δύω
δύω, δύω/δύνω, (intrans. and 2nd aor.) enter; get into (clothes/armor); sink into the sea, set (of sun/stars); (trans./causal and 1st aor.) cause to enter or sink (more commonly in compounds)
- A causal Tenses, cause to sink, sink, plunge in; pres. only in Thphr. HP 5.4.8 οὐκ ἐν ἴσῳ βάθει πάντα δύοντες τῆς θαλάσσης: aor. 1 ἔδῡσα (ἐξ-) Od. 14.341; cf. the compds. ἀπο-, ἐκ-, ἐν-, κατα-δύω.
- B non-causal, get or go into, c. acc.: pres. δύω (v. I.4); more freq. δύνω Il. 17.202, Hes. Op. 616, S. Ph. 1331, etc.; Ep. impf. δῦνον Il. 11.268: aor. ἔδῡνα Batr. 245, part. δύνας Plb. 9.15.9, Paus. 2.11.7, Ael. VH 4.1, but ἔδῡσα Ev.Marc. 1.32, etc.: more freq. Med. δύομαι Il. 5.140, E. Rh. 529 (lyr.), etc. (also in Att. Inscrr., as IG 2(2).1241): impf. ἐδυόμην Pl. Plt. 269a; Ep. δύοντο Il. 15.345: fut. δύσομαι [ῡ] 7.298, E. El. 1271: aor. ἐδῡσάμην A.R. 4.865, (ἀπό) Nic. Al. 302; Ep. 3 pl. δύσαντο Il. 23.739, opt. δυσαίατο prob. in 18.376 (Prose and Com. in Compds.); Hom. mostly uses the Ep. forms ἐδύσεο, ἐδύσετο, imper. δύσεο 19.36, Hes. Sc. 108, part. δυσόμενος (in pres.sense) Od. 1.24, Hes. Op. 384: more freq. aor. ἔδυν (as if from *δῦμι) Il. 11.63, etc.; 3 dual ἐδύτην [ῡ] 10.254; 1 pl. ἔδῡμεν S. Fr. 367; ἔδῡτε Od. 24.106; ἔδῡσαν, Ep. ἔδυν Il. 11.263; Ion. 3 sg. δύσκεν 8.271; imper. δῦθι, δῦτε, 16.64, 18.140; subj. δύω [ῡ] 6.340, 22.99, but δύῃ [ῠ] Hes. Op. 728; Ep. opt. δύη [ῡ] (for δυίη) Od. 18.348; inf. δῦναι Il. 10.221, Att., Ep. δύμεναι [ῡ] 14.63, ἐκ-δῦμεν 16.99; part. δύς, δῦσα, Hdt. 8.8: pf. δέδῡκα Il. 5.811, Sapph. 52, Pl. Phd. 116e; Dor. inf. δεδυκεῖν [ῡ] Theoc. 1.102:—Pass., fut. and aor. δῠθήσομαι, ἐδύθην [ῠ], and a pf. δέδῠμαι only in compds., v. ἀποδύω, ἐκδύω, ἐνδύω. [ῠ in δύω in pres. and impf. Act. and Med., Hom.; but A.R. has δῡομαι, δῡετο 1.581, part. δῡόμενος ib. 925, Call. Epigr. 20 Pf.; δῡεται Nonn. D. 7.286; ἐκ-δέδῠκας AP 5.72 (Rufin.).]
- I of Places or Countries, enter, make oneʼs way into, in Hom. the most freq. use, εἰ . . κε πύλας καὶ τείχεα δύω (aor. 2) Il. 22.99; πόλιν δύσεσθαι Od. 7.18; ἔδυ νέφεα plunged into the clouds, of a star, Il. 11.63; δῦτε θαλάσσης εὐρέα κόλπον plunge into the lap of Ocean, 18.140; γαῖαν ἐδύτην went beneath the earth, i.e. died, 6.19, cf. 411, etc.; πόλεμον δύμεναι plunge into . ., 14.63; θεῖον δύσονται ἀγῶνα 7.298; ἐδύσετο οὐλαμὸν ἀνδρῶν 20.379; δύσεο δὲ μνηστῆρας go in to them, Od. 17.276; rarely in Trag., αἰθέρα δ. S. Aj. 1192 (lyr.), cf. E. El. 1271.
- 2 in Ep. less freq. with Preps., ἔδυν δόμον Ἄϊδος εἴσω Il. 11.263; δύσομαι εἰς Ἀΐδαο Od. 12.383; ἐς πόντον ἐδύσετο 5.352; δέρτρον ἔσω δύνοντες 11.579; δύσεθʼ ἁλὸς κατὰ κῦμα Il. 6.136; ὑπὸ κῦμα θαλάσσης αὐτίκʼ ἔδυσαν 18.145; κατὰ σταθμοὺς δύεται slinks into the fold, 5.140; καθʼ ὅμιλον ἔδυ Τρώων 3.36 (rarely c. gen., κατὰ σπείους κοίλοιο δέδυκεν Od. 12.93); πάϊς ὣς ὑπὸ μητέρα δύσκεν εἰς Αἴαντα he got himself unto Ajax, i.e. got behind his shield, Il. 8.271; βέλος δʼ εἰς ἐγκέφαλον δῦ ib. 85; ἀκίδες δεδυκυῖαι διὰ φλεβῶν Plu. Crass. 25; in Prose and Trag. mostly with a Prep. (but δυόμενοι abs., diving, Th. 7.25), δῦναι ἐς θάλασσαν Hdt. 8.8; ἐς ἄντρον A. Fr. 261; ἁρμὸν . . πρὸς αὐτὸ στόμιον S. Ant. 1217; κατὰ βάθος Pl. Lg. 905a; κατὰ τῆς γῆς Id. Phd. 113c, etc.
- 3 abs., εἴσω ἔδυ ξίφος the sword entered his body, Il. 16.340; δύνει ἀλοιφή sinks in (where however βοείην may be supplied), 17.392:—Med., δύου πάλιν Ar. V. 148.
- 4 of Sun and Stars, sink into [the sea], set, ἠέλιος μὲν ἔδυ Il. 18.241, cf. Od. 3.329, etc.; ἔδυ φάος ἠελίοιο 13.35; δύσετό τʼ ἠέλιος 2.388, cf. Il. 7.465, etc.; ἀελίω δύντος Sapph. 96.8 L.-P.; so Βοώτης ὀψὲ δύων late-setting Boötes, Od. 5.272; δείελος ὀψὲ δύων Il. 21.232; [σελαναία] δύεν Bion Fr. 8.6; πρὸ δύντος ἡλίου Hdt. 7.149; πρὸ ἡλίου δύντος D. 15.22; δυσόμενος Ὑπερίων (to mark the West) Od. 1.24; ἐδύετο εἰς τόπον [ὁ ἥλιος] Pl. Plt. 269a; πρὸς δύνοντος ἡλίου towards the West, A. Supp. 255: metaph., βίου δύντος αὐγαί Id. Ag. 1123 (lyr.); ἔδυ πρόπας δόμος ib. 1011 (lyr.); δεδυκὸς ζῆν live in retirement, Pl. Lg. 781c.
- II of clothes and armour, get into, Ἀρήϊα τεύχεα δ. Il. 6.340, etc.; κυνέην δ. put on oneʼs helmet, 5.845; δῦ δὲ χιτῶνʼ 18.416: metaph., εἰ μὴ σύ γε δύσεαι ἀλκήν if thou wilt not put on strength, 9.231; so ἀνάγκας ἔδυ λέπαδνον A. Ag. 218 (lyr.): hence,
- 2 trans., put on, ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα Il. 3.328, etc.; ὤμοιϊν . . τεύχεα δῦθι 16.64; χιτῶνα περὶ χροΐ . . δῦνεν Od. 15.61; χρυσὸν . . ἔδυνε περὶ χροΐ Il. 8.43.
- 3 rarely abs. with a Prep., ὅπλοισιν ἔνι δεινοῖσιν ἐδύτην 10.272, cf. A.R. 1.638; ἐς τεύχεα δύντε Od. 22.201.
- III of sufferings, passions, and the like, enter, come over or upon, κάματος . . γυῖα δέδυκεν Il. 5.811; ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον δύη ἄχος κραδίην Od. 18.348; ἦτορ δῦνʼ ἄχος Il. 19.367; ὀδύναι δῦνον μένος 11.272; κρατερὴ δέ ἑ λύσσα δέδυκε madness is come over him, 9.239; δῦ μιν Ἄρης Ares, i.e. the spirit of war, filled him, 17.210; μιν ἔδυ χόλος 19.16.
A intr.
I de pers., c. ac. de direcc. o prep. y ac.
1 penetrar en, adentrarse en, entrar en, por ref. a construcciones, habitaciones
εἰ μέν κε πύλας καὶ τείχεα δύω
ἔδυ ἐς ἄντρον
ἁρμὸν χώματος λιθοσπαδῆ δύντες
• abs.
τῷ βοέῳ ποδὶ δύων
entrando con tu pie de toro
• en v. med. mismo sent.
πόλιν δύσεσθαι
penetrar en la ciudadδύοντο δὲ τεῖχος
κατὰ σταθμοὺς δύεται
• abs.
δύου πάλιν
¡entra otra vez!
2 adentrarse, internarse en, mezclarse con grupos humanos o asimilados
δῦναι στρατόν
Ναξίων δῦναι φά[λαγγας
ἐδύσετο οὐλαμὸν ἀνδρῶν
δύσεο δὲ μνηστῆρας
entremézclate con los pretendientes
• ref. a la guerra
πόλεμον δύμεναι
entrar en batallaκαθ' ὅμιλον ἔδυ Τρώων
θεῖον δύσονται ἀγῶνα
3 adentrarse, hundirse
a) en ciertos elementos
ἔδυ νέφεα
de un astroαἰθέρα δῦναι
δῦτε θαλάσσης εὐρέα κόλπον
sumergíos en el ancho seno del marδύσεσθ' ἁλὸς κατὰ κῦμα
ὑπὸ κῦμα θαλάσσης αὐτίκ' ἔδυσαν
δῦναι ἐς τὴν θάλασσαν
ἐς πόντον ἐδύσετο
ἠερίη πολυλήιος αἶα Πελασγῶν δύετο
se hundía nebulosa la fértil tierra de los pelasgos, e.d. desaparecía en la niebla
b) en la tierra, en el otro mundo entrar en, hundirse
γαῖαν ἐδύτην
ἔδυν δόμον Ἄϊδος εἴσω
fueron a hundirse a la mansión de Hadesδῦναι κατὰ τὸ τῆς γῆς βάθος
δὺς κατὰ τῆς γῆς
δύσομαι εἰς Ἀΐδαο
me hundiré en el Hadesαἰθὴρ ... μακρῇσι κατὰ χθόνα δύετο ῥίζαις
4 internarse, ocultarse
ὁ αὖτις ἰὼν πάϊς ὣς ὑπὸ μητέρα δύσκεν εἰς Αἴαντα
él volviendo se refugiaba, como un niño bajo su madre, en Ayanteμέσση μέν τε κατὰ σπείους κοίλοιο δέδυκεν
tiene oculto medio cuerpo bajo la hueca gruta(τοῦτο τὸ γένος) δεδυκὸς ζῆν
llevar una vida retirada de las mujeres
II abs.
1 de astros ponerse, ocultarse del sol
ἠέλιος μὲν ἔδυ
ἔδυ φάος ἠελίοιο
ἀελίω δύντος
πρὸ δύντος ἡλίου
φράσδῃ πανθ' ἅλιον ἄμμι δεδύκειν;
¿crees que para mí se han puesto todos los soles?δέδυκε μὲν ἀ σελάννα
(σελαναία) δύεν
δείελος ὀψὲ δύων
cuando llegue el crepúsculoδύσετό τ' ἠέλιος
δυσομένου Ὑπερίονος
εἰς τοῦτον ... τὸν τόπον (ὁ ἥλιος) ἐδύετο
ἠελίου δὲ δυομένου
Ἐρίφων ... δυομένων
cuando la constelación de los Erifos se oculta
• fig.
βίου δύντος αὐγαῖς
de la vida que muere con los rayos
2 de cosas hundirse, clavarse
εἴσω ἔδυ ξίφος
hasta dentro se hundió la espadaἀκίδες δεδυκυῖαι διὰ φλεβῶν καὶ νεύρων
• fig. hundirse, desaparecer
οὐκ ἔδυ πρόπας δόμος
no se hunde la casa todaἡ τοῦ πανουργεῖν τέχνη ... δέδυκεν
B tr.
I c. suj. de pers. o asimilados
1 revestirse de, ponerse, vestirse c. compl. de armas, vestidos
Ἀρήϊα τεύχεα δύω
κυνέην
δῦ δὲ χιτῶν'
δύσεο τεύχε' ἀρήια
θῆλυν ἀμφὶ σῶμα τλήσεται πέπλον δύναι
• c. dos compl. ponerse algo en
ἀμφ' ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα
ὤμοιϊν ... τεύχεα δῦθι
• tb. intr.
ὅπλοισιν ἔνι δεινοῖσιν ἐδύτην
• fig.
εἰ μὴ σύ γε δύσεαι ἀλκήν
δύσεο δ' ἀλκήν
revístete de fuerzaἀνάγκας ἔδυ λέπαδνον
aceptó el yugo de la necesidad
2 cubrir, apoderarse de, penetrar fig. de sentimientos, pasiones
κάματος ... γυῖα δέδυκεν
el cansancio se ha apoderado de tus miembrosὄφρ' ἔτι μᾶλλον δύη ἄχος κραδίην
δῦ δέ μιν Ἄρης
μιν ... ἔδυ χόλος
κρατερὴ δέ ἑ λύσσα δέδυκεν
II fact. hacer entrar, sumergir
•Cf. ai. upa-dū- ‘vestir’, lat. induo ‘vestirse’, etc.
1. binnengaan, binnendringen, in ... dóórdringen, in ... duiken;
2. ondergaan (van de zon en sterren):
3. binnendringen, zich meester maken van, overvallen, van ervaringen en gevoelens:
4. aantrekken, omdoen (van een wapenrusting, kleding etc.), met acc.:
two. See δύο.
- ACausal in fut. and aor1, to strip off clothes, etc., Od. (in compd. ἐξ-έδῡσα).
- Inon causal forms such as the stems δύω and δύ_νω: of Places or Countries, to enter, make oneʼs way into, τείχεα δύω (aor2 subj.) Il.; ἔδυ νέφεα plunged into the clouds, of a star, Il.; δῦτε θαλάσσης κόλπον plunge into the lap of Ocean, Il.; δύσεο μνηστῆρας go in to them, Od.: also with a prep., δύσομαι εἰς Ἀΐδαο Od.; δύσετʼ ἁλὸς κατὰ κῦμα Il.; ὑπὸ κῦμα ἔδυσαν Il.; δύσκεν εἰς Αἴαντα he got himself unto Ajax, i. e. got behind his shield, Il.
- 2of the sun and stars, to sink into [the sea, v. supr.], to set, ἠέλιος μὲν ἔδυ Il.; Βοώτης ὀψὲ δύων late- setting Bootes, Od.; πρὸ δύντος ἡλίου Hdt.:—metaph., βίου δύντος αὐγαί Aesch.; ἔδυ δόμος the house sank, Aesch.
- IIof clothes and armour, to get into, put on, Il.; metaph., εἰ μὴ σύγε δύσεαι ἀλκήν if thou wilt not put on strength (cf. ἐπιειμένος ἀλκήν):—ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα Il.; ὤμοιϊν τεύχεα δῡθι Il.
- IIIof sufferings, passions, and the like, to enter, come over or upon, κάματος γυῖα δέδυκε Il.; ἄχος ἔδυνεν ἦτορ, etc., Il.; δῦ μιν Ἄρης the spirit of war filled him, Il.
-
…. πρῶτον δὲ διηγήσασθαι βούλομαι τὰ πραχθέντα τῇ τελευταίᾳ ἡμέρᾳ. Σώστρατος ἦν μοι ἐπιτήδειος καὶ φίλος. τούτῳ ἡλίου δεδυκότος ἰόντι ἐξ ἀγροῦ ἀπήντησα. εἰδὼς δʼ ἐγὼ ὅτι τηνικαῦτα ἀφιγμένος οὐδένα καταλήψοιτο οἴκοι τῶν ἐπιτηδείων, ἐκέλευον, συνδειπνεῖν…
Lysias, Speeches
-
…ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν, οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές · ὣς ἄρα πυκνοὶ ἀλλήλοισιν ἔφυν ἐπαμοιβαδίς · οὓς ὑπʼ Ὀδυσσεὺς δύσετʼ. ἄφαρ δʼ εὐνὴν ἐπαμήσατο χερσὶ φίλῃσιν εὐρεῖαν · φύλλων γὰρ ἔην χύσις ἤλιθα πολλή, ὅσσον τʼ ἠὲ δύω…
Homer, Odyssey
-
…αὐλῆς ὑπεράλμενον οὐδὲ δαμάσσῃ · τοῦ μέν τε σθένος ὦρσεν, ἔπειτα δέ τʼ οὐ προσαμύνει, ἀλλὰ κατὰ σταθμοὺς δύεται, τὰ δʼ ἐρῆμα φοβεῖται · αἳ μέν τʼ ἀγχιστῖναι ἐπʼ ἀλλήλῃσι κέχυνται, αὐτὰρ ὃ ἐμμεμαὼς βαθέης ἐξάλλεται αὐλῆς…
Homer, Iliad
-
…θυμόν · ἆ δείλʼ οὐδέ τί τοι θάνατος καταθύμιός ἐστιν ὃς δή τοι σχεδὸν εἶσι · σὺ δʼ ἄμβροτα τεύχεα δύνεις ἀνδρὸς ἀριστῆος, τόν τε τρομέουσι καὶ ἄλλοι · τοῦ δὴ ἑταῖρον ἔπεφνες ἐνηέα τε κρατερόν τε, τεύχεα δʼ…
Homer, Iliad
-
…ἔασιν · αὐτὰρ ἐγὼ κατὰ ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος Τρῶας ἐϋφρανέω καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους, αἵ τέ μοι εὐχόμεναι θεῖον δύσονται ἀγῶνα. δῶρα δʼ ἄγʼ ἀλλήλοισι περικλυτὰ δώομεν ἄμφω, ὄφρά τις ὧδʼ εἴπῃσιν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε · ἠμὲν…
Homer, Iliad
-
…οὐρανὸν ἵκει. ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα εἴ τι νόος ῥέξει · πόλεμον δʼ οὐκ ἄμμε κελεύω δύμεναι · οὐ γάρ πως βεβλημένον ἐστὶ μάχεσθαι. τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων · Νέστορ ἐπεὶ δὴ νηυσὶν…
Homer, Iliad
-
…δέ κʼ ἀνὴρ μενέχαρμος, ἔχει δʼ ὀλίγον σάκος ὤμῳ, χείρονι φωτὶ δότω, ὃ δʼ ἐν ἀσπίδι μείζονι δύτω. ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο · τοὺς δʼ αὐτοὶ βασιλῆες ἐκόσμεον οὐτάμενοί…
Homer, Iliad
-
…ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον ἐξενάριζεν Αἰτωλῶν ὄχʼ ἄριστον Ὀχησίου ἀγλαὸν υἱόν · τὸν μὲν Ἄρης ἐνάριζε μιαιφόνος · αὐτὰρ Ἀθήνη δῦνʼ Ἄϊδος κυνέην, μή μιν ἴδοι ὄβριμος Ἄρης. ὡς δὲ ἴδε βροτολοιγὸς Ἄρης Διομήδεα δῖον, ἤτοι ὃ μὲν…
Homer, Iliad
-
…, αἴ κʼ ἐθέλῃσιν υἱεῖ ἐμῷ δόμεναι κλυτὰ τεύχεα παμφανόωντα. ὣς ἔφαθʼ, αἳ δʼ ὑπὸ κῦμα θαλάσσης αὐτίκʼ ἔδυσαν · ἣ δʼ αὖτʼ Οὔλυμπόνδε θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα ἤϊεν ὄφρα φίλῳ παιδὶ κλυτὰ τεύχεʼ ἐνείκαι. τὴν μὲν ἄρʼ Οὔλυμπόνδε…
Homer, Iliad
-
…, μή τις Φαιήκων μεγαθύμων ἀντιβολήσας κερτομέοι τʼ ἐπέεσσι καὶ ἐξερέοιθʼ ὅτις εἴη. ἀλλʼ ὅτε δὴ ἄρʼ ἔμελλε πόλιν δύσεσθαι ἐραννήν, ἔνθα οἱ ἀντεβόλησε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη, παρθενικῇ ἐικυῖα νεήνιδι, κάλπιν ἐχούσῃ. στῆ δὲ πρόσθʼ…
Homer, Odyssey