regalitas

regalitas [ML < CL regalis+-tas] 1 royal quality, kingliness, royalty. b (transf.) regal character (in quot. of place). jurare secundum matris officium ‥, celata patris ~ate Map NC V 6 f. 70v.  b s1300 multum ‥ sibi [sc. filio regis] placuit loci ~as et crebra fratrum solacia Chr. S. Edm. 75. 2 royal dignity, royal prerogative, kingship, regality; b (as title or form of address). c (in pl.) royal rights, privileges, or prerogatives. instituta Cnudi regis ‥ ad laudem et gloriam Dei, et suam ~atem [AS: cynescipe], et commune commodum, habita (Quad.) GAS 279; 1220 nos fecit repentinus emulorum nostrorum incursus a nostra longius ~ate esse alienos Pat 268; 1260 dictam curiam de hiis tantum que spectant ad ~atem secundum capitula consueta et usitata in illa curia ‥ tenebunt Reg. Ant. Linc. III 289; s901 ædwardus filius ejus ‥, scientia literarum patre inferior, sed re[gali]tate incomparabilior Oxnead Chr. 5 (cf. W. Malm. GR II 125: regni potestate); s1291 sufficientem securitatem faciat ‥ restituendi idem regnum cum tota ~ate, dignitate, dominio, libertatibus Rish. 127 (= Wals. HA I 37); regalia ‥ regis fundantur in suis legibus, ideo contempnere legem cujuscunque regis foret contempere ejus ~atem Wycl. Ver. II 3; hii ‥ partes suas tenebunt a rege Anglie ‥ nec ipse Johannes de Balliolo quicquam ad ~atem pertinens in aliorum partibus exercebit Bower XI 8 (= Plusc. VIII 9).  b 1219 fuisse ‥ gratulatum de literis quas sibi vestra dignata est ~as delegare RL I 53.  c 1334 necnon cum dominicis, dominiis, escaetis, forisfacturis, et reversionibus quibuscunque, ~atibus, libertatibus regalibus, liberis consuetudinibus, ‥ ad eadem villas, castra, comitatus, forestas, et constabularias ‥ spectantibus seu pertinentibus (Lit. Regis) Foed. IV 616; 1356 concessimus ‥ domino Edwardo regnum et coronam Scocie ‥, una cum dignitate regali, ac insulis maris, et omnimodis ~atibus nostris, dominiis, homagiis, et serviciis ‥, feodis, advocacionibus ‥, ac omnibus aliis ‥ que ad dicta regnum et coronam ‥ pertinent Avesb. f. 132b; asseruistis quod sanctissimus pater noster per viam presumcionis temerarie ~ates nostras, quas in patrimoniis beneficiorum possidemus ecclesiasticorum, subtrahere non veretur Dictamen 344. 3 royal right, privilege, or prerogative, granted by monarch to a lord holding land under him, (also sg. in collect. sense) royalty, regality. b (Sc., dare or tenere in liberam ~atem or sim.) to grant or hold (land or lordship) with regal rights, to grant or hold as a regality (cf. sense 3d infra). c territorial or tenurial unit of jurisdiction, the lord of which exercised royal rights, privileges, or prerogatives within its bounds, regality; d (Sc.). e (sedes ~atis, w. ref. to bishop’s throne in Durham Castle). c1228 requisitus de tol, dicit quod nullus habet nisi episcopus, quia solus habet ~atem Feod. Durh. 233; 1285 omnes acciones ‥ quas habuerunt vel quocunque modo habere potuerunt versus abbatem [et conventum] de Waltham et omnes homines suos nomine ~atis ad hundr’ ‥ PQW 238a; 1334 castrum et constabulariam ville de J. ‥ tenend’ ‥ una cum feodis militum, advocacionibus ‥ ac cum hundredis, mercatis, ‥ dominiis, ~atibus, regalibus, libertatibus, et liberis consuetudinibus ‥ ad castrum et constabulariam ‥ spectantibus RScot 280a (cf. ib. 607b); dominus ‥ habere consuevit omnia ‥ proficua qualitercumque emergencia ex ~ate, sc. wreckum maris, placita marinar’, prisam vinorum ‥, et omnia alia ‥ ut de ~ate dictis castro et honore spectancia Capt. Seis. Cornw 124; illa abbathia ‥ majus ac majus ‥ dotata usque ad tempus ‥ Canuti, qui eis dedit ~atem et libertatem cum terris et tenementis Knighton I 28; 1435 dominii de Tyndale et de werke ‥ una cum diversis ~atibus, dominiis, castris, pilis, fortaliciis Cl 286 m. 17.  b 1358 teneant ‥ terras suas ‥ in liberam ~atem cum loquel’ corone et ceteris ‥ privilegiis ad regalitatem pertinentibus Melrose 435 p. 400 (cf. ib. 508: in liberam ~atem cum sequelis corone); 1364 totam terram nostram de G. ‥ tenendam et habendam dictis religiosis in puram et perpetuam elemosynam ac in liberam ~atem RMS Scot 144; 1372 cum addicione subscripta, quod ipse et heredes sui dictum comitatum ‥ teneant ‥ in libera ~ate ‥ cum placitis quatuor punctorum corone nostre, et cum omnibus ‥ que ad veram regalitatem pertinent Ib. 400; 1396 in puram et perpetuam regaliam seu ~atem Reg. Paisley 72 (v. regalia 2b); 1450 nos ‥ dedisse ‥ W. episcopo Glasguen’ ‥ civitatem Glasguensem, baroniam de Glasgu, et terras ‥ vocatas Bischope Forest in liberam, puram, et meram ~atem Reg. Glasg. 376.  c 1392 sub pena forisfacture ejusdem meremii, nisi hujusmodi meremium fuerit alicujus ~atis regni Mem. York I 33; 1414 quod tenentes ‥ patris nostri infra com’ palatinum Lancastrie hereditates suas, in manum ‥ patris nostri ‥ seisend’ et capiend’, extra eandem manum ‥ patris nostri ‥ per liberacionem in cancellar’ ~atis ibidem habend’ prosequantur, ut est moris ‥ racione ~atis supradicte RParl 46b; 1575 infra ~atem de Hexham Pat 1123 m. 33.  d 1327 pontem ‥ jacentem infra dominium et ~atem nostram Reg. Dunferm. 370 p. 253; 1328 de libere tenentibus ~atis de Abirbroth ExchScot 104; 1370 bona nostra ‥ ubicumque fuerint, nullo dominio sive ~ate vel libertate except’, fore distringenda Kelso 513; a1390 premissa omnia fiant per ministros ~atum et baroniarum sicut per ministros regis, quando ‥ homicidium infra ~atem vel baroniam perpetrari contigerit (Stat. Rob. II 5) RegiamM f. 60; 1509 ballivus ‥ abbatis ‥ totius sue ~atis et baronie de Brochtoun’ Melrose 581 p. 604; 1573 de totis et integris ‥ terris ‥ jacen’ infra dominium et ~atem de Melros et vicecomitatum de Roxburgh Ib. 607 p. 650.  e iste [sc. episcopus Dunelmensis] aulam in castro Dunelmensi transmutavit; quod ibidem due fuere ~atis sedes Hist. Durh. 11.