peculium
peculium, property
pĕcūlĭum, ii, n. [pecus], lit., property in cattle; hence, as in early times all property consisted of cattle, in gen., property.
- I Lit.
- A In gen.: peculi sui prodigi (servi), Plaut. Most. 4, 1, 19 (876): cupiditas peculii, Cic. Par. 5, 2 fin.: cura peculi, Verg. E. 1, 33 Serv.; Hor. A. P. 330.—
- B In partic., private property.
- 1 What the master of the house saves and lays by, money laid by, savings, Dig. 32, 1, 77.—
- 2 What a wife owns as her independent property, and over which her husband has no control, a private purse, paraphernalia, Dig. 23, 3, 9, § 3.—
- 3 That which is given by a father or master to his son, daughter, or slave, as his or her private property: frugi sum, nec potest peculium enumerari, Plaut. As. 2, 4, 91 (497): adimere servis peculium, Varr. R. R. 1, 2, 17; 1, 17, 5: filii, Liv. 2, 41; cf. Sen. Ep. 11, 1: Juliam uxorem peculio concesso a patre praebitisque annuis, fraudavit, Suet. Tib. 50: cultis augere peculia servis, fees, Juv. 3, 189.—
- 4 Castrense, the private property of a son acquired by military service, with the consent of his father (profecticium), or by inheritance through his mother (adventicium); then called quasi castrense, Dig. 49, 17, 5 sqq.; Paul. Sent. 3, 4; cf. Dig. 37, 6, 1.—
- 5 = membrum virile, Plaut. Ps. 4, 7, 92 (1194); id. Most. 1, 3, 96 (252); Petr. S. 8; Lampr. Elag. 9; cf. peculiatus.—
- II Trop., that which belongs to one's self, one's own.—Of a letter: sine ullo ad me peculio veniet? without any thing for myself, Sen. Ep. 12, 9.—Of the people of lsrael: erunt mihi, in die quā ego facio, in peculium, Vulg. Mal. 3, 17.
pecūlium, iī, n. (v. pecus, wie auch pecunia), das (urspr. in Vieh bestehende) Vermögen, I) eig.: A) im allg.: cupiditate peculii, Cic.: cura peculi, Verg. – B) insbes., der Inbegriff gewisser von einem Gesamtvermögen abgesonderter Vermögensstücke, das Sondergut, a) der zurückgelegte Notpfennig, Sparpfennig des Hausherrn, Cels. dig. 32, 1, 79. § 1. – b) das zur freien Verfügung abgesondert vom Vermögen des Hausherrn besessene Vermögen der Hausfrau, des Hauskindes, der Haussklaven, u. zwar: α) das neben der Mitgift von der Hausfrau eingebrachte Vermögen, das Paraphernalvermögen, Ulp. dig. 23, 3, 9. § 23: wohl bestehend in dem von der Tochter im Vaterhause besessenen Sondergute, das ihr der Vater in die Ehe mitgab, s. Suet. Tib. 50, 1. – β) das Sondergut des Sohnes, das er sich als Soldat (pec. castrense), durch andere Beschäftigungen (quasi castrense), durch Bewilligungen vom Vater (profecticium) od. durch Erbschaften von mütterlicher Seite (adventicium) erworben hat, Plaut., Hor., Liv. u.a. Vgl. dig. 15. tit. 1. de peculio; 49, 17, 5 sqq. de peculio castrensi. – γ) das Sondergut, der Sparpfennig des Haussklaven (durch Nebenarbeiten verdient u. meist zum Erkaufen der Freiheit benutzt), Varro, Cic. u.a. – II) übtr.: A) scherzh., ein Sparpfennig = besondere (schriftl.) Zugabe, sed iam debeo epistulam includere. Sic, inquis, sine ullo ad me peculio veniet? Noli timere, aliquid secum fert, Sen. ep. 12, 10. – B) das Patengeschenk = das männliche Glied, Petron. u. Lampr.
donec Walenses ‥ cum aliquanta pecunia et multo ~io, regie magnanimitatis motum sedarent
cum omnibus sarcinis vestris, pecuniis et ~iis, cum mulieribus et infantibus
stant seorsim rusticorum -ia, agrorum instrumenta, sues ‥ vacce
procul ‥ a nobis sunt rapine ~iorum
in j(caas corei empto pro ~ionibus domino imponendis, emptis per Swynmour
ut ‥ cogeret illud detegi, quod hucusque latebat sub umbra ~ii
precipimus ‥ ut omnis homo sciat, quando habeat pecus suum, quando non habeat ‥ quia credimus, quod multi ‥ idiote non curant, quomodo ~ium suum agat, et super confidunt in pace nostra(
et de libero introitu et exitu cum quadrigis et hominibus sint et peculeo
Jhesus Judaicum genus in proprium / elegit populum et in peculium
Jesu, lux vera mencium / serva tuum peculium
~ium,heanra mann velceorlic æhta
pĕcūlĭum, (12) ĭī, n. (pecus ), pécule, petit bien amassé par lʼesclave [gratifications, épargne, etc.] : Pl. As. 498 ; Varro R. 1, 2, 17 ; 1, 17, 5 ; Cic. Par. 39 ; Virg. B. 1, 32 || avoir particulier des fils de famille : Liv. 2, 41, 10 || castrense peculium Ulp. Dig. 37, 6, 1, les économies du soldat || donation à lʼépouse, biens paraphernaux : Ulp. Dig. 23, 3, 9, 3 || [en gén.] argent amassé sou par sou, avoir économisé : Hor. P. 330 || petit cadeau : Sen. Ep. 12, 10 || penis Petr. 8, 4, cf. Pl. Ps. 1188.
- 1. (oorspr. vooral uit vee bestaand) (privé-)vermogen, eigendom; ➤ cupiditas -i;
- 2. eigen vermogen van echtgenote of kinderen (die dat juridisch niet zelf konden beheren);
- 3. spaargeld, spaarpot van een huisslaaf; ➤ adimere servis -um.
Si ego, § Cæterum, D.
deJure dot. (23, 3. fr. 9. § 3.) :
Cæterum si res dentur, in ea quæ Græciπαράφερνα dicunt, quæque Galli Peculium appellant.
Recognovit præmissa dedisse eisdem conjugibus, in matrimonio et Peculiario ipsius Isabellis.
Peculium utriusque sexus, in Charta donat. Leotheriæ
Arripiens ex ea inliciter plura Peculia, quæ illi minime pertinent abstollenda.Charta Aystulfi Regis Longob. ann. 753. apud Ughellum tom. 2. pag. 107 :
Si in ipsis silvis aliquid roncare fecerit, aut si Peculia pabulaverit.Paulus Warnefridus lib. 2. de Gestis Longob. cap. 3 :
Peculia sola remanebant in pascuis, nullo astante pastore.
Nisi forte vitium invenerit quod ille venditor celavit, hoc est, in mancipio, aut in caballo, aut in qualicumque Peculio, id est aut cœcum, aut herniosum, aut caducum, aut leprosum.Leges Rotharis cap. 238 :
Servus massarius licentiam habeat de Peculio suo, id est bovem, vaccam, caballum similiter et de minutis Peculiis in socio dare.Statuta antiqua Monast. Corbeiens. tom. 4. Spicil. Acher. pag. 20 :
Similiter quidquid in diversis laborationibus quolibet modo acquiritur, vel in variis Peculium generibus enutritur.
Cum omni supraposito, domibus, mancipiis, acolabus, Peculiis utriusque sexu, terris, silvis, pratis, etc.
Una cum terris..... movilibus et amovilibus, pecunies, Peculies, utriusque sexus gregis cum pastoribus, etc.
Peculium, apud Latinos : quidquid scilicet servus domini permissu possidet. Lex Wisigoth. lib. 10. tit. 1. § 18 :
Omnis res quæ mobilis immobilisque consistit, cujuscunque fuerit generis, sive formæ, an peculii, an Peculiaris nomen habuerit, unius intelligentiæ vim evidentiamque obtineat.
Similiter dono ad jam dicta loca Sanctorum vineæ pedeturam unam in monte Viennensi cum vinitore nostro Alitfrido cum omni Peculiari suo.Ibid. col. 13. ex Charta Hedeni Ducis pro S. Willibrordo :
Et in castello Mulenberge donamus tibi tres casatas cum mancipiis, una cum omni Peculiari eorum.
Et unum servientem de ipso beneficio nomine Deodatum, cum omni suo Peculiari, et filio.Vetus Charta apud Sanjulianum in Matiscone pag. 275 :
Mancipiis desuper manentibus, cum Peculiariis eorum, etc.Alia apud Vadianum pag. 50 :
Cum servis, ancillis, Peculiaribus, tum domibus, ædificiis, et mancipiis domesticis, etc.Alia pag. 74. de servo manumisso :
Suumque Peculiare quod habet, aut quod adhuc adquiri poterit, faciat.Hincmarus in opusculo LV. Capitulorum cap. 43 :
Et res et mancipia in regno senioris nostri non habeat, per quæ illum constringere ad reddendum rationem valerem, et per beneficium, vel per Peculiare noluit sustinere distringi, et excommunicavi illum a mea parochia.Ubi cum
beneficiumdistinguatur a
peculiari, videtur
peculiaresumi pro
proprio: nisi mancipia ipsa intelligantur. Charta Arnulfi Regis ann. 892. apud Meurissium pag. 295 :
Prout eis more Ecclesiastico placuerit ad sui Peculiaris utilitatem universa disponere vel ordinare, etc.Vide Marculfum lib. 2. form. 32. Columbum in Episcopis Vivariensibus lib. 1. num. 23. etc.
Omne pecus et Peculiarem illorum mobilem vel immobilem, quidquid tempore meo conquisierint, aut in antea, Deo propitio, acquirere potuerint, etc.
Ecclesias suis usibus illicitis Peculiaverant, ac indecenter contaminaverant.Infra
Domos..... suis necessitatibus Peculiatas reservaverunt.
Nec minus omnis Peculiaritatis reculas in medium proferri, etc.
Ego Ademarus vicecomes dimitto domnæ Gauzlæ uxori meæ causas Peculiaritatis, scilicet villam meam quæ vocatur Collia.
Proprietas. Donat. Arnolph. Imper. Monast. S. Maximin. Trevir. ann. 893. in Guden. Cod. dipl. tom. 1. pag. 3 :
Hec loca illis ad suam Peculiaritatem perpetualiter habenda... concedimus.
Peculiaritatis vitium cum in se voluntate, tum in aliis prædicatione extirpabat, id esse solum dictitans, quod diabolum e cœlo, hominem e Paradiso eliminaverat.Vide Proprietarii.
Ea tamen circa monachos disciplinæ cautela servata, ut remoti ab earum Peculiaritate, neque usque ad vestibulum habeant accedendi familiare permissum.S. Ildephonsus in Addit. ad lib. S. Isidori de Viris illust. Eccl. ibid. tom. 3. pag. 79 :
Remota clientum sæculique pompa decoris, monachorum Peculiaritatibus inhærebatHelladius Toletan. Episc.
pecūlium ī, n
- pecu, property: cupiditas peculi: cura peculi, i. e. anxiety for gain, H.— Private property, separate estate: fili, L.: cultis augere peculia servis, fees, Iu.
PECULIUM
PECU´LIUM[SERVUS]
Peculium
The Romans considered the master of the house (pater familias) the lawful owner of all the earnings of the members of the family under his control, whether bond or free. (See familia; servus.) Whatever sum of money he gave to a grown-up son or to a slave for his own use was called the peculium of the latter. This gift could be revoked at pleasure, and could not be disposed of by will. Augustus first granted this right to soldiers, in the case of property won in war (peculium castrense, cf. Juv.xvi.fin.), and Constantine extended it to that gained in a civil office (peculium quasi castrense). See servus.