transgressio
transgressio, a going across, going over, passing over, passage
transgressĭo, ōnis, f. [transgredior], a going across, going over, passing over, passage (rare but class.).
- I Lit.: Gallorum, Cic. Pis. 33, 81: tua in Germaniam, Mamert. Pan. ap. Maxim. 7, 2; over the sea, Gell. 10, 26, 6.—
- II Trop.
- A In rhet., i. q. the Gr. ὑπέρβατον, transposition: transgressio est, quae verborum perturbat ordinem, Auct. Her. 4, 32, 44: transgressio concinna verborum, Cic. de Or. 3, 54, 207; cf. Quint. 9, 1, 34; 9, 4, 28; 8, 6, 66.—*
- B A transition in speaking, Quint. 4, 1, 78. —
- C A transgression of the law, Aug. Quaest. in Exod. n. 108; Ambros. in Luc. 7, § 164.
transgressio, ōnis, f. (transgredior), I) intr. das Hinübergehen, der Übergang, A) eig.: ascensus transgressioque Gallorum, über die Alpen, Cic. Pis. 81: illa tua in Germaniam transgressio, Claud. Mam. pan. 7, 2: v. Übergang über das Meer, Gell. 10, 26, 6. – B) bildl., der Übergang in der Rede von einem Gegenstand zum anderen, Quint. 4, 1, 78. – II) tr. nur bildl.: 1) die Überschreitung, Übertretung des Gesetzes, Augustin. de quaest. in exod. no. 8. Ambros. in Luc. 7. § 164. – 2) die Überschreitung der gewöhnlichen Wortstellung, die Versetzung (griech. ὑπέρβατον), verborum, Cic. u. Quint.: absol., Cornif. rhet. u. Quint.
non agitur de qualitate peccati, sed de ~ione mandati
legitimos terminos Paschae aperta ~ione violant(
orbatus propter jurisjurandi ~ionem oculis
in aliis provintiis ob parvam occasiunculam in ~ione precepti herilis ‥ viginti quinque pendantur
~iones ‥ regule sic ‥ provideantur, ut ‥
malum ‥ ~ione pacti et fidei acceleravit lesione
de ~ione bosci Albi Monasterii
occasione transgrescionis de venacione nostra
nec aliquis burgensis ‥ pro ~ione assise cervisie amercietur(
~ionibus contra assisam panis et cervisie
principatus ‥ si non ordinatur ad bonum commune ‥ est corruptio et ~io principatus temperati et recti
habeat ‥ ad jus aecclesiasticum debita ~ionum et penam delictorum quae nos dicimusofersegenesse etgyltƿite
pro remissione ‥ habenda a predicta ecclesia de omnibus ~ionibus
debent dim. m. pro ~ione agistamenti
de ~ione termini non servati
ministros ‥ peremerunt. unde rex nimia commotus ira, in ultionem tante ~ionis ‥ precepit ut homines interficerent
homines ‥ indictati de conspiraciis et aliis ~ionibus
pro omnibus feloniis et ~ionibus per ipsum in regno nostro ‥ perpetratis
filie ‥ si convicte fuerint super ~ionem luxurie vel adulterii
volens ‥ ~iones et offensas predictas manutenere et sustentare
perdonatio civium de omnibus ~ionibus et excessibus domino regi
quod coluber diabolum saepe insinuet probatum est et in primi hominis ~ione
donec fuerit debitum observationis illius legis positive dimissum in purgatione illius originalis ~ionis
primis parentibus non necessaria / fuerunt vellera ‥ / ‥ / invenit tegimen sola transgressio, / velamen peperit prevaricacio
trānsgressĭō, (16) ōnis, f. (transgredior), ¶ 1 action de passer de lʼautre côté, de traverser : Cic. Pis. 81 ¶ 2 [rhét.] hyperbate : Her. 4, 44 ; Cic. de Or. 3, 207 || transition : Quint. 4, 1, 78 ¶ 3 infraction : Ambr. Luc. 7, 164.
- 1. oversteek, overtocht [Gallorum];
- 2. (metaf.) (retor.) verborum ~ afwijking v.d. normale woordvolgorde, hyperbaton;
- 3. (eccl.) overtreding, schending van een verordening.
trānsgressiō ōnis, f
- trans+GRAD-, a going across, going over, passing over, passage: Gallorum.—Fig., in rhet., a transposition: verborum.