remittere

remittere [CL], ~are 1 to send (person) back to the person or place from which he came. b to send back (to a task or duty). credendum est ‥ Cyrum regem dilexisse filios Israhel eosque de captivitate exemptos domum remisisse Bede Ezra 810D; cum muneribus diversisque sanctorum reliquiis legatos honorifice remisit ad patriam Willib. Bonif. 6 p. 35; vivo equidem, vere: surrexi a morte remissus Alcuin SS Ebor 896; eum quondam factione magnatum pulsum ‥ hospitio receperit, et equis sotiisque adjutum patrie remiserit W. Malm. GP III 100; c1130 ~imus eum iterum ad vos a quibus ad nos venit Ch. Westm. 248A; fratres ‥ Deum glorificantes, qui remisit eis suum patronum atque consolatorem (Brendanus 66) VSH I 134.  b ereptosque de insidiis eorum apostolos ad evangelizandum Jesum remisit incolumes Bede Ep. Cath. 24D; 796 ad cujus libri lectionem te, sanctissime praesul, ~o Alcuin Ep. 113; cum salutaribus praeceptis iterum eum in opus evangeli remisit Id. WillP 7. 2 to cause to be returned, send back (a thing). b to return (an inquisition). c to send back word. d to send in reply or exchange. e to return (blow). hujusmodi litterae regi Osuiu Britanniam remissae Bede HE III 29; codices ‥ ad domum ‥ a singulis quibusque inventoribus remisi Willib. Bonif. 8 p. 51; 799 libellum ‥ remisistis ad corrigendum Alcuin Ep. 172; unum ex his duobus [libris] tibi cito ~am Anselm (Ep. 74) III 196; sancta Faenkea ‥ suum vasculum sibi [Darerce] ~ens aliud secum retinuit (Endeus 9) VSH II 64.  b 1268 veniant coram rege ad mediam Quadragesimam, ad quem terminum ~etur inquisitio Cl 501; 1294 facta ‥ inquisicione et remissa Reg. Carl. I 6.  c apostolicus ad nos remisit, et quid de eo ageretur a nobis consuluit W. Malm. GR II 137; 1255 quod in scriptis ~ant, ut bone teneantur et male deleantur RGasc I sup. 23; cui ille remisit, dicens: “veni ad locum qui dicitur L.” (Munnu 10) VSH II 230.  d dum hanc perlegas cartulam cito ~e alteram Alcuin Ep. 146; cum tu non potes precibus movere pigritiam meam ut tibi salutatorias litteras mittam, ‥ pulsas me tuis donis, ut vel gratias ~am Anselm (Ep. 68) III 188; Pictavia ‥ ei copiose vina transmittit, cui et animalium coria ‥ Hibernia non ingrata ~it Gir. TH I 6.  e [rex Henricus] docebat quomodo, militum ferotiam eludentes, clipeos objectarent et ictus ~erent W. Malm. GR V 395. 3 a to return, give back (to a previous owner). b to return, put back (in a previous location). c to put back (with something to which it rightfully belongs). d to return (to a previous condition). a cum ‥ inmensas praedas gregasset, tunc ‥ tertiam partem adgregatae gazae possidentibus ~ebat Felix Guthl. 17; investituras aecclesiarum Deo et Sancto Petro remisit W. Malm. GR V 413; immensis ‥ predis direptis terciam partem sponte his quibus ablatum est pro amore Dei ~it Ord. Vit. IV 15 p. 269; statim precepto viri Dei obtemperans, [accipiter] pullum galline remisit (Tigernacus 16) VSH II 268.  b interrogant sapientes quid faciant de arca Dei, quomodo ~ant eam in locum suum Bede Sam. 532D; a797 utinam haec cartula in locum me apud te ~at pristinum Alcuin Ep. 58; s1121 regio capiti coronam ~ere petiverunt Eadmer HN p. 344; 1321 in conduccione ‥ quinque [operariorum] lapides et meremium extra kayam removencium et quinque in kaya ~encium KR Ac 482/3 m. 1.  c abjectio ‥ bladi ‥ recolligatur ac pocius trituretur et vendetur purumque puro ~atur Fleta 170.  d si quando inter molles Rachelis mens lentescit amplexus, solitam statim ~or in teneritudinem G. Hoyland Ascet. 281D; 1334 in pristinum statum ~i faciendos (v. deexaltare). 4 (w. dat.) to cause to go or be given. cedes fit magna, sed victoria Britonibus remisit Eul. Hist. II 261; illo die Danis remisit victoria Ib. III 6; victoria Danis remisit Ib. III 8. 5 a to send back to a previous court or judge. b to refer to another (usu. higher) authority. a causam Cantuariensis archiepiscopi, quam instantissime ~i postulabat, omni appellatione remota definirent J. Sal. Thom. 19.  b remissus est ad Romanam aecclesiam, ut ibi se coram Johanne apostolico jure jurando defenderet W. Malm. GP V 250; c1157 ad venerabilem fratrem nostrum J. Sar[esberiensem] diocesanum eorum episcopum causam duximus ~endam Ep. J. Sal. 84. 6 to put down, lay aside. b to drop, lower arm. c to drop, abandon (feeling, intention, or preoccupation); d (law suit). e to turn (the mind) away, lose interest or concentration. deinde remissis / acclines rogitant ancilibus ut benedicat Frith. 796; sicut a manu non ~ebatur, ita a religione nullo tempore esse cessandum Alb. Lond. DG 25.  b pugnabat Israel contra Amalech, Moyse erigente manus prevalebat Israel, eo autem ~ente manus Amalech obtinebat P. Blois Ep. 374D.  c remisit minas, revocavit ensem in vaginam Bede Hom. II 23. 240A; 799 ut ~atur publica necessitas, donec fides cordibus radicitus inolescat Alcuin Ep. 174; sicque querimoniam contra fratrem remisi, per verba praedicta complacatus CS 555; ibi mirande fortitudinis dabat spectaculum, si quando remissis curis advocaretur in otium W. Malm. GP II 95; contra Deum dedimus tibi consilium ut in causa tua, immo Dei, ad nutum hominis honorem Dei ~eres A. Tewk. Add. Thom. 35.  d 1150 quia causam quam habebam adversum vos ipso etiam postulante non remisi G. Foliot Ep. 95; c1170 meum sustinete ‥ consilium ut appellationibus hinc inde remissis, laxatis si que date sunt in quemcunque sententiis, memoratos jam nummos archidiacono solvi permittatis Ib. 229.  e conspicatusque librum totius testamenti veteris et novi seriem continentem ad emendum intentus animum a ceteris remisit W. Malm. GP V 224; est ‥ tanquam convertibilis musica nature. hujus enim opera, animum si intendis, incendis; si ~is, amittis Gir. TH III 12. 7 a to let go free, release. b to send away, dismiss. c to exhale (breath). d (w. abstr. obj.). a eandem [aviculam] ‥ ~it illesam Gir. TH I 12; imperavit muricipi ut de faucibus suis aviculam ~eret (Moling 22) VSH II 200.  b remisit ‥ exercitum quem congregaverat ac singulos domum redire praecepit Bede HE III 14; 1268 ipsum [Henricum] ‥ inprisonaverunt quousque deliberatus fuit ad graciam ipsius Nicholai qui dictum Henricum domi remisit JustIt 610 r. 14d.; 1294 postea remissi fuerunt per preceptum domini regis quousque alias premunirentur SelPlMan 80.  c ut vivamus ore haurimus aerem et ~imus Ailr. Spir. Amicit. II 22n. 672D; disnoicus, suspiriosus, qui plus recepit quam ~it, ortosnoicus, qui tantum ~it quam recipit; asmaticus, qui plus ~it quam recipit Osb. Glouc. Deriv. 177.  d exhortatione sanctae ecclesiae, cunctae in auditorum mentibus diffusae cogitationes ligantur, ne remissae defluant ‥ Bede Cant. 1230B. 8 to put forth, give out (sound). has aperit, nullum penitus sonitumque remittunt Wulf. Swith. II 617; mens pacata suscipiens aure cujuspiam verbum, ore ~it et ipsum pacatum Simil. Anselmi 144. 9 to relax the tension on, allow to go slack, let out, free from constriction, loosen. b to relax the mind (in recreation). amicitie laxandas habenas, quas vel astringat cum velit, vel ~at Ailr. Spir. Amicit. II 46. 675D; faciant ‥ dulcissimam dissidentium consonantiam, chordis non ruptis sed tensis proportionaliter, vel remissis J. Sal. Pol. 530B.  b is insontem causa ~endi animum quasi venatum ducens, inter frutecta obtruncatum occuluit W. Malm. GR II 211; ut ‥ multa milia ejectis habitatoribus silvescere juberet, in quibus a ceteris negotiis avocatus animum ~eret Ib. III 279. 10 to diminish the strength of, decrease, make weaker; b (person or his character); c (sound in volume or pitch); d (colour); e (cold). vel dolorem instantem augeant et recentem vel forte ut minuant jam remissum Gir. TH III 12; et tunc est possibile ‥ quod motus Socratis ~atur quousque sit precise in duplo velocior motu Platonis Kilvington Soph. 30g.  b virtus ergo viri nullo sudore remitti Frith. 558; nulla quoad vixit eisdem [sc. moribus] potuit ratione abduci incommutabilis justitiae cultor, nec favore ~i, nec detractione diduci, nec laudibus decipi, nec vituperationibus in zelum poterat commoveri Eadmer Wilf. 23.  c ad ipsius arbitrium cantus incipitur, elevatur, ~itur Lanfr. Const. 147; ad cantoris ‥ arbitrium quilibet [cantus in choro] incipietur, elevabitur, aut ~etur Cust. Westm. 28.  d contrarie qualitatis ‥ fit intensio ex qua urina habet ~i Gilb. II 101. 1; posito quod C sit unum nigrefaciens, equale B et suprapositum ipsi B, sic quod C per magnum tempus egit in B, ~endo ejus albedinem secundum se et secundum quamlibet sui partem Kilvington Soph. 20b.  e in stramine empto ad comburendum infra galeam et extra pro gelu ~endo Ac. Galley Newcastle 167; gelu ~ebatur ante vesperam W. Merle Temp. f. 8v. 11 to release, discharge (person): a (from obligation or service); b (from leg. case). a 1233 R. de M. cognovit quod remisit Willelmum Malet et heredes suos de reparatione murorum castri de D. pro xij marcis CurR XV 421.  b ipse remisit eum de illo appello per decem marcas quas ei dedit SelPlCrown 35; ? a1205 dicit quod alia vice in pleno comitatu appellaverat eum inde, et postea remisit eum inde et vocavit alium ad warantum Ib. 80. 12 to remit: a (debt or other sum of money owed, w. dat. of beneficiary); b (service or obligation); c (strictness or rigour of discipline); d (temptation); e (sentence or punishment). f (~ere legem) to remit the law, i. e. the proof of the other side by compurgators. a juxta eum qui centum denarios fratri, quos sibi debebat, dimittere nolens, decem millia talenta sibi a domino frustra precabatur ~i Bede Mark 275B; ut ‥ ipsi omnia ~eret, subinde dictitans pauperem esse episcopatum, aecclesiam incendio absumptam non debere tributis expilari sed oblationibus augeri W. Malm. GP II 96; c1165 ~imus B. Crispo ‥ de terra que in foro est ‥ tres solidos et iij denarios Ch. Westm. 276; 1266 pro viginti quatuor vaccis remissis abbati de Cupro, preter decimam, cviij s. ExchScot 8; totum residuum quod nobis solvere non possunt ipsis ~i volumus Test. Hen. V 100; 1444 executoribus testamenti Ade ‥ sex solidos et octo denarios, ita quod ~ant et relaxent in conscienciis suis animabus predictis Paston Let. 12. I 21.  b tunc ille, felle commoto, et formidabile ridens ‥ quasi in jocos effusus usum obsequiorum penamque ~it [cf. et. 12d infra] W. Malm. GR II 159.  c si quando tamen vel hospitium adventus vel dies festivus hunc rigorem ~ere coegerit Andr. S. Vict. Dan. 56; nichil umquam de animi rigore remisit J. Sal. Pol. 583B; nihil tamen de vigore ordinis ~ebat Id. Anselm 1016A.  d ~it nunc majora temptamenta orantibus ne vincant, ~it minima ne laedant Bede Ep. Cath. 88D.  e non ‥ postulat ut illi poenam quam meruit ~atis Anselm (Ep. 105) III 238; si me diligeret ‥ indignationem quam demerui ~eret Bald. Cant. Serm. 11. 8. 1512C; sententiam contestans ‥ ~endam fore G. Cold. Durh. 2 (p. 5).  f 1225 ipse defendat se duodecima manu, et veniat die Sabbati cum lege ‥. post venit abbas et per licenciam justiciariorum remisit legem SelPlCrown 115. 13 to forgo one's rights in the matter of (an offence, sin, fault), to remit, forgive, pardon: a (usu. w. acc. of offence and dat. of person); b (w. gen. of offence); c (w. dat. of offence). d (of God) to remit (sin). a eas quas sibi forte inrogaverit molestias sincero ex corde ~it Bede Templ. 773A; tu quocumque modo deliqui, quaeso, remitte Frith. 1007; rex potest inimico suo ~ere omnem offensam sine omni dono sibi dato et omnem culpam potest sibi ~ere Ockham Quodl. 598; ~o tibi mortem meam Feudal Man. 93; rex ‥ in suo parleamento apud Perth remisit domino Insularum et comiti de Douglas Plusc. XI 5.  b hinc inde facinorum commissorum alterutrum remiserunt osculando Favent 18.  c 1465 arbitramur ‥ quod partes ‥ hinc inde ~ant et abhinc pro remissis ac renunciatis habeant, omnibus et singulis querelis ‥ super his de cetero questionem ‥ non moture MunAcOx 714.  d quo majus in remissis ~endisque cotidie peccatis auctoris nostri munus accepimus Bede Sam. 600D; vias peccati mei confessus sum et remisisti Alcuin Exeg. 601A; peccata ~untur, et ‥ miracula fiunt Lanfr. Comment. Paul. 108; assero quod impune non ~etur tam feralis occisio Ord. Vit. IV 5 p. 196; tu merito hujus propositi statim impietatem remisisti Pull. CM 205; ~itur ‥ peccatum septem modis: per sacramentum, martyrium, fidem, misericordiam, caritatem, orationem, et forsan per pontificalem relaxationem Gir. GE I 5 p. 17. 14 to remise, surrender, make over to another (right or property). 1153 ibidem remisit calumpniam suam Walterus de W. in presentia mea et quicquid juris habebat in maneriis predictis Ch. Chester 106; 1275 S. totum jus suum remisit et quietum clamavit M. sorori sue SelPlMan 26; 1296 pro hac sursum reddicione remisit eis dominus de sua gracia speciali communam quam habuit in campo qui vocatur E. Ib. 172; 1334 accepimus ‥ quod ‥ Maria fuit seisita in dote de tertia parte ‥ et quod statum suum inde alicui non remisit seu quietum clamavit RScot 270b; 1355 A. de B. pro jure suo ~endo in quodam gardino in Elvet Ac. Durh. 261. 15 to leave; b (in a specified condition). c to leave out, omit. ibi nichil est remissum preter monasterium quod dicitur Architriclini Sæwulf 74.  b ibi nichil a Sarracenis est remissum habitabile Sæwulf 71.  c omnia ut prius, excepto quod in hoc brevi ~itur illa clausula in principio Glanv. XIII 5.