restituo
restituo, to set up again, replace, restore, reconstruct, rebuild, revive, renew, reform, rearrange
BWL
he restored the things lost
let us return the field to the Veientes
Frieze-Dennison Vergil
Could not find restitueresque in Logeion dictionaries.
restitueresque Verb: imperfect active subjunctive 2nd singular of restituo
- I In gen.
- A Lit.: senatus decrevit, ut Minerva nostra, quam turbo dejecerat, restitueretur, Cic. Fam. 12, 25, a, 1: arborem, Verg. G. 2, 272: luxatum femur ex toto, Cels. 8, 20: aedes (with reficere), Cic. Top. 3, 15: domum a Clodio disjectam, i.e. to rebuild, Vell. 2, 45, 3; cf. domum, Suet. Ner. 31: theatrum, id. Claud. 21: statuas (disjectas), id. Calig. 34: tropaea disjecta, id. Caes. 11: fores effractas, Ter. Ad. 120: oppida vicosque, quos incenderant, Caes. B. G. 1, 28: fontes et Flumina, Ov. M. 2, 407: turbatas comas, id. F. 3, 16: ordines, Sall. J. 51, 3; cf. aciem, Liv. 5, 18; 29, 2 al.: inclinatam aciem, Suet. Caes. 62: (eos, qui) quaedam contra naturam depravata habent, restituere et corrigere, Cic. Div. 2, 46, 96: oculos (luminibus orbati), Suet. Vesp. 7: visum, Plin. 25, 8, 50, § 89: pilos, id. 32, 10, 40, § 119: se (apes, with reviviscere), Varr. R. R. 3, 16 fin.; cf.: aliquem a limine mortis, Cat. 68, 4; Verg. Cul. 223; and restinctos, to raise the dead, Ov. P. 3, 6, 35: apes restituunt se ac reviviscunt, Varr. R. R. 3, 16, 38.—
- B Trop., to restore, revive, renew, reform, etc.: unus homo nobis cunctando restituit rem, Enn. ap. Cic. Off. 1, 24, 84; Cic. Att. 2, 19, 2; Liv. 30, 26; Verg. A. 6, 846 Serv.; Macr. S. 6, 1; Ov. F. 2, 242; Aug. ap. Suet. Tib. 21 al. (Ann. v. 313 Vahl.); cf.: rem prolapsam, Liv. 2, 63: res perditas, id. 25, 37; 6, 22: rem impeditam et perditam, Ter. And. 619; and simply rem, Liv. 3, 12 Drak.; 8, 11; 25, 37: veteres clientelas, Caes. B. G. 6, 12: veterem tuam illam calliditatem atque prudentiam, Cic. Rosc. Am. 22, 61: tribuniciam potestatem, id. Agr. 2, 14, 36: tribuniciam intercessionem armis, Caes. B. C. 1, 7: proelium, Poet. ap. Cic. Tusc. 4, 23, 52; Caes. B. G. 7, 87; 1, 53; Liv. 6, 8; cf.: pugnam omnibus locis, id. 4, 38 fin.; 2, 19: damna Romano accepta bello, id. 31, 43: sanitatem, Just. 6, 4, 13: bellum, id. 35, 1, 10; Plin. 20, 6, 23, § 56; cf. vires, Val. Fl. 2, 70: adulescentem corruptum, to reform, Plaut. Trin. 1, 2, 81 (119): suorum a pudore maritimae ignominiae restituti animi, restored, revived, Liv. 35, 27: consolando aliquorum restituere voluntatem aut benevolentiam in dominum, Varr. R. R. 1, 17, 7.—
- II In partic., to give back, deliver up, return, restore a thing belonging to a person or place (syn. reddo).
- A Lit.: Mi. Paterna oportet reddi filio bona. Ha. Restituentur omnia, Plaut. Poen. 5, 2, 122 (1082): tribuni vobis amissa reddent ac restituent? Liv. 3, 68.— With a personal object: virginem suis Restituere ac reddere, Ter. Eun. 147; 746: alicui filium, id. Heaut. 492; id. And. 570; id. Hec. 818: amissa cuique, Caes. B. C. 1, 87: bona iis, id. ib. 2, 21: majorum locum huic, id. B. G. 5, 25: agrum Veientibus, Liv. 2, 13 et saep.: alicui suum familiarem et hospitem, ereptum e manibus hostium, Caes. B. G. 1, 53: Sextus Pompeius civitati restitutus, Cic. Phil. 5, 15, 41: captum victori, Liv. 9, 11: apibus fructum suum, Phaedr. 3, 13, 15: Caesaris imperio restituendus erat, Ov. P. 4, 13, 38: illum restituam huic, hic autem in Alidem me meo patri, Plaut. Capt. 3, 4, 56 (588): aliquem natalibus, to set free, Dig. 40, tit. 11; v. natalis.— With abstr. object: sed etiam meam vocem et auctoritatem et vobis et rei publicae conservatam ac restitutam puto, Cic. Marcell. 1, 2: lucem salutemque redditam sibi ac restitutam, id. Dom. 28, 75.—Without dat.: amissa (opp. adimere), Caes. B. C. 1, 7: fraudata, id. ib. 3, 60 fin. al.: Arpi restituti ad Romanos, Liv. 24, 47; cf.: (Cloelia) sospites omnes Romam ad propinquos restituit, id. 2, 13; 49: aliquem in aliquem locum, Ter. And. 682; cf. Plaut. Mil. 3, 1, 108 (703): (Siciliam) in antiquum statum, Cic. Verr. 1, 4, 12; cf.: civitates afflictas in melius, Suet. Vesp. 17. —
- 2 Publicists’ and jurid. t. t., to bring back or restore to his previous state or condition; to recall, reinstate a person condemned, banished, deprived of his property, etc. (cf. reduco): restituebat multos calamitosos ... Licinium Denticulam de aleā condemnatum restituit, Cic. Phil. 2, 23, 56: omnes, qui lege Pompeiā condemnati essent, id. Att. 10, 4, 8: quae fuisset justa causa restituendi mei, nisi fuisset injusta eiciendi? id. Mil. 14, 36; cf. id. ib. 15, 39: aliquem (damnatum), Suet. Caes. 41; id. Calig. 15: exsulem, id. Claud. 12: legionem totam cum ignominiā missam, id. Caes. 69: neque enim praetor, si ex eo fundo essem dejectus, ita me restitui jussit, Cic. Caecin. 29, 82; cf. id. ib. 8, 23: nonnullos ambitus Pompeiā lege damnatos in integrum restituit, Caes. B. C. 3, 1: aliquem in integrum, Cic. Clu. 36, 98; Dig. 4, 1, 4; 4, 15 (cf. the whole section, ib. 4, 1: De in integrum restitutionibus); cf.: Sampsiceramum restitui in eum locum cupere, ex quo decidit, Cic. Att. 2, 23, 2: equites Romanos in tribunicium honorem, Caes. B. C. 1, 77 fin.: tribunos plebis in suam dignitatem, id. ib. 1, 22: restitutus in patriam (Camillus) patriam ipsam restituit, Liv. 7, 1 fin.; so, in patriam, Suet. Ner. 3.—
- b Transf.
- α Of things, to deliver up again, to make restitution of, restore: in utriusque bonis nihil erat, quod restitui posset, nisi quod moveri loco non poterat, Cic. Verr. 2, 2, 25, § 62; Dig. 43, 8, 2, § 34; 43, 12, 1, § 19 al.—
- β Of a previous judicial sentence or of injustice committed, to reverse, i.e. to make null and void, to make good again, repair (cf.: rescindo, resolvo): alia judicia Lilybaei, alia Agrigenti, alia Panhormi restituta sunt, Cic. Verr. 2, 2, 26, § 63: qui (praetor) dies totos aut vim fieri vetat aut restitui factam jubet, etc., id. Caecin. 13, 36: ut si ego eum condemnaro, tu restituas, id. Fam. 9, 10, 2; cf.: restitui in integrum aequom est, Ter. Phorm. 451.—
- γ To compensate for, make good (rare): damnum, Liv. 31, 43, 4; Vulg. Exod. 22, 12: jacturam, Col. 11, 1, 28. —
- B Trop., to restore to a former condition, to re-establish, etc.: ut anno XVI. post reges exactos secederent, leges sacratas ipsi sibi restituerent, restored for themselves, re-established, Cic. Corn. 1, Fragm. 23, p. 450 fin. Orell.: restituit his animos parva una res, Liv. 25, 18; cf. id. 21, 53: ut interfecto Punico praesidio restituerent se Romanis, join themselves again to the Romans, id. 23, 7: ulcera sanitati restituens, restoring, Plin. 20, 6, 23, § 51; cf. id. 14, 18, 22, § 118: Bacchus peccasse fatentem Restituit, restored to his former condition, Ov. M. 11, 135; cf.: cum semel occideris ... Non, Torquate, genus, non te facundia, non te Restituet pietas, Hor. C. 4, 7, 24: restituam jam ego te in gaudia, Plaut. Merc. 5, 2, 44 (885): haud facile te in eundem rursus restitues locum, Cic. Prov. Cons. 9, 23; Plaut. Mil. 3, 1, 108 (703); cf.: cives ex servitute in libertatem, Liv. 28, 39: poëtam in locum, Ter. Hec. 21: aliquem rursus in gratiam, id. ib. 291; cf.: fratrem in antiquum locum gratiae et honoris, Caes. B. G. 1, 18: fratrem (sc. in gratiam), Curt. 8, 6, 26: Acarnanas in antiquam formulam jurisque ac dicionis eorum, Liv. 26, 24: vos in amicitiam societatemque nostram, id. 31, 31 fin. et saep.: cum praecipitata raptim consilia neque revocari neque in integrum restitui possint, id. 31, 32: patientiae veteri (Britanniam), Tac. Agr. 16.
- 1. neerzetten, weer oprichten [statuam];
- 2. terugbrengen, terugroepen, terugvoeren (ihb. uit ballingschap) [alqm in patriam; sospites Romam ad propinquos];
- 3. weer bezorgen, teruggeven [alci agrum; civibus sua; se alci zich verzoenen, weer bevriend worden met iem.; Syracusanis libertatem];
- 4. (in de oude toestand) terugplaatsen, terugbrengen [Siciliam in pristinum statum; alqm in integrum in de vorige toestand terugbrengen, rehabiliteren; praedia in integrum; consilia in integrum ongedaan maken; alqd in pristinam dignitatem; alqm in antiquum locum gratiae iem. weer de invloed van vroeger teruggeven; damnatos hun straf kwijtschelden; Britanniam patientiae veteri terugbrengen tot de vroegere staat van onderwerping];
- 5. in zijn rechten herstellen [alqm in regnum];
- 6. herstellen [aciem; pugnam hernieuwen; cunctando rem de staat redden; turbatas comas weer ordenen; aedes, muros herbouwen; oppida vicosque; vina];
- 7. (metaf.) opheffen, vernietigen, annuleren [iudicia gerechtelijke uitspraken];
- 8. weer goedmaken, vergoeden [vim factam de door geweld aangerichte schade; amissa; damna bello accepta].
復修。補還。逢大赦。— eum in alius gratiam vel — eum in gratiam cum alio 令人復寵愛彼。— sanitatem ei vel — eum sanitati 使之復元。治痊人。— corruptum adolescentem 治好已壞之少年。— a limine mortis 救將死者。— eum natalibus suis 還其原尊貴。— praelium vel pugnam 復切戦。— aliquem 赦放犯人。— rem 還人之物。
Suggest a Translation
See an image
- re-+statuo, to set up again, replace, restore, reconstruct, rebuild, revive, renew, reform, rearrange: Forīs effractas, T.: ut Minerva, quam turbo deiecerat, restitueretur: arborem, V.: vicos, quos incenderant, Cs.: fontīs et Flumina, O.: ordines, S.: aciem, L.: exstinctos, raise the dead, O.—To give back, deliver up, return, restore, replace, make restitution of: fraudata, Cs.: sospites omnīs Romam ad propinquos, L.: quem a me accepisti locum, T.: virginem suis, T.: bona iis, Cs.: agrum Veientibus, L.: Pompeius civitati restitutus: captum victori, L.: Caesaris imperio restituendus erat, O.—Fig., to restore, revive, renew, reform, repair, remedy: Unus homo nobis cunctando restituit rem, Enn. ap. C.: maxime, Cui res cunctando restituenda foret, O.: res perditas, L.: veteres clientelas, Cs.: veterem tuam prudentiam: tribuniciam intercessionem armis, Cs.: suorum a pudore maritimae ignominiae restituti animi, recovered, L.—To bring back, restore, recall, reinstate: Licinium de aleā condemnatum: iusta causa restituendi mei: damnatos in integrum, Cs.: tribunos plebis in suam dignitatem, Cs.: restitutus in patriam (Camillus) secum patriam ipsam restituit, L.: (eos) rursum in gratiam, reconcile, T.: fratrem in antiquum locum gratiae, Cs.: vos in amicitiam nostram, L.: veteri patientiae (Britanniam), Ta.: Romanis se, join the Romans again, L.: Bacchus peccasse fatentem Restituit, i. e. pardoned, O.—To restore, re-establish, re-enact: leges: restituit his animos parva una res, L.—To reverse, revoke, undo, make void, make good again, repair: alia iudicia Lilybaei, alia Agrigenti restituta sunt, i. e. cancelled: praecipita raptim consilia in integrum, L.: ut, si ego eum condemnaro, tu restituas: restitui in integrum aequom est, T.—To compensate for, make good: damna, L.: vim restitui factam iubet, that the damage be repaired.
-
…victoria voluptatem attulit, quod hominem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostium sibi restitutum videbat neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat. Is se praesente de se ter sortibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Caesarem et Romanos, quod eorum adventu potentia eius deminuta et Diviciacus frater in antiquum locum gratiae atque honoris sit restitutus. Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire ; imperio populi Romani non modo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…erat quo famem tolerarent, Allobrogibus imperavit ut iis frumenti copiam facerent ; ipsos oppida vicosque, quos incenderant, restituere iussit. Id ea maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo loco…
Julius Caesar, Gallic War
-
…malum multos post annos in civitatem revorterat. Nam postquam Cn. Pompeio et M. Crasso consulibus tribunicia potestas restituta est, homines adulescentes summam potestatem nacti, quibus aetas animusque ferox erat, coepere senatum criminando plebem exagitare ,…
Sallust, Catilina
-
…eam, mi Phaedria, Multae sunt causae quamobrem cupiam abducere Primum quod soror est dicta ; praeterea ut suis Restituam ac reddam sola sum habeo hic neminem Neque amicum, neque cognatum ; quamobrem, Phaedria, Cupio aliquos parare…
Terence, Eunuchus
-
…anima simul amittit. Te atque senatum obtestamur consulatis miseris civibus, legis praesidium, quod iniquitas praetoris eripuit, restituatis neve nobis eam necessitudinem inponatis, ut quaeramus, quonam modo maxume ulti sanguinem nostrum pereamus Ad haec Q .…
Sallust, Catilina
-
…annis armis esset restituta. Sullam nudata omnibus rebus tribunicia potestate tamen intercessionem liberam reliquisse ; Pompeium, qui amissa restituisse videatur bona, etiam, quae ante habuerint, ademisse. quotienscumque sit decretum, darent operam magistratus, nequid…
Julius Caesar, Civil War
-
…contuentur. quem cum mihi conspectum morte magis vitandum fugiendumque esse videatis, nolite, quaeso, eum cuius reditu restitutam rem publicam fore putastis non solum dignitatis ornamentis, sed etiam urbis patriae usu velle esse privatum. non me…
Cicero, de Domo sua
-
…laboribus, consiliis, periculis meis e flamma atque ferro ac paene ex faucibus fati ereptam et vobis conservatam ac restitutam videtis. et si non minus nobis iucundi atque inlustres sunt ei dies quibus conservamur quam illi quibus nascimur ,…
Cicero, in Catilinam