Logeion | religiosus

religiōsus, a, um: adj. (religiō), devout; sacred, holy, 2.365.

rĕlĭgĭōsus (in the poets also rellig-), a, um, adj. [religio],

reverencing or fearing God (the gods), pious, devout, religious: qui omnia quae ad cultum deorum pertinerent, diligenter retractarent et tamquam relegerent, sunt dicti religiosi ex relegendo, etc., Cic. N. D. 2, 28, 72 (cf. religio init.): religiosi dicuntur, qui faciendarum praetermittendarumque rerum divinarum secundum morem civitatis delectum habent, nec se superstitionibus implicant, Fest. p. 289, 15 Müll.: naturā sancti et religiosi, Cic. Rosc. Com. 15, 44: asotos ita non religiosos ut edant de patellā, id. Fin. 2, 7, 22: si magis religiosa fuerit, Plaut. As. 4, 1, 37 (782): nostri majores, religiosissimi mortales, Sall. C. 12, 3: mortuis religiosa jura tribuere, religious rites, Cic. Lael. 4, 13: mores justi, integri, religiosi, id. de Or. 2, 43, 184: amicitiae religiosā quādam necessitudine imbutae, quint. 1, 2, 20: hominem occidere religiosissimum erat, was a thing exceedingly pious or pleasing to the gods, Plin. 30, 1, 4, § 13; cf.: aliqui nomine quoque consalutare religiosius putant, etc., id. 28, 2, 5, § 23: Judaei, viri religiosi, Vulg. Act. 2, 5.—
- - - b Eccl. Lat., of or belonging to the clergy, clerical (opp. saecularis), Salv. Avar. 3, 5.—
II Transf. (acc. to religio, II.).
- A Subject., religiously considerate, careful, anxious, scrupulous: civitas religiosa, in principiis maxime novorum bellorum . . . ne quid praetermitteretur, quod aliquando factum esset. ludos Jovi donumque vovere consulem jussit, Liv. 31, 9: per hos quoque dies abstinent terrenis operibus religiosiores agricolae, Col. 11, 2, 98; 11, 3, 62: quem campi fructum quia religiosum erat consumere, was a matter of religious scruple, Liv. 2, 5; 3, 22; 5, 52; 6, 27; cf.: religiosum est, quod jurati legibus judicarunt, Cic. Inv. 1, 30, 48.—
- - - b Overscrupulous, over-anxious, superstitious (rare and only ante-class.): religentem esse oportet, religiosum nefas, Poët. ap. Gell. 4, 9, 1: ecquis incultior, religiosior, desertior? Cato ap. Fest. s. v. repulsior, p. 236: ut stultae et miserae sumus Religiosae, Ter. Heaut. 650.—
  - 2 In gen., scrupulous, strict, precise, accurate, conscientious: religiosus est non modo deorum sanctitatem magni aestimans, sed etiam officiosus adversus homines, Fest. p. 278 Müll.: quod et in re misericordem se praebuerit et in testimoniis religiosum, Cic. Caecin. 10, 26: testis religiosissimus, id. Vatin. 1, 1: natio minime in testimoniis dicendis religiosa, id. Fl. 10, 23: judex, Quint. 4, 1, 9: quem rerum Romanarum auctorem laudare possum religiosissimum, Cic. Brut. 11, 44: ad Atticorum aures teretes et religiosas qui se accommodant, id. Or. 9, 27: ephorus vero non est religiosissimae fidei, Sen. Q. N. 7, 16, 2: religiosissimis verbis jurare, Petr. 21. —
- B Of the objects of religious veneration (temples, statues, utensils, etc.), holy, sacred: templum sane sanctum et religiosum, Cic. Verr. 2, 4, 43, § 94; cf. id. Imp. Pomp. 22, 65: signum sacrum ac religiosum, id. Verr. 2, 4, 57, § 127; and so with sacer, id. Leg. 3, 13, 31: dies, Suet. Tib. 61: ex Aesculapi religiosissimo fano, Cic. Verr. 2, 4, 43, § 93: Ceres antiquissima, religiosissima, id. ib. 2, 4, 49, § 109; cf.: religiosissimum simulacrum Jovis Imperatoris, id. ib. 2, 4, 57, § 128: altaria, id. Planc. 35, 68: deorum limina, Verg. A. 2, 365: loca, Cic. Rab. Perd. 2, 7: sacra religiosissima, Vell. 2, 45, 1; Suet. Aug. 7: vestes, id. Tib. 36; id. Oth. 12: simulacra, Sedul. 1, 227: divini juris sunt veluti res sacrae et religiosae . . . (sunt res) religiosae quae diis manibus relictae sunt, Gai. Inst. 2, 3 sq.—
- - 2 Esp.: dies religiosus, a day upon which it was unlucky to undertake any thing important, a day of evil omen, e. g. the dies Alliensis, the dies atri, etc., Cic. Att. 9, 5, 2; Lucil. ap. Non. 379, 19; Liv. 6, 1; 26, 17; 37, 33; Suet. Tib. 61; id. Claud. 14 al.; cf. Gell. 4, 9, 4; and Fest. s. h. v. p. 231.—
  - 3 Solum religiosum, land consecrated by the burial of the dead, Gai. Inst. 2, 6 sq.—Hence, adv.: rē̆lĭgĭō-sē.
  - 1 Piously, religiously: religiosius deos colere, Liv. 10, 7; cf.: templum religiosissime colere, Cic. Inv. 2, 1, 1: natalem religiosius celebrare, Plin. Ep. 3, 7, 8.—
  - 2 Considerately, scrupulously, punctually, exactly, conscientiously: testimonium dicere, Cic. Cael. 22, 55; cf. Plin. Pan. 65, 2: commendare, Cic. Fam. 13, 17 fin.: nihil religiose administrabat, Col. 3, 10, 7; cf. id. 8, 5, 11: quicquid rogabatur, religiose promittebat, considerately, cautiously, Nep. Att. 15: religiosius rem rusticam colere, Col. 11, 2, 95: poëticen religiosissime veneror, Plin. Ep. 3, 15, 2.

religiōsus, a, um (religio), I) gewissenhaft, mit gewissenhafter Sorgfalt verfahrend, -urteilend, in testimoniis, Cic.: testis, Cic.: iudex (Ggstz. impius iudex), Cic.: Atticorum aures teretes et religiosae, Cic. – II) in Beachtung des Heiligen: A) religiös ängstlich, -bedenklich, civitas, Liv.: agricolae, Colum.: insbes. dies, ein bedenklicher Tag, ein Tag von böser Vorbedeutung, wie der dies Alliensis, die dies atri u. dgl., Lucil., Cic. u. Liv.: religiosum est m. folg. Infin., Liv. – B) voll religiöser Scheu, a) im guten Sinne, α) eig., gottesfürchtig, fromm, religiös (Ggstz. superstitiosus), qui omnia, quae ad cultum deorum pertinerent, diligenter retractarent et tamquam relegerent, sunt dicti religiosi ex relegendo, Cic.: si magis religiosa fuerit, Plaut.: maiores nostri religiosissimi mortales, Sall.: iura, Cic.: dei religiosus ac pius cultus, Lact.: res (Plur.), Religion, Gell.: religiosum est m. folg. Infin., Plin. – β) meton., heilig, templum sanctum et relig., Cic.: signum sacrum et relig., Cic.: altaria, Cic.: limina deorum, Verg.: loca, Cic.: vestes, Suet.: volumina, Bücher über die heiligen Gebräuche, heilige Schriften, Religionsbücher, Plin.: delubra religiosissima, Cic.: Ceres antiquissima, religiosissima, Cic. – m. Dat. Gerund., inprimis religiosum id gestamen amoliendis periculis arbitrantur, halten sie für ein besonders geheimnisvolles Mittel zur Abhaltung der G., Plin. 32, 23. – b) im üblen Sinne, abergläubisch, scheinheilig, religentem esse oportet, religiosum est nefas, Poëta vet. bei Gell. 4, 9, 1: ecquis incultior, religiosior, desertior? Cato oratt. fr. 43: ut stultae et miserae omnes sumus religiosae, Ter. heaut. 650. – c) dem geistlichen Stande angehörig, Salv. c. avar. 3, 5, 22.

religiosus [CL] 1 that pertains to or concerns religion, religious. ut littera, circumcisio, et que hujusmodi sunt, jam superstitiosa potius quam ~a decernat J. Ford Serm. 110. 11. 2 who or that lives according to a monastic rule, religious: a (of person); b (of community); c (of habit or way of life). a 611 in qua et monachorum ~orum congregationem ‥ collocasti (Bulla Papae) Elmh. Cant. 129; 675 Agatho episcopus, servus servorum Dei, Adriano ~o abbati (Lit. Papae) Ib. 246; 940 cuidam ~e sancte monialis femine CS 753; 1303 viri ~i, abbas, et conventus monasteri de Insula Missarum Inchaffray 113; 1565 omnia statuta, que ad monachos, fratres, et homines ‥ ~os attinent StatOx 385. b fiunt obviam faventes laicorum studio, omnium quotquot ibidem sunt, ecclesiarum ordines ~i W. Poit. I 38; c1188 has vero terras ac tenementa licebit ipsi archidiacono et heredibus suis dare ac vendere vel invadiare unicuique hominum voluerit, preterquam domibus ~is ac Judeis Ch. Sal. 45; c1194 alie domus relligiose Regesta Scot. 369; de ecclesiis in illo comitatu, tam cathedralibus, parochialibus quam ~is Fleta 24; et in ipso loco clara et religiosa civitas in honore Sancti Coemgeni crevit (Coemgenus 25) VSH I 248; 1514 in aliquo loco ubi studentes sunt cohabitantes vel in ~o loco StatOx 329. c religiosae vitae professionem sumentes (Lit. Papae) Conc. HS III 276; inter tot ~ae vitae viros Abbo QG 1 (2); sanctus Declanus ‥ mansit ibi quadraginta diebus, et constituit in eo cellam virorum ~e conversacionis (Declanus 13) VSH II 40. 3 devout, pious, holy: a (of person); b (of act or life); c (of place or abstr.). a ~am forte matrem seu sorores domo pellentes Gildas EB 66; si homo vexatus est a diabulo ‥ et occidit semetipsum, quacumque causa potest ut oretur pro eo si ante ~us erat Theod. Pen. II 10. 1; 785 hanc autem donationem multi ~i testes subscripserunt CS 247; mater ‥ ejusdem Osburh nominabatur, ~a nimium femina Asser Alf. 2; haec idcirco gessit quia erat ~us rex et sagax actu justusque operibus Byrht. V. Ecgwini 377 (recte 367); Glitha ‥ mulier ~a et sanctis exercitiis dedita Found. Waltham 13. b duos imperatores legitimos, unum Roma, alium ~issima vita pelleret Gildas EB 13; hos inter elemosynarios ~um Helenae Adiabenorum reginae factum memoratur Bede Acts 971; nullus hoc nisi ~o carens pudore ‥ tolerare queat Anselm (Ep. 238) IV 145; cepit paulatim fervor animi ejus a ~o proposito tepescere Eadmer V. Anselmi I 4; Deus spiritus est ‥ ~is operibus et gratiarum actione placandus Hon. Eluc. 1152A; cum ~issimo cultu Blakman Hen. VI 4. c 975 ad usus pontificum supradictae aecclesiae jura ~a regentium CS 1159; monasterium ‥ quod Meldum ~ae memoriae condidit (Lit. Papae) W. Malm. GP V 221; locus ~us dicitur, ubi hominis cadaver integrum sepelitur vel caput tantum Beleth RDO 2. 16A; denique agno vescituris ~a conditio et plena caritatis imponitur J. Ford Serm. 32. 6. 4 faithful to duty, scrupulous, conscientious. judicem oportet esse ~issimum, et qui omne iniquum morte ipsa magis oderit J. Sal. Pol. 568C. 5 (as sb. m. or f.): a devout or pious person. b (spec.) Christian; c (in religious order); d (dist. from laity); e (dist. from secular clergy); f (dist. as possessionatus or mendicans). g (non ~us) person not in religious life. a praefato loco martyris tumulationi congruo, a quibusque ~is multa conferrentur donaria Abbo Edm. 15; 1100 hunc rex nuper defunctus contra voluntatem omnium ~orum, contra omnem justitiam ad episcopatum ‥ sublimare ‥ praesumpsit Anselm (Ep. 214) IV 113; inter ~orum multitudinem ad festum venientium W. Malm. GP V 275. b in aecclesia in qua mortuorum cadavera infidelium sepeliuntur, sanctificare altare non licet ‥ si autem consecratum prius fuit, missas in eo celebrare licet, si ~i ibi sepulti sunt; si vero paganus sit, mundari et jactari foras melius est Theod. Pen. II 1. 5; dicit enim Hilarius ‥ ‘vere Dei Filium unigenitum Deum dominum nostrum Jesum Christum esse ac doceri multis modis cognitum est ‥ dum ~i credunt’ Alcuin Dogm. 89A. c altare in templo est vita ~orum in plebe fidelium Alcuin Exeg. 1146D; tenendam ita libere ‥ sicut aliqua ecclesia in toto regno ab Scottorum aliquibus ~is liberius ‥ tenetur Inchaffray 3; 1200 confirmamus ordini et †religiosui [MS: religiosis] Fontis Ebraldi donationem ‥ pro salute ‥ regis RChart 72a; s1251 [episcopus Lincolniensis] ad domos ~arum veniens M. Par. Maj. V 227. d invenimus plures tam viros quam mulieres, tam ~os quam seculares per merita venerabilis viri magistri G. de Sempingham ‥ curatos Canon. G. Sempr. f. 115v; debet ‥ mundum aut sibi subjiciendo relinquere ut sancti seculares, aut omnino renunciando recedere ut ~i Bacon I 186; 12‥ non nulli ~i et etiam alii tam seculares quam ecclesiastici in privatis et inhonestis locis sibi faciunt divina celebrari Conc. Scot. II 11. e 1205 abbatum et priorum et omnium ~orum et etiam clericorum de episcopatu Linc’ Pat 80b; 1318 sub ista tamen forma scribitur episcopis et ~is RScot 190b; sacerdotum ac ~orum quos vocant quanta quamque ociosa turba More Ut. 145. f 1333 adhesit non modicum quorundam ~orum predicacio mendicancium nacionis Scoticane RScot 258a; ~orum siquidem mendicancium paupertatem susceptam pro Christo nunquam indignantes horruimus R. Bury Phil. 8; s1308 [Templarii] mittebantur diversis domibus ~orum possessionatorum commorandos [sic] G. Ed. II Bridl. 32; ulterius restat videre quomodo ~i possessionati symoniaca heresi sunt fedati Wycl. Sim. 84; 1412 nullus in universitatis libraria de cetero studeat, nisi graduati tantum et ~i possessionati post octo annos in philosophia StatOx 218; 1549 per hanc ordinacionem eleemosine consuete ~orum mendicancium et predicancium non abstrahantur vel diminuantur Conc. Scot. II 102. g cum non ~o ‥ nullus manducabit ibi vel bibet Cust. Westm. 254. 6 (as sb. f.) convent, house of regular religious. 1382 postmodumque predicta cantaria ‥ in ~am erigebatur ac ponebantur ‥ rector et fratres de ordine Sancti Augustini boni homines vulgariter nuncupati IMisc 227/8. 7 (as sb. n. pl.): a religious matters or concerns. b monastic precepts or concerns. a 1290 divina spernit, honesta respuit, ~a contempnit ut pote secularibus actibus et operibus mundanis immersus (Lit. Papae) Mon. Hib. & Scot. 155b. b nisi monasterii sui instituta, quae divinis non prohibentur mandatis — etiam si rationem eorum non perviderit — ut ~a studuerit observare Anselm (Ep. 37) III 147.

rĕlĭgĭōsus, (9) a, um (religio), ¶ 1 [en gén.] qui est dʼune attention scrupuleuse, scrupuleux : testis Cic. Vat. 1, témoin scrupuleux ; rerum Romanarum auctor religiosissimus Cic. Br. 44, écrivant lʼhistoire de Rome avec la plus scrupuleuse exactitude ; aures religiosæ Cic. Or. 28, oreilles dʼune délicatesse scrupuleuse ¶ 2 [en part.] qui est dʼune attention scrupuleuse à lʼégard du culte des dieux, religieux, pieux : qui omnia, quæ ad cultum deorum pertinerent, diligenter retractarent, sunt dicti religiosi ex relegendo Cic. Nat. 2, 72, ceux qui avec ponctualité revenaient à lʼaccomplissement de tout ce qui concerne le culte des dieux, furent qualifiés religieux (pieux), mot tiré du verbe relegere, cf. Cic. Font. 32, etc. ¶ 3 qui a des scrupules religieux, des craintes religieuses : civitas religiosa Liv. 31, 9, 5, le peuple animé de scrupules religieux, cf. Liv. 6, 5, 6 || [sens péjor.] superstitieux (v. Gell. 4, 9, 2 ) : Ter. Haut. 650 ; -sior Cato Orat. 44 ¶ 4 vénérable, respecté : nihil postea neque sacri neque religiosi duxit esse Cic. Verr. 2, 4, 72, à ses yeux désormais il nʼy eut rien ni de sacré ni de vénérable ; religiosissimum fanum Cic. Verr. 2, 4, 93, sanctuaire vénéré entre tous, cf. Verr. 2, 5, 184, etc. || consacré par un culte [à une divinité] : loca sacra, religiosa Cic. Har. 30, lieux saints, consacrés [qui ne peuvent servir à un usage profane] || consacré par un mauvais présage, frappé dʼinterdiction : (dies Alliensis) religiosus etiam nunc Cic. Att. 9, 5, 2, (le jour de la bataille de lʼAllia) considéré encore maintenant comme malheureux, cf. Liv. 6, 1, 11 ; 26, 17, 12 || religiosum est avec inf. Liv. 2, 5, 3, il est contraire à la religion de, cʼest une impiété de.

religiōsus, a, um (religio)

1. vol bezwaren, ihb. met religieuze bedenkingen, vol religieuze bezorgdheid [civitas]; met een slecht voorteken [dies (zoals de dies Alliensis, zie Allia)];
2. gewetensvol, met respect, nauwgezet [iudex; testis; in testimoniis]; ➤ -e promittere; Atticorum aures -ae;
3. godsdienstig, vroom, gelovig [maiores nostri]; ➤ -e deos colere;
4. heilig, eerwaardig [iura; templum; signum; limina deorum; delubra; Ceres];
5. taboe, met een bijzondere religieuze betekenis [dies]; ➤ quem fructum religiosum erat consumere (Liv.) het was om religieuze redenen niet geoorloofd deze vrucht te eten;
6. (pre- en postklass.) bijgelovig, schijnheilig.

religiosus , a, um. adj. c. s.
畏神者。敬忌者。過忌。祝聖者。Religiosum est id facere 忌此事。Religiosi dies 忌日。凶日。Religiosae aures 難中其耳之人。Religiosissimus testis 甚謹之證見人。

Suggest a Translation
See an image

religiōsus adj.with comp.and sup.

religio, conscientious, scrupulous, strict, precise, accurate: se praebere in testimonio religiosum: in testimoniis dicendis: Atticorum aures.—Religiously considerate, careful, anxious, scrupulous, superstitious: ut stultae et miserae omnes Religiosae, T.: fructum quia religiosum erat consumere, was a matter of religious scruple, L.: religiosum est, quod iurati legibus iudicarunt.—Full of religious feeling, reverent, pious, devout, religious: naturā: religiosissimi mortales, S.—Consecrated, holy, sacred: locus: mortuis religiosa iura tribuere: signum: Ceres religiosissima: religiosissimum simulacrum Iovis: mores.—Associated with religion, subject to religious claims, under religious liability, ill-omened: dies, of evil omen: dies ad iter, L.: domus.

religiosus

Saved

Recent