perturbatio
perturbatio, confusion, disorder, disturbance
- I Lit.: caeli (opp. serenitas), Cic. Div. 2, 45, 94: hostium, Vulg. 2 Macc. 13, 16.—
- II Trop.
- A In gen., political disturbance, disorder, revolution: quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta, ut major timor oriatur? Cic. Phil. 8, 1, 3: quantas perturbationes et quantos aestus habet ratio comitiorum? id. Mur. 17, 35: cum enim omnes post interitum Caesaris novarum perturbationum causae quaeri viderentur, id. Fat. 1, 2: videtis, quo in motu temporum, quantā in conversione rerum ac perturbatione versemur, id. Fl. 37, 94: magna totius exercitūs perturbatio facta est, Caes. B. G. 3, 28.—
- B Mental or personal disturbance, disquiet, perturbation: motus atque perturbatio animorum atque rerum, Cic. Agr. 1, 8, 24: vitae et magna confusio, id. N. D. 1, 2, 3: rationis, id. Par. 3, 2, 26: valetudinis, id. Fam. 9, 3, 9.—
- C In partic., an emotion, passion: quae Graeci πάθη vocant, nobis perturbationes appellari magis placet, quam morbos, Cic. Tusc. 4, 5, 10: est igitur Zenonis haec definitio, ut perturbatio sit aversa a rectā ratione, contra naturam animi commotio: quidam brevius perturbationem esse appetitum vehementiorem, id. ib. 4, 6, 11: ex quā (vitiositate) concitantur perturbationes, quae sunt turbidi animorum concitatique motus, aversi a ratione et inimicissimi mentis vitaeque tranquillae, id. ib. 4, 15, 34: perturbationes sunt genere quatuor, partibus plures, aegritudo, formido, libido, laetitia, id. Fin. 3, 10, 35: impetu quodam animi et perturbatione magis, quam judicio aut consilio regi, id. de Or. 2, 42, 178: perturbationem afferre, id. Div. 1, 30, 62: in perturbationes atque exanimationes incidere, id. Off. 1, 7, 36; opp. to tranquillitas, id. ib. 1, 17, 66.
nuper furibunda tempestatis ~o ‥ fundamenta ecclesiae ‥ concussit
nequaquam hujus ~onis strofa scandalizari
nox ‥ daemonicae ~onis
ut ‥ per temporalia ejus subsidia a mundi ~one quiescat
auxit procellam hujusce ~onis etiam mors ‥ regis
non ~one animi commotus hoc dixit
magis ‥ ex petitione suorum quam sanctae mentis illius ~one vel iracundia
in tanta tam vehementi cunctorum ~one
ut ~oni affectuum que ‥ semper a corde prorumpit rationemque perturbat impassibile ‥ remedium assisteret
nigredo ultimata que sua ~one visum obfuscat
que res ‥ ~onem ipsi faciunt, ne suo vigore ‥ uti possit
timor publice ~onis que ex ira regis posset oriri
consilium vestrum non est pacis sed ~onis terre
nec ‥ aliquos in ~one pacis ope vel consilio juvabis
petit judicium si absque ~one speciali in persona sua in hac parte assignanda ‥ breve ‥ manutenere debeat
H. Blakton, rector de S. in Hibernia ‥ convictus fuit de ~one pacis et de meretricio
- 1. verwarring, wanorde, (ver)storing [rationis atque ordinis; vitae; valetudinis; animorum; hostium; fortunae et sermonis omslag in hun maatschappelijke positie en hun gesprekken; caeli];
- 2. (pol.) onrust, revolutie [temporum; comitiorum verstoring]; ➤ magnā rerum perturbatione impendente;
- 3. opwinding, emotie, hartstocht; ➤ commoveri magnā animi perturbatione; perturbationem afferre; perturbationes sunt genere quattuor, partibus plures, aegritudo, formido, libido, laetitia (Cic.).
- perturbo, confusion, disorder, disturbance: exercitūs, Cs.: caeli.—Fig., political disturbance, disorder, revolution: tanta: quantas perturbationes habet ratio comitiorum?: civitatis.—Mental disturbance, disquiet, perturbation: animorum atque rerum: vitae.—An emotion, passion, violent feeling: perturbationes, quae sunt turbidi animorum motūs, etc.
-
…res est sic Dicat, si quis volt, qua de re disputari velit. Non mihi videtur omni animi perturbatione posse sapiens vacare. Aegritudine quidem hesterna disputatione videbatur, nisi forte temporis causa nobis adsentiebare. Minime vero ;…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…Peripateticis defenditur eius species sedatio μισάνθρωπος misericordia iniuria a Peripateticis defenditur μισόγυνος moderatio, modestia v. σωφροσύνη modus adhibetur perturbationibus a Peripateticis sqq. moderatae perturbationes etc. molestia praemolestia, de metu morbi animi corporis sqq. v .…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…potest, re vera fieri nisi exhausto aerario nullo pacto potest ; neque vero illa popularia sunt existimanda, iudiciorum perturbationes, rerum iudicatarum infirmationes, restitutio damnatorum, qui civitatum adflictarum perditis iam rebus extremi exitiorum solent esse exitus ;…
Cicero, de Lege Agraria
-
…conveniret ad omnia ; quis enim misericordiam aut ipsam iracundiam morbum solet dicere at illi dicunt θη. sit igitur perturbatio, quae nomine ipso vitiosa declarari videtur nec eae perturbationes vi aliqua naturali moventur. omnesque eae sunt genere quattuor…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, necdum Bibuli erant adlatae. quibus recitatis puto fore ut aliquando commoveatur senatus. equidem sum in magna animi perturbatione. si, ut opto, non prorogatur nostrum negotium, habeo Iunium et Quintilem in metu. esto ;…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…nihil de virtutibus aut vitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihil de perturbationibus animi et erroribus, quae saepe cadunt in causas et ieiunius aguntur, nihil, inquam, sine ea scientia…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…foro et sicariis servisque tradito, et ea lex quae ut ne ferretur senatus fuerat veste mutata. hac tanta perturbatione civitatis ne noctem quidem consules inter meum ; interitum ; et suam praedam interesse passi sunt statim me…
Cicero, pro Sestio
-
…itaque id tibi concedo ; alterum autem iam integrum non est. superioribus enim disputationibus effectum est vacare omni animi perturbatione sapientem. Nimirum igitur confecta res est ; videtur enim ad exitum venisse quaestio. Propemodum id quidem. Verum…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. bonus, virtus bene beate vivere ac ppassim in l. V, velut bestiae opp. homo in perturbationes non incidunt bibliotheca bonus omnibus virtutibus instructus, sapiens omnes boni beati ac passim usque ad negaverat auditor bonum nihil…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…Quo magis cavendum est, ne quid in eo genere peccetur. Sed in omni iniustitia permultum interest, utrum perturbatione aliqua animi, quae plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim…
M. Tullius Cicero, De Officiis