About
Menu

pati

pati [CL], 3 patĕre, patire 1 to undergo (a process), to experience (a condition). numquam passura senectam Aldh. VirgV 1516; semper genitivus sincopam ~itur Abbo QG 17 (38); erit ‥ forma non ~iens, sed agens, erit causa motus, non ejusdem effectus Adel. QN 60; nullus moritur ‥ ut separationem anime ~iatur Alb. Lond. DG 6. 14; dicitur aliquid corrumpi quia ~itur aliquam passionem Kilvington Soph. 39f. 2 to be affected, be acted upon (sts. dist. from agere or sim. also phil); b (w. ref. to Aristotle’s ten categories); c (gram.). d to allow (oneself) to undergo passive sexual intercourse. e (pr. ppl. as adj.) passive. f (pr. ppl. as sb.) object of action, patient. g (p. ppl. as sb.). qui ~itur facit passionem quia si non esset qui ~eretur non esset passio Anselm Misc. 338; per concavum hujus nervi decurrit spiritus animalis ‥ ad oculos et ibi passus et repercussus, exteriori radio allisus ‥, recurrit ad animam Ric. Med. Anat. 215; spiritus animalis ‥ ibi passus ab aere alliso in voce vel sono recurrit Ib. 217; ordinantes subjectum ad agendum vel passiendum Bacon XIII 357; non ~itur intellectus ab intelligibili in quantum intelligibile Duns Ord. III 203.  b decem genera predicabilium ‥ que ‥ indicent quid sint, quantum, quale, ad aliquid, ubi, quando, situm, quid habeant, faciant aut ~iantur J. Sal. Met. 896B; queritur ‥ de aliquo aut quid sit aut quale aut quantum ‥ aut quid agat aut quid ~iatur Balsh. AD rec. 2 130.  c verbum est pars oracionis significativa agendi et ~iendi, Ps.-Gros. Gram. 45.  d patici sunt pueri qui se patiuntur D. Bec. 541 gl..  e ‘occido’ quod est ~ientis et agentis ut ‘ruo’ Aldh. PR 140; illud quod est generatum ad ejus [sc. virtutis primo modo dicte] similitudinem, quod sc. immititur in passiens, separari potest Bacon XIII 349; passio ‥ proprie videtur inportare quoddam detrimentum ~ientis prout inducitur ab agente T. Sutton Gen. & Corrupt. 55; c1301 agens est prestancius ~iente Quaest. Ox. 346.  g sicut in primo instanti quo agens applicatur passo ad agendum non agit Kilvington Soph. 33h; immanens vocatur que est agencia accidentalis requirens passum extrinsecum in quod agatur, ut sunt actus anime ‥ sed agencia transiens vocatur illa que requirit passum distinctum ab agente Wycl. Act. 39; omne agens phisicum se habet in dominio ad suum passum Id. Dom. Div. 2. 3 to be affected, acted upon (by an emotion or sim.). invidiam contra eum [sc. Christum] passi sunt principes sacerdotum Flor. Hist. I 108; 1344 pro serenacione quorundam ‥ qui scrupulum consciencie ‥ ~untur StatOx 145. 4 to experience, suffer, undergo; b (shipwreck); c (loss, damage, wrong, or sim.); d (injury, violence, or death; also w. abl.); e (p. ppl. as sb.). Pilati uxor, nomine Procla, misit ad eum dicens: “nihil tibi et justo illi; multum enim passa sum hodie per visum propter eum” Theod. Laterc. 10; quid anima in occulto passa sit, caro palam praemonstrabat Bede HE III 19 p. 167.  b aliquando naufragium ~ior [AS: þolie] Ælf. Coll. 96; semper ad ultimum ~ietur naufragium illa navis T. Chobham Serm. 19. 69ra.  c neque marmoris candidi venustas detrimentum decoris ~itur Aldh. VirgP 9; ? 1168 conqueror quod amicos sentio gravissimum passos esse dispendium J. Sal. Ep. 269 (282); quelibet regna suos ~iuntur rerum defectus Gir. TH I 9; c1220 minam paciatur (v. mina 2); 1320 nisi ‥ de ‥ damno passo ‥ satisfaciat Conc. II 503b; 1409 navis et campanile ecclesie ‥ tam in meremio quam coopertura ejusdem ~iunt defectus importabiles Fabr. York 247; 1444 omnium per nos injuriam ~iencium Paston Let. 12 p. 21.  d ne tantum pauperes ‥ vim ~ientur Theod. Pen. II 14. 9; verbera dira pati cum sanctos cerneret artus Aldh. VirgV 2306; exitum malum habuerunt mortem ~iendo ab infidelibus Bede Ep. Cath. 219; feminae passae violentiam DB II 270; a predicto rege multis injuriis passi, et plurimis exactionibus angariati G. Herw. f. 331; vocat ille vicinos et passas edocet injurias Map NC IV 16 f. 58v; num martir haberis? / immo plus censeris / quam martirium / passa, quando Filium / ‥ / ‥ vides saucium J. Howd. Sal. 13. 7; multi vero mutilacione membrorum ~ientes supervenerunt Dieul. f. 58.  e 1283 percuciens ‥ in sexaginta solidis ‥ puniatur et emendam faciat injuriam passo RGasc II 210b. 5 to suffer (pain or disease). b (pr. ppl. as sb.) a patient. dolorem capitis ‥ ~iebatur V. Cuthb. IV 4; mulier quae fluxum ~iebatur sanguinis Bede HE I 27 p. 55; cardiaci, i. qui sudorem incongruum ~iuntur SB 14.  b evocans presbyterum rogavit secum venire ad ~ientem Bede HE III 11 p. 149; si ~iens tussiat tussi sicca et nil expuat, signum est indigestionis in summo Ric. Med. Signa 36; quando ~iens ponitur in balneo et sentit horribilitatem Gad. 3v. 1; ~iens sedet in balneum particulare SB 20; s1463 facta fide quod ‥ percussio antedicta non ad mortem nec alicujus membri mutilationem dicti ~ientis tendens, immo quod levis ‥ extiterat MunAcOx 703. 6 (intr.) to suffer adversity, pain, or illness. opto pati gaudens pro nomine Christi Frith. 795; quidam senex ~iebatur in tibiis unde insensibilitatem incurrit circa tibias Quaest. Salern. Ba 29. 7 to suffer martyrdom, to be put to death: a (of Christ on the cross); b (of saint or martyr). corpus Christi ‥ passus post tertium diem numquam jam moriturus Theod. Laterc. 13; Dominum Jesum in carne quam assumpsit veraciter esse passum denegant Bede Ep. Cath. 88; 1078 Christus ‥ in cruce ~iebatur et non ~iebatur Lanfr. Ep. 50 (46 p. 148); s1195 terra ‥ in qua Dominus noster pro nobis ~i voluit Diceto YH 133; cum te eis passurum prediceres J. Ford Serm. 86. 4; Christus est verus Deus et verus homo, passus et mortuus Ockham Dial. 412; denascetur de Virgine Maria, et pro salute hominum ~ietur Meaux II 72.  b passus est beatus Albanus die x Kalendarium Juliarum Bede HE I 7 p. 21; s62 Jacobus, frater Domini, a Judeis passus est AS Chr.; passus est ‥ beatus Aethelberhtus anno etatis sue xiiijO Pass. Æthelb. 8; passi sunt apostoli Petrus et Paulus sub Nerone Ann. Exon. f. 6v; hi quatuor martyrizati sunt pro fide Christi ‥ a Saracenis ‥ . passi A.D. MCCCXX Mon. Francisc. I 527. 8 to endure, tolerate (also absol.); b (adversity or suffering); c (w. quin & subj.); d (pr. ppl. as adj. w. gen.) able or willing to endure, submissive to; e (pr. ppl. as sb.) one who tolerates or endures. dudum fuit ad xx libras, sed non potuit ~i DB I 16vb (cf. DB I 16va: olim reddidit vj libras sed perdurare non potuit); si vero sit animal quod sepes frangat ‥ capiat hoc, in cujus acra obviabit, et occidat; et recipiat agenfriga corium ejus et carnem et ~iatur de cetero (Quad.) GAS 109; Normanni nequeant ~i parem W. Malm. GR II 198; noverit universitas vestra me, necessitate paupertatis compulsum que legem non ~itur, concessisse ‥ terram meam Reg. Paisley 58.  b paratum ad ~iendum adversa Bede HE I 26 p. 47; quam grave malum ‥ ~i tormentum aeternum in societate diabolorum Anselm (Ep. 297) IV 217; dileccio ‥ Dei ‥ provocat devocionis lacrimas, movet ad ~iendum aspera propter amorem Dei Spec. Incl. 2. 2.  c nec diutius potuere ~i oppidani quin se traderent W. Malm. GR IV 306.  d est ‥ Normannia ‥ ~iens malorum nutricula W. Malm. GR V 397; perspicax sevorum commentor operum, et in exercitiis mundi gravissimorum ~iens laborum Ord. Vit. VIII 5 p. 300; quis ursos laborum et verberum ~ientissimos esse nesciat? Andr. S. Vict. Dan. 55; victor corporis, laboris ‥ et inedie ~iens Ailr. Spir. Amicit. III 120. 698; ad capiendum fugientes seu fugitivos qui non sunt juris ~ientes Quon. Attach. I 3.  e melior est ~iens viro forti et qui dominatur animo suo expugnatore urbium Ps.-Bede Collect. 32; fert patiens casus omnes patienter amaros D. Bec. 646. 9 to allow, permit: a (w. acc.); b (w. inf. or acc. & inf.); c (w. quod or ut & subj.); d (pass.). a terra ‥ minus fructifera. palmam tantum alit et olivam, ~itur autem et vineam Ord. Vit. IX 15 p. 600.  b Salvatoris clemencia ‥ lichinum sub modio coruscantem ‥ delitescere non ~itur Aldh. VirgP 44; qui non ~itur nos temptari supra id quod possumus sustinere Bede Cant. 1151; si ‥ consentiamus aut ~iamur investituras a tua excellentia fieri W. Malm. GR V 414; 1169 is qui ventis et mari imperat ‥ seditiones esse ~itur J. Sal. Ep. 285 (288 p. 636); 1428 potius deberet Christianus ~i occidi ab eis, quam ipse aliquam eorum occideret Conc. III 501b; 1444 volo quod predicte persone ‥ ~iantur et permittant Robertum Clere ‥ predictum manerium ‥ occupare Paston Let. 12 p. 22.  c non ‥ deberem aut possem ~i ut ‥ primatus ecclesiae nostrae destrueretur Anselm (Ep. 451) V 399; si rex ~iatur ut qui in ecclesia fecerit homicidium ad emendationem veniat (Leg. Hen. 11. 1a) GAS 556; c1150 ne ~iamini quod elemosina mea depravetur Ch. Chester 98; c1145 ne ~iamini quod aliquis eis ‥ contumeliam faciat Regesta Scot. 24; nullus ‥ ~iatur ut ‥ hostis intret Ailr. Serm. 17. 4. 295.  d ad ejus colloquium admitti nequaquam passus erat Croyl. Cont. B 529. 10 (pr. ppl. as adj.) patient, long-suffering, forbearing. Deus Domine meus ‥ esto mihi nunc ~iens Ps.-Bede Collect. 384; vir fuit iste Dei paciens, moderatus, honestus Alcuin WillV 24. 1; domnum ‥ rogo ut ‥ ~iente et quieto animo toleret Anselm (Ep. 96) III 223; caritas ‥ duas istas precipuas habet dimensiones, quia ~iens est et benigna est, in longanimitate ‥ sufferentie longitudinem patientie habet J. Ford Serm. 65. 3; circa advocatos ~ientem esse oportet proconsulem sed cum ingenio ne contemptibilis videatur Ric. Angl. Summa 27 p. 36; ~iens [ME: þolemod] est qui pacienter fert injuriam sibi illatam, humilis qui pacienter sustinet opprobria AncrR 51. 11 (pr. ppl. as sb. m., bot.) aristolochia, birthwort (Aristolochia clematitis). aristologia, i. ~iens, alia longa, alia rotunda; quando simpliciter rotunda SB 11.

Saved

Recent