officialis
offĭcĭālis, e, adj. [officium], of or belonging to duty, office, or service, official (post-class.).
- I Adj.: libri officiales, which treat of duties, Lact. 6, 11, 9; 6, 18, 15: operae, official performances, Dig. 38, 1, 6.—
- II Subst.: offĭcĭālis, is, m., a magistrate's servant or attendant, an official (for the class. apparitor), Ap. Met. 1, 25, 13; praefecti, Dig. 36, 4, 5; Paul. Sent. 5, 12, 6: universi officiales diversorum officiorum, Cod. Th. 8, 7, 2; Inscr. Orell. 2952.—
- B In gen., a servant, attendant: aemulationi occurrant necesse est officiales suae, ira, discordia, odium, Tert. adv. Marc. 1, 25.
officiālis, e (officium), zur Pflicht-, zum Amt-, zum Dienst gehörig, libri, die von den Pflichten handeln, Lact.: operae, Pflicht-, Amtsdienste, ICt. – subst., officiālis, is, m., ein Diener der Obrigkeit, ein Subalternbeamter, ICt., Spart., Apul. u. Inscr. – Bildl., aemulationi occurrant necesse est officiales suae, ira, discordia, odium, Tert. adv. Marc. 1, 25 extr.
omnium ‥ instrumentorum ~ium qualitates offensa exteriorum corporum immutantur
nasus est membrum sive organum ~e [> ] aeris attractivum: Trevisa of office
morbus alius est a natura immutata consimilium et alius a natura immutata ~ium et alius a natura immutata continuationis
complexio mediantibus qualitatibus operatur; compositio mediante virtute formali membri a quo meretur membrum esse quod est, sc. ~e
item calor agens in spermate directa actione congregat homogenea et separat etherogenea; ergo ipso actu uno agendo in consimilibus operatur ~ia; ex eadem ‥ materia tam principalia quam orta ab ipsis generantur
in animalibus diversis diversa membra ~ia nececaria fuerunt, contrahentia sc. virtutem ab uno membro et uno principio, quod in perfectis animalibus est ~e
ventris in corpore humano tres proprietates habentur speciales, viz. complexio ‥ ac composicio, ex textura membrorum simplicium in ~ibus membris orta, ac proporcio caloris naturalis cum humido radicali
oppilatio epatis ‥ est morbus ~is
quando in aliqua diccione ~i includuntur duo, ad nichil refertur unum ad quod non alterum
termini ~es sunt omnes termini morales et termini concernentes actum mentis
omnes priores Dunelmensis ecclesie ‥ et omnes fratres ~es(
combusta sunt ‥ parva aula domini regis ‥ et alie plures domus ~es
sigillum ~e commissariatus Cantuariensis
[David ] ~es dignitates distribuit, Uriam manu Amonitarum occidit
~e devotionis nostrae munus
~em eum dicimus affectum qui munerum vel obsequiorum gratia parturitur
David ‥ cum fidelis ei exercitus de filio parricida victoriam reportasset naturali cedens affectui filii sui lugebat interitum; sed correptus a milite ~em naturali preposuit
~em censemus affectum qui obsequio conciliatur, aut donis
erat eidem militi quidam armiger satis ~is et strenuus
narrat liber ~is quod in hoc biduo non fit sacramenti celebratio(
fastigavit in summum ‥ delegatis ‥ villarum et decimarum redditibus, librisque ~ibus, solempni dono Wigornensi ecclesie dedit
exorcistae ‥ accipiant ‥ libellum, id est ~em, in quo scripti sunt exorcismi(
eos ‥ affabiliter tractabant ac ut bonos ~es et operarios ne deficerent ubertim pascebant
hic ~is,an offycyale ; ‥ hic ~is,A. aoffysere
Eric quidam ‥ Cnutonis regis intererat ~ibus
super omnes regios ~es ‥ magistratum a rege consecutus est
vereor enim ne principes sacerdotum ‥ accitis ~ibus regis illum tuum Exoniensem inducere velint aut compellere
~es tui [regis Scotie ] mercatoribus ‥ se graviter opponentes eos ‥ inquietant
per ‥ Philippum regem Francie ‥ et ~es suos seu ballivos(
in solucione facta ~ibus domus domini nostri regis, in partem solucionis feodorum suorum
rex dilectis ‥ vicecomitibus, majoribus, ballivis et quibuscumque aliis ministris, ~ibus, et subditis suis per totum regnum
institutum fuit quod per ~es imperii imperator eligeretur; qui sunt septem
eam ‥ de facto coram ~i civitatis vestre hujusmodi, judice in ea parte competente, in jus traxit
religiosum ‥ coram secularibus judicibus eorumve ~ibus deputatis sive missis accusare
Johanni ‥ ~i comitatus Oxonie
decrevit quod supra ebdomadarium et ~em proximus sit cancellarius
discant ~es esse boni in domo Dei
progreditur cum abbate et patribus ac ~ibus hymnidicis
abbatissam vel priorem ceterasve ~es instituturum cantitans
nemo vel economus vel sindicus est sine culpa / quislibet offensas officialis habet
cum subsacristis ‥ et sic cum singulis ~ibus ‥ erimus ‥ in ‥ derisum omni populo
in curia Christianitatis advocatus ‥ versus clericum ipsum coram episcopo suo vel ejus ~i placitabit
tota ~ium intentio est, ut ad opus episcoporum sue jurisdictioni commissas miserrimas oves quasi vice illorum tondeant
~is archiepiscopi
prelati ‥ per ‥ ~es suos laxant retia sua in capturam pecuniarum
novum ~em ‥ ab episcopo missum ‥ a clero repelli fecit
archidiaconi ~es sunt domini episcopi
magister W. ‥ ipsum citavit quod compareret ‥ coram offic’ de Arcubus London‘
scripsimus episcopo nos T. personam de H. generalem ~em nostrum per archidiaconatum de Brechene ‥ constituisse
sub decreto et sigillo magistri Johannis Norton ~is principalis dioceseos Dunelmensis
vicario seu ~i generali
veniat mortuus nuntiare superstiti qualiter de hac vita decesserit et hinc migrans a quibus ~ibus vel ministris susceptus fuerit
offĭcĭālis, e (officium), qui concerne le devoir : Lact. Inst. 6, 11, 9 || officieux : Ulp. Dig. 38, 1, 6 || subst. m. , serviteur, ministre [dʼun magistrat], appariteur : Cod. Th. 8, 7, 2 || [en gén.] serviteur, satellite, acolyte : Tert. Marc. 1, 25.
Officiales, per quos statuta complentur, ac necessaria peraguntur.Spartianus in Caracalla :
Non ignorantibus Martio Agrippa, qui classiApuleius 1. Metam :præerat, et præterea plerisque Officialium, impulsu Martialis.
Jubet Officialem suum pisces pedibus obterere. Officiales Provinciæ Aquitaniæ,in veteri inscriptione 422. 7. Occurrit passim.
Item decrevimus, quod ipse Præpositus pro sui beneplacito liberam habet... potestatem ordinandi et ponendi unum Officialem ad bona ipsius Præposituræ spectantia.... ordinanda.
Officialismunus :
Nullusque Vicariorum ipsius Ecclesiæ ipsi Officialatui laico præponi debet vel præesse, nec alicui officio, cujuscunque dignitatis existat.... ne tanquam pluribus intenti, choralibus officiis præpediti : et ipsorum Ecclesiis propriis et negotiis, utraque in simul commode nequeant adimplere.
Alpinum ad supplementum hujus negotii consortem pariter eligent et Officialem.
Officialesapud nostros appellantur judices Episcopales, seu Episcoporum, in quos acrius invehitur Petrus Blesensis Epist. 25.
Officialis, Sacrorum minister, in Glossis Isidori.
Officiales et chori ministri, in Concilio Mexicano ann. 1585.
Quod nos vel successores nostri non imponamus Vicarium vel alium Officialem de bando in illo loco quo fuerit de bando.Eadem habentur in alia ann. 1333. sub Alphonso Rege.
Si vero aliquis liber vel servus claustri de furto vel de quocumque alio maleficio fuerit accusatus, causa coram Officialibus claustri ventiletur, et si convictus legitime fuerit, res convicti omnino claustro permaneant, sed ipse si mortem promeruerit corporalem vel membri mutilationem, ut cingulum comprehendit, judicio nostro in Tiver relinquatur.
Sane cum pridem honorabilem virum Prepositum Monasterii S. Mauricii... Officialem foraneum et judicem jurisdictione ad nos spectante, ex causis tunc nos moventibus, commisissemus auctoritate nostra exercendam.Vide Officium foraneum.
de Mazaugues:
Officiales prædicti, nomine dicti domini regis, dicebant quod dictus dominus rex habebat et habere debebat de jure in dicto burgo et in hominibus burgi focagium et focagia in omnibus casibus, in quibus in Provincia per curiam regiam focagia exiguntur.Ibidem :
Officiales curiæ regiæ.
Olimfol. 68. r° :
Item Officiales currentes, quos archiepiscopus de novo instituit in Bituricis, amovebuntur ; et habebit suos archipresbyteros, prout extitit consuetum.
Universis præsentes litteras inspecturis, Officialis Lingonensis ad excessus, salutem in Domino, etc.Vide in Officialis.
OfficialisParisiensis clericos, etiam alterius diœcesis, ad se ob crimen alibi commissum delatos, judicandi jus habere ex eo probat,
quod civitas Parisius est communis patria, velut altera Roma ; et est super hoc privilegiis, tam regiis quam apostolicis, juri consonis, insignita, in Lit. remiss. ann. 1354. ex Reg. 84. Chartoph. reg. ch. 151. Ejusdem officialis extat sententia ann. 1366. in Reg. 97. ch. 182. qua litigantes, qui se se invicem vulneraverant, damnantur
en un flacon de vin d'amende.
Officialis liber, apud Agobardum de Correct. Antiphonarii cap. 19. qui partem aliquam officii Ecclesiastici continet. Ita vero in MSS. Codd. liber Amalarii inscribitur,
Liber Officialis Amelarii Corepiscopi, id est, de Ecclesiastico ordine, cæterisque officiis. Illius meminit Concilium Rotomagense ann. 1072. cap. 22. apud Ordericum Vitalem lib. 4. pag. 529. Vide eumdem Amalarii librum cap. 57.
Libri officiales,
Officiarium, in Hist. Abbatiæ Condomensis pag. 504.
Liber officiorum, in Vita Aldrici Episc. Cenoman. n. 26.
Officialis libellus, in Indice vett. Canon. tom. 3. Conc. Hisp. pag. 10.
In ipsa traditione codices quatuor, missalem, comitem, Officialem, antiphonarium, etc.Vide supra Officiale.