sacrista

sacrista [CL sacer+-ista < -ίστης] 1 servant of God, one who ministers in divine matters (in quot. of bishops). quam si in officiales mense illius ~as ‥ quispiam offendat G. Steph. 34. 2 member of religious community in charge of the fabric, vestments, ornaments, and vessels; b (in secular cathedral or collegiate church); c (mon., m. & f.); d (dist. as laicus, literatus, or senior, or dist. from subsacrista). fanaticus, fani custos, qui et edituus et ~a dicitur Osb. Glouc. Deriv. 242; ~a, secretarius Ib. 556; 1243 una via in foresta domini episcopi est estupata per hominem sagriste Dunelmensis, nescitur quo waranto AssizeR Durh 46; nomina dignitatum clericorum ‥ hic ~a, a secristoun WW; nomina ecclesiasticorum ‥ hic et hec secrista, a sekyrsteyn WW.  b 1194 est autem ~a perpetuus, percipiet omnia bona, que sunt vel erant assignata sacristarie, qui inde debet campanas ecclesie congrue suspensas in congruo statu conservare ‥ ornamenta ecclesie suis expensis reficere, panem, vinum et aquam, et candelas singulis altaribus ecclesie ministrare (Const. Lichf.) Conc. I 498b; condidit etiam capellam ‥ et xiij ministros ecclesiasticos ‥ et unum ~am, qui preesset reliquis, decrevit quem custodem ipsius capelle et procuratorem omnium proventuum ‥ ad eandem capellam pertinencium constituit T. Stubbs Chr. 399; 1460 ~e dicte ecclesie cathedralis Moraviensis de eisdem episcopatu et termino, vj s. viij d. ExchScot VI 658; 1467 quodque prepositus dicte ecclesie ‥ perpetuum vicarium ‥ ~a vero predictus unum clericum secularem ecclesie et vicario antedictis servientem ‥ eorum sumptibus tenere ‥ dictus ~a organa et campanas ejusdem ecclesie suis sumptibus pulsari facere ‥ tenerentur (Lit. Papae) Ch. Edinburgh 124 (= Mon. Hib. & Scot. 456a).  c quadam nocte maturius se agebat, cumque invenisset hostium obseratum, excusso violentius pessulo soporem ~e [sc. Fiscamni] turbavit W. Malm. GR II 178; rex constituit de eisdem canonicis unum priorem, et alium celerarium, et tertium suppriorem, et quartum ~am G. Hen. II I 174; ex illo etiam tempore sacerdos vel clericus ecclesie de Culeham chrisma in vigilia Pasche per manum ~e in ecclesia Abbendonie ad usum baptismi et infirmorum accipiet Chr. Abingd. I 20; abbas de Winchecumbe ponit loco suo Henricum Secristam, monachum KR Mem 7 m. 14; judices prefati subpriorissam, precentricem, cellerariam, ac ~am, dicti loci de Swyna ab ingressu ecclesie suspenderunt Meaux II 17; 1415 J. E. suppriorissa monialium ecclesie monasterii sive prioratus beate Marie et Sancti Andree de Rydelyngfeld’ ‥ E. C. celerissa, M. H. precentrix, M. D. firmaria, E. H. ~a Reg. Cant. 361; 1422 thesaurarie predicte, celleraria, ~a, et cetere moniales monasterii officia gerentes Vis. Linc. I 50.  d quod et accepi ab ore senioris ~e Turkilli Found. Waltham 20; fecit Hugonem subsacristam, statuens ut Willelmus ~a nichil omnino ageret de sacristia Brakelond f. 128v; c1440 cum ebdomedario stabunt in mensa sc. ~a literatus cum clerico suo ‥ . similiter alii sunt qui pro illo die ministri reputantur ‥ clericus camere, clericus scriptor ejusdem camere, clericus fabrice ‥ ~a laicus, candelarum illuminator (Liber Niger) Stat. Linc. I 389; item [thesaurarius] inveniat tribus ministris ecclesie ‥ ~e laico, vigili, candelarum illuminatori, eorum cuilibet xiiij candelas ad scrutaciones ecclesie faciendas Ib. II 305; 1530 domina Alicia Boyfeld cantrix et ~a ‥ domina Elena Snowe subsacrista Vis. Linc. II 125. 3 office of sacrist or sacristan. 1388 concessit ‥ sacristariam sive ~am libere capelle B. Marie et Sanctorum Angelorum Ebor’ Pat 326 m. 23.