transire

transire [CL] 1 (intr.) to make a crossing, go across, cross over (from one place to another). b (trans.) to cross, pass over or through (to the other side of) (also in fig. context). c to run over, to knock down (person) and pass over. si Christianitas nostra pateretur, sicut olim anima Euforbii ~isse dicta est in Pitagoram Samium, ita possit dici quod anima Julii Cesaris ~ierit in regem Willelmum W. Malm. GR IV 320; si vero navem hac forte ~ire contigerit ‥ rapitur ‥ fluctuum violentia ut eam ‥ vis voracitatis absorbeat Gir. TH II 14; 1313 persona ecclesie de E. et R. de R. ~iverunt ultra terram J. de B. causa venandi Eyre Kent I 67; 1366 in solucione facta magistro Waltero de Wardlaw ~eunti Londonias pro negociis regis ExchScot 260; ad transceundum de Gowerland ad Kedwellyland W. Worc. Itin. 198 (v. 2 feria); tranceat in placeam Beunans Meriasek p. 21; 1505 et sol. W. W. cum ij servientibus operantibus in le guttersettying ut ~iret per ortum cellerarii Ac. Durh. 658.  b passibus oceanum retrograda transeo versis Aldh. Aen. 37 (Cancer) 3; s893 ~ierunt ‥ Tamens[em] flumen Chr. S. Neoti 96; a1087 in pace stare sicut erant ea die qua mare ~ivi Regesta 41; montem Seyr cubiculaque leonum / transi [anima] J. Howd. Cant. 364; 1283 debent ‥ averare ‥ de manerio usque Cycestr' ‥ set non debent ~ire portas civitatis Cust. Battle 53.  c 1276 item de Johanne S. soluti sunt xvj s. viij d. pro quodam infortunio quia caretta cum ij affris ~ivit unum puerum Hund. I 8b. 2 (intr.) to pass (in ownership or possession, by transfer, gift, sale, export, or sim.). b (trans.) to transfer to another place, transport across. c to transfer, hand over, or f. l. quando ‥ vadit alius et dat suum captale pro eo tali pacto, ut idem ~eat ei in manum ‥ (Quad.) GAS 117; in numero lx millium saccorum superesse, eo quod ~ire non permittebantur ‥ quod panni fierent in Anglia Ad. Mur. Chr. 86n; reddendo inde ‥ ij s. vj d. annualis feodi firme ‥ cujus ‥ ij partes ~ibunt operi ecclesie et tercia pars ‥ ~ibit predicte fraternitati Reg. Rough 276; cum equus venditur ‥ capistrum ~it cum eo Latin Stories 76.  b 1289 concessimus ‥ fratribus ‥ quod ipsi vina sua possint ~ire per custumam ‥ Burdegale, solvendo ‥ prout homines Agenesii ~eunt atque solvunt RGasc II 300a.  c in fata decedens, absolvendi appositi operam ad filium ~ivit, qui ipsum negocium transfudit eciam in heredes Brompton 1051. 3 to move on or pass (into another condition, situation, status, practice, or sim.); b (in leg. context). c to pass or change (into something else), be transmuted. s823 tota Cantia ~ivit in deditionem AS Chr.; ne quicquam castellorum vel terrarum redderetur quod post regis captionem in jus imperatricis ~ierat W. Malm. HN 511; ut ‥ mutata sententia rex in eorum voluntatem ~iret Id. GP I 67; dux Northmannorum ‥ in regem ~iit Anglorum Gosc. Transl. Aug. 34A; in desipientiam omnino ~eat bestialem P. Blois Ep. 7. 20A.  b si cognatio ejus nolit eum educere nec ei ~ire in plegium (Quad.) GAS 183; omnes ‥ cause suos habent pertractationum modos, sive in statu quo cepere permaneant sive de eo in alium ~eant (Leg. Hen. 57. 8b) Ib. 577; si quis in servum ~eat ‥ coram testibus agatur (Leg. Hen. 78. 2) Ib. 594; 1281 adeo ‥ quod eorum ‥ punicio aliis ~eat in exemplum RGasc II 130b; concordatum est quod sacerdotes qui ad leges ~ire non possunt compleant septem annos in jure canonico Reg. Cant. III 72; 1426 puniri sic et taliter quod ceteris similiter committentibus valeat ~ire in exemplum Ib. III 144.  c ad ‥ in -p interdum ~it ut appono Aldh. PR 140 p. 195; aurea terra rubens ‥ decocta diu ‥ ~ibit in aurum Neckam DS VI 59; sanguis superfluus in muliere pregnante ‥ ~it in lactis naturam Ric. Med. Anat. 228; lapis lincis ‥ induratur et ~it in lapidem Alph. 90. 4 to move on or pass (to another subject or topic). licet hoc unum exemplum ‥ abunde sufficeret, tamen ‥ ~eamus ad cetera Gildas EB 39; nunc habes de prima et maxima parte rhetoricae artis, id est inventione; jam ~eamus ad alias partes Alcuin Rhet. 34; ab hujus crucis inventione ~eundum est ad ipsius exaltationem Found. Waltham 11; examinato penitente de articulis fidei, transseundum est ad spem Gros. Templ. 8. 1; hec sufficiant nobis de locis; nunc ad ymagines ~eamus Bradw. AM 47. 5 (gram., of verb) to be transitive. b (w. in) to require (a grammatical case) to complete the sense, to govern. candeo, candesco, non transit, candido transit Garl. Syn. 1580C.  b sicut tale verbum activum est absolutum et non ~it in accusativum extra Bacon XV 74; tertia [activorum ratio], quae in aliquid cognatae significationis ~it, modo in quid ~eat, explicetur, ut curro stadium Linacre Emend. Lat. f. 9v; ~eunt in hunc casum et varia adjectivorum genera veluti partitiva omnia: alter Aiacum ‥ et interrogativa quaedam: quis deorum? Ib. f. 57v. 6 to be in transit or pass (through), to make one's way or travel (through); b (of written or drawn figure, also geom.); c (pr. ppl. as sb.); d (p. ppl. s. act.). licet inter medios predones ‥ ~ierint, quia alios viatores spoliaverunt Canon. G. Sempr. f. 108; cum per loca vestra, terras, castra ‥ jurisdictiones ‥ ipsum ~ire contigerit MunAcOx 724; 1314 cum per districtus vestros ipsos ~ire contigerit RScot 125a.  b incidemus utramque speram cum superficie supra centrum ~eunte Adel. Elem. XII 14; circulus ‥ est ~iens supra punctum reliquum Ib. XIII 13; pausa longe significans longam perfectam ~it per tria spatia, et imperfectam significans ~it per duo spatia Hothby Cant. Mens. Fl 22.  c peregrini vero et ~euntes in ecclesia hospitalis sacramenta possunt recipere Cart. Chester 522 p. 299; 1377 injunctum est ‥ quod inhospitent omnes extraneos ~euntes ad pedes ita bene sicut eos qui inequitant Hal. Durh. 138; fratres erant ~euntibus hospitales et benigni Latin Stories 40.  d per Salopiam ~itus [? l. ~iens], ibi per duos dies mansit Ad. Usk 26. 7 (trans.) to pass through, spend (period of time). quia ‥ diem cum nocte jejunus ~iret Bede HE III 27. 8 to run or pass through (subject, esp. with only a brief mention, also absol.). 1282 quia dolor est meminisse dolorem, nos hujusmodi mestuosam materiam sub breviloquio ~euntes Foed. II 215; ideo nunc breviter ~eo Ockham Quodl. 30. 9 to go past, to pass by. b (pr. ppl. as adj., her., of representation of four-legged animal) passant, walking and looking ahead, with three paws on the ground and the dexter forepaw raised. c (trans.) to pass. unaquaque ‥ pars eo ~iente sic proclamavit ad eum V. Greg. p. 85; quia multociens sola ~ibat cum pedibus nudis et dissoluto crine Latin Stories 74.  b c1320 cum tribus leopardis ~euntibus de auro puro Hist. Francisc. Eng. 143; leones in Angliaco clypeo Matthaeus Parisiensis ~euntes vocat, set et leopardos nominat, non leones Spelman Asp. 119.  c cum ‥ primos custodes ~iret, dixerunt ei ‥ (Samthanna 7) VSH II 255. 10 (of sin or crime) to pass, be allowed to go (unpunished). 1277 transgressionem illam ‥ ~ire nolentes impunitam Law Merch. III 137; ne maleficia ~eant impunita Conc. Scot. II 19. 11 to go through, pass, be approved or ratified. 1376 munimenta ‥ que ~eunt sub illo [communi] sigillo Cant. Cath. Pri. 67n; si billa dicta ~iret, sive evaderet Domum illam [sc. Inferiorem Parliamenti] absque modificacione ulla Reg. Whet. I 93. 12 (trans.) to pass by or over without mentioning, to omit. b to pay no heed to, ignore; c (leg.). d (of fact or event) to pass (person) by unnoticed, escape the notice of. cum in scribendo quod scribi non debet ~it scriptio Anselm (Orig. Pecc. 4) II 145; coloseum ‥ palacium Titi et Vespasiani ~eo. quis enim artificiosam compositionem ejus ‥ sermone exequi poterit? Greg. Mir. Rom. 31.  b ille surdis auribus ammonentes ~iens W. Malm. GR II 175.  c 1398 R. K. et J. M. legi nostre ad ~eund' super quadam assisa inter J. ‥ et J. coram ‥ justic' nostris ‥ inobedientes fuerunt Pat 348 m. 15; calumpniare potest ‥ homines quos ipse maxime formidat, qui ad ejus calumpniam ‥ signis talibus notabuntur quod, ut verbis legis utar, illi super eum non ~ibunt Fortescue LLA 27.  d ita expedit aut justum judicem res non ~ibit W. Malm. GP I 54. 13 to go quit, to go unharmed, unchecked, or unpunished. 1259 idem Willelmus secundum legem Cestresire per therting de supradicto foro ~ivit et de parti posuit se super patriam Cal. CourtR Chester 2; consideratum fuit quod abbas noster et ‥ abbas de W. ~irent inde sine die, et ‥ Katerina ‥ esset in misericordia pro falso clamio Meaux II 228. 14 (of priest or bishop) to transfer (to a different diocese). 1242 qui ad eam [ecclesiam Wintoniensem] ambitiose ‥ intendat ascendere vel ~ire RGasc I 160b; c1350 si quis vobis rebellis ad ‥ alterius ‥ dioces' duxerit ‥ se transferre, volumus ‥ quod nomen ‥ illi de confratribus ad cujus dioces' †transfieret [l. transierit; cf. Reg. Exon. IV 1117] ‥ curetis ‥ intimare Conc. III 1. 15 to pass on or away (from life, the world, or sim.), die. b (of inanim. thing) to pass (away), cease to be. c (pr. or p. ppl. as adj. or sb.) transitory. potestatem alterum ordinandi in loco ejus qui transierat sacerdotem Bede HE II 18; ~iens ex hac vita Ib. III 8 p. 142; rex ‥ ~iit ad Dominum, coronandus in parte dextera ab ipso Domino auctore omnium Enc. Emmae II 23; s1089 Lanfrancus ‥ a rebus transitoriis ~iit H. Hunt. HA VII 1; 1331 si ‥ dominus [archiepiscopus] ~ierit ex hoc mundo Lit. Cant. I 414; in primis ~iturus ab hoc mundo ‥ in manus tuas commendo spiritum meum Test. Hen. V 89.  b c957 ea quae velut umbra ~eunt CS 664; cum veteri ‥ testamento vetera ~ierunt et nova in novo salubriter subsequuntur W. Dan. Sent. 30; merita bona non ~eunt irremunerata Gir. Spec. III 18 p. 242; sed ~eat appetitus [ME: let lust ofer gan] AncrR 36.  c rebus caducis et ~euntibus Holcot Wisd. 63; 1257 nequaquam in ~euntibus remaneatur ‥ sed ex illis in permanentia ~eatur (Ad. Marsh) Mon. Francisc. I 439; obligatio ‥ confitendi ‥ ~iens et fluxiva Conway Def. Mend. 1421 (recte 1321); rerum ~itarum notitia Chr. Angl. 265. 16 (of time) to pass, elapse. b (of event) to pass, take place. si dies ille non reddita annona ~ierit DB I 174ra; ~iit in his [rebus] mensis W. Malm. HN 510; 1325 utinam antequam hec eveniant ~eant dies mei Lit. Cant. I 152.  b 1285 si ‥ offerat ‥ verificare quod assisa alias ~ivit de eodem tenemento inter easdem partes SelCh 463; 1290 partes que modo sunt hic in judicio non sunt eedem [que fuerunt cum] judicium predictum ~iit State Tri. Ed. I 5; 1335 quedam jurata ~iit in dicta curia nostra coram nobis inter nos et ‥ Johannem Cl 156 m. 32d.. 17 (trans.) to pass out of or over, go or project beyond, transcend (limit or boundary). b to exceed, be greater than. hi sunt proprie rethorum pedes, qui quaternarum mensuram syllabarum ~euntes a metricis ‥ spreti repudiantur Aldh. PR 141; praesentis mundi tenebras ~iens supernam migravit ad lucem Bede HE III 8; prope fluvium ‥ qui tunc ‥ omnes ripas suas ~ierat Ib. III 24; privata ‥ peccata forte suos non ~eunt auctores R. Niger Mil. IV 1 (cf. ib.: peccatum [publicum] ‥ transit in prejudicium aliorum); ignis suos terminos ~iens incendit totam domum (Cainnicus 18) VSH I 159; operatio ‥ motiva: quedam est simpliciter immanens ut saltare ‥ quedam autem ~iens, nihil tamen relinquens, ut cantare ‥ Duns Metaph. I 7 p. 80a; constat ‥ quod omnis scientia sit nobilior actibus potentie motive ~euntibus in extrinseca Ib. I 7 p. 80b.  b undecim ‥ qui denarium ~eunt Bede Tab. 430C; 1201 ipse ~ivit etatem lx annorum SelPlCrown 7 (cf. Pl. K. or J. II 619: 1201 desicut ipse †transfuit [l. transivit] etatem lx annorum); c1255 nisi eorum emptio vel venditio ~eat xij denariis (Dunster) BBC 265; recta longa est cujus latitudo non ~it longitudinem Garl. Mus. Mens. app. P 93; per hoc quod ~ivit etatem, declinare poterit duellum Bracton f. 138b.