pecunia

pĕcūnĭa, ae (on the oldest inscrr., also written PEQVNIA, as PEQVDES, PEQVLIVM), f. [pecus, because the wealth of the ancients consisted in cattle: pecus, a quo pecunia universa, quod in pecore pecunia tum consistebat pastoribus, Varr. L. L. 5, § 95 Müll.; cf. Fest. s. v. peculatus, p. 212 and 213 Müll.], property, riches, wealth (cf.: divitiae, res, bona, etc.).

• I In gen.: pecunia sacrificium fieri dicebatur, cum frugum fructuumque causā mola pura offerebatur in sacrificio, quia omnis res familiaris, quam nunc pecuniam dicimus, ex his rebus constaret, Fest. p. 244 and 245 Müll.: SI FVRIOSVS EST AGNATORVM GENTILIVMQVE IN EO PECVNIAQVE EIVS POTESTAS ESTO, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Inv. 2, 50, 148; ib. ap. Ulp. Fragm. tit. 11, § 14: QVI CORONAM PARIT IPSE PECVNIAVE EIVS VIRTVTIS ERGO DVITOR EI, Fragm. XII. Tab. ap. Plin. 21, 3, 5, § 7: pecuniam facere, to accumulate property, Cic. Div. 1, 49, 111: in alienam pecuniam invadere, id. Rosc. Am. 2, 6: ut pecunia fortunisque nostris contentus sit, id. ib. 3, 7: familiae aliquot cum mapalibus pecoribusque suis (ea pecunia illis est), etc., Liv. 29, 31.—
• II In partic., money (syn.: argentum, nummus): qui dabant olim pecuniam, non adnumerabant eam, sed appendebant, Gai. Inst. 1, 122: praesenti pecuniā mercari aliquid, Plaut. Capt. 2, 2, 8 (258): omnia vaenibunt praesenti pecuniā, id. Men. 5, 9, 97 (1156): pecunia numerata, Cic. Top. 13, 53: pecunia publica ex aerario erogata, id. Verr. 2, 3, 71, § 165: certa, a specified sum, id. Rosc. Com. 5, 14: potestas pecuniae conficiendae, id. Agr. 2, 13, 33: permagnam ex illā re pecuniam confici posse, id. Verr. 1, 52, 138: pecuniam cogere a civitatibus, id. ib. 2, 3, 73, § 171: pecuniam numerare alicui ab aerario, id. ib. 2, 3, 76, § 177: pecuniam publicam domum suam convertere, id. ib. 2, 3, 76, § 176: pecunias civitatibus distribuere ... avertere atque auferre, id. ib. 2, 3, 73, § 171: devorare pecuniam publicam, id. ib. 2, 3, 76, § 177: pecuniam alicui dissolvere, id. ib. 2, 3, 77, § 180: solvere alicui, id. Att. 5, 21, 10: pecunias conferre ad statuas, id. Verr. 2, 3, 77, § 180: alicui conferre in usum ejus, id. Fl. 23, 55: transferre in quaestum et fenerationem, id. ib. 23, 56: deferre alicui, id. ib. 23, 55: credita nobis, id. ib.: gravi fenore occupare, id. ib. 25, 59: collocatam habere, id. Imp. Pomp. 7, 18: ex aerario exhaurire, ex vectigalibus redigere, id. Agr. 2, 36, 88: exige pecuniam a civitatibus, id. Verr. 2, 3, 87, § 202: ab sociis maximam pecuniam auferre, id. ib. 2, 3, 96, § 224: plura mala nobis exhibet quam aliud quidquam, Sen. Tranq. 8, 1: majore tormento possidetur quam quaeritur, id. Ep. 19, 6, 16: et pecuniae obediunt omnia, Vulg. Eccl. 10, 19.—So in plur.: pecunias exigere, capere, imperare, Cic. Pis. 16, 38: pecunias auferre ab aliquo, id. Verr. 2, 3, 76, § 175: pecunias sumere mutuas, id. ib. 2, 1, 10, § 28; 2, 2, 70, § 170: mutuas pecunias faenore quaerens, Liv. 35, 49, 11; Suet. Galb. 9; cf. Zumpt ad Cic. Verr. 1, p. 70: DIES PECVNIAE, the day of payment, Inscr. Grut. 207, 3.—Hence,
• • • 2 (Late Lat.) Copper coins: scenicis numquam aurum, numquam argentum, vix pecuniam donavit, Lampr. Alex. Sev. 33, § 3.—
    • 3 Personified: Pecunia, the goddess of gain, Arn. 4, 132; cf. Juv. 1, 113.—Also, an epithet of Jupiter, Aug. Civ. Dei, 7, 11; cf. id. ib. 4, 21; cf. also Hor. Ep. 1, 6, 37.

pecūnia, ae, f. (v. pecus, weil der Reichtum der Alten in Vieh bestand), I) das (zeitliche) Vermögen, pec. aliena, Cic.: ampla atque praeclara, Cic.: magna, maxima, Cic.: pecuniae magnitudo, Cic.: pecuniam facere, V. erwerben, Cic.: u. so ex nummis pecuniam maximam facere, Cic.: magnam pecuniam secum portare (mitbringen), Nep.: cum magna pecunia venire, Nep.: magna pecunia alci relicta est (erblich hinterlassen), Cic.: in pecore tum consistebat pecunia pastoribus, Varro LL.: in alienam pecuniam tam amplam atque praeclaram nullo iure invasit, Cic. – II) insbes., das Geld, die Geldmasse, Geldsumme, Plur. Gelder, Geldmengen, Geldsummen, a) übh.: pec. aerea, argentea, aurea, Augustin. de civ. dei 4, 21 u. 28: non adesa iam, sed abundans etiam pec., Cic.: pec. amplior, Auct. b. Alex.: captiva (erbeutetes), Liv.: cruenta, Blutgeld, Cic. u. Val. Max.: fenebris, Suet.: grandis, Cic.: immanis, infinita, ingens, Cic.: innumerabilis, Cic.: multaticia, Liv.: numerata od. praesens, bares Geld, Cic.: pecunia parvula, Cic.: pec. publica, Staatseinkünfte, Staatskasse, Cic., Kriegskasse, Caes.: pec. reliqua, der Rest des G., Cic.: pec. venditorum hominum, Erlös aus usw., Eutr.: pec. ludiaria, Spielgeld, Inscr. – pecuniae extraordinariae, Cic.: familiares, das Privatvermögen, Tac.: magnae, Cic.: multae, Cic.: tantae et tam infinitae pecuniae, Cic. – cupidus pecuniae, Cic.: inops pecuniae, Val. Max. – tanta pecuniae accessio, Nep.: cupiditas pecuniae, Nep.: dissipatio pecuniae publicae, Cic.: effusiones pecuniarum, Cic.: pecuniae reditus, Geldeinkünfte, Nep.: summa pecuniae, Liv.: incredibilis pecuniae summa, Curt.: pecuniae quinquaginta talenta, Nep.: pecuniae usura, Cic.: pecuniae usus, Nep. – abiurare in iure pecuniam, Plaut.: accipere pecuniam, übh. »Geld empfangen« u. »Geld nehmen, sich bestechen lassen«, Cic.: ob innocentes condemnandos pecunias accipere, Iustin.: accipere pecuniam numeratam ab alqo, Nep.: accipere pecuniam fenore (gegen Zinsen), Liv.: accipere (erheben) ex aerario pecuniam alcis nomine, Cic.: aedificatur pecuniā publicā classis centum navium, Nep.: amittere pecuniam grandem, Cic.: attribuere (anweisen) pecuniam publicam ex vectigalibus populi Romani ad emendum frumentum, Cic.: auferre pecuniam ab alqo, Cic.: augere summam pecuniae, zum Gebot zulegen, Liv.: avertere pecuniam domum, unterschlagen, Cic.: capere (nehmen, sich zueignen) pecunias, pecunias magnas hoc nomine, Cic.: capere (sich geben lassen) aperte pecunias ob rem iudicandam, Cic.: cogere pecuniam, pecunias u. dgl., s. cōgono. I, 1, c (Bd. 1. S. 1246): coacervare pecuniam, pecunias, Cic.: pecunias levioribus usuris mutuatum graviore fenore collocare, Suet.: in ea provincia magnas pecunias collocatas habere (angelegt haben), Cic.: conciliare (sich erwerben) pecuniam, Cic.: conferre pecuniam, pecunias, zusammenschießen, Nep., pecuniam simul cum ceteris, Nep., alci pecuniam ad statuam, Cic.: conficere pecuniam, s. cōn-ficiono. I, 2, a (Bd. 1. S. 1444): flare et conflare pecuniam, Münzen und Geld (sich) machen, Cic.: chirographis venalibus innumerabilem pecuniam congerere in illam domum, Cic.: conicere (stecken, verwenden) tantam pecuniam in praeclara illa propylaea, Cic.: consumptam esse omnen istam pecuniam in statuis, Cic.: corripere (an sich reißen, in Beschlag nehmen) pecuniam innumerabilem, Cic., pecunias, Cic.: corrogare pecuniam ad necessarios sumptus, Caes.: corrumpere alqm pecuniā, Nep.: curare pecuniam, s. cūrono. II, 3, b (Bd. 1. S. 1837 oben): dare pecuniam ad alqd, Nep.: eam pecuniam datam esse statuarum nomine, Cic.: dare pro pecunia aliquid, quod est tantumdem, Ps. Quint. decl.: debere (alci) pecuniam, s. dēbeono. I: celeriter pecunia deesse coepit, Nep.: deponere pecuniam apud alqm, Cic., ad Phacum (in Phakus), Liv., in Cilicia apud Solos in delubro, Cic.: devorare (durch die Gurgel jagen, verprassen) pecuniam, omnem pecuniam publicam, Cic.: dilapidare (verschwenden) pecuniam, Ps. Cic. ep. ad Octav. § 3 u. ICt.: dispensare pecuniam, die Kriegskasse verwalten, Kriegszahlmeister sein, Nep.: dissipare frustra pecuniam ex aerario acceptam, Cic.: dissipare atque effundere pecuniam publicam, Cic.: dissolvere pecuniam, Cic.: dissolvere alci pecuniam pro alqa re, etw. mit Geld ablösen, Caes.: donare pecuniae quinquaginta talenta civibus suis, Nep.: donari magnā pecuniā, Nep.: eripere ab alqo pecuniam grandem, Cic.: erogare (anweisen, auszahlen) ex aerario pecuniam publicam, Cic.: erogare quaestoribus pecuniam in classem, Cic., multas pecunias in operum locationes, Cic.: unde in eos sumptus pecunia erogaretur, Liv.: exhaurire omnem pecuniam ex aerario, Cic.: exigere pecuniam, pecunias, Cic., pecunias raptim, Liv.: facere (sich machen, erwerben) magnas pecunias ex metallis, Nep.: fenerare pecuniam, s. fēnero: fenerari pecuniam, pecunias, Cic.: fenori dare alci pecunias, Cic.: pecunias alci ferre acceptas, gutschreiben, Cic.: pecunias alci ferre expensas, in Rechnung bringen, als mir schuldig eintragen, Cic.: pecunias alci sine fenore expensas ferre, vorschießen, Liv.: pecuniā fidere, Nep.: pecuniam habere, non habere, Cic.: pecuniam tantam habere, ut etc., Cic.: imperare civitatibus pecuniam classis nomine, Cic.: imperare civitatibus tyrannisque magnas pecunias, Caes.: imperare iis ampliorem pecuniam, Auct. b. Alex.: imperare pecuniam, Cic.: indigere pecuniae, Cic., pecuniā, Nep.: pecunia publica largitione magistratuum quotannis interit (geht Null für Null auf), Nep.: legare alci pecuniam, Cic., alci testamento pecuniam, Ps. Quint. decl., alci testamento grandem pecuniam, Cic.: locupletare pecuniā totam Africam, Nep.: mercari praesenti pecuniā, Plaut.: multari pecuniā, Nep.: mutuari pecuniam, Ps. Quint. decl., pecunias, Cic., pecunias levioribus usuris, Suet.: pecunias mutuas sumere, Cic., ab alqo, Caes.: pecuniam mutuam sumere ab alqo, Cic.: insequentis anni pecuniam mutuam praecipere, als Anleihe vorausnehmen, Caes.: pecuniam dare mutuam, Cic.: quaerere pecunias mutuas fenore, Liv.: numerare alci pecuniam, Cic.: nescire pecuniam, das G. nicht kennen, Solin.: pecuniam occupare grandi fenore, Cic., graviore fenore, Suet.: parare (anschaffen) pecuniā alqd (zB. equos, vasa pretiosa), Cic.: parĕre (erwerben) pecuniam in operis artificum scaenicorum, Gell.: pecunia non modo non contra leges, sed legibus (gesetzlich) parta, Cic.: pendĕre pecuniam, s. pendono. I, B, 1: perdere pecuniam, Gell.: tantam pecuniam populi Romani tam brevi tempore perire potuisse, Cic.: permutare (in Wechsel umsetzen) pecuniam, Cic.: perscribere pecuniam, s. per-scrībo: persolvere alci pecuniam ab alqo, Cic.: petere pecuniam ab alqo, Cic.: polliceri alci pecuniam, Cic.: ponere (niederlegen) pecuniam apud alqm, Cic.: promere pecuniam ex aerario contra legem, Liv.: profundere pecuniam, Cic., tantam pecuniam, Plin. pan.: pecunia publica, quae ex metallis redibat, Nep.: redigere pecuniam ex etc. od. in etc., s. redigono. II, A: redigere omnia in pecuniam, zu G. machen, Ps. Quint. decl.: referre (buchen, verrechnen) pecunias acceptas u. dgl., s. re-ferono. II, 2: repetere pecunias statuarum nomine, der Bildsäulen halber wegen Erpressung klagen, Cic.: reponere pecuniam in aerario, Nep.: repraesentare pecuniam ab alqo, durch Anweisung an jmd. bar zahlen, Cic.: retribuere populo pecuniam pro Siculo frumento acceptam, Liv.: seponere captivam pecuniam in aedificationem templi, Liv.: solvere pecuniam, s. solvono. I, B, 1, a, α: sublevare pecuniā alcis fugam, Nep.: subministrare alci pecuniam, Cic.: sumere pecuniam alcis fide (auf jmds. Kredit) ab alqo, Cic.: ut pecunia superesset, quae in aerario reponeretur, Nep.: suppeditare alci pecuniam, Nep.: transferre omnem pecuniam Athenas, Nep.: cum privatis non potuerat transigi minore pecuniā, Cic.: venire (gelangen) paucis annis ad magnas pecunias, Cic. – b) in spät. Kaiserzt. = nummus, die Münze, das Geldstück, Geldmünze, vitiare pecunias, Eutr. 9, 14. – bes. die Kupfermünze, scaenicis numquam aurum, numquam argentum, vix pecuniam donavit, Lampr. Alex. Sev. 33. § 3. – c) personif., dea Pecunia, Arnob. 4, 9. Augustin. de civ. dei 4, 21: als Beiname Jupiters, ibid. 7, 11. – ➳ Archaist. pequnia oft in Inschr., zB. Corp. inscr. Lat. 1, 577 colum. 3, 13; 1, 604 u. ö.

pecunia [CL], ~ium 1 property, possessions, wealth; b (dist. as livestock); c (viva ~ia). illud paene omni ~ia redimentes Gildas EB 66; ~ia ecclesiis furata sive rapta reddatur quadruplum, saecularibus dupliciter Theod. Pen. I 3. 2; c705 amori ‥ vehementiori ~iae ‥ nequaquam ultra modum inservias Aldh. Ep. 8; nil ~iarum absque pecoribus habebant Bede HE III 26 p. 190; 814 pro commodo ~io illius ‥ vij libras auri et argenti ‥ terram unius aratri CS 348; 889 dimidium unius aratri pro ejus placabili ~io in hereditatem CS 562; si latro ibi fuerit captus ‥ sua ~ia remaneat domino de Duneuuic DB II 312; 1090 tali facto [v. l. pacto; Ch. Chester 2: pacto] quod dones mihi xxx libras denariorum de tua ~ia Chr. Abingd. II 20; si aliquis adduxerit aliquid in villam vel apportaverit animal vel ~iam aliquam et dixerit se invenisse (Leg. Ed.) GAS 649; si quis †pecuram [l. pecuniam] suam reclusam dimisit (Leg. Hen.) Ib. 559; c1120 dederunt nobis omnem decimam suam etiam de mobili ~ia Text. Roff. f. 201v; crescit amor nummum, quantum pecunia crescit Ric. Armagh Serm. 35; 1478 de jcxiij libris xviij denariis vj barilibus salmonum ‥ jc pultre per integras firmas in ~ia dominii de Brechin ExchScot 484.  b pastura ad ~iam villae DB I 128ra; ibi est presbyter sine carro sine ~ia DB I 175ra; si homines eorum occidant ~iam nostram (Quad.) GAS 224; c1138 concedo ut habeant liberum exitum ~ie sue ad communem pasturam tocius terre mee Cart. Newm. 1; a1196 concedo eciam predictis monachis ut habeant ad dominicam ~iam suam pasturam in mora mea Feod. Durh. 132n.  c omnis qui habuerit triginta denariatas vive ~ie de suo proprio in domo sua (Leg. Ed.) GAS 634; interdicimus etiam, ut nulla viva ~ia vendatur aut ematur nisi infra civitates (Leg. Will.) Ib. 487; Willelmus rex fecit describi omnem Angliam, quantum terre quisque baronum suorum possidebat ‥ quantum vive ~ie quisque possidebat Fl. Worc. II 19 (cf. W. Guisb. 10). 2 coin, currency. b (~ia deaurata) gilded coin. c (~ia fracta) broken coin. d (as reward). prophetae ‥ cum ~ia divinabant Gildas EB 86; mercatores qui bonam portant ad falsarios (Quad.) GAS 234; s1167 vir doctus ~iam emungendi Flor. Hist. II 81; hujusmodi transmissionem redimerent pro peccunia domino regi destinanda Chr. Peterb. 60; 1338 remanent ‥ in bonis mobilibus et ~ia munerata in ocio predicto Ac. Durh. I 201; in ~ia nostra non possumus accipere pondus certum J. Mirfield Brev. 92; c1427 pro pane et ~iis ponderandis MunAcOx 284; 1502 pro quibuscunque summis peccuniarum Reg. Aberbr. II 340.  b 1445 item in una bursa continetur de ~ia deaurata iii s. iiij d. Invent. S. Paul. 519.  c 1420 de ~ia fracta Ac. Durh. 462 (v. frangere 5).  d ~iam indicationis (Quad.) GAS 97. 3 cash, ready money: a (~ia nominata) money reckoned by tale (as dist. from reckoning by weight). b (~ia ponderalis) money reckoned by weight (as dist. from reckoning by tale). c (~ia sicca) hard cash. a 1268 (c1425) precium restituet in ~ia numerata Feod. Durh. 189n; sine aliqua ~ia numerata Ac. Beaulieu 50; 1280 ad valorem octodecim marcarum vel circiter de ~ia nominata MunAcOx 781; c1340 bona in subsidium terre sancte ‥ donata ‥ sive in ~ia numerata seu rebus vel bonis aliis ‥ existant FormOx I 157; 1375 unam markam in ~ia numerata in una bursa ad pectus pendente cepit et asportavit Leet Norw. 67; a1413 de xxxiij li. vj s. viij d. in ~ia numerata EEC 687; 1422 in ~ia numerata (KRAc) JRL Bull. XXVI 264 (v. numerare 8); 1583 tres libras et quinque solidos in ~iis numeratis in eadem bursa existentes Pat 1235 m. 24.  b in quanto monachi ‥ ~ias ponderales multiplicaverunt, in tanto corpus beati Jurmini majus ponderosum se reddebat NLA II 543.  c 1331 guerant se de xxvj li. xvij s. viiij d. per duodecim denarios de qualibet libra sicce pecunie transeuntis extra regnum ExchScot 351; c1450 pro quadam certa summa pecunie quam predictus Johannes Goule ‥ in sicca ~ia in urgente necessitate mea viz. ad debita mea acquitanda bene et fideliter persolvebat Reg. Aberd. II 295. 4 (~ia Romana, Petri) Rome-scot, Peter’s pence. b (~ia crucis) crusaders’ tithe. c1010 ~ia quoque Romana erga beatorum sollempnitatem apostolorum Petri et Pauli pontificibus per singulos annos reddatur GAS 253; ~ia ‥ Petri, quam Angli vocant Romescot (Inst. Cnuti) GAS 293.  b 1255 de ~ia crucis nobis a sede apostolica concessa Cl 380. 5 fine. si ad illum hominem ~ia vocetur, qui prius abjuraverat vel abjurare vult, perneget secundum modum wite et pretium ~ie (Quad) GAS 105; potest insuper talis culpa ~ia emendari ‥ quoniam ~ia aut expulsione corrigentur precipue famulorum culpe Cust. Cant. 125; 1559 ad collectionem et levationem ‥ poenarum ~iarumque Conc. Scot. II 173.

1 pĕcūnĭa, (5) æ, f. (pecu), ¶ 1 [primit^t ] avoir en bétail, fortune qui résulte du bétail, cf. Varro L. 5, 95 ; P. Fest. 212 ; 244 ; Fest. 213 ; [dʼoù, en gén.] fortune, richesse : Cic. Amer. 6 ; Com. 23 ; in multas pecunias alienissimorum hominum invadere Cic. Phil. 2, 41, envahir le patrimoine (les biens) de gens qui sont absolument des étrangers ; pecuniam facere Cic. Div. 1, 111, amasser de la fortune ; ea pecunia illis est Liv. 29, 31, 8, cʼest là leur richesse ¶ 2 argent : pecunia numerata Cic. Top. 53 ; præsens Pl. Capt. 258 ; Cic. Att. 2, 4, 1, argent comptant ; v. repræsentare ; magnam pecuniam secum portare Nep. Hann. 9, 2, porter avec soi une grosse somme dʼargent ; dare pecuniam alicui Cic. Verr. 2, 1, 101, donner de lʼargent à qqn ; v. conficere ; v. accepta pecunia (accipere) ; pecuniam dissolvere Cic. Verr. 2, 5, 53, payer une somme dʼargent, (en sʼacquittant) ; ab sociis maximam pecuniam auferre Cic. Verr. 2, 3, 224, enlever aux alliés une très grande quantité dʼargent || [pl. pour insister sur le détail] des sommes dʼargent : Cic. Verr. 2, 5, 48 ; Pis. 38 ; Off. 2, 78 ; Liv. 29, 16, 1 || pecunia publica, lʼargent du trésor public : Cic. Verr. 2, 3, 165 ; 176 ; pecuniæ publicæ condemnatus Cic. Fl. 43, condamné pour une malversation publique || diem pecuniæ Idus Nov. esse Cic. Att. 10, 5, 3, que le jour dʼéchéance (de paiement) tombe aux ides de novembre.

pecunia , ae. f.
錢。銀。富。— numerata vel Praesenti pecunia 現銀。Amplissimae pecuniae dominus 大財主。

Suggest a Translation
See an image

pecūnia ae, f

• pecu, property, riches, wealth: pecuniam facere, accumulate: ut pecuniā fortunisque nostris contentus sit: ea (i. e. pecora) pecunia illis est, L.—Money: Pecuniam neglegere, T.: publica: certa, a specified sum: pecuniam cogere a civitatibus: credita nobis: pecunias conferre ad statuas: gravi faenore occupare: conlocatam habere: dare mutuam: exige pecuniam a civitatibus: funesta, Iu.: pecuniarum repetundarum reus, of embezzlement, S.: mutuas pecunias faenore quaerens, L.: Et genus et formam regina pecunia donat, i. e. supplies all defects, H.

PECUNIA

PECU´NIAIn the use of this word for money, we have a record of the fact that in primitive times in Greece and Italy values were calculated in sheep and oxen. Stamped money was introduced into Asia Minor and Greece in the 7th century; into Rome in the 5th. For the history of Greek coins, see PONDERA; for that of Roman coins, see As; while a few general remarks as to the use of money in antiquity will be found under NUMUS.

[P.G]

Pecunia

See as; numismatics; pondera.