murex
murex, the purple-fish (a prickly shellfish)
- The purple-fish, Plin. 9, 36, 60, § 125; Enn. ap. Ap. Apol. p. 299, 11 (Heduph. v. 11, p. 167 Vahl.): Baianus, Hor. S. 2, 4, 32.—The Tritons used the shell as a tuba, Val. Fl. 3, 726.—The shells were also used for holding liquids, Mart. 3, 82, 27.—And for adorning grottos: summa lacunabant alterno murice conchae, Ov. M. 8, 563.—
- II Transf.
- A The purple dye, purple, made from the juice of the purple-fish: Tyrioque ardebat murice laena, Verg. A. 4, 262.—
- B Of bodies shaped (pointed) like the purplefish.
- 1 A pointed rock or slone: acuto in murice remi Obnixi crepuere, Verg. A. 5, 205: Cato sternendum forum muricibus censuerat, with small, pointed stones, Plin. 19, 1, 6, § 24.—
- 2 A sharp murex-shell used for a bridle-bit: acuto murice frenat Delphinas bijuges, Stat. Ach. 1, 221.—
- 3 A caltrop, with sharp points in every direction: murices ferreos in terram defodisse Dareum, quā hostem equites emissurum esse credebat, Curt. 4, 13, 36; Val. Max. 3, 7, 2.—
- 4 A spike of iron: armarium muricibus praefixum, Gell. 6, 4, 4.
circumcisi ‥ ferro myrices, id est cocleae maris quae et conchilia vocantur
~ice,wurman
~ice vel conchylium,weluc
~ex,wurma
non fastidit in minimis, nec doluit natura parturiens delfines, sicut non doluit cum exiguos ~ices cocleasque produceret
unde cuticulam glabram operies, / si sua repetant murex et aries?
hic ~ex, A.a breme
~ex, -ice, a lapide
~ices,scylpbs [] i ~e. scylpas
~icibus,calcetrepes
sic cocci murice rubro / purpureus stillat sanguis de vertice guttis
lana ‥ fucata jam myrice ‥ ad figuram altioris pertinet virtutis
~ex, regalis purpura
~ice ostro, purpura
aurifluae rutilant Serrano murice zonae
~ice,telge
pontificalia insignia intincto ~e coccoque bis tincto flammantia
hic purpura, punico, ~ice et Sidoniis conchiliis imbuta, coccusque bis tinctus auro intexitur
Aidanus ‥ indutus clamidem vel auro rigentem vel Tirios ~ices estuantem
blatia, genus purpure, blatta, ostrum, ~ex
pater cujus Colophonius genitus ~ice lanas tingebat
ut rosa puniceo tincturas murice cunctas / coccineosque simul praecellit rubra colores
fit de sordida lana coccus precioso ~ice Spiritus Sancti bis tinctus
rosarum turba fragrans proprii ~icis libertate praeclara ridebit
vado sanguinis decurrebant rivuli, platearum saxa tingebantur ~ice sanguinis
~ices, vestes purpuree
non caro luxuriat lecto, non murice lectus, / non pulvinari facies, non sindone pectus: / pro lecto lectica datur, pro murice murus, / pro pulvinari pulvis, pro sindone saccus
dives ‥ / ‥ purpuratus commendari / Tulliusque nominari / meruit pro murice
- 1. mossel [marinus];
- 2. purperslak met een gedraaide stekelige schelp; schelp v.d. purperslak als hoorn v. Triton;
- 3. (meton.) purper(kleur) [rubens];
- 4. (metaf.) scherpe rots, rif [acutus];
- 5. (van punten voorziene) voetangel [ferreus].
- the purple-fish (a prickly shellfish): Baianus, H., O.—The purple dye, purple (from the juice of the purple-fish): Tyrius, V., H. —A pointed rock, sharp stone: acutus, V.—A caltrop, spiked trap (to check cavalry), Cu.
-
…terris. Nec maris ira manet, positoque tricuspide telo mulcet aquas rector pelagi supraque profundum exstantem atque umeros innato murice tectum caeruleum Tritona vocat conchaeque sonanti inspirare iubet fluctusque et flumina signo iam revocare dato. Cava bucina sumitur illi…
Ovid, Metamorphoses
-
…putamus rem veterem per damna sequi, portavimus umbram imperii, generis contenti ferre vetusti et vitia ac solitam vestiri murice gentem more magis quam iure pati. promptissima nuper fulsit condicio proprias qua Gallia vires exsereret, trepidam dum Maximus…
Sidonius Apollinaris, Carmina
-
…longe eminet ; hunc crebris quatiens singultibus ora adlevat Aesonides celsoque reponit in ostro. dat pictas auro atque ardentes murice vectes, quas rapuit telis festina vocantibus austris Hypsipyle ; galeam dilectaque cingula regi inicit. ille suam vultus conversus…
C. Valerius Flaccus , Argonautica
-
…iam tauris iuga solvet arator ; nec varios discet mentiri lana colores ipse sed in pratis aries iam suave rubenti murice, iam croceo mutabit vellera luto ; sponte sua sandyx pascentis vestiet agnos. Talia saecla, suis dixerunt ,…
Vergil, Eclogues
-
…. Non illa loco neque origine gentis clara, sed arte fuit. Pater huic Colophonius Idmon Phocaico bibulas tingebat murice lanas. Occiderat mater ; sed et haec de plebe suoque aequa viro fuerat. Lydas tamen illa per urbes…
Ovid, Metamorphoses
-
…idem et bellator, Ilerdes. laus Burni prima, infixit qui spicula metae est donum serua albentis inuertere lanas murice Gaetulo docta. at, quem proxima honorant praemia, uicinam metae qui propulit hastam, accepto laetus puero discessit…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…puerperium. in cibos tamen non admittitur. pedes eum habere arbitrantur, aristoteles it apposita pinnarum similitudine. mucianus muricem esse latiorem purpura, neque aspero neque rotundo ore neque in angulos prodeunte rostro, sed sic ut concha utroque…
Pliny the Elder, Natural History
-
…superiorum gingivas scariphant, inferiorum inferioribus ; aliqui canino tantum earum contenti sunt. utuntur et cancrorum cinere, nam muricum cinis dentifricium est. lichenas et lepras tollit adips vituli marini, menarum cinis cum mellis obolis ternis, i…
Pliny the Elder, Natural History
-
…et castigata iubarum libertas, nemorisque notae sub pectore primo iactantur niveo lunata monilia dente, ipse bis Oebalio saturatam murice pallam lucentesque auro tunicas hoc neverat unum mater opus tenui collectus in ilia vinclo, cornipedis laevo clipeum demiserat armo…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…est qua diximus lignum poliri, quoniam et a mari fabriles usus exeunt. prosunt et zmarides inlitae, item muricum vel purpurarum testae cinis cum melle, efficacius crematarum cum carnibus suis. carbunculos verendorum privatim salsamenta cocta cum melle…
Pliny the Elder, Natural History
MUREX[TRIBULUS]
A shell-fish with a sharp-pointed shell, used to ornament grottos (Ovid, Met. viii. 563), some of which have been found at Pompeii. A species of murex (murex trunculus or murex brandaris) was crushed to produce the famous Tyrian purple, so called (Pliny , Pliny H. N. ix. 36, 60). The name is also used of any sharp substance, as a stone (Verg. Aen. v. 205), a bridle-bit ( Achill. i. 221), and especially of a “caltrop,” called also tribulus (τρίβολος), a ball furnished with spikes, used to impede the advance of cavalry (Val. Max. iii. 7, 2).