radius
radius, a staff, rod; ray, beam
rays of the sun
- I In gen.: acuti radii immissi, stakes, Liv. 33, 5, 11: ferreus, Plin. 10, 42, 58, § 117.—
- B In partic.
- 1 A spoke of a wheel, Plin. 16, 40, 76, § 206; Verg. G. 2, 444; id. A. 6, 616; Ov. M. 2, 108; 2, 317; Val. Fl. 6, 414: inter radios rotarum, Curt. 4, 9, 5; Plin. 16, 40, 76, § 206.—
- 2 In mathematics,
- a A staff, rod, for measuring, etc., Cic. Tusc. 5, 23, 64; Verg. E. 3, 41; id. A. 6, 850; Macr. S. 7, 2; Tert. Idol. 9. —
- b A semidiameter, radius of a circle, Cic. Univ. 6. —
- 3 In weaving, a shuttle, Ov. M. 6, 56; 132; Lucr. 5, 1352; Verg. A. 9, 476.—
- 4 In zoology,
- a The spur of many kinds of birds, Plin. 11, 47, 107, § 257; esp. of the cock, id. 30, 11, 29, § 97. —
- b The sting above the tail of the fish pastinaca, Plin. 9, 48, 72, § 155; 32, 2, 12, § 25. —
- 5 In botany, a kind of long olive, Verg. G. 2, 86; Col. 5, 8, 4; id. Arb. 17, 3; Plin. 15, 3, 4, § 13. A sub-species of the same, called radius major, Cato R. R. 6, 1; Varr. R. R. 1, 24.—
- 6 In anatomy, the radius, the exterior bone of the forearm, Gr. κερκίς, Cels. 8, 1. —
- 7 Radius virilis = membrum virile, Cael. Aur. Acut. 3, 14, 115.—
- II A beam or ray of any shining object; of the sun, Plaut. Mil. 1, 1, 2 (2); Lucr. 1, 48; 2, 117; Cic. Fin. 5, 24, 71; Verg. A. 4, 119; 7, 25; Tert. Res. Carn. 47; of lightning, Verg. A. 8, 429; Val. Fl. 6, 55; of the eyes, Gell. 5, 16, 2; of the halo around the heads of divine or deified personages: aurati, Verg. A. 12, 163; cf. radio, II.
nequaquam limpido solis ~io [gl.: splendore, ] potireturleo, leoman
nec lucis radius linquens ergastula cessit
atomi tenuissimi pulveris [? l. pulveres ] in ratio [? l. radio ] apparent solis
debemus considerare ~ium qui de ista stella ortus est
avelle a sole solis radium, et non lucet
accipiebam ~ium lune in manu mea
in quod ‥ cor appetit et in quod ~ius oculi semper tendit
visus est vis ordinata in nervo concavo ad apprehendendam formam ejus quod formatur in humore cristallino ex similitudine corporum coloratorum per ~ios venientes in effectum ad superficies corporum tersorum
ita per reflexionem ~orum apparet ymago in speculo
~ium visibilem a folliculo cerebri mitti per opticum nervum ad fenestram oculi dubium ‥ non est
ut quando fit coadunatio fractorum ~iorum in puncto alicujus corporis perspicui
fumus et pulvis ‥ ~iorum visualium aciem hebetarunt
videbatur ei quod unus ~ius cruoris sui versus celum multum in altum se exiliens
tempore ‥ summo Tiberii Caesaris, quo absque ullo impedimento ejus propagabatur religio, comminata senatu nolente a principe morte delatoribus militum ejusdem, ~ios suos primum indulget, i. sua praecepta, Christus
~io rudis testamenti coruscante
splendere scientia, caritatis ~io flammescere
quia semitas justitie ~io suo illustrationis ostendit
cum ~io serenitatis divini ‥
[Christus ] ut sol in meridie, / fulget summe radiata / radio justicie
ita ut modiolis inserti ~ii canthis firmiter connectantur
[] ~iis [ wheel-spokes ] for carts
in veteribus rotis carecte ‥ reficiendis ‥ ac novis ~iis in eisdem imponendis(v.
est axis duplex radii [(] sunt, timpana, canti spokys
hic ~ius, A.spake
atque cum hoc dicto palmam ejus capiti super aurem dextram, pansis digitorum ~iis, applicuit
sindonis peplum ex tereti filiorum glomere fusoque netum ~iis [gl.: ~ii dicti quia radendo fiunt, ] stridentibus et pectine pulsante texebaturhrislum, islum
radius,hrisl
stilaque tractari longe telasque, creari / et radios miro telis discurrere giro
~ium,risle
~ius ‥that which bakers use to make their meale measures even: streeke or stritchell
~ius est instrumentum subtile quod spatomele dicitur ut in Alexandro
j pannus de serico radiatus minutis ~iis variis ‥ j pannus de serico cum latis ~iis croceis et rubeis, indis et viol’
par unum [sc. dalmatica et tunica ] de albo panno ‥ cum quatuor ~iis de aurifugiis ante et quatuor retro
pro vj. ulnis et dimidia ~ii tincti in grana
dimidia acra et quatuor ~ii ‥ dimidia acra quatuor ~iis minus
ne ad expedicionem carucariorum per minus amplos ~ios depereat cultura
per ~ium quadratum terram bonam evertant
ad quendam lapidem stantem qui est in quodam viridi ~io terre in le Crosteflatt
[hujus crucis ] ~ius infimus ceteris est extensior, cui cuspis etiam adjungitur qua vel in terra figatur vel manubrii vice commodius elevetur
[ut ] hiatus cum ~ii crucis fatiscunt
defrustrare foro radium vel participare / cum sociis caveas, vel carnis portitor esse
de quolibet batello portante retias. quatuor retias
tam capita quam caudas milvellorum, congruorum, et ~iorum ad coquinam ‥ conventus veniencium
piscator ‥ habeat ‥ conchilia, sperlingos ‥ ~eas, mocheos(
I ¶ 1 baguette, piquet : Liv. 33, 5, 11 ; Plin. 10, 117 ¶ 2 baguette du géomètre : Cic. Tusc. 5, 64, v. pulvis ¶ 3 rayon de roue : Plin. 16, 206 ; Curt. 4, 9, 5 ; Virg. En. 6, 616 ; etc. || rayon du cercle : Cic. Tim. 17 ¶ 4 navette de tisserand : Lucr. 5, 1353 ; Virg. En. 9, 476 ; Ov. M. 6, 56 ¶ 5 [zoologie] a) ergot de certains oiseaux, éperon : Plin. 11, 257 ; 30, 97 ; b) épine, dard dʼun poisson : Plin. 9, 155 ¶ 6 [botanique] espèce dʼolive longue : Virg. G. 2, 86 ; Plin. 15, 13 ¶ 7 [anatomie] le radius : Cels. Med. 8, 1.
II [fig.], ¶ 1 rayon projeté par un objet lumineux : Cic. Fin. 5, 71 ; Rep. 6, 17 ¶ 2 rayons de la foudre : Virg. En. 8, 429 ¶ 3 rayons dʼune couronne : Virg. En. 12, 163.
- 1. staf, stok;
- 2. (poët.; postklass.) spaak;
- 3. tekenstift van de mathematici; ➤ descripsit -o gentibus orbem;
- 4. (poët.) weversspoel;
- 5. (Verg.) langwerpige olijf;
- 6. (metaf.) halve diameter v.e. cirkel, straal;
- 7. (licht)straal [solis; lunae]; ➤ aurati -i stralenkrans; -i matutini zonnestralen in de morgen.
Quædam vero venna, quæ apud eos dicitur Radius, in Huia habetur, et quæcumque captura piscium ibi pervenerit, a nona Dominicæ noctis usque ad vesperam sequentis diei, suum est ecclesiæ nostræ ex consuetudine veteri ; et quando idem Radius firmabatur a villico nostro, exigebat sibi obsonium Comitis villicus.
Raye, Rayon, Via carucæ in arando, in Fleta lib. 2. cap. 73. § 12. 13. 15.
venaMartiali, Veretrum, apud Cælium Aurelianum lib. 3. Acut. cap. 14.
tinamvocabant. Vide Tina 2. Chartul. S. Vict. Massil. :
Dictus Petrus dare tenetur singulis annis duas metretas vini ad Radium tinæ.Alia apud Gariel. in Hist. episc. Magalon. part. 2. fol. 175 :
Instituit quod prior et sacrista collegiatæGalli diceremus,(S. Annæ Montispess.) teneatur dare singulis annis et solvere... duo modia vini boni et puri et mercatilis...... ad Radium tinæ.
a ras de tine.
- 2 RAD-, a staff, rod: acuti, stakes, L.—In a wheel, a spoke: hinc radios trivere rotis, V.: inter radios rotarum, Cu.—A geometer's rod, drawing-rod: homunculum a pulvere et radio excitare: Descripsit radio orbem, V.—In weaving, a shuttle: Excussi manibus radii, V.: acuti, O.—In botany, a kind of olive, V.—In a circle, a radius.—Of light, a beam, ray: radii solis: rubescebat radiis mare, V.: cui tempora circum Aurati radii cingunt, i. e. a glory, V.
-
…, neve quis invitam cogeret esse suam donec diversas praecurrens luna fenestras, luna moraturis sedula luminibus, compositos levibus radiis patefecit ocellos. sic ait in molli fixa toro cubitum tandem te nostro referens iniuria lecto alterius clausis expulit e…
Propertius, Elegies
-
…tuae possim praepandere lumina menti, res quibus occultas penitus convisere possis. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest non radii solis neque lucida tela diei discutiant, sed naturae species ratioque. Principium cuius hinc nobis exordia sumet, nullam…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…diverso flamina tractu, quin lanient mundum tanta est discordia fratrum. Eurus ad Auroram Nabataeaque regna recessit Persidaque et radiis iuga subdita matutinis ; vesper et occiduo quae litora sole tepescunt, proxima sunt Zephyro Scythiam septemque triones horrifer invasit…
Ovid, Metamorphoses
-
…Phaethontis an ira mota magis dicti sibi criminis utraque caelo bracchia porrexit spectansque ad lumina solis per iubar hoc inquit radiis insigne coruscis, nate, tibi iuro, quod nos auditque videtque, hoc te, quem spectas, hoc…
Ovid, Metamorphoses
-
…siderum simile vidisti sol duabus unius orbis ultimis partibus definiens motum cursus annuos conficit ; huius hanc lustrationem eiusdem incensa radiis menstruo spatio luna complet ; quinque autem stellae eundem orbem tenentes, aliae propius a terris aliae remotius, ab…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…vita existere. ita enim parvae et exiguae sunt istae accessiones bonorum, ut, quem ad modum stellae in radiis solis, sic istae in virtutum splendore ne cernantur quidem. Atque hoc ut vere dicitur, parva esse ad…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, Platonis aut Archytae vitam comparabo, doctorum hominum et plane sapientium ex eadem urbe humilem homunculum a pulvere et radio excitabo, qui multis annis post fuit, Archimedem. cuius ego quaestor ignoratum ab Syracusanis, cum esse omnino…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…; rebus utri magni victoria sit data regni. interea sol albus recessit in infera noctis. exin candida se radiis dedit icta foras lux, et simul ex alto longe pulcherrima praepes laeva volavit avis ; simul aureus exoritur sol…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…cetera. nam si κατ εἰδώλων ἐμπτώσεις videremus, valde laborarent εἴδωλα in angustiis. nunc fit lepide illa ἔκχυσις radiorum. cetera si reprehenderis, non feres tacitum, nisi si quid erit eius modi quod sine sumptu corrigi possit…
Cicero, Epistulae ad Atticum
RA´DIUS
1. A straight pointed rod used by geometricians and astronomers for describing figures on their abacus, a table covered with sand. (Cic. Tusc. 5.2. 3, 64, a pulvere et radio, of Archimedes; cf. Cic. N. D. 2.1. 8, 48, eruditum illum pulverem, of geometry; Pers. 1.131; Aristoph. Nub. 177.) In Verg. Ecl. 3.41, Aen. 6.850, it is probably the actual rod (as above) used for the actual drawing of terrestrial and celestial globes on the abacus, rather than, as Conington says, a mere phrase for scientific delineation. [See also ABACUSIII. a. ]
2. Used in weaving. [TELA]
3. Of a wheel. [CURRUS]
[G.E.M](ῥάβδος). (1) A pointed rod or wand, employed by professors of geometry, astronomy, or mathematics for describing diagrams in sand, etc. (Cic. Tusc. v. 23; Verg. Ecl. iii. 40).
(2) (ἀκτίς). A ray of light, usually represented by artists as a sharp pointed spike; whence corona radiis distincta (Flor. iv. 2, 91), a crown ornamented with metal spikes to imitate the rays of the sun.
(3) (ἀκτίς, κνήμη). The spoke of a wheel (Verg. Georg. ii. 444; Ovid, Met. ii. 318); so termed because it radiates from the nave, like a ray of light from a centre; hence rota radiata (Varro, R. R. iii. 5. 15), a wheel with spokes as contradistinguished from the solid wheel (tympanum), which had none.