βάσανος
βάσανος, the touch-stone
- touchstone, on which pure gold leaves a yellow streak, ἐς βάσανον δʼ ἐλθὼν παρατρίβομαι ὥστε μολύβδῳ χρυσός Thgn. 417; χρυσὸν τριβόμενον βασάνῳ Id. 450, cf. 1105; παρατρίβεσθαι πρὸς τὰς β. Arist. Col. 793b1, cf. HA 597b2: metaph., β. τοῦ ἀρώματος (sc. τοῦ κινναμώμου) τὴν αἶγα εἶναι Philostr. VA 3.4.
- II the use of this as a test, χρυσὸς ἐν β. πρέπει Pi. P. 10.67: generally, test, trial of genuineness, οὐκ ἔστιν μείζων β. χρόνου [Simon.]175.1; δόμεν τι βασάνῳ ἐς ἔλεγχον Pi. N. 8.20; σοφὸς ὤφθη βασάνῳ θʼ ἁδύπολις S. OT 510 (lyr.), cf. 494; βάσανον λαμβάνειν περί τινος Pl. Lg. 648b; εἰς β. εἶ χερῶν wilt come to a trial of strength, S. OC 835; πλοῦτος β. ἀνθρώπου τρόπων Antiph. 232.5; [νόσου] ἔσχʼ ἐπὶ σοὶ βάσανον had experienced it in you, i. e. you had had it first, IG 14.1320; βάσανον ὑποκείσονται will be subjected to a test, of candidates, POxy. 58.25 (iii A. D.).
- III inquiry by torture, ἐς πᾶσαν β. ἀπικνέεσθαι Hdt. 8.110; εἰς β. αἰτεῖν Herod. 2.88; ἐξετάσαι διὰ βασάνων SIG 780.12 (Astypalaea, Aug.); esp. at Athens, used to extort evidence from slaves, εἰς β. δέχεσθαι Antipho 1.12; εἰς β. παραδοῦναι Is. 8.17; ἐκ βασάνων εἰπεῖν ib. 12: in pl., confession upon torture, D. 53.24, Hyp. Fr. 5, Arist. Rh. 1355b37.
- 2 agony of battle, ἡ κατὰ τὸ ἔργον β. S.E. M. 6.24; tortures of disease, Ev.Matt. 4.24; cf. ἐπάγρυπνος β. Vett.Val. 211.28; also ψυχικαί Id. 182.19; torments of hell, Ev.Luc. 16.23.
- 3 trespass-offering, LXX 1 Ki. 6.17.—Oriental word.
I
1 piedra de toque
χρυσὸς ἐν βασάνῳ πρέπει
el oro se distingue en la piedra de toqueἐς βάσανον δ' ἐλθὼν παρατρίβομαι ὥστε μολίβδῳ χρυσός
παρατρίβεσθαι πρὸς τὰς βασάνους
νεαρὰ ... δόμεν βασάνῳ ἐς ἔλεγχον
someter a prueba lo nuevo en la piedra de toque
2 fig. comprobación, prueba c. gen. obj.
οὐκ ἔστιν μείζων β. χρόνου οὐδενὸς ἔργου
τῶν πολιτῶν ... βάσανον ... λαμβάνειν ἀνδρείας τε πέρι
βάσανον εἰληφέναι ἀπὸ τοῦ πατρὸς ... τῆς εἰς αὑτὸν εὐνοίας
τοῦ χρυσίου μὲν β. ... πῦρ
β. του ἀρώματος ... ἡ αἴξ
la prueba de que es la especia la da la cabraβ. χερῶν
una prueba de fuerzaἐκ πυρὸς β.
la prueba del fuegoβάσανον ἐπὶ τῶν ὁμοίων ἔργων λαβεῖν
presentar una prueba basada en hechos similaresσοφὸς ὤφθη βασάνῳ
se le vio sabio ante la pruebaβ. δὲ πάρεστιν ἰδέσθαι
μετὰ πολλῆς βασάνου ἀγωνιστικῶς διήλεγχε
διδόναι βάσανον φανεράν
ofrecer una prueba fehacienteβασάνοις ὑποκείσεσθαι
someterse a las pruebas
• en el sent. de obstáculo
δώσω τὴν βάσανον εἰς πρόσωπον αὐτοῦ
pondré ante él una prueba e.d. un obstáculo
• indagación
ἀκρίβειάν τινα ... ἔχειν εἰς βασάνου κρίσιν
• experiencia
ἧς (νόσου) ἔσχ' ἐπί σοι βά<σα>νον
II
1 interrogatorio hecho con tortura
τοῖσι ἐπίστευε σιγᾶν ἐς πᾶσαν βάσανον ἀπικομένοισι
διὰ τῶν βασάνων ἐλεγχόμενος ἀνθωμολογεῖτο
• jur., como procedimiento formal, en un proceso, aplicado a esclavos y servidores
παραδοῦναι εἰς βάσανον
διδόναι εἰς βάσανον
φεύγειν τὴν βάσανον
εἰς βάσανον αἰτεῖν
• en plu. confesiones bajo tortura
τὰ ἐν ταῖς βασάνοις εἰρημένα ὑπὸ τῶν βασανιζομένων καὶ ἀναγραφέντα βασάνους ὠνόμασε
• tortura, tormento como castigo
αἰσχίσταις βασάνοις ἀποτυμπανισθήσεται
μετὰ πῦρ καὶ σίδηρον καὶ τὰς πολλὰς βασάνους
2 fig. tortura, sufrimiento físico o moral
ἀπέθανεν ... μετὰ βασάνου μεγάλης
βασάνοις συνεχομένους
τῆς κατὰ τὸ ἔργον βασάνου
ψυχικαὶ βάσανοι
βάσανον τῷ τε λέγοντι αὐτῷ καὶ τῷ ἀκούοντι
III usos especiales en el AT
1 trad. del hebr. kelimah, ignominia, insulto
κομίσαι βάσανόν σου
2 trad. del hebr. ragezah, agitación
τὸ ὕδωρ σου μετὰ βασάνου καὶ θλίψεως πίεσαι
3 trad. del hebr. ’ašam, expiación
αἱ ἕδραι αἱ χρυσαῖ, ἃς ἀπέδωκαν οἱ ἀλλόφυλοι τῆς βασάνου τῷ κυρίῳ
•Prést. del egipcio baḫan a través del lidio.
1. toetssteen (om zuiverheid van edelmetaal vast te stellen).
2. uitbr.
a. onderzoeking, toetsing:
b. jur. ondervraging (m.n. onder foltering); vandaar ook foltering:
1) der Probierstein, lapis lydius, χρυσὸς ἐν βασάνῳ πρέπει Pind. P. 10.67 ; χρυσὸς τριβόμενος βασάνῳ Theogn. 250 ; übertr., sp.D., z.B. ἐν βασάνῳ σοφίης κρίνεσθαι Mnasalc. 15 (VII.54).
2) Untersuchung, ἐσπᾶσαν β. ἀφικνεῖσθαι Her. 8.110 ; ἐς βάσανον χερῶν εἶ Soph. O.C. 839 ; vgl. O.R. 492 ; ἐπʼ ἄλλην β. ἀναφέρειν Plat. Gorg. 487e ; προσφέρειν τινί Phil. 23a ; β. λαμβάνειν τινός, Prüfung anstellen, Tim. 68d ; βάσανον δοῦναι, Probe, Beweis von etwas geben, Ar. Th. 801 ; Plat. Legg. VI.751c ; τοῦ πιστοὶ εἶναι Xen. Cyr. 7.5.64 ; vgl. ἱκανὴν β. ἔχειν τινός Lys. 26.17 ; Untersuchung durch die Folter, ἀκριβέστατος ἔλεγχος Isae. 8.12 ; εἰς βάσανον διδόναι Antiph. 1.11 ; 5.31 ; ἐκ βασάνων τἀληθῆ λέγειν Isae. 8.12, auf der Folter, durch die Folterwerkzeuge ; so öfter bei den Rednern ; das durch die Folter erzwungene Geständnis, Dem. 23.24 ; vgl. Harp. Bei Sp. übh. Marter, Qual, z.B. NT.
- 1touchstone πειρῶντι δὲ καὶ χρυσὸς ἐν βασάνῳ πρέπει καὶ νόος ὀρθός P. 10.67 νεαρὰ δʼ ἐξευρόντα δόμεν βασάνῳ ἐς ἔλεγχον ἅπας κίνδυνος N. 8.20 διδάξαμεν χρυσὸν καθαρᾷ βασάνῳ fr. 122. 16.
- Ithe touch-stone, Lat. lapis Lydius, a dark-coloured stone on which pure gold, when rubbed, leaves a peculiar mark, Theogn.: hence.
- IIgenerally, a test, trial whether a thing be genuine or real, Hdt., Soph.
- IIIinquiry by torture, the "question, " torture, used to extort evidence from slaves, Oratt.
- 2torture of disease, NTest.
-
…. τῷ δὲ Ἐρατοσθένει ἐξῆν εἰπεῖν ὅτι οὐκ ἀπήντησεν, ἔπειτα ὅτι οὐκ εἶδεν · ταῦτα γὰρ οὔτʼ ἔλεγχον οὔτε βάσανον εἶχεν, ὥστε μηδʼ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν βουλομένων οἷόν τʼ εἶναι ἐξελεγχθῆναι. χρῆν δέ σε, ὦ Ἐρατόσθενες ,…
Lysias, Speeches
-
…καὶ σφαγαὶ τῶν ἐν ποσὶν ἐγίγνοντο νηλεεῖς καὶ ἄλλων ἐπὶ θανάτῳ προγραφαὶ καὶ φυγαὶ καὶ δημεύσεις, ἐνίων δὲ καὶ βάσανοι πάμπαν ἐπαχθεῖς. Ἔργον τε οὐδὲν ἀηδὲς ἀπῆν, μέχρι τῶνδε τῶν στασιάρχων εἷς ἔτει πεντηκοστῷ μάλιστα ἀπὸ Γράκχου ,…
Appian, The Civil Wars
-
…τί γὰρ ἢ Λαβδακίδαις ἢ τῷ Πολύβου νεῖκος ἔκειτʼ, οὔτε πάροιθέν ποτʼ ἔγωγʼ ἔμαθον, πρὸς ὅτου δὴ βασανίζων βασάνῳ ἐπὶ τὰν ἐπίδαμον φάτιν εἶμʼ Οἰδιπόδα Λαβδακίδαις ἐπίκουρος ἀδήλων θανάτων. ἀλλʼ ὁ μὲν οὖν Ζεὺς ὅ τʼ Ἀπόλλων ξυνετοὶ…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…ὀρθὸν ἔπος, μεμφομένων ἂν καταφαίην. φανερὰ γὰρ ἐπʼ αὐτῷ, πτερόεσσʼ ἦλθε κόρα ποτέ, καὶ σοφὸς ὤφθη βασάνῳ θʼ ἁδύπολις τῷ ἀπʼ ἐμᾶς φρενὸς οὔποτʼ ὀφλήσει κακίαν. ἄνδρες πολῖται, δείνʼ ἔπη πεπυσμένος κατηγορεῖν μου τὸν τύραννον…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…ἐπιδραμεῖν · ἴδιαι γὰρ αὗται τῶν δικανικῶν. εἰσὶν δὲ πέντε τὸν ἀριθμόν, νόμοι, μάρτυρες, συνθῆκαι, βάσανοι, ὅρκοι. πρῶτον μὲν οὖν περὶ νόμων εἴπωμεν, πῶς χρηστέον καὶ προτρέποντα καὶ ἀποτρέποντα καὶ κατηγοροῦντα καὶ ἀπολογούμενον…
Aristotle, Rhetoric
-
…ὁ ἕτερος ἄνθρωπος, ὁ ἐν τῷ αὐτῷ πλοίῳ πλέων καὶ παρὼν διὰ τέλους καὶ συνών μοι, τῇ αὐτῇ βασάνῳ βασανιζόμενος τοῖς μὲν πρώτοις καὶ τοῖς ὕστερον λόγοις τοῖς τοῦ ἀνθρώπου συνεφέρετο ὡς ἀληθέσιν οὖσι, διὰ τέλους γάρ με…
Antiphon, Speeches
-
…ἔτʼ ἂν ὁμοίως φαίνοιτο καλή. τί οὖν ; οὐκ ἄμεινον αὐτὴν ἐᾶν ἤδη καὶ μὴ τὴν ἀκριβεστάτην αὐτῇ προσφέροντα βάσανον καὶ ἐξελέγχοντα λυπεῖν ; οὐδὲν λέγεις, ὦ Σώκρατες. ἆρʼ ὅτι τὸ ἀδύνατον εἶπον, λυπεῖν ἡδονήν ; οὐ…
Plato, Philebus
-
…καὶ μαρτυριῶν ὑμῖν ἐπιδέδεικται · ἀξιῶ δʼ ὅσον ἂν ἐγένετο σημεῖον τούτῳ πρὸς τὸ δοκεῖν ἀληθῆ λέγειν φυγόντος ἐμοῦ τὴν βάσανον, τοσοῦτον ἐμοὶ τεκμήριον γενέσθαι ὅτι οὐ ψεύδομαι, διότι οὗτος οὐκ ἠθέλησεν ἐκ τῆς ἀνθρώπου ποιήσασθαι τὸν ἔλεγχον ,…
Lysias, Speeches
-
…ταῖς ἄλλαις πάσαις συνουσίαις διὰ φιλονικίας τε ἀμφισβητοῦνται καὶ διὰ συγχωρήσεων ἔστιν ὅτε καὶ μάλα ματαίων, τούτων πάντων ἂν βάσανος εἴη σαφὴς τὰ τοῦ νομοθέτου γράμματα, ἃ δεῖ κεκτημένον ἐν αὑτῷ, καθάπερ ἀλεξιφάρμακα τῶν ἄλλων λόγων, τὸν…
Plato, Laws
-
…διαλέγεσθαι · φέρε, ὦ νομοθέτα, εἴτε Κρησὶν εἴθʼ οἱστισινοῦν νομοθετεῖς, πρῶτον μὲν τῶν πολιτῶν ἆρʼ ἂν δέξαιο βάσανον δυνατὸς εἶναι λαμβάνειν ἀνδρείας τε πέρι καὶ δειλίας ; φαίη που πᾶς ἂν δῆλον ὅτι. τί δέ ; μετʼ…
Plato, Laws