πρόσθεν
πρόσθεν, πρόσθεν, (of place) before, in front of (occasionally governs gen. like a preposition); (of time) before, formerly
- A as Prep. with gen.:
- I of Place or Space, before, στῆ πρόσθʼ αὐτοῖο Il. 5.170; πεζὸς πρόσθʼ ἵππων 13.385, cf. 392, etc.; κατὰ τεύχεʼ ἔθηκε πρόσθεν Ἀχιλλῆος 19.13; π. ποδῶν Od. 22.4, cf. Il. 23.877; ἐκ δὲ τὼ ἀΐξαντε πυλάων π. μαχέσθην before, i.e. outside, 12.145, cf. 9.473; νῆσος . . π. Σαλαμῖνος τόπων A. Pers. 447; π. Μυρμιδόνων πολεμιζέμεν in front of them, at their head, Il. 16.220; ἐν τῷ π. τοῦ στρατεύματος in front of . ., X. Cyr. 5.3.52; εἰς τὸ π. τῶν ὅπλων ἐκαθέζοντο Id. An. 3.1.33; εἰς τὸ π. τινῶν θεῖναί τι ἐπὶ τὴν γῆν Pl. R. 618a: with collat. notion of defence, [σάκος] πρόσθε στέρνοιο φέρων Il. 7.224; στὰς πρόσθεν νέκυος 16.321; τάων οὔτοι π. ἵσταμαι I defend them not, 4.54: hence, for, on behalf of, π. φίλων τοκέων ἀλόχων τε καὶ υἱῶν 21.587, cf. 16.833; ὅς τε ἑῆς π. πόλιος λαῶν τε πέσῃσιν Od. 8.524.
- 2 with Verbs of motion, π. ἕθεν φεύγοντα Il. 5.56, 80, 20.402; π. δὲ κίʼ αὐτοῦ 15.307.
- 3 metaph., οὐδὲν ἐς π. κακῶν E. Hec. 961: of preference, ἄγειν τινὰ π. τινός Id. Ba. 225; π. τιθέναι τί τινος Id. Hec. 129 (anap.), cf. IG 2(2).1299.58; αἰσχρὰ π. τοῦ καλοῦ ζητεῖν E. Fr. 659.7.
- II of Time, before, πρόσθʼ ἄλλων Il. 2.359, cf. S. Ph. 778; τοῖιν δʼ ἔγνω π. first of the twain, Il. 13.66, cf. Hes. Th. 746; ἐμοῦ π. A. Pers. 529; τοῦ χρόνου π. θανοῦμαι S. Ant. 462; π. ἑσπέρας X. Cyr. 7.5.43.—The gen. sts. stands before πρόσθεν, Il. 4.54, etc., cf. supr. When it seems to be folld. by a dat., this dat. must be connected with the Verb, and πρόσθεν taken as Adv., v. infr. B. I.1.
- B as Adv.:
- I of Place or Space, before, in front, π. λέων ὄπιθεν δὲ δράκων Il. 6.181, Hes. Th. 323; π. δέ οἱ δόρυ τʼ ἔσχε καὶ ἀσπίδα Il. 5.300, cf. 315; π. δέ οἱ ποίησε γαλήνην Od. 5.452; πρόσθʼ ὁρόων θάνατον Il. 20.481; ὁ π. the front rank man, X. Cyr. 2.2.8; τὰ π. ib. 6.3.2; τὰ π. (sc. σκέλη) the forelegs (of a horse), Id. Eq. 1.12; ἡ χώρα ἡ π. Plb. 3.80.3; προῆγε εἰς τὸ π. on, forward, Id. 4.66.5; ἀεὶ τοῦ π. ὀρεγόμενοι Id. 3.84.12: with collat. notion of defence, π. σάκεα σχέθον Il. 4.113; ἥ τοι π. στᾶσα βέλος ἄμυνεν ib. 129.
- 2 with Verbs of motion, before, in front, π. ἔφευγε 22.158; ἥ οἱ π. ἰοῦσα 20.95; π. ἡγεμονεύειν Od. 22.400, 24.155; ἵππους π. βαλεῖν, v. βάλλω A.II.5; ἐς τὸ πρόσθε παριέναι forward, Hdt. 8.89; πάριτʼ εἰς τὸ π. Ar. Ach. 43; εἰς τὸ π. προΐωμεν Pl. R. 437a, etc.; μηδεμίαν αἰσχύνην π. ποιεῖσθαι allow to stand in the way, Id. Lg. 732b.
- 3 metaph., εἰς τὸ π. ἔτι ζητήσαντες Id. Sph. 258c; τοὺς ὄπισθεν εἰς τὸ π. ἄξομεν S. Aj. 1249.
- II of Time, before, formerly, erst, οὗ καὶ π. ἀρίστη φαίνετο βουλή Il. 7.325, etc.; οὔποτε π. S. Aj. 318; οὔπω π. X. An. 5.4.18; ἔτι π. Pl. Sph. 242d; σμικρῷ π. Id. Lg. 969b; οἱ π. ἄνδρες the men of old, Il. 9.524; τοῦ π. Κάδμου τοῦ πάλαι τʼ Ἀγήνορος S. OT 268; ὁ π. γεννηθείς Id. OC 375; ἡ π. the elder, E. Ph. 58; of things, οἱ π. πόνοι the former, earlier labours, A. Supp. 52 (lyr.); ἁ π. ἱππεία S. El. 504 (lyr.); ὁ π. λόγος Id. OT 851; ἡ π. ἡμέρα X. An. 2.3.1, etc.; τὰ π. what was said above, Pl. Phdr. 238b; also τὸ π., as Adv., formerly, Il. 23.583, Od. 4.688; ταὐτὰ τῷ π. the same as before, Pl. Phdr. 241b; τὰ π. A. Ag. 19.
- C folld. by a Particle, πρόσθεν, πρὶν . . before . ., mostly with a neg., οὐ πρόσθεν . ., πρίν γε . . με ἴδηται Od. 17.7, cf. X. An. 1.1.10, Cyr. 1.2.8, etc.; οὐ π. πρὶν ἤ . . ib. 1.4.23: without a neg., π. πρὶν τυχεῖν Pi. P. 2.91: also π. ἢ . . S. OT 736, El. 82, 1333; ποτιτάσσει . . μὴ π. ἐξελθεῖν ἢ τὰν ματέρα κατακάνῃ Anon.Mythogr. in PSI 9.1091.3.
- 2 sooner, rather, π. ἂν ἀποθάνοιεν ἢ τὰ ὅπλα παραδοίησαν would die sooner than . ., X. An. 2.1.10.
1. adv.
a. van plaats vooraan, van voren:
b. van tijd vroeger, eerder:
2. prep. met gen.
a. van plaats voor:
b. van tijd voor, eerder dan:
c. voor, ter bescherming van:
d. geeft voorkeur aan boven, meer dan:
A) als praepos. = πρό, c. genit.,
1) vom Orte oder Raume, vor ; Hom., Hes. u. Folgde ; bes. vor Einem, zu seinem Schutze, zu seiner Verteidigung, (σάκος) τὸ πρόσθε στέρνοιο φέρων, Il. 7.224, 16.321 ; ὅς τε ἑῆς πρόσθεν πόλιος λαῶν τε πέσῃσιν, der für die Vaterstadt fällt, Od. 8.524 ; Il. 21.587, draußen, vor, πυλάων, πόλιος, 7.145, 22.464 u. sonst ; Aesch. Spt. 507 ; u. übh. von der nächsten, unmittelbaren Nähe, Il. 19.13 ; πρόσθε ποδός, 23.877 ; νῆσός τις ἔστι πρόσθε Σαλαμῖνος τόπων, Aesch. Pers. 439, vgl. Eum. 46 ; εἰς τὸ πρόσθεν σφῶν θεῖναι ἐπὶ τὴν γῆν, Plat. Rep. X.618a ; Phil. 62e.
2) von der Zeit, vor, eher als, πρόσθʼ ἄλλων, eher als die Andern, Il. 2.359 ; ἐάνπερ δεῦρʼ ἐμοῦ πρόσθεν μόλῃ, Aesch. Pers. 521 ; ἐμοί τε καὶ τῷ πρόσθʼ ἐμοῦ κεκτημένῳ, Soph. Phil. 769. – Zuweilen steht πρόσθεν seinem gen. nach, Il. 4.54, 16.833 ; τῶν πρόσθʼ Ἰαπετοῖο πάϊς ἔχετʼ οὐρανὸν εὐρύν, Hes. Th. 746. – Πρόσθεν ἑσπέρας, Xen. Cyr. 7.5.43.
B) häufiger als adv. ohne Casus,
1) räumlich, vor, vorn ; Hom. oft, auch bei Verbis der Bewegung, nach vorn, vorwärts, ἵππους πρόσθε βαλεῖν, die Pferde vorwärts treiben, Il. 23.572 ; auch πρόσθε βαλεῖν = zuvorkommen, einholen, 23.639 ; πρόσθεν ἔχειν, zum Schutze vorhalten, Hom. oft c. dat., πρόσθε δέ οἱ δόρυ τʼ ἔσχε καὶ ἀσπίδα, ihm zum Schutz, Il. 5.300 (ein dat. steht auch dabei, als dat. commodi zu fassen, Il. 20.95, ἥ οἱ πρόσθεν ἰοῦσα τίθει φάος, u. Od. 5.452, πρόσθε δέ οἱ ποίησε γαλήνην); so auch Tragg.: πρώρα πρόσθεν ὄμμασιν βλέπουσʼ ὁδόν, Aesch. Suppl. 697 ; ὀλίγον τοῦ ποιήματος εἰς τὸ πρόσθεν προελθών, Plat. Prot. 339b ; ἡ εἰς τὸ πρόσθεν κίνησις, Bewegung nach vorwärts, Tim. 40b ; παραγενέσθαι εἰς τὸ πρόσθεν, Xen. An. 3.4.38 ; εἰς τὸ πρόσθεν προϊέναι, 2.1.2 u. Folgde, wie Pol. u. Plut. Uebtr., εἰ τοὺς ὄπισθεν εἰς τὸ πρόσθεν ἄξομεν, d.i. vorziehen, Soph. Aj. 1228 ; vgl. λέκτρα πρόσθεν θήσειν λόγχης, Eur. Hec. 131 ; αἰσχρὰ κέρδη πρόσθε τοῦ καλοῦ ζητεῖν, frg.; so πρόσθεν ποιεῖσθαι, Plat. Legg. V.732b ; ἥ τι τῶν ὑστέρων εἰς τὸ πρόσθεν τιμαῖς τάττουσα, III.697c ; u. so auch Folgde.
2) von der Zeit, vormals, ehedem, zuvor ; Hom. u. Hes. oft ; οὐ πρόσθεν, nicht eher, nicht früher, Od. 17.7 ; οἱ πρόσθεν ἄνδρες, die Männer der Vorzeit, Il. 9.524 ; oft Tragg.: οὓς πρόσθε μαραθὼν βαρβάρων ἀπώλεσεν, Aesch. Pers. 467 ; u. bei subst., τῶν πρόσθε πόνων μνασαμένα, der frühern Leiden, Suppl. 51 ; τὸ πρόσθεν, τὰ πρόσθεν, Hom. u. Folgde, wie Aesch. Ag. 19, 1409 ; πρόσθε ποτέ, Pind. Ol. 11.31 ; πρόσθε … πρίν, P. 2.91 (vgl. Xen. Cyr. 6.4.11); auch πρόσθεν ἤ, Soph. O.R. 736, 852 ; auch auf die Zukunft bezüglich, πότερα τἀμαυτοῦ κακὰ πρόσθεν δακρύσω, O.C. 1257 ; τοῦ πρόσθε Κάδμου, O.R. 268 ; auch τὸν πρόσθε γεννηθέντα, den ältern, O.C. 375 ; τὴν πρόσθεν ἄνασσαν, Eur. Hec. 61 ; οἱ πρόσθεν εἰρηκότες, Plat. Symp. 194e ; ἐν τῷ πρόσθεν u. ἐν τοῖς πρόσθεν, in dem Frühern, oft, wie ὁ πρόσθεν λόγος, Xen. An. 3.1.1 ; ἡ πρόσθεν ἡμέρα, 2.3.1 ; οἱ πρόσθεν ἄρχοντες, 3.2.31 ; im Ggstz von τότε, Cyr. 1.4.25, von νῦν, 8.8.4 ; οὐ πρόσθεν πρίν, 6.4.11 ; τεθνάναι πρόσθεν ἤ, An. 2.1.10 ; wie Pol. 3.109.8.
- 1
Of place
- a
In front of, before, preceding, someone or something (often with the notion of defence) : π. σάκεα σχέθον Il. 4.113, π. στᾶσα
129. Cf. Il. 5.300, 315, Il. 6.17, Il. 13.440, etc. : π. δέ οἱ ποίησε γαλήνην Od. 5.452. Cf. Od. 22.400, Od. 24.155.With genit. : τάων οὔ τοι ἐγὼ π. ἵσταμαι Il. 4.54. Cf. Il. 5.56, 107, Il. 7.224, Il. 9.473, etc. : στῆ π. αὐτοῦ Od. 7.21. Cf. Od. 8.524, Od. 15.164, Od. 22.4, Od. 24.540.
- b
Before, in the front part : π. λέων Il. 6.181.
- c
In front or in advance of others : ὁππότεροι π. ἵπποι Il. 23.487. Cf. Il. 23.572, etc.
With genit. : οἶος π. ἄλλων Il. 4.304.
- a
- 2
Of time
- a
Before, in time past, in days of old : οὖ καὶ π. ἀρίστη φαίνετο βουλή Il. 7.325. Cf. Il. 1.251, Il. 12.33, Il. 20.28, Il. 23.570, etc. : π. μοι ἀεικέλιος δέατʼ εἶναι Od. 6.242. Cf. Od. 17.371, Od. 22.432, Od. 24.52.
So τὸ π. :
ὡς τὸ π. Il. 12.40. Cf. Il. 23.583 : Od. 4.688, Od. 11.629.In adjectival use : τῶν π. ἀνδρῶν Il. 9.524.
- b
Before another or others, first : ἔγνω π. Il. 13.66, Il. 24.698. Cf. Il. 3.317, 346, Il. 5.851 : Od. 9.370.
With genit., before, sooner than : ὄφρα π. ἄλλων θάνατον ἐπίσπῃ (that he may be the foremost to perish) Il. 2.359.
- c
Before the arrival of a specified or indicated time past or future, earlier, sooner : π. μιν μοῖρʼ ἀμφεκάλυψεν (ere that) Il. 12.116 : μὴ π. κλέος γένηται, πρὶν . . . Od. 23.137. Cf. Od. 17.7, Od. 23.223.
- a
- 1
- Aprep. with gen.:
- Iof Place, before, πρόσθʼ ἵππων Il., etc.; πρ. ποδῶν Od.; πρ. πυλάων, πρ. πόλιος before, i. e. outside, Il.;—in Attic with Art., ἐν τῷ πρ. τοῦ στρατεύματος in front of . ., Xen.; εἰς τὸ πρ. τῶν ὅπλων καθέζεσθαι Xen.
- bwith collat. notion of defence, στὰς πρόσθε νεκύων Il.; πρόσθε φίλων τοκέων Il.
- 2with Verbs of motion, πρ. ἔθεν φεύγοντα Il., etc.
- 3metaph. before, in preference to, πρ. τιθέναι τί τινος Eur.
- IIof Time, before, πρόσθʼ ἄλλων Il.; τοῦ χρόνου πρ. θανοῦμαι Soph.
- Bas adv.:
- Iof Place, before, in front, πρόσθε λέων ὄπιθεν δὲ δράκων Il.:— οἱ πρ. the frontrank men, opp. to οἱ ὄπισθεν, Il.:—Attic, ὁ πρ. Xen.; τὰ πρ. Xen.
- 2with Verbs of motion, on, forward, πρ. ἡγεμονεύειν Od.; πάριτε ἐς τὸ πρ. Ar.
- IIof Time, before, formerly, erst, Hom., etc.; οἱ πρόσθεν ἄνδρες the men of old, Il.; so, τοῦ πρ. Κάδμου Soph.; ἡ πρ. the elder, Eur.; so, οἱ πρ. πόνοι the former, earlier labours, Aesch.; ἡ πρ. ἡμέρα Xen.:—also, τὸ πρ., as adv., formerly, Hom.; τὰ πρ., Aesch.
- Cfoll. by a Relat., πρόσθεν, πρὶν . ., Lat. priusquam, mostly with a negat., Od., Xen.:—also, πρόσθεν ἢ . . Soph.; πρόσθεν πρὶν ἤ Xen.
- 2like Lat. potius, πρ. ἀποθανεῖν ἢ . . to die sooner than . ., Xen.
-
…δικαστὰς καλῶν ὀρθῶς ἂν καλοίην θαυμάσιόν τι γέγονεν. ἡ γὰρ εἰωθυῖά μοι μαντικὴ ἡ τοῦ δαιμονίου ἐν μὲν τῷ πρόσθεν χρόνῳ παντὶ πάνυ πυκνὴ ἀεὶ ἦν καὶ πάνυ ἐπὶ σμικροῖς ἐναντιουμένη, εἴ τι μέλλοιμι μὴ ὀρθῶς πράξειν. νυνὶ…
Plato, Apology
-
…; τίνες φῂς ἦσαν οἱ λόγοι ; ἐγώ σοι ἐξ ἀρχῆς πάντα πειράσομαι διηγήσασθαι. ἀεὶ γὰρ δὴ καὶ τὰς πρόσθεν ἡμέρας εἰώθεμεν φοιτᾶν καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι παρὰ τὸν Σωκράτη, συλλεγόμενοι ἕωθεν εἰς τὸ δικαστήριον ἐν ᾧ καὶ…
Plato, Phaedo
-
…ἐπιχωρίων ἐν τῷ χορῷ. τοῦτον τὸν χορὸν μάλιστα ἔγωγε ἰδὼν ἥσθην, ὡς καλῶς ηὐλαβοῦντο μηδέποτε ἐμποδὼν ἐν τῷ πρόσθεν εἶναι Πρωταγόρου, ἀλλʼ ἐπειδὴ αὐτὸς ἀναστρέφοι καὶ οἱ μετʼ ἐκείνου, εὖ πως καὶ ἐν κόσμῳ περιεσχίζοντο οὗτοι οἱ…
Plato, Protagoras
-
…τὰ αὐτὰ δὲ λέγον, ὦ Σώκρατες, ἔφη, μουσικὴν ποίει καὶ ἐργάζου. καὶ ἐγὼ ἔν γε τῷ πρόσθεν χρόνῳ ὅπερ ἔπραττον τοῦτο ὑπελάμβανον αὐτό μοι παρακελεύεσθαί τε καὶ ἐπικελεύειν, ὥσπερ οἱ τοῖς θέουσι διακελευόμενοι, καὶ ἐμοὶ…
Plato, Phaedo
-
…καὶ νῦν ἔτι δοκεῖ, σοὶ δὲ εἴ πῃ ἄλλῃ δέδοκται, λέγε καὶ δίδασκε. εἰ δʼ ἐμμένεις τοῖς πρόσθε, τὸ μετὰ τοῦτο ἄκουε. ἀλλʼ ἐμμένω τε καὶ συνδοκεῖ μοι · ἀλλὰ λέγε. λέγω δὴ αὖ τὸ…
Plato, Crito
-
…, ὡς πολλάκις ἡμῖν καὶ ἐν τῷ ἔμπροσθεν χρόνῳ ὡμολογήθη ; ὅπερ καὶ ἄρτι ἐλέγετο ἢ πᾶσαι ἡμῖν ἐκεῖναι αἱ πρόσθεν ὁμολογίαι ἐν ταῖσδε ταῖς ὀλίγαις ἡμέραις ἐκκεχυμέναι εἰσίν, καὶ πάλαι, ὦ Κρίτων, ἄρα τηλικοίδε γέροντες ἄνδρες πρὸς…
Plato, Crito
-
…· σὺ γάρ μʼ ἄκοντα προυτρέψω λέγειν. ποῖον λόγον ; λέγʼ αὖθις, ὡς μᾶλλον μάθω. οὐχὶ ξυνῆκας πρόσθεν ; ἢ ʼκπειρᾷ λέγων ; οὐχ ὥστε γʼ εἰπεῖν γνωστόν · ἀλλʼ αὖθις φράσον. φονέα σε φημὶ τἀνδρὸς οὗ…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…τρισπόνδοισι τὸν νέκυν στέφει. χἠμεῖς ἰδόντες ἱέμεσθα, σὺν δέ νιν θηρώμεθʼ εὐθὺς οὐδὲν ἐκπεπληγμένην, καὶ τάς τε πρόσθεν τάς τε νῦν ἠλέγχομεν πράξεις · ἄπαρνος δʼ οὐδενὸς καθίστατο, ἅμʼ ἡδέως ἔμοιγε κἀλγεινῶς ἅμα. τὸ μὲν γὰρ…
Sophocles, Antigone
-
…αἰγίλιπος πέτρης περιμήκεος ἀρθεὶς ὁρμήσῃ πεδίοιο διώκειν ὄρνεον ἄλλο, ὣς ἀπὸ τῶν ἤϊξε Ποσειδάων ἐνοσίχθων. τοῖιν δʼ ἔγνω πρόσθεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας, αἶψα δʼ ἄρʼ Αἴαντα προσέφη Τελαμώνιον υἱόν · Αἶαν ἐπεί τις νῶϊ θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσι…
Homer, Iliad
-
…τρόπων οὐκ ἄν ποτε κατάστασις γένοιτʼ ἂν οὐδενὸς νόμου, εἰ τοὺς δίκῃ νικῶντας ἐξωθήσομεν καὶ τοὺς ὄπισθεν εἰς τὸ πρόσθεν ἄξομεν. ἀλλʼ εἰρκτέον τάδʼ ἐστίν · οὐ γὰρ οἱ πλατεῖς οὐδʼ εὐρύνωτοι φῶτες ἀσφαλέστατοι, ἀλλʼ οἱ φρονοῦντες εὖ…
Sophocles, Ajax