scaena
scaena, In a theatre, the stage, boards, scene
- Lit., the stage, boards, scene of a theatre: dum histrio in scaenă siet, Plaut. Poen. prol. 20: in scaenă esse Roscium intellegat, Cic. Brut. 84, 290: foris hic extra scaenam fient proelia, Plaut. Capt. prol. 60: cum scaena croco Cilici perfusa recens est, Lucr. 2, 416: scaenaique simul varios splendere decores, id. 4, 983: scaenae magnificentia, Cic. Mur. 19, 38: nec vero scaena solum referta est his sceleribus, id. N. D. 3, 27, 69: vel scaena ut versis discedat frontibus, Verg. G. 3, 24; Hor. Ep. 2, 1, 205 et saep.—Plur.: columnas excidunt, scaenis decora alta futuris, a theatre, Verg. A. 1, 429: aut Agamemnonius scaenis agitatus Orestes, on the stage, i. e. in tragedies, Verg. A. 4, 471: aut agitur res in scaenis, Hor. A. P. 179.—
- B Transf.
- 1 Of a place like a scene of a theatre, Verg. A. 1, 164.—
- 2 (Post-Aug.) Of the schools of rhetoric, as scenes for the display of eloquence: at nunc adulescentuli deducuntur in scaenas scholasticorum, qui rhetores vocantur, Tac. Or. 35; cf. Plin. Ep. 7, 17, 9.—
- II Trop.
- 1 The public stage, the public: quia maxima quasi oratori scaena videatur contionis, Cic. de Or. 2, 83, 338; id. Planc. 12, 29: ubi se a vulgo et scaena in secreta remorant Virtus Scipiadae et mitis sapientia Laeli, Hor. S. 2, 1, 71.—Prov.: scaenae servire, to show one’s self, live in the public eye, Cic. Ep. ad Brut. 8, 2.—
- 2 Outward show, parade, pretext: scaena rei totius haec: Pompeius, tamquam Caesarem non impugnet, etc., Cael. ap. Cic. Fam. 8, 11, 3; cf.: ne quid scaenae deesset, Petr. 117, 10; Suet. Calig. 15: scaenam ultro criminis parat, Tac. A. 14, 7 fin.—
- 3 Appearance, character: scaenam quam sponte sumpserat cum animă retinens, Ap. Met. 4, 20, 7.
epitalamia apud Latinos inventa. hoc genus in scenis celebratum est primum, postea tantum in nuptiis
illos a Christianis ‥ audiri in cena qui nec a gentilibus audiebantur in ~a
~e theatralis hec species est, potius quam reverendi imago concilii
actus primi ~a prima(
omnis praestigiarum ~a [gl.: umbra ], quam callido fantasmate falsi nebulones scematizarunt, ut fumus evanescens disparuit
~a composita, ut quia ipse ab oriente provinciam defensitaret, illi ‥ Scottos frenarent
satius fuerat otiari quam turpiter occupari: hinc mimi ‥ malefici quoque multi et tota joculatorum ~a procedit
- 1. podium v.h. theater, alg. theater, poët. ook plur.; ➤ in -am prodire optreden; artifices -ae toneelspelers, acteurs; in -a esse toneelspeler, acteur zijn; -am relinquere het podium verlaten; de -a decedere het theater voorgoed vaarwel zeggen, verlaten; fabulam in -am deferre op de planken zetten; -ae ostentatio theatervoorstelling; -is agitatus Orestes over alle podia gejaagd = vaak opgevoerd; -ae magnificentia;
- 2. (Verg.) plek; ➤ silvis ~ coruscis door wuivend bos omzoomd;
- 3. (metaf.) (a) toneel voor ieder soort openbaar optreden; ➤ maxima ~ oratori est contio; (b) wereldtoneel, openbaarheid, publieke belangstelling; ➤ minus in -a esse de publieke belangstelling minder naar zich toe trekken; (c) uiterlijk vertoon; ➤ verba ad -am pompamque sumere; (d) spel, scène, komedie, maskerade [criminis]; (e) (Ov.) werkveld.
- , σκηνή.—In a theatre, the stage, boards, scene: hoc videbit in scaena: scaenae magnificentia: Vel scaena ut versis discedat frontibus, V.: columnas excidunt, scaenis decora alta futuris, a theatre, V.: scaenis agitatus Orestes, i. e. in tragedies, V.: tum silvis scaena coruscis, etc., i. e. an open space surrounded by the wood, V.—Fig., the public stage, public, publicity: quia maxima oratori quasi scaena videtur contio esse: quae si minus in scenā sunt, i. e. in public view: se a volgo et scaenā in secreta remorant Virtus, etc., H.—Prov.: tibi scenae serviendum est, i. e. keep yourself in public view.—A pretence, parade, pretext: scaenam ultro criminis parat, Ta.
-
…, nemo est in ludo gladiatorio paulo ad facinus audacior qui se non intimum Catilinae esse fateatur, nemo in scaena levior et nequior qui se non eiusdem prope sodalem fuisse commemoret. atque idem tamen stuprorum et scelerum exercitatione adsuefactus…
Cicero, in Catilinam
-
…ut dixi, ne hoc in nobis mirum esse videatur, quid potest esse tam fictum quam versus, quam scaena, quam fabulae Tamen in hoc genere saepe ipse vidi, ut ex persona mihi ardere oculi hominis histrionis viderentur…
Cicero, de Oratore
-
…laudemus, quoniam per illos ne haec quidem in civitate genera hac oratoria laude caruerunt. Volo enim ut in scaena sic etiam in foro non eos modo laudari, qui celeri motu et difficili utantur, sed eos etiam quos…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…sed si haec leviora ducis quae sunt gravissima et hanc urbanam suffragationem militari anteponis, noli ludorum huius elegantiam et scaenae magnificentiam tam valde contemnere ; quae huic admodum profuerunt. nam quid ego dicam populum ac volgus imperitorum ludis magno…
Cicero, pro Murena
-
…convenient etiam huic tenuitati, quamquam isdem ornamentis utetur horridius ; talem enim inducimus. Accedet actio non tragica nec scaenae, sed modica iactatione corporis, vultu tamen multa conficiens ; non hoc quo dicuntur os ducere, sed illo…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…plus etiam scire quam sciebat videbatur. quod item nuper in Erote comoedo usu venit ; qui postea quam e scaena non modo sibilis sed etiam convicio explodebatur, sicut in aram confugit in huius domum, disciplinam, patrocinium ,…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…, ludi apparatissimi, sed non tui stomachi ; coniecturam enim facio de meo. nam primum honoris causa in scaenam redierant ii quos ego honoris causa de scaena decessisse arbitrabar. deliciae vero tuae, noster Aesopus, eius modi…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…habebat erga propinquum suum, quemvis commoveret etenim cum artifex eius modi sit ut solus videatur dignus esse qui in scaena spectetur, tum vir eius modi est ut solus dignus esse videatur qui eo non accedat verum tamen quid si…
Cicero, pro Quinctio
-
…cum iam suae civitati maxima auctoritate plurimos annos domi et belli praefuisset, violari versibus, et eos agi in scaena non plus decuit, quam si Plautus noster voluisset aut Naevius Publio et Gnaeo Scipioni aut Caecilius Marco Catoni male…
M. Tullius Cicero, De Republica