operarius
operarius, of labor
ŏpĕrārĭus, a, um, adj. [opera],
- of or belonging to labor (class.): homo, Cic. Att. 7, 2, 8: pecus, working-cattle, Col. 6, 2, 15: vinum, for working-men, Plin. 14, 10, 12, § 86.—
- II Subst.
- A ŏpĕrārĭus, ii, m., a laborer, workman, operative: habere oportet operarios quinque, Cato R. R. 10, 1: operarius rusticus, the peasant as a day-laborer, Edict. Diocl. 7, 1; cf.: operarius agrarius, Vulg. Ecclus. 37, 13: quos singulos sicut operarios barbarosque contemnas, Cic. Tusc. 5, 36, 104: quidam operarii linguā celeri et exercitatā, fluent talkers, bad orators, id. de Or. 1, 18, 83: operarium nobis quendam oratorem facis, underworkman, id. ib. 1, 62, 263: si quid actum erit, quod isti operarii minus commode persequi possent, i. e. scribes, secretaries, id. Fam. 8, 1, 2.—
- B ŏpĕrārĭa, ae, f., a work-woman, in a comic lusus verbb., Plaut. Bacch. 1, 1, 41 (75).
operārius, a, um (opera), zum körperlichen Dienste-, zur Arbeit gehörig, Arbeits-, Handwerks-, I) adi.: pecus, Arbeitsvieh (Ochsen usw.), Colum.: vinum, Gesindewein, Plin.: usus, der Nutzen eines Dinges (zB. eines Zahnes) bei einem Geschäft, Plin.: übtr., homo, ein gewöhnlicher Handlanger, bloßer Tagelöhner, Cic.: homines paene operarii, die fast nur zur Verrichtung der rohesten Arbeiten fähig sind, Cic. – II) subst.: A) operārius, iī, m., der Arbeiter, Tagelöhner, Handlanger, Cic. u.a.: habere oportet operarios quinque, Cato r. r. 10, 1: praesertim cum operarii aut baiuli deesse non possint, Cic.: satis bonus op., Plaut. vid. fr. I, 7 Stud.: op. rusticus, der Ackerbauer als Tagelöhner, Edict. Diocl. 7, 1: so auch op. agrarius, Vulg. Sirach 37, 13: reddere operario mercedem, Augustin. epist. 153, 23: übtr., quos singulos sicut operarios (bloße Handlanger) barbarosque contemnas, eos etc., Cic. Tusc. 5, 104: quidam operarii linguā celeri et exercitatā, bloße Handlanger (lebendige Maschinen) mit schneller und geübter Zunge, bloße Zungendrescher (v. schlechten Rednern), Cic. de or. 1, 83: u. so operarium nobis quendam oratorem facis, zum Handlanger, Cic. de or. 1, 263. – B) operāria, ae, f., 1) die Arbeiterin, apes operariae sunt tantum, non procreatrices, Cassian. de inc. Chr. 7, 5. – von einer gemeinen Buhldirne, Plaut. Bacch. 74. – 2) die Wohltäterin, Gnadenspenderin, amatrix pauperorum et operaria, de Rossi Inscr. Christ. Vol. I. no. 62.
~ie mulieres lanam et linum ‥ querere solent ut exinde vestes operentur et elaborent
colifarius, bos ~ius
decimam lignorum que homines ~ii ‥ debent Petro ex consuetudine
tenet unam virgatam que dudum fuit ~ia. et dat modo pro ea iiij sol. ad censum
Aschitillus [tenet ] unam virgatam, cujus una medietas fuit ad censum, altera ~ia
[tenet ] v acras pro iiij d., quarum tres sunt ~ie et una de dominico
Elyas de Pyro tenet unam virgatam integram ~iam, quam Radulphus de Pyro tenuit per consuetudinem et servitium
quelibet virgata ~ia que non fuerit posita ad censum dat obulum adwillesilver ad Pentecosten
Britannico formello utatur ‥ si ~ius est
item manus sponsae stillant murram cum ~ii illius, id est doctores sancti, mortificationi salutiferae corpus subiciunt
o socii et boni ~ii [AS: ] ‥ prosit unusquisque alteri arte suawyrhtan
sero ‥ dampnum succise arboris ~ii animadvertentes primo inter se mussitare, post Aldelmo in notitiam detulere
plerumque mechanicarum artium ~ii sibi laboris solatium cantilene remedio querunt
in tantum crevit opus ‥ ut, cum pauci essent ~ii secundo ‥ anno ad dedicationem usque perveniret
hi sunt ‥ ~ii quos nona et undecima hora in vineam paterfamilias inducit
ubi per ~ios primae, tertiae, sextae, nonae, et undecimae horae patenter exprimitur quia ‥
juxta illam Domini parabolam ubi ~ios in vineam ‥ narrat esse conductos
edocemur ‥ Dominicae vineae ~ios ‥ a remuneratione boni operis esse fraudatos(
cum mysteria fidei ignorantibus per ~ios veritatis revelavit
velut boni in Christi vinea ~ii strenue insudatis
liberavi Symoni filio Thome ~ii
preter terras ‥ xiij ~iorum(
in quietandis vj ~iorum operancium per duos dies in septimana(
viginti sex virgate et dim’sunt divise per homines, omnes ad opus vel ad censum, si firmarius voluerit ‥ et omnes similiter ~ii dabunt inter se octo denarios ad pisces
~ii episcopi ex illis [planchiis ] clauserunt parcum episcopi
arrestari faciant omnes hujusmodi tenentes et servitores ac operar’ ville
operarii: ‥ Juliana ‥ tenet j cotsetlum ‥ et, si dominus vult quod sit ~ia, tunc debet operari qualibet septimana a festo B. Mich. usque ad Nat. B. Joh. per tres dies
Nicholao molendinario breviatori et ~io elemosinarii xij s.
frater autem ~ius, sacrista et vestiarius ‥ in eodem cartulario teneantur receptas et expensas ‥ conscribere
omnesque obedientarii ‥ in presentia abbatis accipient veniam de suis obedientiis petituri veniam ‥ lignarius, ~ius, infirmarius
institutiones que supponuntur virgultario, lignario, ~io, assignantur
discedite a me quicumque fuerint ~ii iniquitatis [cf. ]Matth. vii 23
~ii capellorum in civitate London’
custodes cambiorum regis London’ et Cantuar’ et ~ii monetarii et alii ministri
per examinacionem ~iorum monetarum(
artifices sive ~ii arcuum(Ib.)
de muliere forti tanquam de strenua et vigilanti ~ia et prudenti negotiatrice loquitur
describit ‥ mulierem fortem, sapientem, optimam ~iam
prohemium in ciste communis magistrique ~ie ereccionem
~iis,(mesinis uverablis
~ium, A.a shoppe or a werkehous
ŏpĕrārĭus, (13) a, um (opera), de travail, de travailleur : homo Cic. Att. 7, 2, 8, ouvrier ; operarium pecus Col. Rust. 6, 2, 15, bêtes de somme || subst. m. , manœuvre, ouvrier, homme de peine : Cato Agr. 10, 1 ; Cic. Tusc. 5, 104 ; [en parl. dʼun méchant avocat] Cic. de Or. 1, 83 ; 263 || secrétaire, scribe : Cic. Fam. 8, 1, 2.
- 1. arbeids-, arbeiders-;
- 2. gebruikt bij de landbouw; II. subst. ī m arbeider, dagloner; handlanger.
operarius , a, um. adj.
作工者。— homo 短工。 Vinum operarium 短工之酒。Lapides operarii 可打之石。
Suggest a Translation
See an image
作工者。— homo 短工。 Vinum operarium 短工之酒。Lapides operarii 可打之石。
Suggest a Translation
See an image
Maistre de l'œuvre. Opera Ecclesiæ, in Charta Isarni Episcopi Tolosani apud Catellum. S. Bonifacius Archiepiscopus Moguntin. Epist. 17 :
Stirme in coquina sit : Bernhardus Operarius sit, et ædificet domunculas vestras, ubi opus sit.Statutum pro Ecclesia Cadurcensi, in Hist. Episc. Cadurcens. num. 118 :
Ordinamus ut sit Operarius de cætero in Ecclesia Cadurcensi, qui bona operis procuret fideliter, et requirat unde faciat quod hactenus fieri consuevit.Et mox :
Statuimus ut... præbendæ Archidiaconi.... Sacristæ, Cantoris, Operarii, ac Magistri Scholarum sint Sacerdotales.
Rector seu Operarius fabricæ, in Charta ann. 1406. in Continuatione Bullarii Rom. pag. 230. col. 1.
Operarum magister, Browero lib. 2. Antiq. Fuld. cap. 10. dicitur.
Magister Operis, in vett. Consuetud. Floriacensis Monasterii pag. 392. Testamentum Guillelmi filii Sibyllæ D. Montispessulani apud Gariellum pag. 151 :
Dimitto Operi Ecclesiæ Vallis-magnæ 58. solidos Melgorienses, etc.Nostris
l'Oeuvre. Vide tom. 7. Spicilegii Acheriani pag. 268. 274. tom. 9. pag. 141. et tom. 13. pag. 509. 510. Rocchum Pirrum in Archiep. Messan. pag. 387. Molanum lib. 2. de Canon. cap. 24. et Haeftenum lib. 9. Monast.
Operariimunia ; si quidem ad ipsum spectabat librorum et ornamentorum provincia, ut colligitur ex Testam. P. archiep. Narbon. ann. 1238. inter. Instr. tom. 6. Gall. Christ. col. 62 :
De qua ecclesia primo attendentes, quod propter defectum operis et Operarii, multa dispendia et gravamina opprobriosa sustinet, volumus et ordinamus, quod unus de clericis beneficiatis ejusdem ecclesiæ, non tamen canonicis, pro tempore in eadem ecclesia constituatur tractu communi et consensu archiepiscopi et capituli ejusdem ecclesiæ. Et nos in hac ultima voluntate dimittimus operi ejusdem ecclesiæ quindecim millia solidorum Melgorensium, ex quibus emantur honores, et fructus inde percipiendi vertantur et mittantur in opere et libris et ornamentis ipsius ecclesiæ, prout magis videbitur necessarium, et in aliis quæ Operarius debet facere.Idem quoque innuunt Statuta MSS. eccl. S. Laur. Rom. ex quibus insuper id muneris clericis simul et laicis commissum fuisse discimus :
Unus clericus et duo laici anno quolibet eligantur, qui Operarii dictæ ecclesiæ S. Laurentii nuncupentur, et curam totius fabricæ ipsius ecclesiæ habeant... Officium vero dictorum Operariorum tale erit, quod ipsi recipiant omnes pecunias ad fabricam dictæ ecclesiæ pertinentes et expensas reparationi dictæ ecclesiæ, tam fabricæ quam ornamentis necessarias facient.Charta Jacobi Adriens. episc. ad calcem eorumd. Stat. :
Qui tres, scilicet canonicus et duo laici eligendi, vocentur magistri Operarii seu magistri fabricatores ecclesiæ S. Laurentii in Damaso.Qui
Operariinihil differre videntur ab his, qui ecclesiarum parochialium facultates administrant, nostris
Ordinarunt dicti visitatores, quod anno quolibet in qualicumque parochiali ecclesia duo boni viri per alios parrochianos eligantur, qui Operarii ecclesiæ nuncupentur, et una cum rectore curam habeant ecclesiæ, ita quod si aliqua immineant necessaria in paramentis, luminariis et aliis reparationibus ecclesiæ, quæ commode per rectorem non possint adimpleri, per dictos parrochianos perficiantur.Vide Histor. Occit. inter Probat. tom. 2. col. 471. et
Bouchein Hist. Provinc. tom. 2. pag. 250.
Operarios. Einhardus lib. 4. de Translatione SS. Martyr. Marcellini et Petri cap. 8 :
Gerwardus Palatii Bibliothecarius, cui tunc temporis etiam Palatinorum Operum ac structurarum a Rege cura commissa erat.Sed et Persarum Reges. Sozomenus lib. 2. cap. 11 :
Πουσίκης ὃς πάντων ἦρξε τῶν τοῦ βασιλέως τεχνιτῶν.
Euvres, ædificia appellabant. Lit. ann. 1374. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 25 :
Nous avons ordonné estre converti en nos Euvres du bois de Vinciennes... Amyot payeur de noz dictes Euvres, etc.
operasdomino debet,
corvatispræstandis obnoxius. Charta Bald. march. Fland. in Chartul. S. Petri Gand. ch. 3 :
Operarii, id est, homines de eadem(Villa Harnes) operentur tribus vicibus, id est, tribus ebdomadibus per annum, ad castrum Lensis.
operārius
adj.
- opera, of labor: homines, day-laborers.—As substm., a laborer, workman, artisan: quidam operarii linguā celeri et exercitatā, workers with the tongue: operarium nobis quendam oratorem facis, mere mechanic: isti operarii, i. e. secretaries.