsar Patres Literis hortatur, ut causam quandam prophanam ad Judicium Vestfaliæ, quod vetitum et secretum appellant, remitterent. Judicium hoc a Carolo M. institutum aiunt : quod deinde Cæsares tanti fecerunt, ut raro, vel numquam ab illo ad se provocantes admiserint. In eo etiam non vocati damnantur. Ponitur in medio chordula, cum de aliquo nexio refertur ; si necandus videtur, tangunt omnes, qui accusatum suspendio dignum putant, digito funem ; et ne damnatus sit omnino inscius, per unum aliquem ex judicibus, qui incogniti sunt, cum obvius datur, virga leniter percutitur, vel ex eo audit hujusmodi verba :Et alibi ita bonus comeditur panis, ut hic.
Post hoc, ubicumque damnatus repertus fuerit, suspenditur. Neque possunt ii judices evitari, cum non cognoscantur. Quod genus judicii a Carolo ideo inventum aiunt, ut Saxonum gentem barbaram tunc ac perferocem, cædibus et latrociniis assuetam, ac crebro rebellantem, in officio contineret.
Majus his si furatus fuerit, ab Episcopo suo degradetur, et Judicio Vulgari damnetur.
Unam peciam ligni cathedræ cum uno cutello levaverat ac tabellam ordinationum dicti loci atque kalendarium in Judicio existentes removerat.
Judicare, ejusmodi pœnam seu supplicium decernere. Pactum inter prior. Cantogili et Thorat. et Guar. de Castronovo dom. Apcher. ann. 1273. ex Tabul. Cantog :
Et ad dictum Guarinum Judicium seu punimentum forefacti pertineat.Aliud inter Margar. Tornodor. comit. et monach. Pontiniac. ann. 1291. ex Chartul. ejusd. monast. pag. 162 :
Exceptis casibus criminalibus,... pro quibus secundum consuetudinem comitatusTornodori homo, mulier aut bestia Judicari potest, et debet suspendi sive mori, corpus perdere sive membrum, etc.
judiciumseu purgationem obeunt. Chartul. Celsinian. ch. 918 :
Presbyter Arnulfus(dimisit) capellaniam S. Hylarii et medietatem denariorum, quæ dicuntur Judicia.
Clamore et responso facto, cucurrit Judicium in curia regis, quod ecclesia propter vivos testes, quos sufficienter habebat, furnum suum vendicaret, nisi Ernaldus plus aliquid facere voluisset.
- iudex, a judgment, judicial investigation, trial, legal process, sentence: omnia iudicia reperta sunt, etc.: dignitatis meae, concerning: de meā fide: inter sicarios, for assassination: vocare in iudicium, summon into court: in Lurconis libertum iudicium ex edicto dedit, granted a trial: iudicium accipere, undertake a trial: pati, submit to: iudicium summum habere, jurisdiction, S.: damnatus inani iudicio Marius, Iu.: in iudicium venit, came into court, N.—A judgment, decision, opinion, conviction: eius iudicio permitto omnia, T.: animi, S.: omnium mortalium: de alquo optimum facere, Cs.: iudicium facere, quanti quisque sibi faciendus esset, decide: de quo homine tanta et tam praeclara iudicia fecistis, i. e. have conferred so great honors: ut iudiciis fruar īsdem, principles, H.—The power of judging, judgment, discernment: subtile, H.: si quid mei iudici est, if I can judge of it: meo iudicio, in my judgment: id iudicio facere, i. e. with discretion: copias iudicio conducere, Cs.
-
…tuis amicis ac necessariis salutavit si hoc post hominum memoriam contigit nemini, vocis exspectas contumeliam, cum sis gravissimo iudicio taciturnitatis oppressus quid, quod adventu tuo ista subsellia vacuefacta sunt, quod omnes consulares qui tibi persaepe ad caedem…
Cicero, in Catilinam
-
…vinculis causam dicere coegerunt ; damnatum poenam sequi oportebat, ut igni cremaretur. Die constituta causae dictionis Orgetorix ad iudicium omnem suam familiam, ad hominum milia decem, undique coegit, et omnes clientes obaeratosque suos, quorum magnum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tuum, quid quaeris amplius an etiam apertius aliquod ius populi atque legum Hora fortasse sexta diei questus sum in iudicio, cum C. Antonium, conlegam meum, defenderem, quaedam de re publica, quae mihi visa sunt…
Cicero, de Domo sua
-
…et cupiditas belli gerendi innata est, princepsque decima legio per tribunos militum ei gratias egit quod de se optimum iudicium fecisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…partim inertia, partim male gerendo negotio, partim etiam sumptibus in vetere aere alieno vacillant, qui vadimoniis, iudiciis, proscriptione bonorum defetigati permulti et ex urbe et ex agris se in illa castra conferre dicuntur. hosce ego…
Cicero, in Catilinam
-
…et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summa belli suum iudicium sed imperatoris esse existimavisse. Eorum satisfactione accepta et itinere exquisito per Diviciacum, quod ex Gallis ei maximam fidem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…odit ac metuit et iam diu nihil te iudicat nisi de parricidio suo cogitare huius tu neque auctoritatem verebere nec iudicium sequere nec vim pertimesces quae tecum, Catilina, sic agit et quodam modo tacita loquitur nullum iam aliquot annis…
Cicero, in Catilinam
-
…stipendium posuisset. Quod si antiquissimum quodque tempus spectari oporteret, populi Romani iustissimum esse in Gallia imperium ; si iudicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Allobroges aut alium indicem C. Caesar falso nominaretur. Nam uterque cum illo gravis inimicitias exercebat Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter cuiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis…
Sallust, Catilina
-
…, potentia, honos, divitiae apud illos sunt aut ubi illi volunt ; nobis reliquere pericula, repulsas, iudicia, egestatem. Quae quousque tandem patiemini, o fortissumi viri Nonne emori per virtutem praestat quam vitam miseram atque…
Sallust, Catilina
See iudex; judicial procedure.