tenax
tenax, holding fast, griping, tenacious
tenāx, ācis: adj. (teneō), holding on or fast; tenacious; adhering to, persistent in, w. gen., 4.188.
tĕnax, ācis, adj. [teneo], holding fast, griping, tenacious.
- I Lit.
- A In gen. (mostly poet. and in post-Aug. prose): prensatque tenaci forcipe ferrum, Verg. A. 12, 404; 8, 453; cf.: dente tenaci Ancora fundabat naves, id. ib. 6, 3: vinclum, id. G. 4, 412; Ov. M. 11, 252: complexus, id. ib. 4, 377: lappa, id. P. 2, 1, 14: hedera arborem implicat, Cat. 61, 34: loca limosa tenacia gravi caeno, Tac. A. 1, 63: amplexus, Ap. Met. 9, 5, 13; maltha, quae est res omnium tenacissima, Plin. 36, 24, 58, § 181.— With gen.: herba asperitate etiam vestium tenaci, Plin. 27, 5, 15, § 32. — Comp.: cutis tenacior capilli, Plin. 22, 22, 39, § 82.—
- b Subst.: tĕnāces, ĭum, m., things that hold fast. i. e. bands, stalks, or pedicles of fruit, etc., Pall. Febr. 18, 1; 25, 9; id. Mart. 10, 4 and 9; id. Sept. 17.—
- B In partic., holding fast to wealth, power, etc., griping, sparing, niggardly, stingy, tenacious (class.; syn. parcus): filius familias patre parco ac tenaci, Cic. Cael. 15, 36: He. Tenaxne pater ejus est? Phi. Immo edepol pertinax, Plaut. Capt. 2, 2, 39 (289): parcus, truculentus, tenax, Ter. Ad. 866: eosdem restrictos et tenaces fuisse, Cic. Planc. 22, 54: non tenax in largitate, Spart. Car. 5.—With gen.: genus Quaesiti tenax, Ov. M. 7, 657.—Comp.: milites tenaciores eorum (armorum) in proelio, Suet. Caes. 67.—
- C Transf., of things, that holds or sticks fast: jacere in tenaci gramine, that clings together, i. e. matted, Hor. Epod. 2, 24.—Sup.: glaebis tenacissimum solum, Plin. Ep. 5, 6, 10: cerae, sticky, viscid, Verg. G. 4, 161: turpe referre pedem nec passu stare tenaci, Ov. P. 2, 6, 21.— Comp.: pondere tenacior navis, Liv. 28, 30, 11: panicula glutino tenacior, Plin. 16, 36, 64, § 158.—
- II Trop.
- A Holding fast, retentive, firm, steadfast, persistent, tenacious (mostly poet. and in post-Aug. prose); usually joined with gen.: memoria tenacissima, Quint. 1, 1, 19: naturā tenacissimi sumus eorum, quae rudibus annis percepimus, id. 1, 1, 5: pertinacem ultra modum esse tenacem propositi, id. 11, 1, 90; so, propositi, Hor. C. 3, 3, 1; Ov. M. 10, 405: tenacem esse sui juris debet, Col. 1, 7, 2: disciplinae tenacissimus, Plin. Ep. 10, 85 (17): justitiae, Juv. 8, 25: ficti pravique (Fama), Verg. A. 4, 188: veri, Pers. 5, 48: amicitiarum, Vell. 2, 29, 3: exempli sui, id. 2, 84, 3 Ruhnk.: animi, Manil. 4, 165: longa tenaxque fides, Ov. Am. 2, 6, 14.—
- B In a bad sense, stubborn, obstinate: equus contra sua vincla tenax, Ov. Am. 3, 4, 13; so, equus, Liv. 39, 25, 13; and in a lusus verbb.: si esses equos, esses indomabilis ... nimis tenax es, Plaut. Cas. 4, 3, 13 (810): cum video, quam sint mea fata tenacia, frangor, Ov. P. 1, 2, 63: ira Caesaris, id. ib. 1, 9, 28: morbi, Suet. Claud. 2.—Adv.: tĕnācĭter, closely, firmly, strongly, tightly, tenaciously.
- a Lit.: pressisse tenaciter ungues, Ov. H. 9, 21: vincire, Macr. Somn. Scip. 1, 6.—Comp.: apprehendere, Val. Max. 7, 5, 2; Macr. S. 7, 3: habitare, Aug. Ep. 6.—
- b Trop., persistently, firmly: urgere, Ov. H. 3, 43.— Comp., Sol. 52, § 44; Amm.25, 4, 4.—Sup., Ap. Met. 5, 20, 11.
tenāx, ācis (teneo), festhaltend od. fest zu halten fähig, haltend, I) eig.: A) im allg.: forceps, Verg.: dens (v. Anker), Verg.: vinculum, Verg.: complexus, Ov.: hedera, Ov.: lappa, Ov.: m. Genet., herba asperitate etiam vestium tenaci, Plin.: cutis tenacior capilli, Plin. – subst., tenaces, haltende Dinge, zB. Bänder, Stiele am Obste, Pallad. – B) insbes.: a) Empfangenes, Erworbenes (bes. Vermögen, Geld) festhaltend, zurückhaltend, karg, zähe, geizig, pater parcus et tenax, Cic.: tenaxne pater est eius? Ph. Immo edepol pertinax (erzkarg). Plaut.: da cupidum, avidum, tenacem; iam tibi eum liberalem dabo, Liv. – m. Genet., quaesiti tenax, Ov.: tenaciores auri et argenti, Suet. – m. in u. Abl., in largiendo tenax, Lact. de mort. pers. 46, 12. – poet. v. der Unterwelt, regnum, Sen. poët.: umbrae, Sen. poët. – b) die Kräfte = sich schonend, eos restrictos et tenaces fuisse, Cic. – c) neutral, was in seinen Teilen fest zusammenhält, zähe, fest, dicht, loca limosa tenacia gravi caeno, Tac.: tenacissimum sabulum, Curt.: glaebis tenacissimum solum, Plin.: gramen, dicht, elastisch, Hor.: maltha, res omnium tenacissima, Plin.: panicula... glutino tenacior, Plin.: cerae, festklebend, festhaltend, Verg.: passu stare tenaci, Ov.: pondere tenacior navis, Liv. – II) übtr.: A) im allg., festhaltend, behaltenb, bewahrend, memoria non tenax, Augustin.: memoria tenacior et labida (vergeßliches), Chalcid. Tim.: memoria tenacissima, Quint.: m. Genet., sui iuris, Colum.: tenacissimi sumus eorum, quae rudibus annis percipimus, Colum.: quo tenaciores armorum essent, zu behalten suchten, Suet. – neutral = fest, innig, longa tenaxque fides, Ov. am. 2, 6, 14. – B) insbes., v. Charakter, a) im guten Sinne = an etw. festhaltend, in etw. fest, beharrlich, m. Genet., tenax propositi, Hor. u. Ov.: boni exempli, Sen.: iustitiae, Iuven.: iusti, Eutr.: veri, Pers.: amicitiarum, Vell.: animus parum tenax recti, Sen.: constantia bene iudicati tenax, Sen.: memoria benefaciendi tenacissima, Plin. ep. – b) im üblen Sinne = störrisch, starr, hartnäckig, equus, Liv.: ira, Ov.: morbi, Suet.: fata, Ov.: equus contra sua vincula tenax, Ov.: Ol. Edepol ne tu, si equos (= equus) esses, esses indomabilis. Lys. Quo argumento? Ol. Nimis tenax es, Plaut. Cas. 812.
velut apes de diversis pratorum floribus flaventium favorum machinas ~aci glute sarcientes
illi firma et ~aci mente adhaesit
amor quippe noster veneno cupiditatis infectus, ~acique voluptatis visco miserabiliter irretitus
fortis ‥ mors est, quae ~acissimum gluten hujus vitae dissolvit
in generatione animalium multa humiditas abundat circa cerebrum que viscosa et ~ax redditur
puls ‥ recte dicitur ‘puz ’, sed hic ponitur pro cloaca quia ~ax est
hoc glutinum ‥ ponitur pro cloaca
item solutum pro quatuor bigis terre ~acis pro eodem opere
tantis tamque variis vitae hujus blandimentis velut ~acissimis quibusdam vinculis irretita
quam ~acibus tua colla strinxissem ‥ amplexibus
ne per multiplicia sophismatum diverticula incauta levitate discurrens aliqua ~aci illaqueetur falsitate
in carcere regis ~aci nexu constricti temeritatis sue poenas diu ‥ luerunt
quo sacratior hic amor est, eo utique et stimulus ejus urgentior ‥ et nexus ~acior
hordei ‥ medulla ~acissima palea tegitur
speram facili conamine prensam / extrahit, et dicto citius de rupe tenaci / hunc sequitur
ordeum ~acis palee est et aristam habet pungitivam
in quibus certe omnibus nihil usque adeo ignium capax, flammarum vorax, sed neque calorum ~ax occurrit quam lignum crucis tue
os ‥ detestans homines, affectusque malorum in corde ~ax ‥ Deo displicent(
fortuitas praeteritorum permutationes temporum ~aci memoriae textu tradiderunt
hanc vero restitutionis scedulam ‥ ob future posteritatis memoriam ~acem caraxare precepi
res gestas ‥ ediscebat, ‥ sagaciter investigabat, auditasque patrum vitas ~aci memorie commendabat
cui ‥ lingua eruditior ad interrogandum, et memoria ~acior ad retinendum
mali memoria tam ~ax est et bonorum obliviosa
cui largus eris, si tuae animae ~ax?
tenasces ‥ et cupidi
[Wlferius ] ei [Wilfrido ] locum ‥ largitus est. sed nec ~atior in honore viri fuit Egbertus
farre ‥ suffitiens paulo ~acioris animi ad pauperes fuit
adeo ~aces estis in ecclesie necessitatibus et honoribus reformandis
avaro ‥ ~aci etiam de habundanti penuriam insufficientem informat
nimium avarus est qui verborum suorum ~ax est
rex ‥ proprii ~ax, largus alieni
nempe tenax scripti fuerat veloxque legendi
odii et amicitie in quamlibet [v. l. quemlibet ] ~ax
illa nobilis propositi ~ax
date fidei ~aciores
multos quidem homines haberet, viros autem discipline ~aces nullos
Hugo juris benigni emulator ~acissimus
nemo equi et recti ~acior
nequidquam ‥ ~ax ille temptator in famulum Dei ‥ fraudibus insanivit
cui tam ~ax erat bona voluntas ut sufficeret ad cavendum peccatum
presul erat Brito in multis indiscretus, ~ax et iracundus
erat ‥ simplicis nature simul et ~acis
mens tamen anxia flet sibi gaudia tanta negari / fataque segnia fila tenacia nendo morari
significat ~acem et pungitivum vermem consciencie
~acem tamen et indelebilem infamie notam
antiquum illud et inexorabile odium quod contra Latinos Graii dudum conceperant ~ax successio temporum transfudit in posteros
penitentia ‥ dicitur quasi pena ~ax, quia semper debet durare usque ad mortem
tĕnāx, (10) ācis (teneo), ¶ 1 qui tient fortement : tenaci forcipe Virg. En. 12, 404, avec une pince mordante, cf. Virg. En. 6, 3 ; tenacia vincla Virg. G. 4, 412, des liens solides ; tenacissimus Plin. 36, 181 || vestium tenax Plin. 27, 32, qui sʼattache aux vêtements ; cutis tenacior capilli Plin. 22, 82, peau qui retient plus fortement les cheveux ¶ 2 parcimonieux, dur à la détente : Pl. Capt. 289 ; Cic. Cæl. 66 ; Planc. 54 ¶ 3 tenace, adhérent : in tenaci gramine Hor. Epo. 2, 24, dans un gazon qui tient fort, dru, épais ; tenacissimum solum Plin. Min. Ep. 5, 6, 10, sol très compact || pondere tenacior navis Liv. 28, 30, 11, navire que son poids rend plus capable de tenir la mer, plus résistant ¶ 4 [fig.] memoria tenacissima Quint. 1, 1, 19, mémoire très tenace ; tenax propositi Hor. O. 3, 3, 1, ferme dans ses desseins, cf. Ov. M. 7, 657 ; tenax justitiæ Juv. 8, 25, attaché à la justice fermement || obstiné, opiniâtre : equus Liv. 39, 25, 13, cheval rétif ; ira tenax Ov. P. 1, 9, 28, colère implacable.
- 1. (poët.; postklass.) vasthoudend, in staat om vast te houden [hedera; solum; dens ancorae; vinculum]; ➤ prehendere ferrum tenaci forcipe; milites tenaciores armorum in proelio;
- 2. (poët.; postklass.) taai, stevig [gramen; navis niet schommelend]; kleverig [cera];
- 3. (metaf.) (poët.; postklass.) standvastig, volhardend [passus; memoria; fortuna]; vasthoudend aan, vast in (m. gen.) [propositi; disciplinae; amicitiae; iustitiae; boni exempli; veri];
- 4. hardnekkig, koppig [equus; ira; morbus langdurig];
- 5. gierig [pater; (mbt.: gen.) quaesiti; auri et argenti].
tenax , acis. adj. c. s. (teneo.)
黏者。堅守。恆在。固執。慳吝。吝嗇者。— regnum 地獄。Memoria tenax 强記性。Equus tenax 硬口之馬。Morbus tenax 難治之病。Propositi tenax 堅守己意。Tenacissimus homo 甚吝之人。Tenacissimus disciplinae 嚴守規者。
Suggest a Translation
See an image
黏者。堅守。恆在。固執。慳吝。吝嗇者。— regnum 地獄。Memoria tenax 强記性。Equus tenax 硬口之馬。Morbus tenax 難治之病。Propositi tenax 堅守己意。Tenacissimus homo 甚吝之人。Tenacissimus disciplinae 嚴守規者。
Suggest a Translation
See an image
tenāx ācis, adj.with comp.and (late) sup.
- 2 TA-, holding fast, griping, tenacious: forceps, V.: dente tenaci Ancora fundabat navīs, V.: lappa, O.—Holding fast, griping, sparing, niggardly, stingy, tenacious: pater: genus Quaesiti tenax, O.—Of things, holding fast, clinging: in tenaci gramine, i. e. matted, H.: cerae, sticky, V.: passu stare tenaci, O.: pondere tenacior (navis), L.: luctandum est cum tenacissimo sabulo, Cu.—Fig., holding fast, retentive, firm, steadfast, persistent, tenacious: fides, O.: propositi, H.: iustitiae, Iu.: ficti pravique (Fama), V.—Stubborn, obstinate: equus contra sua vincla tenax, O.: equum tenacem, non parentem, etc., L.: Caesaris ira, O.
-
…fatur lacrimans, classique immittit habenas, et tandem Euboïcis Cumarum adlabitur oris. Obvertunt pelago proras ; tum dente tenaci ancora fundabat naves, et litora curvae praetexunt puppes. Iuvenum manus emicat ardens litus in Hesperium ; quaerit pars…
Vergil, Aeneid
-
…saepius videre voluisti ; fuisti non numquam in isdem hortis ; vis nobilis mulier illum filium familias patre parco ac tenaci habere tuis copiis devinctum. non potes ; calcitrat, respuit, repellit, non putat tua dona esse tanti…
Cicero, pro Caelio
-
…suarum tribuum, quo vos adiuvaremini, fecisse ; eosdem, cum iam essent experti quid valerent, restrictos et tenacis fuisse etenim verebantur, credo, angustias. quasi res in contentionem aut in discrimen aliquod posset venire. sed…
Cicero, pro Plancio
-
…habet hoc uoluptas omnis, stimulis agit fruentes apiumque par uolantum, ubi grata mella fudit, fugit et nimis tenaci ferit icta corda morsu. nihil igitur dubium est quin hae ad beatitudinem uiae deuia quaedam sint nec perducere quemquam…
Boethius, Consolatio Philosophiae
-
…numen erat iam cerua loci, famulamque Dianae credebant, ac tura deum de more dabantur. haec aeui uitaeque tenax felixque senectam mille indefessos uiridem duxisse per annos saeclorum numero Troianis condita tecta aequabat. sed iam longo nox uenerat…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…non vincere. Admirati sumus ingentem virum, quem non regis, non contra regem promissa flexissent, boni exempli tenacem, quod difficillimum est, in bello innocentem, qui aliquod esse crederet etiam in hostes nefas, qui in…
Seneca, Ad Lucilium Epistulae Morales
-
…, ni refugis tenuisque piget cognoscere curas. Area cum primis ingenti aequanda cylindro et vertenda manu et creta solidanda tenaci, ne subeant herbae neu pulvere victa fatiscat, tum variae inludant pestes saepe exiguus mus sub terris posuitque domos…
Vergil, Georgics
-
…exercentur agris ; pars intra saepta domorum Narcissi lacrimam et lentum de cortice gluten prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces suspendunt ceras aliae spem gentis adultos educunt fetus, aliae purissima mella stipant et liquido distendunt nectare cellas. Sunt…
Vergil, Georgics
-
…suspiria duxit ab imo pectore. Nec nutrix etiamnum concipit ullum mente nefas, aliquemque tamen praesentit amorem ; propositique tenax, quodcumque est, orat, ut ipsi indicet, et gremio lacrimantem tollit anili atque ita complectens infirmis membra…
Ovid, Metamorphoses
-
…adoptato Germanici cognomen assumpsit. infans autem relictus a patre ac per omne fere pueritiae atque adulescentiae tempus uariis et tenacibus morbis conflictatus est, adeo ut animo simul et corpore hebetato ne progressa quidem aetate ulli publico priuatoque muneri habilis…
Suetonius, Lives