χρηστός
χρηστός, χρηστός, useful, serviceable; good, honest, worthy
- like χρήσιμος, useful, good of its kind, serviceable, [τόξα] χρηστὰ οὐδέν Hdt. 3.78; [ἀτραπὸς] οὐδὲν χ. τισι Id. 7.215; χ. ἐπίπλοα Id. 1.94; [γῆ] E. Hec. 594; οἰκία, opp. μοχθηρά, Pl. Grg. 504a; ἡ χ. μέλιττα, opp. οἱ κηφῆνες, Arist. HA 624b23: freq. of wholesome food, μελίτωμα Batr. 39; ποτόν, σῖτος, Pl. R. 438a; περὶ τὸ σῶμα Pl. Prt. 313d: c. gen., for a thing, νεύρων for the sinews, Ael. NA 14.21; ῥάφανος Alex. 15.8; ὄψον Antiph. 242, etc. (but pleasant to taste, nice, Thphr. Char. 2.10): generally, πολιτεία Isoc. 12.135; βίος Aeschin. 1.179; of victims and omens, auspicious, ἱρά, σφάγια, Hdt. 5.44, 9.61, 62; τελευτὴ χ. a happy end or issue, Id. 7.157; εἰ . . τοῦτό γε δοκέει ὑμῖν εἶναι χρηστόν Id. 5.92.αʹ: pl., τὰ χ., as Subst., benefits, kindnesses, Id. 1.41, 42; χρηστὰ φέρειν Id. 4.139; χρηστόν τι συμβουλεύειν, χρηστὰ ἐπιτηδεύειν, Ar. Nu. 793, Antipho 3.3.9; χρηστὰ λέγειν, πράττειν, etc., Men. 725, 787, etc.: but τὰ χ. also, happy event, ἐκτελοῖτο δὴ τὰ χ. A. Pers. 228 (troch.); prosperity, success, τὰ χ. δʼ αὔθʼ ἕκαστʼ ἔχει φίλους E. Hec. 1227.
- 2 in moral sense, opp. κακός, Eup. in PSI 11.1213.2; opp. πονηρός, Pl. Prt. 313d; τὸ χ., opp. τὸ αἰσχρόν, S. Ph. 476; χρηστός, opp. λυπρός, E. Med. 601: but λῦπαι χρησταί if working for good, Pl. Grg. 499e.
- 3 good for its purpose, effective (even for evil), τραῦμα, δῆγμα, Luc. Symp. 44, Alex. 55.
- 4 Gramm., in use, current, ποιηταῖς χρηστά Eust. 215.8.
- II of persons, good, esp. in war, valiant, true, Hdt. 5.109, 6.13, S. Ph. 437, etc.: generally, good, honest, worthy, Id. OT 610; οἰκέται X. Oec. 9.5; of women, ἐρεῖ τις ὡς Κλυταιμνήστρα κακή· Ἄλκηστιν ἀντέθηκα χρηστήν Eub. 117.11, cf. Men. Mon. 634; of good citizens, useful, deserving, D. 20.7: c. acc. cogn., ἃ χρηστοὶ ἐγένεσθε Th. 3.64; χ. περὶ τὴν πόλιν γεγενημένος Lys. 14.31; χ. καὶ φιλόπολις Ar. Pl. 900; collectively, ὀλίγον τὸ χ. Id. Ra. 783; but also ironically, ὁ χ. οὑτοσί Id. Nu. 8; οἱ χ. πρέσβεις οὗτοι D. 18.30, cf. 89; ἐκλελάκτικεν ὁ χ. ἡμῖν μοιχός Men. 16.
- b freq. on Epitaphs, IG 3.3149,3155, al.
- c c. inf., ὅσοι προβατεύειν χ. Him. Or. 14.32.
- 2 οἱ χρηστοί, like οἱ ἀγαθοί, those of good family, X. Ath. 1.4, 6.
- 3 of the gods, propitious, merciful, bestowing health or wealth, θεῶν χρηστῶν ἥκειν εὖ Hdt. 8.111, cf. M.Ant. 9.11.
- 4 of men, good, kindly, δούλῳ . . χ. γενόμενός ἐστι δεσπότης πατρίς Antiph. 265; ὡς ἡδὺ δούλῳ δεσπότου χρηστοῦ τυχεῖν Men. Mon. 556, cf. Philem. 227; ὁ χ., ὡς ἔοικε, καὶ χρηστοὺς ποιεῖ Men. 203b, cf. Plu. Phoc. 10; χ. περί τινα D. 59.2; ἐπί τινας Ev.Luc. 6.35; εἰς ἀλλήλους Ep.Eph. 4.32.
- b sts. simple, silly, like εὐήθης, χρηστὸς εἶ ὅτι ἡγῇ . ., youʼre a nice fellow, to think that . ., Pl. Phdr. 264b, cf. Tht. 161a; ὦ χρηστέ D. 18.318.
- 5 of a man, strong, able in body for sexual intercourse, = γυναικὶ χρῆσθαι δυνάμενος, Hp. Genit. 2.
- 6 of the dead, whence χρηστὸν ποιεῖν = ἀποκτιννύναι, in a treaty between the Spartans and Tegea, Arist. Fr. 592.
- III Adv. -τῶς well, properly, Hdt. 4.117, Hp. Art. 32; χ. ἔχειν Ar. Ec. 219; σκευάσαι χ. τοὖψον Alex. 149.6.: ironically, χ. τὴν πατρίδα ἐπετρόπευσας Hdt. 3.36.
1. van zaken voordelig, nuttig:
2. van pers. goed, rechtschapen, eerlijk:
1) brauchbar, nützlich, tauglich, Her., übh. gut in seiner Art, seiner Bestimmung entsprechend, τινί, bequem wozu zu gebrauchen, 7.215 ; τὰ χρηστά, nützliche Dienste, Wohltaten, ἔς τινα, 1.41, 42 ; übh. gut, ἐκτελοῖτο δὴ τὰ χρηστά Aesch. Pers. 224 ; Soph. öfter, z.B. φρένες χρησταί, γνώμας ἔχων χρηστάς, Ant. 299, 632 ; oft bei Eur.; χρηστόν τι πράττων Ar. Plut. 341 ; Ggstz von μοχθηρός, z.B. οἰκία Plat. Gorg. 504b ; ὅ τι χρηστὸν ἢ πονηρὸν περὶ τὸ σῶμα Prot. 313d, u. sonst ; – heil- oder glückbringend, θεοί Her. 8.111 ; dah. auch τελευτὴ χρηστή, ein glückliches Ende, 8.157 ; von Opfern u. Vorbedeutungen, Glück verheißend, ἱρά, σφάγια χρηστά, 5.44, 9.61, 62 ; – heilsam für Etwas, τινός, z.B. χρηστὰ τῶν νεύρων, heilsam für die Sehnen, Ael. – Bei den Gramm. = gebräuchlich, üblich, Schaefer zu Dion.Hal. C.V. p. 360.
2) vom Menschen gut, brav, bieder ; Ggstz von πονηρός Soph. Phil. 435, wo der Nebenbegriff »tapfer« ist ; von κακός O.R. 610, Ant. 516 ; ὁ ἐσθλὸς χρηστός ἐστʼ ἀεί Eur. Hec. 598 ; treu-, gutherzig, einfach, Plat. öfter ; einfältig, im guten u. im schlimmen Sinne, dumm, gemein, wie εὐήθης, Plat. Theaet. 161a, öfter, u. Folgde. – Wie χρήσιμος von Staatsbürgern = um den Staat verdient, verdienstvoll, Dem. Lept. 7 ; – οἱ χρηστοί, die ersten, vornehmsten Familien im Staate, optimates. – Vom Manne = tüchtig zum Beischlaf, od. der eine Frau gebrauchen kann, Hippocr.
• Adv., χρηστῶς ἔχειν Ar. Eccl. 219.
Strong 5543
serviceable, good;
(a) of things, good, pleasant: of food (as often in cl.), οἶνος, Lk 5:39; ζυγός, Mt 11:30 (EV, easy); in ethical sense, ἤθη, I Co 15:33;
(b) of persons, good, kind, gracious: Eph 4:32; of God, Lk 6:35, I Pe 2:3; τ. χρηστὸν (= ἡ χρηστότης) τοῦ θεοῦ, Ro 2:4.†
- Iuseful, good of its kind, serviceable, τινι Hdt., Eur.; of victims and omens, boding good, auspicious, Hdt.; τελευτὴ χρηστή a happy end or issue, Hdt.:— τὰ χρηστά, as Subst., good services, benefits, kindnesses, Hdt.; χρηστὰ συμβουλεύειν Ar.
- 2in moral sense, good, opp. to μοχθηρός, Plat.; τὸ χρηστόν, opp. to τὸ αἰσχρόν, Soph.
- IIof men, good, a good man and true; generally, good, honest, worthy, trusty, Hdt., Soph., etc.;—also like χρήσιμος, of good citizens, useful, deserving, Ar., Thuc., etc.
- 2οἱ χρηστοί, like οἱ ἀγαθοί, Lat. optimates, Xen.
- 3of the gods, kind, propitious, Hdt.
- 4good, mild, kind, kindly, NTest.:—in bad sense, simple, silly, like εὐήθης, Ar., Plat.; ὦ χρηστέ Dem.
- IIIadv. -τῶς, well, properly, Hdt.
-
…ἔσται τὰ πεπραγμένα, ἐμοῦ δὲ πολλοὶ καταγελάσονται τοιαῦτα πάσχοντος τῶν φθονεῖν εἰθισμένων, ἐάν τις ἐν τῇ πόλει προθυμῆται χρηστὸς εἶναι. οὕτω δὲ σφόδρα ἠπορούμην ὅ τι χρησαίμην, ὦ βουλή, τῇ τούτου παρανομίᾳ, ὥστε ἔδοξέ μοι…
Lysias, Speeches
-
…, ἐὰν μή τις τύχῃ περὶ τὴν ψυχὴν αὖ ἰατρικὸς ὤν. εἰ μὲν οὖν σὺ τυγχάνεις ἐπιστήμων τούτων τί χρηστὸν καὶ πονηρόν, ἀσφαλές σοι ὠνεῖσθαι μαθήματα καὶ παρὰ Πρωταγόρου καὶ παρʼ ἄλλου ὁτουοῦν · εἰ δὲ μή, ὅρα…
Plato, Protagoras
-
…σώματος τροφήν, ὁ ἔμπορός τε καὶ κάπηλος. καὶ γὰρ οὗτοί που ὧν ἄγουσιν ἀγωγίμων οὔτε αὐτοὶ ἴσασιν ὅτι χρηστὸν ἢ πονηρὸν περὶ τὸ σῶμα, ἐπαινοῦσιν δὲ πάντα πωλοῦντες, οὔτε οἱ ὠνούμενοι παρʼ αὐτῶν, ἐὰν μή τις…
Plato, Protagoras
-
…ἐπαινοῦσιν μὲν πάντα ἃ πωλοῦσιν, τάχα δʼ ἄν τινες, ὦ ἄριστε, καὶ τούτων ἀγνοοῖεν ὧν πωλοῦσιν ὅτι χρηστὸν ἢ πονηρὸν πρὸς τὴν ψυχήν · ὡς δʼ αὕτως καὶ οἱ ὠνούμενοι παρʼ αὐτῶν, ἐὰν μή τις τύχῃ περὶ…
Plato, Protagoras
-
…ὧν ἐμὲ εἰσάγεις. ἔτι δὲ ἡμῖν εἰπέ, ὦ πρὸς Διὸς Μέλητε, πότερόν ἐστιν οἰκεῖν ἄμεινον ἐν πολίταις χρηστοῖς ἢ πονηροῖς ; ὦ τάν, ἀπόκριναι · οὐδὲν γάρ τοι χαλεπὸν ἐρωτῶ. οὐχ οἱ μὲν πονηροὶ κακόν τι…
Plato, Apology
-
…τῶν μέν, τῶν δʼ οὔ ; τί φῄς ; ταῦτα οὐχὶ καλῶς λέγεται ; καλῶς. οὐκοῦν τὰς μὲν χρηστὰς τιμᾶν, τὰς δὲ πονηρὰς μή ; ναί. χρησταὶ δὲ οὐχ αἱ τῶν φρονίμων, πονηραὶ δὲ αἱ τῶν…
Plato, Crito
-
…δὲ πῶς, ἦν δʼ ἐγώ, μεταθώμεθα ; τὸν δοκοῦντά τε, ἦ δʼ ὅς, καὶ τὸν ὄντα χρηστὸν φίλον · τὸν δὲ δοκοῦντα μέν, ὄντα δὲ μή, δοκεῖν ἀλλὰ μὴ εἶναι φίλον. καὶ περὶ τοῦ…
Plato, Republic
-
…ὥστε μηδʼ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν βουλομένων οἷόν τʼ εἶναι ἐξελεγχθῆναι. χρῆν δέ σε, ὦ Ἐρατόσθενες, εἴπερ ἦσθα χρηστός, πολὺ μᾶλλον τοῖς μέλλουσιν ἀδίκως ἀποθανεῖσθαι μηνυτὴν γενέσθαι ἢ τοὺς ἀδίκως ἀπολουμένους συλλαμβάνειν. νῦν δέ σου τὰ ἔργα…
Lysias, Speeches
-
…οὓς δʼ ἂν πονηροὺς μισεῖν. ἆρʼ οὖν οὐχ ἁμαρτάνουσιν οἱ ἄνθρωποι περὶ τοῦτο, ὥστε δοκεῖν αὐτοῖς πολλοὺς μὲν χρηστοὺς εἶναι μὴ ὄντας, πολλοὺς δὲ τοὐναντίον ; ἁμαρτάνουσιν. τούτοις ἄρα οἱ μὲν ἀγαθοὶ ἐχθροί, οἱ δὲ κακοὶ…
Plato, Republic
-
…καὶ μή, εἰς τὸ δεσμωτήριον ἀπήγαγες ; εἶθʼ ὅτι μέν, ὡς φῄς, ἀντειπὼν οὐδὲν ὠφέλησας, ἀξιοῖς χρηστὸς νομίζεσθαι, ὅτι δὲ συλλαβὼν ἀπέκτεινας, οὐκ οἴει ἐμοὶ καὶ τουτοισὶ δοῦναι δίκην ; καὶ μὴν οὐδὲ τοῦτο εἰκὸς…
Lysias, Speeches