σόφισμα
σόφισμα, any skilful act, the skilful dressing of food
- acquired skill, method, in medicine, Hp. Loc.Hom. 41.
- II clever device, ingenious contrivance, Pi. O. 13.17 (pl.); σ. μηχανᾶσθαι Hdt. 3.85; σ. καὶ μηχαναί ib. 152; ἀριθμὸν ἔξοχον σοφισμάτων A. Pr. 459; οὐκ ἔχω σ. ὅτῳ . . πημονῆς ἀπαλλαγῶ ib. 470; μὴ . . κἀκχέω τὸ πᾶν σ. S. Ph. 14; τὸ Θεσσαλὸν σ. a trick in fighting, v. Θεσσαλός; πολλαῖσι μορφαῖς οἱ θεοὶ σοφισμάτων σφάλλουσιν ἡμᾶς E. Fr. 972; τέχναι . . καὶ σ. Ar. Pl. 160; τὸ γὰρ σ. δημοτικόν Id. Nu. 205; πρὸς μὲν Σωκράτη . . τὸ σ. μοι οὐδέν Pl. Smp. 214a; τὸ σ. τὸ τοῦ δρεπάνου Id. La. 183d.
- 2 in less good sense, sly trick, artifice, δίκην δοῦναι σ. κακῶν E. Ba. 489, cf. Hec. 258; ἐφʼ ἡμᾶς ταὐτὰ παρόντα σ. Th. 6.77, cf. D. 35.2; stage-trick, claptrap, Ar. Ra. 17, 872, 1104; of tricks in government, Arist. Pol. 1297a35, 1308a2; in cookery, X. Hier. 1.23 (pl.).
- 3 captious argument, quibble, sophism, Pl. R. 496a, D. 25.18, Epicur. Nat. 28.9, etc.; περὶ σοφισμάτων, title of work by Chrysippus; σ. τῆς ῥητορικῆς Longin. 17.2; opp. a true logical argument (φιλοσόφημα, ἐπιχείρημα), Arist. Top. 162a16:— Ar. calls a person σόφισμʼ ὅλον, Av. 431, cf. Ath. 1.11b.
1. techniek
2. slimmigheid
a. slimme vondst, listigheid, truc:
b. filos. bedrieglijke redenering, drogreden, sofisme.
- 1invention πολλὰ δʼ ἐν καρδίαις ἀνδρῶν ἔβαλον ὧραι πολυάνθεμοι ἀρχαῖα σοφίσμαθʼ O. 13.17
- Iany skilful act, the skilful dressing of food, Xen.
- IIa clever device, contrivance, Hdt., Trag.
- 2in less good sense, a sly trick, artifice, Eur., Thuc.; a stage-trick, claptrap, Ar.
- 3a captious argument, a quibble, fallacy, sophism, Plat., etc.
-
…πᾶν ἔπρασσον, ἔστε δή σφιν ἀντολὰς ἐγὼ ἄστρων ἔδειξα τάς τε δυσκρίτους δύσεις. καὶ μὴν ἀριθμόν, ἔξοχον σοφισμάτων, ἐξηῦρον αὐτοῖς, γραμμάτων τε συνθέσεις, μνήμην ἁπάντων, μουσομήτορʼ ἐργάνην. κἄζευξα πρῶτος ἐν ζυγοῖσι κνώδαλα ζεύγλαισι…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…μὲν τί δεῖ λέγειν ; ἀκμὴ γὰρ οὐ μακρῶν ἡμῖν λόγων, μὴ καὶ μάθῃ μʼ ἥκοντα κἀκχέω τὸ πᾶν σόφισμα, τῷ νιν αὐτίχʼ αἱρήσειν δοκῶ. ἀλλʼ ἔργον ἤδη σὸν τὰ λοίφʼ ὑπηρετεῖν σκοπεῖν θʼ ὅπου ʼστʼ ἐνταῦθα δίστομος…
Sophocles, Philoctetes
-
…δοκεῖ, δρᾶν ταῦτα χρή. ἴθι νυν λιβανωτὸν δεῦρό τις καὶ πῦρ δότω, ὅπως ἂν εὔξωμαι πρὸ τῶν σοφισμάτων ἀγῶνα κρῖναι τόνδε μουσικώτατα · ὑμεῖς δὲ ταῖς Μούσαις τι μέλος ὑπᾴσατε. ὦ Διὸς ἐννέα παρθένοι ἁγναὶ Μοῦσαι ,…
Aristophanes, Frogs
-
…ὧνπερ Φρύνιχος εἴωθε ποιεῖν καὶ Λύκις κἀμειψίας ; μή νυν ποιήσῃς · ὡς ἐγὼ θεώμενος, ὅταν τι τούτων τῶν σοφισμάτων ἴδω, πλεῖν ἢ ʼνιαυτῷ πρεσβύτερος ἀπέρχομαι. ὢ τρισκακοδαίμων ἄρʼ ὁ τράχηλος οὑτοσί, ὅτι θλίβεται μέν, τὸ…
Aristophanes, Frogs
-
…βιαίως, ὁ δʼ ἐπαναστρέφειν δύνηται κἀπερείδεσθαι τορῶς. ἀλλὰ μὴ ʼν ταὐτῷ κάθησθον · ἐσβολαὶ γάρ εἰσι πολλαὶ χἄτεραι σοφισμάτων. ὅ τι περ οὖν ἔχετον ἐρίζειν, λέγετον ἔπιτον ἀνά ; τε ; δέρετον τά τε παλαιὰ καὶ τὰ…
Aristophanes, Frogs
-
…μαλθάσσῃ λιταῖς ἐμαῖς · δακὼν δὲ στόμιον ὡς νεοζυγὴς πῶλος βιάζῃ καὶ πρὸς ἡνίας μάχῃ. ἀτὰρ σφοδρύνῃ γʼ ἀσθενεῖ σοφίσματι · αὐθαδία γὰρ τῷ φρονοῦντι μὴ καλῶς αὐτὴ καθʼ αὑτὴν οὐδενὸς μεῖζον σθένει. σκέψαι δʼ, ἐὰν μὴ τοῖς…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…Διόνυσον οὐκ ἔφασκον ἐκφῦναι Διός, Σεμέλην δὲ νυμφευθεῖσαν ἐκ θνητοῦ τινος ἐς Ζῆνʼ ἀναφέρειν τὴν ἁμαρτίαν λέχους, Κάδμου σοφίσμαθʼ, ὧν νιν οὕνεκα κτανεῖν Ζῆνʼ ἐξεκαυχῶνθʼ, ὅτι γάμους ἐψεύσατο. τοιγάρ νιν αὐτὰς ἐκ δόμων ᾤστρησʼ ἐγὼ μανίαις…
Euripides, Bacchae
-
…ἐς γυναῖκας δόλιόν ἐστι καὶ σαθρόν. κἀν ἡμέρᾳ τό γʼ αἰσχρὸν ἐξεύροι τις ἄν. δίκην σε δοῦναι δεῖ σοφισμάτων κακῶν. σὲ δʼ ἀμαθίας γε κἀσεβοῦντʼ ἐς τὸν θεόν. ὡς θρασὺς ὁ βάκχος κοὐκ ἀγύμναστος λόγων. εἴφʼ…
Euripides, Bacchae
-
…θαλασσόπλαγκτα δʼ οὔτις ἄλλος ἀντʼ ἐμοῦ λινόπτερʼ ηὗρε ναυτίλων ὀχήματα. τοιαῦτα μηχανήματʼ ἐξευρὼν τάλας βροτοῖσιν, αὐτὸς οὐκ ἔχω σόφισμʼ ὅτῳ τῆς νῦν παρούσης πημονῆς ἀπαλλαγῶ. πέπονθας αἰκὲς πῆμʼ · ἀποσφαλεὶς φρενῶν πλανᾷ, κακὸς δʼ ἰατρὸς ὥς τις…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…αὐτὸν ἐκπιεῖν, ἔπειτα τῷ Σωκράτει κελεύειν ἐγχεῖν καὶ ἅμα εἰπεῖν · πρὸς μὲν Σωκράτη, ὦ ἄνδρες, τὸ σόφισμά μοι οὐδέν · ὁπόσον γὰρ ἂν κελεύῃ τις, τοσοῦτον ἐκπιὼν οὐδὲν μᾶλλον μή ποτε μεθυσθῇ. τὸν μὲν οὖν…
Plato, Symposium