Logeion | vexillum

vexillum, i, n. [dim. of vēlum], a military ensign, standard, banner, flag.

I In gen., Caes. B. G. 6, 36; Cic. Phil. 2, 40, 102; 5, 11, 29; id. Att. 10, 15, 2; id. Agr. 2, 32, 86; Tac. A. 1, 20 al.—
II In partic., a red flag placed on the general's tent, as a signal for marching or for battle: vexillum proponere, to raise or display, Caes. B. G. 2, 20: vexillo signum dare, id. B. C. 3, 89 fin.—
- B Transf., the troops belonging to a vexillum, a company, troop, Liv. 8, 8; Tac. H. 1, 70; Stat. Th. 12, 782.—
III Trop.: Fortunae, Stat. S. 4, 2, 43.

vēxillum, ī, n. (Demin. v. velum, eig. vexlum, wie axilla v. ala, maxilla v. mala), das Feldzeichen der Manipeln, bes. aber der Reiterei, der Veteranen und der Bundesgenossen, die Fahne, das Fähnlein, die Standarte, I) eig., Liv. u.a.: vexillum tollere, mit fliegender Fahne, militärisch ausziehen, bei Gründung einer Militärkolonie, Cic. Phil. 2, 102; vgl. Cic. de lege agr. 2, 86. – bei Aushebungen aufgesteckt, Cic. Phil. 5, 29. – als Signalzeichen, die auf dem Feldherrnzelte oder Admiralschiffe aufgesteckte rote Fahne zum Zeichen der Schlacht od. des Aufbruches aus dem Lager, vexillum proponere, Caes.: vexillo signum dare, Caes.: vexillo sublato significare, ut etc., Auct. b. Alex.: praetoria navis vexillo insignis, Tac. – im Bilde, summittere modeste vexilla fortunae suae, die Fahnen senken = sich nicht überheben, Stat. silv. 4, 2, 41. – II) meton., die zu einer Fahne gehörige Mannschaft, das Fähnlein, Liv. u.a.: tironum, eine Abteilung Rekruten (die zusammen zu den Legionen ziehen, unter die sie verteilt werden), Tac.: vexilla legionum, der Landsturm, Tac. – u. insbes. = vexillarii no. I, B, b (s. vēxillārius), das Detachement, vexilla delectorum ex Illyrico et Aegypto, Tac.: vexilla obsidionalia, Inscr. – ➳ Nbf. vexillus, Corp. inscr. Lat. 3, 82 u. 1193.

vexillum [CL] 1 military or naval standard, banner, ensign (also fig. or in fig. context); b (~um explicare or sim., w. ref. to intention of engaging in battle); c (pertaining to banneret, knight entitled to personal standard, also transf. w. ref. to such status). d (transf.) detachment of troops. ut ‥ in pugna ante illum ~a gestarentur Bede HE II 16 p. 118; s878 acceperunt spolia non minima ‥ etiam ‥ illud ~um quod Reafan nominant Chr. S. Neoti 138; ut ~i Boamundi lingulas in ora Turcorum volitare faceret Ord. Vit. IX 9. 527; c1170 per ignem transivit et aquam, ~um fidei et justitie ante reges presides reluctantes et contradicentes erigere ‥ nec erubuit J. Sal. Ep. 290 (294); quando navium intrantium ~a non incognita in proris eminentia conspexere Gir. EH II 3 p. 312; s1251 signa que vulgariter ~a vel banere dicuntur M. Par. Min. III 112; laici ‥ confederati in magna potentia villam Oxonie nigro ~o levato hostiliter sunt ingressi Avesb. f. 124; 1457 per servicium warde et relevii ac ferendi ~um de Brekbenach in exercitu regis Reg. Aberbr. II 92. b reges expandunt vexilla Garl. Tri. Eccl. 36; 1268 tempus guerre incepit ‥ quando ~is explicatis exivit [rex] cum exercitu suo JustIt 1050 m. 8d.; s1356 princeps ‥ displicavit ~a sua Eul. Hist. III 216 (cf. ib. 312: rex ‥ ~a displicavit super Franciam). c 1331 tempore quo constituit ipsum justiciarium Hibernie et eo pretextu disposuit ad ~um, ut officium illud decencius posset gubernare Pat 176 m. 27; occubuerunt ‥ comites quinque, barones, et ~a levantes ultra nonaginta G. Hen. V 14; si ‥ captus fuerit in una parte exercitus et potestatem habuerit displicandi ~um suum auctoritate regis sui ‥ tunc captus ille ‥ erit prisonarius capitanei ‥ nisi capiens talem prisonarium equalis fuerit ipsi capto ‥ miles notabilis qui ante positus fuerit ad ~um Upton 142. d rex Ricardus in quosdam barones sibi rebelles Pictavie formidabile ~um direxit Flor. Hist. II 120; in ‥ comitem ‥ ~um formidabile direxit Ib. III 181. 2 standard or banner used in procession or for other decoration or display. ast alii rutilo condunt vexilla metallo / quae veneranda pii promunt miracula Christi Æthelwulf Abb. 633; vidit ‥ quoddam sublime ~um cujus summitas caelum tangere videbatur Ælf. Æthelwold 2; draco ‥ ante crucem et ~a Beleth RDO 123. 130A; 1236 ne ad processiones ‥ aliqua parochia decertet cum ~is suis alii parochie antecedere Conc. Syn. 205 (= Gros. Ep. 22); c1315 ~um sancti Thome de panno albo Invent. Ch. Ch. 76; viderunt ~a mortua ante corpus defuncti illius RegiamM I 19; in principio processionis deferatur Draco, secundo Leo, tercio ~a cetera Miss. Sarum 150; 1401 ij haste pro ~o S. Cuthberti deputande in processionibus Ac. Durh. 454; 1417 ordinatum erat ‥ quod ~a ludi Corporis Christi ‥ libarentur annuatim in vigilia Corporis Christi Mem. York II 64; pergat excellencior sacerdos ad ostium ecclesie ‥ precedente ~o cilicino Process. Sal. 68; nomina ecclesie nessessaria ‥ hoc vixillum, A. a banyre WW. 3 (~um crucis or sim.) the cross of Christ as standard or banner: a artefact representing the cross. b symbolic mark representing the cross (esp. as used in attestation). c sign of the cross (as gesture of devotion or benediction). a c740 haec veneranda crucis Christi vexilla sacratae / coeperat antistes venerandus nomine Walhstod / argenti atque auri fabricare monilibus amplis Epigr. Milredi 812; sublime crucis vexillum erexit ad aram / ‥ / omnia magna satis pulchro molimine structa Alcuin SS Ebor 1496; est ibi vexillum quoniam de rupe vetusto / erectum sublime crucis, sub onomate veri / regis Wulf. Swith. II 716; ut ‥ ubi aliquantisper deguerat triumphale ~um sancte crucis erigeret J. Furness Kentig. 41 p. 233; 1299 precedente nos sancte crucis ~o erecto Lit. Cant. I 26. b c799 portate in frontibus ~um crucis, et in cordibus caritatis munimenta et catholicae fidei firmamentum Alcuin Ep. 187; ? 859 hanc meam donationem cum bexillo sancte crucis rovoravo et subscribo CS 497; 951 Eadred rex Albionis alma jam manu ‥ hanc munificentiam ‥ triumphali videlicet ~o [i. e. crucis] stabiliter roboravit Ch. Burton 11; 952 (12c) ego Eadred rex hoc regale eulogium triumphali ~o stabilivi CS 895; his optabiliter explicitis et pontificalibus firmatis ~is Byrht. V. Ecgwini 381 (recte 371). c ut etiam quadripertita sanguinis distinctio quadrifidum dominicae passionis ~um quo nos signati liberamur exprimeret Bede Hom. II 7. 138; et signavit ~o gloriose crucis et benedixit filios suos Byrht. V. Ecgwini 386 (recte 376); crucis super eam ~um depingit Ciren. I 370.

vexillum, (10) ī, n. , dim. de velum, ¶ 1 étendard, drapeau, enseigne de la cavalerie, ou des corps [de vétérans ou de détachements en dépôt, en mission, etc.] : Cæs. G. 6, 36 ; 40, 4 ; Cic. Phil. 2, 102 ; Agr. 2, 86, etc. ¶ 2 drapeau [de couleur rouge placé sur la tente du général pour donner le signal du combat] : Cæs. G. 2, 20, 1 ; C. 3, 89 ¶ 3 [dʼoù] corps de troupes, détachement groupé autour dʼun vexillum : Liv. 8, 8, 7 || escadron : Tac. H. 1, 70.

vexillum, ī n

1. vaandel, standaard; ➤ -um tollere uitrukken;
2. rode seinvlag op de tent v.d. veldheer of op het vlaggenschip als teken om het kamp te verlaten of de strijd aan te gaan; ➤ -o signum dare;
3. (meton.) bij een vaandel horend detachement.

vexillum , i. n.
旗子。一標兵。Submittere vexilla 落旗。

Suggest a Translation
See an image

, Signum Crucis : Crux enim est vexillum Christi, et signum triumphi sui, inquit Durandus lib. 1. Ration. cap. 6. n. 26. Innocentius III. in Epist. ad Archiepiscopum Trinovitanum, in Gestis ejusdem PP. pag. 61. Crucem, Vexillum scilicet Dominicæ passionis appellat. Hinc in Hymno : Vexilla Regis prodeunt, etc. Paulinus lib. 2. de Vita S. Martini : Protinus antetulit sanctum et venerabile signum, Et crucis objectu propere venientibus obstat, Gressus et instabiles Vexilli pondere sistit. Infra : ....... Tum rursus eodem Vexillo, atque ipso libertas reddita signo. Lib. 4 : Magna Crucis sanctæ melius, signumque salutis. Lib. 5 : Vexillum complexa Crucis, signumque salutis. Prudentius in Hymn. : Dic triumphalem Crucem, Pange Vexillum, notatis quod refulget frontibus. Victor Vitensis lib. 1 : Inter alios ventum est tunc ad Armogastem nostrum, cujus cum diu ac sæpius tibias torquendo tumentibus confringerent cordis, et frontem, in qua Christus Vexillum suæ fixerat Crucis, rugatam magisque aratam descendentes atque mugientes ostenderent nervi, etc. Lib. 2 : Simulque Vexillo Crucis consignantes oculos ejus. Gregor. Turon. lib. 10. Hist. cap. 29 : Manus singulis cum Vexillo Crucis imponens, sanitati reddebat. Adde eumdem de Vitis Patrum cap. 11. S. Eulogius in Apologet. : Continuo Vexillo Crucis frontem præmuniens. Paulus Diaconus Emeritensis in S. Masona Episcopo Emerit. cap. 9 : Statimque in nomine Domini, edito Vexillo Crucis sanctissimæ, Sacerdos ascendit equum ferocem, etc. Adde S. Hieron. Epist. 25. in Isaiam cap. 49. in Hierem. cap. 32. in Galat. cap. 4. in Vita S. Antonii, et alibi non semel, Paulum Diac. Casin. lib. de Mirac. S. Benedicti Casini patratis n. 33. Vitam S. Arnulfi Episc. Metensis cap. 10. 20. Vitam S. Eremberti Episc. Tolosani cap. 5. Fortunatum in Vita S. Paterni Episc. cap. 5. Vitam S. Aniani Episc. Aurel. Vitam S. Leutfredi cap. 19. Ethelwlfum in Abbatib. Lindisfarnens. cap. 20. etc. , nuncupantur Instrumenta passionis ejusdem, in Charta Johannis Reg. Franc. ann. 1360. pro S. Capella Paris. ex Bibl. Reg. : Nos autem præmissorum consideratione et attenta devotione quam nostri prædecessores ad ecclesiam seu capellam prædictam ac sacratissima Christi Vexilla quæ in ea sunt, efficaciter habuerunt. , Lavarum, pro Labarum, ex vet. Gloss. apud Turneb. Advers. lib. 28. cap. 6. benedictio, habetur in Ordine Romano sub finem, quæ etiamnum usurpatur. Coactis enim cohortibus vel centuriis, ea ab Episcopo benedicuntur, quod etiam apud Byzantinos factitatum docet Leo Imp. in Tacticis cap. 19. § 22 : Καὶ πρῶτον μὲν πρὸ τοῦ ἀποκινῆσαι, ἁγιασθήτωσαν ἅπαντα τὰ φλάμουλα τῶν δρομόνων ἑκάστου διὰ θείας τῶν ἱερέων ἱερουργίας, καὶ εὐχῆς ἐκτενοῦς πρὸς τὸν τῶν ὅλων θεὸν ὑπὲρ εὐοδώσεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τῶν πολεμίων. Quorum verborum sensum non cepit interpres. Ita rursum cap. 13. § 1. Adde Ceremoniale Romanum lib. 1. sect. 7. , apud Ordericum Vitalem lib. 9. pag. 754. Vide Flammula. , Regis Franciæ scilicet præcipuum, ex serico cæruleo, liliisque interstinctum, quod vulgo la Banniere de France appellamus. Will. Brito lib. 10. Philipp. de Prælio Bovinensi : ........ Nec Montinianum Galonem taceam, qui mente immobilis ut mons, Vexillum Regale die portavit in illo. Alibi : Ante tamen Regem signum Regale ferebat Montiniacensis vir fortis corpore Galo. Rigordus de eodem prælio : Signum regale Vexillum scilicet floribus lilii distinctum ferebat Galo de Montiniaco. Guillelmus Guiart de eodem Galone : Gales de Montigni porta, Ou la Chronique faus m'enseigne, De fin azur luisant l'enseigne A fleurs de lis d'or aournée, Prés du Roi fut celle journée, A l'endroit du riche estendart. Atque hinc error eruitur Philippi de Mouskes. Auctoris Chronici Senoniensis cap. 15. Tillii, et aliorum, qui Galonem de Montiniaco Auriflammam in prælio Bovinensi detulisse scripsere. Ut efficitur ex Annal. Victor. MSS. ad ann. 1214 : Tunc communiarum legiones de tota Picardia, Viromandia et Francia cum vexillo S. Dyonisii venerunt ad locum, ubi Vexillum Regis viderunt, quod ferebat illa die Galo de Montigniaco, et penetrantes cuneos se posuerunt ante regem. Idem Guiartus, quo loco describit prælium initum inter Carolum Siciliæ Regem et Manfredum : Mès quant les banieres avisent, Ou les fleurs de lis d'or reluisent, etc. Et infra : Tuit vont vers l'enseigne Roial, Ou les fleurs de lis d'or esgardent ; Le Roi et li sien, qui le gardent, Qui sont tres hardi fereur, etc. Idem Scriptor ann. 1191. de Obsidione Acrensi : Gens d'armes les portes approchent, En espoir que leur flo s'i fiere, Pres de l'une est ja la baniere D'azur, fut sus cendal parfaite, Et à fleurs de lys d'or pourtraite, Hardis est celui qui la porte, Car il va sans qu'il se resorte, L'escu au col, la teste encline, etc. Rursum ann. 1205 : Puis porte en la mestre tour A la fenestre derreniere, Au roi de France la baniere, A fleurs de lys d'or bien apertes. Insignia regia ponendi in vexillis suis aliquando episcopis concessa facultas. Id privilegium episcopo Vivariensi tribuit Philippus Pulcher. Charta ann. 1307. ex Reg. 122. Chartoph. reg. ch. 294 : Portare debebit episcopus arma nostra regia et eis uti in Vexillis et sigillis. , Signum subeundæ pugnæ. Vide supra in Russatus. , in signum deditionis. Pacatus in Panegyrico : Aliquanto melius manus illa consuluit, quæ submissis precabunda Vexillis petiit veniam necessitatis. in altioribus urbium vel castrorum turribus, supremi dominii symbolum fuit. Tudebodus lib. 3. pag. 802 : Comes S. Ægidii, qui in montanea ante castellum astabat, jussit ei portare Vexillum. Ille autem accepit illud cum gaudio, et misit illud in majorem turrim. Adde pag. 808. 812. Ordericus Vitalis lib. 10. pag. 773.... : Protinus illi, custodibus egressis, cunctas urbis munitiones nacti sunt, et in principali turre Vexillum Regis cum ingenti trophæo levaverunt. Will. Tyrius lib. 13. cap. 13 : In signum ergo victoriæ super eam turrim, quæ portæ civitatis imminet, positum est Domini Regis Vexillum : super autem eam, quæ dicitur Viridis, domini Ducis Venetiæ ; super eam autem, quæ dicitur turris Tanariæ, Domini Comitis Tripolitani, cum multa gloria sunt collocata Vexilla. Idem Will. Tyrius lib. 14. cap. ult. : Sic itaque fœdere completo, pace plenius restituta, Vexillo Imperiali super principalem præsidii arcem collocato, donis ingentibus cumulatus, cum suis Princeps (Antiochenus) in civitatem est regressus. Albertus Argentin. ann. 1349 : Carolus Rex hoc audito statim Banerium suum, quod dicitur Sturmfau, super turrim Ecclesiæ Spirensis constituit. Charta Signis uxoris Centulli Comitis Astaracensis in Regesto Comitum Tolosæ Cameræ Comput. Paris. fol. 109 : Et ibi super turrim Castri novi, et super turres et portalia aliorum suprascriptorum locorum, ratione et jure majoris dominii fecit ascendere Vexillum, seu banneriam dicti Domini Comitis Tolosani, et ex parte ipsius ter præconizari et clamare alta voce signum dicti domini scilicet Tolosani. Tabularium Ecclesiæ Uzeciensis ann. 1223. fol. 20 : Cognoverunt Episcopi quod Castrum de Montalen tenent ab eo et ab Ecclesia Uticensi, et est verum, et Episcopus debet illud recuperare, et Vexillum suum levare in mutatione Episcopi et domini de Salve. Ibidem ann. 1209. fol. 56. 57 : Petrus Bremundi mandato et voluntate D. Comitis reddidit causa recognitionis Petro de Yllanicis Vexillifero et Procuratori D. R. Episcopi, et per eum D. Episcopo et Ecclesiæ Uticensi Castrum,... ubi idem Petrus de Yllanicis levavit vexillum S. Theodorici, scilicet Leonem rubeum, et fecit clamare signum S. Theodorici pro Episcopo Uticensi. Charta jurium Comit. Biterr. in civitate Albiensi ann. 1252 : Item quando idem dominus Rex fecit transitum per terram Albiensem, tunc cives Albienses præstiterunt eidem sponte juramentum fidelitatis tanquam domino, Vexillum ipsius fuit appositum supra ecclesiam cathedralem et fuit præconisatum pro ipso in eadem civitate. Tradit Auctor Chronici Alexandrini, cum Jovianus Nisibim Persis concessisset, Junium, Persarum Satrapam urbem ingressum, mandato Regis Persarum εἰς ἕνα τῶν πύργων σημεῖον περσικὸν erexisse. Constantinus Porphyrogenit. lib. de Administrando Imperio cap. 46. ait, Constantem Patricium, capto Adranutzio, vexillum Imperatorium in mœnibus erexisse, ἵνα γνῶσι πάντες τοῦ Βασιλέως εἶναι ἀπὸ τῆς σήμερον ἡμέρας τὸ τοιοῦτον κάστρον. Ejusmodi porro vexilli erectio et elevatio non modo supremi dominii ; sed et reddibilitatis Castri Symbolum fuit, quo scilicet vassallus profitebatur, se redditurum Castrum suum domino irato et pacato, et quotiescumque vellet. Chartam ann. 1433. descripsit Dionysius Salvaingus lib. de Usu Feudor. cap. 8. in qua hæc verba sæpius repetuntur : Quandam Banneriam armis Delfini depictam in Donjono castri affixam, tenendam ibidem et remanendam nomine Delfinali spatio trium dierum naturalium, in signum reddibilitatis, dominiique directi, et superioritatis, etc. Adde Gesta Dominor. Ambasiæ cap. 5. num. 1. et quæ a nobis sunt observata in Dissertatione 12. ad Joinvillam pag. 219. 220. Vide Pannus 5. Ut vexilli erectio in altioribus urbium vel castrorum turribus, supremi dominii symbolum fuit, ita illius ad portas murosque civitatum appensio, signum fuit rebellionis incolarum. Lit. Phil. V. ann. 1319. in Reg. 55. Chartoph. reg. fol. 72. r° : Jamque (Flamingi) Vexilla sua ad portas et muros villarum in signum rebellionis apertæ suæque contumacionis nequitiæ posuerunt. Metropolis Salisburgens. tom. 3. pag. 501 : Abrenuntiavit omni querelæ, quam fecerat super patrimonium Comitis Sigbotonis,.... et hoc factum est Stoyle sub Vexillo Ducis Austriæ duello affixo. Hujus rei testes sunt, etc. insuper omnes, qui aderant sub Vexillo Ducis. , Quæ in publicis stationibus seu processionibus cum Cruce et funalibus ac cereis efferuntur : iisque peractis in ipsis ædibus sacris appendi vel erigi solent. Honorius Augustod. lib. 1. cap. 72 : Cum ante nos Crux et Vexilla geruntur, quasi duo exercitus sequuntur, dum hinc inde ordinatim cantantes gradiuntur. Durandus lib. 6. Ration. cap. 102. n. 8 : Portantur etiam Vexilla ad representandum victoriam Resurrectionis et Ascensionis Christi, qui cum magna præda cœlos ascendit. Infra : Quod vero Cruces et Vexilla portantur, a Constantino sumpsit initium : qui cum in somnis Crucis signum vidisset, eique dictum fuisset : Vinces in hoc signo, jussit Crucem in Vexillis bellicis insigniri, etc. Gregorius Turon. lib. 5. Hist. cap. 4 : Cum psallentes de Ecclesia egressi, ad sanctam Basilicam properarent ; hic post Crucem præcedentibus signis, equo superpositus ferebatur. Nisi hoc loco signa, id est, campanulæ, intelligantur, quod puto. Ordinar. MS. eccl. Senon. : Attendendum est etiam, quod a Pascha usque ad octavam Penthecostes, non est deferenda crux sine Vexillo ad processionem, nisi ad officium mortuorum. Ea vero Ecclesiarum vexilla in præliis et bellis præferri solebant, cum Ecclesiæ ipsæ, vel earum rectores ac Prælati, vassallos suos in prælium educere vellent, aut ad hoc tenerentur. Anonymus in Vita S. Joannis Archiep. Eboracensis : S. Joannis Beverdacensis Vexillum assumptum ab Athelstano, (Rege Angl.) quo tempore debellavit Scotos. Ricardus Prior Hagustaldensis, de Bello Standardico : Tunc Crucem suam, et S. Petri Vexillum, ac suos homines tradidit eis, (Turstinus Archiep.) Sed et Parochiani, iis in casibus, præeuntibus Ecclesiarum suarum vexillis ad bella procedebant. Ethelredus Abbas Rievall. de eodem Bello Standardico, ann. 1138 : Turstinus Archiepiscopus per totam diœcesim suam edictum Episcopale proposuit, ut de singulis parochiis, Presbyteris cum Cruce et Vexillis, reliquiisque Sanctorum præeuntibus, omnes, qui possint ad bella procedere, ad proceres properassent, Ecclesiam Christi contra barbaros defensuri. Ordericus Vitalis lib. 8. pag. 705 : Igitur Quadragesimali tempore Rex Franciæ et Dux Normanniæ Brehervallum obsederunt, ibique fere duobus mensibus laboraverunt. Illuc Presbyteri cum Parochianis suis Vexilla tulerunt et Abbates cum hominibus suis convenerunt. Asservabantur porro ejusmodi Ecclesiastica vexilla in ipsa Ecclesia, ubi, et qui ea delaturi erant in præliis, benedictione consecrata, recitatis ad id ab Episcopo aut Sacerdote precatiunculis, accipiebant, finitoque prælio ad eumdem locum, unde sumta erant, reportabant. Ægidius Monach. Aureæ vallis cap. 101 : Proxima ergo tertia feria....... dictus Raso in medio majoris Ecclesiæ, ut est moris, armatur, et Vexillum accipiens cum civitatis populo urbem egreditur. Et infra : Regrediens itaque primo mane vigiliæ Ascensionis Domini, Vexillum reportavit recollocans in S. Altari S. Trinitatis, unde illud sumpserat. Radulfus de Rivo cap. 7 : Lambertus de Upex miles strenuus sacrum B. Lamberti Vexillum, in medio Ecclesiæ Leodiensis cum benedictione, e manu Episcopi, more prisco, accepit. Id ipsum de vexillo S. Dionysii factitatum pluribus a nobis observatum in Dissertat. 18. ad Joinvillam. Super altare posita observat præterea Durandus lib. 1. Ration. cap. 3. n. 32 : Vexilla etiam super altare eriguntur, ut triumphus Christi jugiter in Ecclesia memoretur, per quem et nos de inimico triumphare speramus. Ditmarus lib. 6. pag. 65. scribit Luizicos, seu Lusatios Slavos vexilla sua in fano Radagastensi asservasse, eaque nisi ad expeditionis necessaria, nullatenus mota. Vide alia a nobis observata in voce Advocati. . Vide Auriflamma. , Illud fuit, quod Monasterii S. Martini Turonensis proprium erat, et a Comitibus Andegavensibus, tanquam loci istius Advocatis, in bellis Monachorum et Canonicorum deferri solebat. Ex quo enim Ingelgerius Comes Defensor Ecclesiæ S. Martini a Monachis et Canonicis constitutus est, quod exerte traditur in Historia Andegavensium Consulum, et in Chronico S. Martini, Andegavenses Comites, ut Advocati, ejusdem Monasterii Signiferi fuere. Advocatorum enim peculiare id munus fuit, ut supra docuimus. Atque hi quidem non in Monasterii duntaxat, sed et in privatis bellis, illud efferebant. Rituale S. Martini Turon. : De Comite Andegaviæ, ipse habet Vexillum S. Martini, quoties vadit in bello, præterquam contra Regem Franciæ, quod homines Castrinovi sequuntur, domino de Pruliaco illud ferente. Charta Philippi Aug. ann. 1181. pro confirmat. privileg. a Ludov. VII. parente incolis Castri novi concessorum, in Tabul. Regio, scrinio Tours 2. Charta 2 : Comes etiam non potest, nec debet homines de Castronovo ducere in expeditionem sive equitationem contra aliquem, nisi forte causa, aut nomine belli, ita ut tamen, quod Vexillum B. Martini præcedat, contra vero Regem Franciæ nullo modo potest eos ducere. Glaber Rodulfus lib. 5. cap. 2. refert, eo in bello, quod inter Goffridum Martellum Andegavens. et Theobaldum Blesensem, Comites, pro Turonensis urbis Dominatu gestum est, Goffridum expetivisse auxilium B. Martini, indeque accepto Vexillo, imposuisse illud proprie hastæ, cum exercitu equitum peditumque multorum obviam perrexisse adversum se dimicaturis. Id ipsum enarrans auctor Chronici S. Martini : Comes Andegavensis Vexillum B. Martini, in illo bello, sicut consuetudo est, habebat. Occurrit præterea mentio vexilli S. Martini in Tabulis Gaufridi II. Com. Andeg. ann. 1066 : Concessit Comes, ut si exercitum suum contra inimicos suos ire contingeret, homines in Prædicta villa (Burnomo sita, in pago Pictavo) existentes, Præpositus Lausdunensis non moneat, aut aliqua occasione eis vim inferat ; ut non alius quilibet nostrorum super homines illos potestatem exerceat ; sed ammonitione Monachorum illic existentium, cum serviente scilicet S. Mauri illius patriæ, et Vexillo S. Martini in exercitum pergant. Errare porro constat Tillium, Gallandum, et aliquot alios, qui Capam S. Martini cum Vexillo S. Martini confundunt. Nam Capa S. Martini, non ut vexillum, in acie et præliis delata a Regibus ; sed ut Sancti miræ apud nostros autoritatis λείψανον. , beatissimi Martyris Mauricii, et Thebææ Legionis Principis, quo Carolus Magnus Rex in bello Hispanico quamlibet infestos et confertos inimicorum cuneos disrumpere, et in fugam solitus erat cogere, cum aliis compluribus exeniis ac donis ad Edelstanum Regem Angliæ misisse Hugonem Capetum narrant Ingulfus pag. 878. et Will. Malmesburiensis lib. 2. de Gest. Angl. cap. 6. , χρυσῆ τοῦ ἁγίου Πέτρου σημαῖα, apud Annam Comnenam lib. 10. Alex. Cruce et clavibus insignitum, ut est in Epistola Innocentii III. PP. ag Joannitium Bulgarorum Regem in Gestis ejusdem Pontificis pag. 59. Vexillum S. Crucis et Ecclesiæ Romanæ, apud Philippum Mazerium in Vita S. Petri Thomasii cap. 4. Illud Pontifex Romanus ad Principes Christianos mittere solet, qui in Paganos expeditionem suscipiunt, vel contra Schismaticos aut Hæreticos, seu, ut ait idem Innocentius loco citato, contra illos, qui honorant labiis Crucifixum, cor autem eorum longinquum ab ipso, Græcos Schismaticos innuens. Ceremoniale Romanum lib. 1. sect. 7 : Pontifex consuevit Vexilla Ecclesiæ et armorum suorum benedicere, et Capitaneo seu Vexillifero sanctæ Romanæ Ecclesiæ dare in fine Missæ, etc. Ita Victor III. idem vexillum S. Petri Roberto Guiscardo in Græcos Schismaticos bellum moventi deferendum tradidit, apud Guillel. Apuliens. lib. 4. de Gest. Normann. Urbanus II. Hugoni M. Viromanduorum Comiti in prima expeditione sacra, ut habent passim Scriptores rerum Hierosolymitanarum, locis a nobis indicatis in Notis ad Alexiadem ; Alexander II. PP. Willelmo Notho Duci Normanniæ in bello contra Haraldum apud Ingulfum pag. 900. et Ordericum Vitalem lib. 3. ann. 1066. pag. 493. Innocentius III. Joanni Bulgarorum Regi in eosdem Græcos, et Leoni Armeniæ Regi in Saracenos bellum parantibus, ut est in Actis ejusdem Pontificis pag. 59. 122. Innocentius IV. PP. Regi Ungariæ expeditionem in Turcos apparanti sub ann. 1355. apud Philippum Mazerium in Vita Petri Thomasii cap. 4. Alia passim proferunt exempla Scriptores. Adde Gregorium VII. PP. lib. 5. Epist. 12. et Fridegodum in S. Wilfrido cap. 28. Vide præterea Nicolaum Alemann. in Dissert. de Lateranensibus parietinis cap. 14. et 15. in solemni pœnitentium reconciliatione adhibitum, ex Missali Eccles. Sarisber. apud Marten. de Antiqua Eccles. Discipl. in divinis Offic. pag. 238 : Feria 5, in cœna Domini in primis fiat reconciliatio pœnitentium hoc modo ; Nona cantata, pergat excellentior sacerdos ad ostium ecclesiæ occidentale, indutus vestibus sacerdotalibus, in cappa serica rubra, cum duobus diaconis albis cum amictibus indutis, absque subdiacono, et sine cruce per medium chori, præcedente Vexillo cilicino. Sua quoque habuere vexilla piæ artificum sodalitates. Lit. ann. 1343. in Reg. 74. Chartoph. reg. ch. 60 : Chascun mestier (de la ville de Moustier-viller a) propre Banniere à leur dite confrarie, pour icelle porter aus corps des trepassez de ladite confrarie, touttefoiz que le cas s'euffre, en significence que le corps trepassé est de ladite confrarie. , Panni nigri, qui mortuorum ædibus appendi solent. Regiam Majestatem lib. 1. c. 19. § 7 : Si vero dixerit (Sacerdos) quod pro mortuario rem illam accepit, hoc debet probare cum testimonio proborum hominum de parochia, qui viderunt Vexilla mortua ante corpus defuncti illius. Albertus Aquensis lib. 4. cap. 6 : Vexilla in hastis eorum nodis aureis et fimbriis argenteis montes in circuitu nimio lucis decore coruscare faciunt. Vide Flammula. , Clamor militaris. Ita porro appellatus, quod vexillifer primus in præliis aliisque occasionibus bellicis clamorem militarem efferret, quem cæteri milites subsequebantur. Nangius in Chronico ann. 1253 : Castrum cum illis, nescio cujus Vexillum ante intonans, ingressus est. Chronicon Bertrandi Guesclini : Chacun crie s'ensegne sans estre recreans. Vide Signum pro clamore militari, et Insigne 1. , pro Vexillarius, vexillifer. Charta ann. 1326. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 57. col. 1 : Quod ipsi homines de cætero in cavalgatis ejusdem dom. Dalphini, quotiescumque per ipsum mandatæ fuerint, et ubique teneantur et debeant mittere quinquaginta bonos clientes bene munitos, inter quos sit Vexillum et tuba et unus gubernator eorum propriis sumptibus et expensis ; hoc excepto, quod dictus dom. Dalphinus teneatur gubernatorem, si eques fuerit, dictorum quinquaginta clientum, Vexillatorem, tubicinatorem in dictis cavalgatis librare. Charta ann. 1193. ex Tabul. Tutel. : Præsentibus Vexillo S. Exuperii et Hugone de Chaufor. Vide in Feudum. , Nota, quomodo Enseigne vulgo dicimus. Vexillum, testimonium, signum, in Gl. Gasp. Barthii ex Baldrici Histor. Palæst. apud Ludewig. tom. 3. pag. 146. Andreas Aulæ Regiæ Capellanus in Amatoriis : Amans quidem a coamante licenter hoc accipere potest, scilicet ornata capillorum ligamina, auri argentique coronam, pectoris fibulam, speculum et cingulum, marsupium, laterisque cordulam, lavamenta, vascula, repositoria, Vexilla causa memoriæ, etc. id est, quæ amantis et dantis memoriam servandi dent occasionem.

vēxillum ī, n dim.

vēlum, a military ensign, standard, banner, flag: sub vexillo unā mitti, i. e. were placed in the ranks, Cs.: ut vexillum tolleres. —A signal-flag: vexillum proponendum, i. e. the signal for battle, Cs.—The troops following a standard, a company, troop, L.

VEXILLUM

VEXILLUM[SIGNA MILITARIA]

Vexillum

The Latin name for a four-cornered flag (Tertull. Apol. 16), attached to a crosspole, and carried by the vexillarius. (See signum). Every squadron (turma), and probably every detachment of a body of troops which formed a separate command, had a red, white, or purple vexillum of this kind, and hence were themselves called a vexillum, or sometimes a vexillatio. The latter word, however, from the end of the third century A.D., signifies a squadron of cavalry. At Rome a red flag was displayed on the Capitol during the deliberations of the Comitia Centuriata, and was in time of war planted as the signal for battle on the general's tent or the admiral's ship. Vexilla served also as marks of distinction for the higher officers. See labarum; signum.

Menu

Word wheel

vexillum

Saved

Recent