renuntio
- To bring or carry back word, to report, give notice, declare, announce.
- A In gen. (rare and mostly ante-class.; syn. refero): quid nunc renuntiem abs te responsum, Chreme? Ter. Heaut. 859: hoc alii mihi renuntiant, Plaut. Ps. 1, 5, 6 (420); cf. id. ib. 1, 5, 36 (450): quia nihil a quoquam renuntiabatur, no answer was brought, Suet. Ner. 47: teque ad patrem esse mortuum renuntiem, Plaut. Bacch. 1, 2, 49 (157).—With obj.clause: istaec quae tibi renuntiantur, filium te velle circumducere, Plaut. Ps. 1, 5, 15 (429): quasi non tibi renuntiata sint haec, sic fore, Ter. And. 508: Alexandro regi renuntiatam adeo divitem (insulam), Plin. 6, 31, 36, § 198: is me nunc renuntiare repudium jussit tibi, Plaut. Aul. 4, 10, 54 (784); Ter. Phorm. 677: deliberet renuntietque hodie mihi, Velintne annon, id. Hec. 508: hunc metuebam, ne meae Uxori renuntiaret de pallā, Plaut. Men. 2, 3, 67 (417).—Impers., Plaut. Aul. 4, 1, 18 (604): posteaquam mihi renuntiatum est de obitu Tulliae filiae tuae, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 1: tibi renuntiari sic me habere in animo, Cic. Clu. 5, 17.— Absol.: abi et renuntia, Plaut. Bacch. 4, 2, 10 (592); Ter. Heaut. 727: rus abiisse aiebant, nunc domum renuntio, Plaut. Merc. 4, 5, 2 (804): huc, Ter. And. 594: ita mihi renuntiatum est, quibus credo satis, Plaut. Poen. 3, 5, 19 (764); so, renuntiatum est, Ter. And. 501.—
- B In partic., publicists’ and jurid. t. t., to state officially, to report, declare, proclaim, announce, etc. (freq. and class.; syn. indico): legati ex auctoritate haec Caesari renuntiant, Intelligere se, etc., Caes. B. C. 1, 35: Volusenus perspectis regionibus ... ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset, renuntiat, id. B. G. 4, 21 fin.; cf. id. ib. 7, 5: Roscius postulata Caesaris renuntiat, id. B. C. 1, 10: Caesari renuntiaverunt, pulverem majorem in eā parte videri, id. B. G. 4, 32: Caesar cognoscit Considium timore perterritum, quod non vidisset, pro viso sibi renuntiasse, id. ib. 1, 22: si ille vir legationem renuntiare potuisset, had been able to give an account of his mission, Cic. Phil. 9, 1, 1; so, legationem, Liv. 9, 4; 23, 6; 35, 32; 36, 35; 39, 33; Plin. Ep. 4, 9, 20 al.; cf.: haec dicta legatis renuntiataque in consilium, Liv. 29, 3: nunc imperant pullario: ille renuntiat, Cic. Div. 2, 35, 74; cf. Liv. 34, 44: haec cum renuntiata essent, id. 36, 1, 4: renuntiat collegae facturum se quod is censeret, id. 37, 1, 8: tribuni revocaturos se easdem tribus renuntiarunt, id. 45, 36 fin.: hostium numerum, Cic. ad Q. Fr. 3, 2, 2: acta et imperia tua domum ad senatum suum renuntiaverunt, id. Verr. 2, 3, 31, § 73.— Esp. of the official announcement of an election (either by the praeco or the presiding magistrate), to declare or announce elected, to make the return: coepti sunt a praecone renuntiari, quem quaeque tribus fecerint aedilem, Varr. R. R. 3, 17; cf.: cum esset praetor renuntiatus, Cic. Verr. 2, 5, 15, § 38: cum propter dilationem comitiorum ter praetor primus centuriis cunctis renuntiatus sum, id. Imp. Pomp. 1, 2: eo modo sacerdos Climarchias renuntiatus est, id. Verr. 2, 2, 52, § 129: qui (magistratus) priusquam renuntiarentur, Liv. 5, 18 et saep.: aliquem consulem, Cic. Mur. 1, 1; cf. id. de Or. 2, 64, 260: ut hostis renuntiaretur, declared a public enemy, Spart. Jul. 5, 3: dictator comitia consularia habuit aemulumque decoris sui absentem M. Valerium Corvum consulem renuntiavit, Liv. 7, 26; Plin. Pan. 92, 3; Val. Max. 3, 8, ext. 3: renuntiare repudium, v. h. v.—
- 2 Transf., in gen., to announce, report, declare: assentior vero renuntioque vobis, nihil esse, quod adhuc de re publicā dictum putemus, Cic. Rep. 2, 44, 71.—
- C Renuntiare sibi, to report to one’s self, impress on one’s own mind, i.e. reflect, think: qui renuntient sibi, quanta sit humani ingenii vis, quam potens efficiendi, quae velit, represent to themselves, i.e. think, meditate, Quint. 12, 11, 10; cf.: potest et illa res a luctu te prohibere nimio, si tibi ipse renuntiaveris, nihil horum, quae facis, posse subduco, Sen. ad Polyb. 6 (25), 1.—
- II (Re negative or qs. rejecting.) To retract, revoke, recall, refuse; to give up, break off, protest against, disclaim, renounce (good prose): Pa. Ad cenam hercle alio promisi foras. Ge. Jube domi cenam coqui Atque ad illum renuntiari, Plaut. Stich. 4, 2, 19 (597); cf.: renuntiari extemplo amicis, quos in consilium rogaverat, imperavit, Sen. Clem. 1, 9: ego illi ad prandium promisissem, and prandium renuntiassem, id. Suas. 2, 12: incensus hospitium ei renuntiat; domo ejus emigrat, Cic. Verr. 2, 2, 36, § 89: societatem et amicitiam alicui, Liv. 36, 3; so, societatem alicui, id. 38, 31: amicitiam alicui, id. 42, 25, 1; Tac. A. 2, 70; Suet. Calig. 3: renuntiat Habonius illam decisionem tutoribus, Cic. Verr. 2, 1, 54, § 141; cf. id. ib. 1, 6, 16.—Absol.: quid imprudentius publicanis renuntiantibus? Cic. Att. 2, 1, 8: nemo ingemuit, etc.... pedem nemo in illo judicio supplosit, credo, ne Stoicis renuntiaretur, id. de Or. 1, 53: civilibus officiis, Quint. 10, 7, 1; Plin. Ep. 2, 1, 8: vitae, Suet. Galb. 11: foro, id. Rhet. 6: Campaniae, Sen. Q. N. 6, 1, 10: inertiae, Plin. Pan. 59, 2: nuptiis, Tert. ad Uxor. 1, 1: societati, Dig. 17, 19, 65, § 3.
I ¶ 1 annoncer en retour, rapporter, annoncer : Cæs. G. 1, 10, 1 ; 1, 21, 2 ; 1, 22, 4 ; 4, 21, 9, etc. ¶ 2 [officiellt ] aliquid ad senatum Cic. Verr. 2, 3, 73, in concilium Liv. 29, 3, 4, rapporter qqch. au sénat, à lʼassemblée ; legationem Cic. Phil. 9, 1, rendre compte de sa mission || en part., proclamer le nom du candidat élu [v. renuntiatio ] : aliquem consulem Cic. Mur. 1 ; aliquem prætorem Cic. Pomp. 2, proclamer qqn consul, préteur, cf. Verr. 2, 5, 38 ; Liv. 7, 26 ¶ 3 annoncer publiquement : Cic. Q. 3, 2, 2 || [fig.] proclamer : Cic. Rep. 2, 70 ¶ 4 sibi renuntiare, se dire à soi-même : Quint. 12, 11, 10 ; Sen. Polyb. 6, 1.
II renvoyer, renoncer à : a) ad aliquem Pl. St. 599, se dédire dʼune acceptation à dîner chez qqn (faire savoir à qqn quʼon se dégage de la promesse faite de dîner chez lui); alicui Sen. Clem. 1, 9, 7 donner contre-ordre à qqn ; ne Stoïcis renuntiaretur [pass. imp.] Cic. de Or. 1, 230, pour éviter une rupture avec les Stoïciens ; [abst ] dénoncer un contrat : quid impudentius publicanis renuntiantibus ? Cic. Att. 2, 1, 8, quoi de plus impudent que le dédit des publicains ? || abandonner la partie [p. ex., dans une lutte] : Sen. Ben. 5, 2, 4 ; b) alicui hospitium Cic. Verr. 2, 2, 89, annoncer à qqn une rupture des liens dʼhospitalité, cf. Liv. 36, 3 ; 38, 31 ; 42, 25 ; Tac. Ann. 2, 70 ; decisionem tutoribus Cic. Verr. 2, 1, 141, annoncer aux tuteurs quʼon renonce à lʼaccommodement, cf. Cic. Verr. 2, pr. 16 ; v. repudium ; c) civilibus officiis Quint. 10, 7, 1, renoncer aux affaires juridiques, cf. Plin. Min. Ep. 2, 1, 8 ; Suet. Galba 11 ; mundo, diabolo, etc. Eccl. , renoncer au monde, au diable, etc.
- 1. melden, verslag doen van, berichten (m. acc.; de; aci.; afh. vr.);
- 2. ambtshalve berichten, melding maken van (m. acc.) [postulata Caesaris; legationem; alqd ad senatum; alqd in concilium; numerum militum];
- 3. de verkiezing v. iem. tot magistraat afkondigen, uitroepen (m. dubb. acc.; pass. m. dubb. nom.) [Murenam consulem]; ➤ ter praetor centuriis cunctis renuntiatus est; praetor primus (het eerst) renuntiatus est;
- 4. (metaf.) opzeggen, beëindigen [alci hospitium; alci amicitiam];
- 5. (kom.; postklass.) repudium alci ~ een verloving verbreken, een huwelijk beëindigen;
- 6. (postklass.) opgeven, afzien van (m. dat.) [vitae; officiis civilibus];
- 7. (postklass.) sibi ~ zich eraan herinneren (m. aci.); ➤ renuntient sibi, quanta sit humani ingeni vis;
- 8. ad alqm ~ (Plaut.) = alci ad cenam ~ (Sen.) bedanken voor een uitnodiging voor een maaltijd.
復命。使知。定官。傳論。辭。却。捨。— eum consulem 定其為總官。— ei repudium 言明休彼。— emptionem 廢買約。— hospitium ei 面廢相留之約。— legationem 復欽差之命。— legationi 辭為欽差。— conductionem 廢賃約。
Suggest a Translation
See an image
- to bring back word, carry tidings back, report, give notice, declare, announce: quom is certe Renuntiarit, shall have reported a positive promise, T.: illis repudium, T.: quasi non tibi renuntiata sint haec, sic fore, T.: vobis, nihil esse, quod, etc.: renuntiet mihi, Velitne an non, T.—In official life, to report, declare, proclaim, announce: legati ex auctoritate haec Caesari renuntiant, Intellegere se, etc., Cs.: Caesar cognovit Considium, quod non vidisset, pro viso sibi renuntiasse, Cs.: legationem, report upon his mission: haec cum legatio renuntiaretur, L.: hostium numerum.—With two acc, to declare elected, proclaim as chosen, return: Murenam consulem: absentem Valerium consulem, L.: cum esses praetor renuntiatus: sacerdos Climachias renuntiatus est: qui (magistratus) priusquam renuntiarentur, L.—To retract, revoke, recall, refuse, give up, break off, disclaim, renounce, repudiate: hospitium ei: num societas et amicitia eis renuntianda esset, L.: decisionem tutoribus.
-
…milia passuum ab ipsius castris octo, qualis esset natura montis et qualis in circuitu ascensus qui cognoscerent misit. Renuntiatum est facilem esse. De tertia vigilia T. ; Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et montem a suis teneri et Helvetios castra, movisse et Considium timore perterritum quod non vidisset pro viso sibi renuntiavisse. Eo die quo consuerat intervallo hostes sequitur et milia passuum tria ab eorum castris castra ponit. Postridie eius…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sese dent perficit Sequani, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse in animo per agrum Sequanorum et Haeduorum iter in Santonum fines facere, qui non longe a Tolosatium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…traditis. Se id quod in Nerviis fecisset facturum finitimisque imperaturum ne quam dediticiis populi Romani iniuriam inferrent. Re renuntiata ad suos illi se quae imperarentur facere dixerunt. Armorum magna multitudine de muro in fossam, quae erat ante…
Julius Caesar, Gallic War
-
…omnes partes fugere vidissent, desperatis nostris rebus domum contenderunt Romanos pulsos superatosque, castris impedimentisque eorum hostes potitos civitati renuntiaverunt. Caesar ab decimae legionis cohortatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis duodecimae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, in senatum se non committebat. interim ipso, decimo die, quo eum oportebat hostium numerum et militum renuntiare, inrepsit summa infrequentia. Cum vellet exire, a consulibus retentus est ; introducti publicani. homo undique saucius…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…. celeritas detracta de causa est ; boni tamen aliquid accessit ad causam. cum enim legati renuntiarint quod certe renuntiabunt, non in vestra potestate, non in senatus esse Antonium, quis erit tam improbus civis qui illum civem…
Cicero, Philippicae
-
…damnatione viri sublatum arbitraretur, Nicostratus quidam, fidelis Oppianici servolus, percuriosus et minime mendax, multa dicitur domino renuntiare solitus esse. interea Oppianicus cum iam convalesceret neque improbitatem coloni in Falerno diutius ferre posset et huc ad urbem…
Cicero, pro Cluentio
-
…integreque versatus ex vestro iudicio fructum est amplissimum consecutus. nam cum propter dilationem comitiorum ter praetor primus centuriis cunctis renuntiatus sum, facile intellexi, Quirites, et quid de me iudicaretis et quid aliis praescriberetis. nunc cum et…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…neque enim est conferenda ; hoc ipsum conferam quo tu te superiorem fingis ; quod HS ccc divisoribus ut praetor renuntiarere dedisti, trecenta accusatori ne tibi odiosus esset, ea re contemnis equestrem ordinem et despicis ea re tibi indignum…
Cicero, in Verrem