vates
vates, a foreteller, seer, soothsayer, prophet, diviner
BWL
Cicero foretold things which now are happening in reality, as if he were a seer
only the Lesbian poetess conquers your work
Frieze-Dennison Vergil
Could not find vatumque in Logeion dictionaries.
vatumque Noun: masculine genitive plural, Noun: feminine genitive plural of vates
- I Lit.: bonus vates poteras esse: nam quae sunt futura dicis, Plaut. Mil. 3, 3, 37 (911): falsus utinam vates sim, Liv. 21, 10, 10; 4, 46, 5; 36, 15, 2; Enn. ap. Cic. Div. 1, 58, 132 (Trag. v. 356 Vahl.); Lucr. 1, 102; Cic. Leg. 2, 8, 20; id. N. D. 1, 20, 55; Liv. 25, 1, 8; 39, 8, 3; 39, 16, 8; Sall. H. 1, 48, 3 Dietsch; Verg. G. 3, 491; 4, 387; 4, 392; id. A. 3, 246; 5, 524; Hor. S. 2, 5, 6 al. —Fem.: tuque, o sanctissima vates, Praescia venturi, Verg. A. 6, 65: vatis sub tecta Sibyllae, id. ib. 6, 211; 3, 187; 6, 636; Sen. Troad. 37.—
- II Transf.
- A A poet; a poetess (the oldest name for a poet; but it fell into contempt, and was discarded for poëta, until restored to honor by Vergil; v. Munro ad Lucr. 1, 102; Müll. de re Metr. p. 65 sq.): versibu' quos olim Fauni vatesque canebant, Enn. ap. Cic. Brut. 19, 76 (Ann. v. 222 Vahl.); Verg. E. 7, 27; 9, 34; Hor. C. 1, 1, 35; 2, 20, 3; 4, 6, 44; 4, 9, 28; Tac. Or. 9; Quint. 10, 1, 48; 12, 10, 24; Plin. 14, 4, 6, § 56; cf. Varr. L. L. 7, § 36 Müll.—Fem.: sola tuum vates Lesbia vincit opus, i.e. Sappho, Ov. Tr. 3, 7, 20. —
- B An oracle, i.e. a teacher, master, authority in any art or profession (post-Aug. and rare): Herophilus medicinae vates mirandā arte, Plin. 11, 37, 88, § 219: Q. Scaevola legum clarissimus et certissimus vates, Val. Max. 8, 12, 1.
respondeant ‥ pro nobis sancti ~es nunc ut ante, qui os quodam modo Dei organumque Spiritus Sancti ‥ extitere
antiquas promulgans ore loquelas, / quas Enoch prisco descripsit tempore vates
magi et arioli ‥ omnes gentilium ~es et idolatras mystice designant
versibus intextis vatem nunc jure salutat, / litterulas summa capitum hortans jungere primas
hec eo tempore que peregrinus ~es predixit rerum exitus comprobavit
tristis ploravit Merlinus. inquisitus ~es ab attonitis spectatoribus ‥ disseruit quod stagno ‥ figuraretur mundus
in ~em invectus, verbum hoc indignanter emisit: “Merlino mendaci quis de cetero fidem habeat?”
cum Sibilla, ~e Cumena, colloquium petiit atque de future vite casibus quesivit
in judicium ~is Calcantis transtulit negocium
a wyche , fitonissa, maleficus ‥ prestigiatrix, †rates [? l. vates ]
hac celebratur honor sacrae genetricis in aula, / quae verum genuit lumen de lumine patris; / quem clamant Titan almo spiramine vates
insimulare studet stuprorum crimine vatem
vatis et ipse suae praegustans gaudia palmae
finibus et nostris vulgato nomine vatis / enituit clarus cunctis habitantibus istic
jacuit ad tumbam morbo depressus acerbo, / cum subito intrantem niveo jam tegmine vatem / conspicit
et precibus vatem postquam petierimus almum, / solvamus miserente pio jejunia Christo
hanc Deus insontem, pius auxiliator egentum, / clementis dextrae clipeo protexit inermem, / ut cecinit dudum famosus carmine vates
unde reor psalmigrafum ~em cecinisse: ‘Septies in die laudem dixi tibi’
in hoc se studio sapientes esse putantes, / vatorum valeant si maculare melos
jusserat Albinus vates haec tecta parare
vati veniam dignare canenti / jam tribuere pius
laudis munera dat dictanti scansio lucens: / Virgilianus hic dicetur maxime vates
si ‥ ethicus et ethnicus laudabiliter ad litterarum commendationem dixit quia ~is avarus haud temere est animus [cf. ]Hor. Epist. II 1. 119–20
verumtamen verus est ~es, de talibus loquens et dicens: ‘si latet ars prodest: affert deprensa pudorem’ [] Ov. Ars Am. II 313
➳ gén. pl. ordt vatum et qqf. vatium.
- 1. (vrl. en mnl.) waarzegger, profeet, ziener, sibille;
- 2. (poët.; postklass.) (vrl. en mnl.) (door de goden geïnspireerde) zanger, dichter [Maeonius = Homerus; Lesbia = Sappho; Aeneidos = Vergilius].
S. Ildefonsus :Hic tumulus Vatis conservat membra Joannis, Ordine Pontificum qui fertur jure secundus.
Rabanus Abb. Fuld. apud Browerum in Antiquit. Fuldensibus :Crux hæc alma gerit geminorum corpora fratrum Leandri, Isidori, pariterque ex ordine Vatum.
Hac Baptista potens sacra venerabitur ara, Hac Vatum turba, atque Patrum colitur.
Denique Rex Vatem prostrato corpore adorat, Paulinus Regem suscipit ecce pium.
Charissimo patri et accuratissimo Rhetori Iheremiæ Vati in nostra Jerusalem, Amalarius. Ætherius Arelatensis Vates,apud Joannem Diacon. in Vita S. Gregorii M. lib. 2. cap. 35. Utuntur præterea Fortunatus lib. 5. Poem. 4. Paulus Emeritensis Diacon. lib. de Gestis Episcop. Emeritensium in S. Fidele num. 5. Theodoricus in Vita S. Celsi Episcopi Trevirensis n. 17. Candidus Mon. in Vita Eigilis Abb. Fuld. cap. 14. Christianæ Inscriptiones apud Gruterum 1070. 4. 1167. 9. 1169.
- a foreteller, seer, soothsayer, prophet, diviner: inductus a vatibus: falsus, L.: ut Nudus redeam, te vate, H.: sanctissima, V.: vatis sub tecta Sibyllae, V.—An inspired singer, bard, poet: ne vati noceat mala lingua, V.: si me lyricis vatibus inseres, H.
-
…moveri silvarum, visaeque canes ululare per umbram, adventante dea. Procul o procul este, profani, conclamat vates, totoque absistite luco ; tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum nunc animis opus, Aenea, nunc pectore…
Vergil, Aeneid
-
…timore et merito ; nam si certam finem esse viderent aerumnarum homines, aliqua ratione valerent religionibus atque minis obsistere vatum. nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas, aeternas quoniam poenas in morte timendum. ignoratur enim quae…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…Si nunc se nobis ille aureus arbore ramus ostendat nemore in tanto, quando omnia vere heu nimium de te vates, Misene, locuta est. Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae ipsa sub ora viri caelo…
Vergil, Aeneid
-
…, quibus altus Apollo praesidet, horrendaeque procul secreta Sibyllae antrum immane petit, magnum cui mentem animumque Delius inspirat vates, aperitque futura. Iam subeunt Triviae lucos atque aurea tecta. Daedalus, ut fama est, fugiens Minoïa…
Vergil, Aeneid
-
…Achates it comes, et paribus curis vestigia figit. Multa inter sese vario sermone serebant, quem socium exanimem vates, quod corpus humandum diceret. Atque illi Misenum in litore sicco, ut venere, vident indigna morte peremptum…
Vergil, Aeneid
-
…memorem Alciden Et mi genus ab Iove summo. Talibus orabat dictis, arasque tenebat, cum sic orsa loqui vates Sate sanguine divom, Tros Anchisiade, facilis descensus Averno ; noctes atque dies patet atri ianua Ditis ; sed…
Vergil, Aeneid
-
…fas est parcere genti, dique deaeque omnes quibus obstitit Ilium et ingens gloria Dardaniae. Tuque, O sanctissima vates, praescia venturi, da, non indebita posco regna meis fatis, Latio considere Teucros errantisque deos agitataque numina…
Vergil, Aeneid
-
…, exitus ut classi felix faustusque daretur. tantum religio potuit suadere malorum. Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum terriloquis victus dictis desciscere quaeres. quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt somnia, quae vitae rationes vertere…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…; ipsa canas oro. Finem dedit ore loquendi. At, Phoebi nondum patiens, immanis in antro bacchatur vates, magnum si pectore possit excussisse deum ; tanto magis ille fatigat os rabidum, fera corda domans, fingitque…
Vergil, Aeneid
-
…fatigat os rabidum, fera corda domans, fingitque premendo. Ostia iamque domus patuere ingentia centum sponte sua, vatisque ferunt responsa per auras O tandem magnis pelagi defuncte periclis Sed terrae graviora manent. In regna Lavini Dardanidae venient…
Vergil, Aeneid