φάλαγξ
φάλαγξ, φάλαγξ, φάλαγγος, ἡ, line of battle, phalanx
- line of battle, battle-array, Hom. only in Il., once in sg., Τρώων ῥῆξε φάλαγγα Il. 6.6: elsewh. pl. the ranks of an army in battle, Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας 11.90; φάλαγγες ἀνδρῶν 19.158, Hes. Th. 935; τῶν κάτω Διὸς φαλάγγων S. Ichn. (lyr.) in PTeb. 692 iii 10.
- 2 heavy infantry (ὁπλῖται) in battle-order, X. An. 1.8.17, al.; ἡ φ. τῶν ὁπλιτῶν ib. 6.5.27, cf. D. 9.49; opp. πελτασταί, X. An. 6.5.25; opp. ἱππεῖς, Id. Cyr. 6.3.2, Ages. 2.9; τοὺς ἱππεῖς πρὸ τῆς φ. ἔστησαν D.S. 20.10, cf. Plu. Crass. 23; but οἱ Ἕλληνες ἱππεῖς ὥσπερ φ. ἐπὶ τεττάρων παρατεταγμένοι X. HG 3.4.13: esp. line of battle, opp. κέρας (column in marching order), ἐπὶ φάλαγγος ἄγειν, opp. κατὰ κέρας or ἐπὶ κέρως ἄγειν, Id. Cyr. 1.6.43; of ships, Id. HG 6.2.30; ἐκ κέρατος εἰς φ. καταστῆσαι to form from column into line, Id. Cyr. 8.5.15; παρʼ ἀσπίδα παραγαγόντας τὴν ἐνωμοτίαν ἐπὶ φάλαγγος Id. An. 4.3.26; ἐπὶ φάλαγγος καθίστασθαι Id. Cyr. 6.3.21, cf. An. 6.5.7, 25.
- b main body, centre, opp. the wings (κέρατα), Id. Cyr. 7.1.6, al.
- c camp, εἴσω, ἔξω φάλαγγος, Id. Ages. 2.15. Lac. 12.3, cf. Eq. 8.12.
- 3 esp. of the Macedonian phalanx, Plb. 18.29 sqq., etc.
- 4 in writers on Tactics:
- a corps of 16384 ὁπλῖται, Ascl. Tact. 2.7, Ael. Tact. 8.3.
- b corps of 8192 ψιλοί ( = ἐπίταγμα, q.v.) Ascl. Tact. 2.7, Arr. Tact. 14.2.
- c contingent of 64 chariots ( = two κέρατα), Ascl. Tact. 8, Ael. Tact. 22.2.
- d contingent of 64 elephants, ib. 23.
- 5 metaph., λοπάδων παρατεταγμένη φ. Diph. 44.3; of a band of pupils, Lib. Ep. 145.1; of a governorʼs staff (Lat. officium), Id. Or. 46.11.
- II round piece of wood, trunk, log, φάλαγγες ἐβένου Hdt. 3.97; ἐκ κοτίνοιο φ. A.R. 2.843; φ. πύξιναι IG ΙΙ(2).287 B 145 (Delos, iii B. C.).
- 2 pl., rollers for moving heavy loads, A.R. 1.375 sq., Orph. A. 270: sg., Phryn. PS p.124B.
- 3 arm of a balance, Arist. Mech. 849b36; arm of the Danish steelyard, ib. 853b25.
- III = φάραγξ, BGU 282.18 (ii A. D.).
- IV bone between two joints of the fingers and toes, Arist. HA 493b29; pl., Ruf. Onom. 84 (but metacarpals, [Ruf.] Oss. 22).
- 2 row of eyelashes, Paul.Aeg. 6.8.
- V = φαλάγγιον I, Ar. V. 1509, Ra. 1314 (lyr.), Pl.Com. 22, X. Mem. 3.11.6: masc. in Arist. HA 609a5. (The orig. sense was prob. log, cf. OHG balcho ‘beam’, Lat. sufflamen (for sub-flag-men) ‘brake’.)
1. milit. slagorde, slaglinie:
2. rond stuk hout, tronk.
3. giftige spin, weduwe (spin).
1) die Schlachtreihe, Schlachtordnung ; Hom. im sing. nur Αἴας Τρώων ῥῆξε φάλαγγα Il. 6.6 ; gew. im plur., die Reihen od. Glieder der Schlachtordnung, Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας 11.90, u. öfter in dieser Vrbdg ; ὅθι πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες 11.148, 15.448, und sonst ; auch φάλαγγες ἀνδρῶν, 19.158 ; in der Od. kommt das Wort gar nicht vor ; Hes. Th. 935.
2) eine gewisse Schlachtordnung des griechischen, bes. des makedonischen Fußvolks, die auch von den Römern angenommen wurde u. gew. aus 16 Gliedern bestand, vgl. bes. Pol. 18.12, Plut. Mar. 25, aber auch von verschiedener Tiefe vorkommt, vgl. Thuc. 4.93, 5.68 ; ἐπὶ φάλαγγος ἄγειν, in einer Phalanx aufrücken lassen, Xen. Cyr. 1.6.43, καθίστασθαι, sich in Linie aufstellen, 6.3.21, τάττεσθαι, παράγειν, An. 4.3.26, ὅπως ἐπὶ φάλαγγος γένοιτο τὸ στράτευμα 4.6.6, im Ggstz von κατὰ κέρας, vgl. Hell. 6.2.30 ; dann übh. das schwere Fußvolk, bes. im Ggstz der Reiterei.
3) ein rundes Stück Holz, ein runder Stamm od. Block, Her. 3.97 ; bes. eine Rolle od. Walze zum Fortrollen einer Last, Ap.Rh. 2.843 Orph. Arg. 272 ; – ein Wagebalken, Arist. mechan. 1.20.
4) die Glieder od. Gelenke, bes. an Händen und Füßen, interpodium, Arist. H.A. 1.15.
5) die Spinne, wegen der langen Gelenke ihrer Beine ; Ar. Vesp. 1509 ; Arist. H.A. 9.1. Vgl. φαλάγγιον.
-αγγος, ἡ.
A line or array of battle : Τρώων ῥῆξε φάλαγγα Il. 6.6.
In pl., the lines or ranks Il. 2.558, Il. 3.77, Il. 4.254, Il. 5.93, Il. 6.83, etc.
- Ia line of battle, battle-array, Il.; mostly in pl. the ranks, Il., Hes.
- 2the phalanx, i. e. the heavy infantry (ὁπλῖται) in battle-order, Xen., etc.: the formation of the phalanx differed; the Spartan line at Tegea was eight deep, Thuc.: the Theban at Delium twenty-five, Thuc.; the phalanx was brought to perfection by Philip of Macedon.
- bfor the main body, centre, as opp. to the wings (κέρατα), Xen.
- ca camp, Xen.
- IIa round piece of wood, a trunk, log, Hdt.
- IIIa venomous spider (cf. φαλάγγιον), Ar. deriv. uncertain
-
…ἐπίκλησιν κορυνήτην ἄνδρες κίκλησκον καλλίζωνοί τε γυναῖκες οὕνεκʼ ἄρʼ οὐ τόξοισι μαχέσκετο δουρί τε μακρῷ, ἀλλὰ σιδηρείῃ κορύνῃ ῥήγνυσκε φάλαγγας. τὸν Λυκόοργος ἔπεφνε δόλῳ, οὔ τι κράτεΐ γε, στεινωπῷ ἐν ὁδῷ ὅθʼ ἄρʼ οὐ κορύνη οἱ ὄλεθρον…
Homer, Iliad
-
…διατρίβειν · ἔτι γὰρ μέγα ἔργον ἄρεκτον · ὥς κέ τις αὖτʼ Ἀχιλῆα μετὰ πρώτοισιν ἴδηται ἔγχεϊ χαλκείῳ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας. ὧδέ τις ὑμείων μεμνημένος ἀνδρὶ μαχέσθω. τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς · μὴ δʼ οὕτως, ἀγαθός…
Homer, Iliad
-
…ῥίγησέν τε ἰδών, ὑπό τε σπέος ἤλασε μῆλα · τοῖαι ἅμʼ Αἰάντεσσι διοτρεφέων αἰζηῶν δήϊον ἐς πόλεμον πυκιναὶ κίνυντο φάλαγγες κυάνεαι, σάκεσίν τε καὶ ἔγχεσι πεφρικυῖαι. καὶ τοὺς μὲν γήθησεν ἰδὼν κρείων Ἀγαμέμνων, καί σφεας φωνήσας ἔπεα…
Homer, Iliad
-
…δὲ Κεφαλλήνων ἀμφὶ στίχες οὐκ ἀλαπαδναὶ ἕστασαν · οὐ γάρ πώ σφιν ἀκούετο λαὸς ἀϋτῆς, ἀλλὰ νέον συνορινόμεναι κίνυντο φάλαγγες Τρώων ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν · οἳ δὲ μένοντες ἕστασαν ὁππότε πύργος Ἀχαιῶν ἄλλος ἐπελθὼν Τρώων ὁρμήσειε καὶ ἄρξειαν πολέμοιο .…
Homer, Iliad
-
…οὐδεὶς σὺν ὅπλοις ἐξῄει, οἱ δὲ ἱππεῖς ἔστιν ὅτε καὶ λῃστὰς ἐχειροῦντο τῶν ἐκ τοῦ Πειραιῶς, καὶ τὴν φάλαγγα αὐτῶν ἐκακούργουν. περιέτυχον δὲ καὶ τῶν Αἰξωνέων τισὶν εἰς τοὺς αὑτῶν ἀγροὺς ἐπὶ τὰ ἐπιτήδεια πορευομένοις · καὶ τούτους…
Xenophon, Hellenica
-
…δʼ ἀμφʼ Ἰδομενῆα δαΐφρονα θωρήσσοντο · Ἰδομενεὺς μὲν ἐνὶ προμάχοις συῒ εἴκελος ἀλκήν, Μηριόνης δʼ ἄρα οἱ πυμάτας ὄτρυνε φάλαγγας. τοὺς δὲ ἰδὼν γήθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων, αὐτίκα δʼ Ἰδομενῆα προσηύδα μειλιχίοισιν · Ἰδομενεῦ περὶ μέν σε τίω…
Homer, Iliad
-
…μιν μίμνον πολέες περ ἐόντες. τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱὸς θύνοντʼ ἂμ πεδίον πρὸ ἕθεν κλονέοντα φάλαγγας, αἶψʼ ἐπὶ Τυδεΐδῃ ἐτιταίνετο καμπύλα τόξα, καὶ βάλʼ ἐπαΐσσοντα τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον θώρηκος γύαλον · διὰ δʼ…
Homer, Iliad
-
…ἐπίκουροι νύσσοντες ξυστοῖσι μέσον σάκος αἰὲν ἕποντο. Αἴας δʼ ἄλλοτε μὲν μνησάσκετο θούριδος ἀλκῆς αὖτις ὑποστρεφθείς, καὶ ἐρητύσασκε φάλαγγας Τρώων ἱπποδάμων · ὁτὲ δὲ τρωπάσκετο φεύγειν. πάντας δὲ προέεργε θοὰς ἐπὶ νῆας ὁδεύειν, αὐτὸς δὲ Τρώων καὶ…
Homer, Iliad
-
…παρʼ ἀενάοις θαλάσσης κύμασι στωμύλλετε, τέγγουσαι νοτίοις πτερῶν ῥανίσι χρόα δροσιζόμεναι · αἵ θʼ ὑπωρόφιοι κατὰ γωνίας εἱειειειλίσσετε δακτύλοις φάλαγγες ἱστότονα πηνίσματα, κερκίδος ἀοιδοῦ μελέτας, ἵνʼ ὁ φίλαυλος ἔπαλλε δελφὶς πρῴραις κυανεμβόλοις μαντεῖα καὶ σταδίους, οἰνάνθας γάνος…
Aristophanes, Frogs
-
…καὶ χιτῶνας φοινικοῦς καὶ κνημῖδας καὶ τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυμμένας. ἐπειδὴ δὲ πάντας παρήλασε, στήσας τὸ ἅρμα πρὸ τῆς φάλαγγος μέσης, πέμψας Πίγρητα τὸν ἑρμηνέα παρὰ τοὺς στρατηγοὺς τῶν Ἑλλήνων ἐκέλευσε προβαλέσθαι τὰ ὅπλα καὶ ἐπιχωρῆσαι ὅλην τὴν φάλαγγα…
Xenophon, Anabasis