vestigium
vestigium, the bottom of the foot, sole; footprint, trace
the thin trace of a once great city
- I Lit.: currentium pes vestigium facit, Quint. 9, 4, 67: hac socci video vestigium in pulvere, Plaut. Cist. 4, 2, 29 (699): hominis, Plin. 8, 4, 5, § 9: in foro vestigium facere, i.e. to set foot in the market, Cic. Rab. Post. 17, 48: ponere vestigia, id. Phil. 3, 12, 31: facere vestigium in possessione, id. Caecin. 14, 39: vestigiis persequi aliquem, id. Brut. 90, 307: vestigiis sequi hostem, Liv. 9, 45, 16: eodem remanere vestigio, to stay in the same spot or place, Caes. B. G. 4, 2: negans e republicā esse, vestigium abscedi ab Hannibale, the distance of a step, Liv. 27, 4, 1: deus ille, quem mente noscimus, atque in animi notione tamquam in vestigio volumus reponere, Cic. N. D. 1, 14, 37.—
- B Transf.
- 1 The part of the foot which makes a print, the sole of the foot: qui adversis vestigiis stent contra nostra vestigia, quos ἀντίποδας vocatis, Cic. Ac. 2 (Luc.), 39, 123; Cat. 64, 162; Verg. A. 5, 566.—
- 2 A horseshoe: vestigium equi excussum ungulā, Plin. 28, 20, 81, § 263.—
- 3 In gen., a trace, mark, sign, token, vestige: praesertim cum in lectulo decumanae mulieris vestigia viderent recentia, Cic. Verr. 2, 3, 34, § 79; id. de Or. 3, 2, 6; Caes. B. G. 6, 27: in vestigiis hujus urbis, ruins, Cic. Cat. 4, 6, 12: semiruta murorum vestigia, Amm.24, 2, 6.—
- II Trop., of manners, cha racter, etc., a footprint, trace: a pueritiā vestigiis ingressus patriis et tuis, Cic. Rep. 6, 24, 26: amoris vestigia, Quint. 11, 1, 59: imprimi quaedam vestigia animo, id. 11, 2, 4: patris patruique vestigia premere, Tac. A. 2, 14 fin.—
- B Transf., of time, a point, moment, instant: eodem et loci vestigio et temporis, Cic. Pis. 9, 21: in illo vestigio temporis, Caes. B. G. 7, 25: vestigio temporis, at the moment, instantly, forthwith, id. B. C. 2, 26: ut urbs ab hostibus capta eodem vestigio videretur, at that very moment, id. ib. 2, 7.—
- b Adverb.: e (ex) vestigio, instantly, forthwith: repente e vestigio ex homine tamquam aliquo Circaeo poculo factus est Verres, Cic. Div. in Caecil. 17, 57; Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 12, 2; Caes. B. C. 2, 25 fin.
B) meton.: AA) die durch die auftretende Fußsohle zurückgelassene Fußtapfe, die Fußspur, Spur, 1) eig. u. übtr.: a) eig.: α) v. Menschen, virilis pedis vest., Vitr.: is hāc iit; hāc socci video vestigium in pulvere, Plaut.: hominis vestigio animadverso, Plin.: vestigia in omnes ferentia partes, Liv.: currentium pes etiamsi non moratur, facit vestigium, Quint.: vestigium facere in foro, das F. betreten, Cic.: so auch vestigium facere in possessione, eine B. betreten, Cic.; vgl. ex eo loco (der Besitzung), ubi impresserit vestigium, deici neminem posse, Cic.: palam professi nusquam inde nisi in patriam vestigium esse moturos, sie würden von der Stelle nirgends anderswohin einen Schritt tun außer in das V., Curt. – vestigiis alqm sequi, Liv., consequi, Cic.: nullum enim vestigium abs te discessurus sum, auf jedem Schritt u. Tritt werde ich dann bei dir sein, Asin. Pollio in Cic. ep.: vestigiis instare, Liv.: negans e re publica esse, vestigium abscedi ab Hannibale, von H. nur eine Spur weit abzugehen, Liv.: patris patruique vestigia premens, auf den F. des V.u.O. stehend, Tac. ann. 2, 14. – deus ille, quem mente noscimus atque in animi notione tamquam in vestigio volumus reponere, wie in eine Fußspur hineinpassen, Cic. de nat. deor. 1, 37. – β) v. Tieren, v. ungulae, Cic. – u. bes. die Spur eines Wildes, die Fährte, scrutari vestigia, Plin.: quarum (alcium) ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus, quo se recipere consuerint, Caes.; vgl. qui (wie Spürhunde) eius modi hominum furta odore aut aliquo leviter presso vestigio persequebantur, Cic. – b) übtr., übh. die zurückgelassene Spur, in lectulo decumanae mulieris vestigia videre recentia, Cic.: tergum foedum recentibus vestigiis verberum, Liv.: vestigia cruoris relinquere inter dentium commissuras (vom getrunkenen Stierblut), Scrib. Larg.: frons non calamistri notata vestigiis, Cic. – – 2) bildl.: a) übh.: vestigiis ingredi patris, in die Fußtapfen des V. treten (= ihm nachahmen), Cic.: so auch vestigiis alcis insistere, Cic. u.a. (u. so nimium fraternis vestigiis insistere, Sen. rhet.: u. alienis insistere vestigiis, anderen nachtreten, Quint.): ebenso alcis vestigia persequi, Cic.: alqm ipsius vestigiis persequi, Cic. – b) die zurückgelassene Spur, das Merkmal, Kennzeichen, woran man etwas entdecken kann, vestigia sceleris, avaritiae, Cic.: amoris, Quint.: imprimi quaedam vestigia animo, Quint.: integritas provincialis, cuius ego nuper in Macedonia vidi vestigia non leviter impressa, sed fixa ad memoriam illius provinciae sempiternam, Cic.
BB) (poet.) der ganze untere auftretende Fuß (als unterster Teil des pes, des Fußes), 1) eig.: vestigia nuda sinistri pedis, Ov.: vestigia candida, Catull.: vestigia alba primi pedis (der Vorderbeine), Verg.: u. so prima vestigia (Vorderfüße), Ggstz. pedes clunales, Hinterfüße, Avien.: ursi vestigium carnosum, Tatze, Plin. – 2) übtr., der Fuß eines Felsens, Berges, rupis vestigia Pyrenaeae, Avien. descr. orb. 481; vgl. ibid. 844. 1380.
II) passiv = das Bestandene, Betretene = der Ort, wo jmd. od. etw. steht od. gestanden hat, der Standort, die Stätte, Stelle, 1) eig.: a) übh.: in suo vestigio mori malle, quam fugere, Liv.: haerere afflicti vestigio suo, Liv.: vestigium illud ipsum, in quo ille postremum institisset, Cic.: nusquam te vestigio moveris, rühre dich nicht von der Stelle, Liv. – b) die Stätte einer eingeäscherten Stadt, einer zerstörten Mauer, die Trümmer, Überreste, Ruinen, in vestigiis huius urbis, Cic. Cat. 4, 12: Cremonae vestigia, s. Heräus Tac. hist. 3, 54: semiruta murorum vestigia, Amm. 24, 2, 6. – 2) übtr., die Stelle, der Punkt in der Zeit, der Zeitpunkt, der Augenblick, eodem et loci vestigio et temporis, Cic.: in illo vestigio temporis, Caes.: vestigio temporis, Caes. – dah. adv., e (ex) vestigio, auf der Stelle, im Augenblicke, sogleich, Sulpic. in Cic. ep. u. Caes.: repente e vestigio, Cic.
plantae retro curvatae officia capitis contraria videntur: quorum hoc ignorantes ~ia fallunt
candida virgo suas lacrimas dum seminat atras, / tetra per albentes linquit vestigia campos
impium est Christi amittere obsequia et vulpium sequi ~ia
querere sis doctus apri vestigia, cervi
[leo ] cum ambulat operit cauda ~ia sua
~ium pedis in nive significat illud cujus est
adhuc apparent ~ia [ME: ] asine in tribus locis graduumsteppis
occisus est etiam beatus Reinaldus, princeps Antiochie, protestans se non redditurum Sarracenis ~ium unius pedis Sancte Terre pro redemptione vite sue
evestigio, statim
e ~io,an laste, oððe on luste
sagitta in corde percussus ‥ inconfessus e ~io mortuus est
huic visioni pueri mors e ~io subsecuta
a longe tamen et tanquam e ~io sequens
Rufinus e ~io precurrentem [sc. cervum ] sequebatur
comprehendant ‥ inter alios dominum Hastynge, atque e ~io jugulent
totus solaris lunarisque recursus ordo in se sua per ~ia revolvitur [cf. ]Verg. G. II 402
secundus ordo circuli decemnovenalis complectitur indictiones xv annorum circuitu in sua semper ~ia reduces
annus ‥ in se per sua ~ia redit
ego regia via rectoque ~io sine ductore procedo
ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur ~ia ejus
Epicureorum satis supersticiose ~ia complens
sancte ecclesie fundatorum ‥ ~ia sequens, quecumque dona ‥ concesserunt ego ‥ confirmo
sed nos ~ia patrum sequentes, credere oportet quod ‥
a ~iis beati Petri videantur Romani pontifices ‥ exorbitare
id modicum volumen cerne et ~ia ejus serva
patris ~ia non sequente, verum paternis delictis nullatenus puniendus
quique algida blando / palmarum acclinis mulcet vestigia fotu
ab umbilico usque ad pedum ~ia misere percussa
pedum vestigia sanguine tincta et rubricata
cuspis vestigia limata confodit, / que vite viam posteris ediderunt
tunc omnibus ~iis ipsius pervolutis, sue mortis reatum indulsit(
primo super ~ia, deinde super crura saltus dedit(
illum [sc. Pilatum ] vivum ad vestra ~ia perduxi
prehabita recommendacione devota ad pedum ~ia beatorum, pater sanctissime
siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse ~iis
firmis ~iis super aquas incedebat
vestigia / nutans dum pertrabit / ad equora(
a step , ~ium ‥ impedatura ‥ gressus
dicitur quod ~ium est impressio, derelicta ex transitu alicujus super vacuum vel plenum, ipsum imperfecte representans
cum singulos lectos singulis templariis frequenter preparasset, in crastino in uno lecto ~ia duorum sepissime invenit
sic me complectitur ‥ ut ~ia [Eng.: ] diu post natibus inhereantthe prynt of her
deinde ‥ extimplo nec saltim ~ia fumi ‥ videntes
quarum ~ia sudium ibidem usque hodie visuntur
cicatrices, plagae ~ia
relictis in dorso ejus verberum ~iis
ab aliis macule corporis recedunt, nullo deinceps ~io remanente
adhuc cernitur ~ium ejus [sc. Loth ] in aqua claro tempore, videlicet pars murorum ejus
vidit per somnium quasi subito sublatum eum quaesierit ‥ nullumque ejus uspiam ~ium apparuerit
nullum putredinis ‥ ~ium
aliquo ‥ vite ~io adhuc manente licet occulto
nullum ~ium corrupcionis humane apparuit in beato Eadmundo quum natus fuit
memoria non potest intueri oblivionem, cum non inveniat ymaginem que sit signum et ~ium oblivionis
earum rerum quas intuendo animus cogitet de rebus quarum ille ymagines sunt signa et ~ia
creatura habet ad Deum triplicem relationem ‥ ad primum modum ‥ in quantum creatura est exemplata ‥ ad secundum modum, scilicet potentie ‥ ad tertium modum, scilicet mensure ‥. isti ergo tres respectus integrant rationem ~ii
imago est representativus tocius, et in hoc differt a ~io quod est representativum partis
ne intermittatur aliquod ~ium ‥ priusquam omnis homo unam equitationem equitaverit(
si ~ium furati pecoris minetur de loco in locum, tunc committatur ipsum ~ium landhominibus(
- 1. (voet)spoor, (voet)stap [hominis; ferae; ungulae; socci]; ➤ -a imprimere of figere lopen, gaan; -a premere stilstaan; (per)sequi of consequi -a alcis of alqm -is iem. op de hielen zitten, iem. achtervolgen; -a facere gaan; -a vertere of torquere omkeren; -a referre teruggaan; -a graviter ponere zwaar lopen; (metaf.) -is alcis ingredi, -a alcis premere in iems. voetspoor treden; -um abscedere ab Hannibale slechts een voetbreed wijken v. Hannibal; deus ille quem in animi notione tamquam in -o reponimus;
- 2. (meton.) (voet)zool [pedis]; voet;
- 3. (metaf.) spoor [verberum; sceleris], kenmerk, teken [avaritiae];
- 4. (plur.) resten, puinhopen, ruïne [urbis];
- 5. (stand)plaats; ➤ eodem -o manere of haerere; in suo -o mori; se -o movere zich van zijn plaats bewegen;
- 6. tijdstip, ogenblik; ➤ e (of in) -o onmiddellijk, ogenblikkelijk.
踪跡。脚。足心。聞踪跡。餘跡。一時。— equi 馬掌子。— facere vel imprimere in loco 印跡。留踪跡。— facere in possessionem 接物。Eum ipsius vestigiis persequi vel ejus vestigia tenere 追其踪跡。Implere vestigia ejus 全效人。師彼。Leviter vestigio presso eum persequi 輕步隨彼。Non movere se vestigio ad eam rem 不動脚辦此事。Haerere vestigio suo non posse 站不住。Tenere vestigia inconcussa 堅持此意。Turbare incerta fugae vestigia 混跡而逃。Permulcere vestigia lymphis 洗脚。Eodem temporis vestigio 正此時際。E vestigio 立卽。卽。Nec vola nec vestigium 毫無跡。不可稽。Adversis vestigiis contra nostra vestigia stant Antipodes 地球下面人之足正對我等之足。Instare vestigiis (dat.) ejus 近趕彼。
Suggest a Translation
See an image
Nec pro ullo sæculari impedimento quemquam diem omittebat,e. unguibus, in Cod. Theod. lib. 9. tit. 12. leg. 1.quin omni mane ipse per se pauperum turbæ deserviret, ac dominico exemplo, eorum Vestigia abluendo victum sufficientem tribueret. Ferarum vestigiis latera persecare, i.
argumenta, testes, scripturarum conlatio, in Cod. Theod. lib. 9. tit. 19. leg. 2.
- cf. vestigo, the bottom of the foot, sole: adversis vestigiis stare contra nostra vestigia.—The foot: equus vestigia primi Alba pedis ostentans, V.; cf. Summa pedum vestigia tinguit, O.—A footstep, step, footprint, foot-track, track: in foro vestigium facere, i. e. to set foot: te tuis vestigiis persequi: eodem remanere vestigio, Cs.: vestigium abscedi ab Hannibale, one step, L.—In the phrase, e vestigio, on the spot, without moving, instantly, forthwith: repente evestigio ex homine factus est Verres: e vestigio ad Castra traducere, Cs.—A trace, mark, track, vestige: in lecto mulieris vestigia recentia: quarum (alcium) ex vestigiis cum est animadversum, quo, etc., Cs.: in vestigiis huius urbis, ruins: tergum foedum recentibus vestigiis verberum, L.—Fig., a footprint, trace, sign, token: a pueritiā vestigiis ingressus patriis et tuis.—Of time, a point, moment, instant: eodem loci vestigio et temporis: vestigio temporis, instantly, Cs.: ut urbs ab hostibus capta eodem vestigio videretur, at that very moment, Cs.
-
…ire pares quid tibi vis, insane meos sentire furores infelix, properas ultima nosse mala, et miser ignotos vestigia ferre per ignis, et bibere e tota toxica Thessalia. non est illa vagis similis collata puellis molliter irasci…
Propertius, Elegies
-
…adeo caelestibus ambo diffidunt monitis. Sed quid temptare nocebit Discedunt velantque caput tunicasque recingunt et iussos lapides sua post vestigia mittunt. Saxa quis hoc credat, nisi sit pro teste vetustas ponere duritiem coepere suumque rigorem mollirique mora mollitaque…
Ovid, Metamorphoses
-
…vidit, et hic praedam pedibus petit, ille salutem alter inhaesuro similis iam iamque tenere sperat et extento stringit vestigia rostro, alter in ambiguo est, an sit conprensus, et ipsis morsibus eripitur tangentiaque ora relinquit sic deus…
Ovid, Metamorphoses
-
…ingreditur, linquens antrum, caecosque volutat eventus animo secum. Cui fidus Achates it comes, et paribus curis vestigia figit. Multa inter sese vario sermone serebant, quem socium exanimem vates, quod corpus humandum diceret. Atque…
Vergil, Aeneid
-
…pinguem dives opacat ramus humum. Tuque, O, dubiis ne defice rebus, diva parens. Sic effatus vestigia pressit, observans quae signa ferant, quo tendere pergant. Pascentes illae tantum prodire volando, quantum acie possent…
Vergil, Aeneid
-
…herboso concidit Apidano talis visa mihi mollem spirare quietem Cynthia non certis nixa caput manibus, ebria cum multo traherem vestigia Baccho, et quaterent sera nocte facem pueri. hanc ego, nondum etiam sensus deperditus omnis, molliter impresso…
Propertius, Elegies
-
…pecudes et nunc quoque sanguine gaudet. In villos abeunt vestes, in crura lacerti fit lupus et veteris servat vestigia formae. Canities eadem est, eadem violentia vultus, idem oculi lucent, eadem feritatis imago est. Occidit…
Ovid, Metamorphoses
-
…et inextricabilis error ; magnum reginae sed enim miseratus amorem Daedalus ipse dolos tecti ambagesque resolvit, caeca regens filo vestigia. Tu quoque magnam partem opere in tanto, sineret dolor, Icare, haberes. Bis conatus erat casus…
Vergil, Aeneid
-
…. Centum errant annos volitantque haec litora circum ; tum demum admissi stagna exoptata revisunt. Constitit Anchisa satus et vestigia pressit, multa putans, sortemque animo miseratus iniquam. Cernit ibi maestos et mortis honore carentes Leucaspim et Lyciae…
Vergil, Aeneid
-
…fuga est. Sed enim non sustinet ultra perdere blanditias iuvenis deus, utque monebat ipse Amor, admisso sequitur vestigia passu. Ut canis in vacuo leporem cum Gallicus arvo vidit, et hic praedam pedibus petit, ille salutem…
Ovid, Metamorphoses