transitio
transitio, a going across, going over, passing over, passage
transĭtĭo, ōnis, f. [transeo], a going across or over, a passing over, passage.
- I Lit.
- A In gen.: (solis) in aliud signum, Vitr. 9, 4 med.: sic dicebas, eam esse ejus (speciei dei) visionem, ut similitudine et transitione cernatur, i. e. by the passing by of atoms, Cic. N. D. 1, 37, 105: imaginibus similitudine et transitione perceptis, id. ib. 1, 19, 50: visionum, id. ib. 1, 39, 109.—
- 2 Concr., a passage, entrance: transitiones perviae jani nominantur, Cic. N. D. 2, 27, 67.—
- B In partic., a going over, desertion to a party: sociorum, Liv. 28, 15, 14; 25, 15, 5; 2, 25, 1; 28, 16, 8; Tac. H. 2, 99; Just. 1, 5.—In plur., Cic. Brut. 16, 62; Liv. 27, 20, 7.—
- II Trop. *
- A The passing of a disease from one person to another, infection, contagion, Ov. R. Am. 616.—
- B In rhet., a transition, Auct. Her. 4, 26, 35; 1, 9, 14.—
- C In gram., an inflection by declension or conjugation, Varr. L. L. 9, § 103 Müll.; Prisc. p. 982 P.
trānsitio, ōnis, f. (transeo), I) das Hinübergehen, der Übergang, A) eig.: 1) im allg.: cum idem sol de eo trigono in aliud signum transitionem fecerit, Vitr. 9, 1 (4), 11: imagines similitudine et transitione (Übergang, Überströmen der Bilder von den Göttern zu den Menschen) perceptae, Cic. de nat. 1, 49 (dazu Schömann u. im Anhang S. 257 Aufl. 3.): so auch tr. fluentium visionum, ibid. 1, 109: eamque esse eius visionem, ut similitudine et transitione cernatur, ibid.1, 105. – 2) insbes., der Übergang zu einer Partei: a) der Übertritt vom patrizischen Stande in den plebejischen, ad plebem transitiones, Cic. Brut. 62. – b) der Übergang zum Feinde, sociorum, Liv.: Medorum, Iustin.: nec ulla facta est transitio, Liv.: vocari ad transitionem ab hostibus, Liv.: Numidas ad transitionem perlicere, Liv.: alqm ad transitionem illicere, Liv.: Plur., transitiones ad hostem fiebant, Liv.: exercitus transitionibus imminutus, Liv. – c) tr. animae = μετεμψύχωσις, der Übergang der Seele aus einem Leibe in den anderen, die Seelenwanderung, Mythogr. Lat. 3, 6, 21. – B) übtr.: a) der Übergang der Krankheit, die Ansteckung, Ov. rem. 616. – b) der Übergang in der Rede, Cornif. rhet. 1, 14 u. 4, 35. – c) als gramm. t.t., der Übergang, die Veränderung des nomen u. verbum durch Deklinieren u. Konjugieren, Varro LL. 9, 103. Prisc. 14, 15. – II) der Durchgang (meton. als Ort), ex quo transitiones perviae ›iani‹ nominantur, Cic. de nat. deor. 2, 67.
de pontibus et calcetis fractis in communibus ~onibus
μετεμψύχωσιν id est ~onem anime ‥ namque ‥ μετὰ trans, ψυχὴ anima interpretatur
anima transit de contradictorio in contradictorium, quia primo est non beata, postea est beata; qui transitus non potest fieri per motum localem nec per ~onem temporis
de ~one vinorum: ‥ in navi presentis latoris permittant secure transire sexcies viginti dolia vini ‥ usque Burdegalam
si quis in servum transeat ‥ in signum vero ~onis hujus billum ‥ suscipiat(
quam condensatam alia fumositas inveniens impellit, impulsa elongatur et ab eadem augmentatur, et in cornu fit ejus ~o
sed cum per generationem preciditur semen a substantia corporis humani, ibi fit ~o in aliud, quia inde nascitur proles que est aliud a parente suo
quedam [verba ] ‥ sunt que nullam habent ~onem, ut ‘jacere’, ‘dormire’, quamvis quedam ex his videantur facere ~onem ad verbum ‥
mensus ubi geminum constructio rectum / transicione ligat, sicut contraria recto / obliquum racio sine transicione maritat
erit intransitio cum dicitur ‘jubar Sancti Spiritus’. potest ‥ gratia creata nos illuminans dici jubar Spiritus Sancti ut sit ~o
sed hoc facit natura rei verborum, que de se determinat casum ~onis et casum cause
in aliqua oracione participium per se recipit ~onem verbi, ut ‘percucio legentem’
absolucio ~oni verbali opponitur
trānsĭtĭō, (13) ōnis, f. (transeo), ¶ 1 action de passer, passage : Cic. Nat. 1, 109 ¶ 2 passage [dans un autre ordre social] : ad plebem transitiones Cic. Br. 62, des passages de patriciens à la plèbe || passage à lʼennemi, défection : Liv. 28, 15, 14, etc. ¶ 3 [fig.] a) contagion : Ov. Rem. 616 ; b) [rhét.] transition : Her. 1, 14 ; 4, 35 ; c) [gramm.] inflexion dans les décl. et conjug. : Varro L. 9, 103 ; Prisc. Gramm. 14, 15 ¶ 4 pl. [sens concret], transitiones Cic. Nat. 2, 67, passages = lieux de passage.
- 1. het overgaan, het voorbijgaan [visionum];
- 2. het overlopen naar de vijand [ad hostem; sociorum]; het voorbijgaan [ad plebem];
- 3. (meton.) doorgang (als plaats) [pervia];
- 4. (Ov.) besmetting met een ziekte.
trānsitiō ōnis, f
- trans+1 I-, a going across, going over, passing over, passage: ut similitudine et transitione cernatur, i. e. by the passing by of atoms: visionum.—A going over, desertion: ad plebem transitiones: nocturna transitio proditione, L.—A passage, entrance: transitiones perviae iani nominantur.—Poet.: Multaque corporibus transitione nocent, i. e. by contagion, O.