ἀγαθός

ἀγαθός, ἀγαθός, ἀγαθή, ἀγαθόν, good

ἀγᾰθός [ᾰγ], ή, όν, Lacon. ἀγασός Ar. Lys. 1301, Cypr. ἀζαθός GDI 57:—

good:
- I of persons,
- - 1 well-born, gentle, opp. κακός, δειλός, οἷά τε τοῖς ἀγαθοῖσι παραδρώωσι χέρηες Od. 15.324, cf. Il. 1.275; ἀφνειός τʼ ἀ. τε Il. 13.664, cf. Od. 18.276; πατρὸς δʼ εἴμʼ ἀγαθοῖο, θεὰ δέ με γείνατο μήτηρ Il. 21.109, cf. Od. 4.611; κακὸς ἐξ ἀ. Thgn. 190, cf. 57 sq.; πραῢς ἀστοῖς, οὐ φθονέων ἀγαθοῖς Pi. P. 3.71, cf. 2.96, 4.285; τίς ἂν εὔπατρις ὧδε βλάστοι; οὐδεὶς τῶν ἀ. κτλ. S. El. 1082; οἵ τʼ ἀ. πρὸς τῶν ἀγενῶν κατανικῶνται Id. Fr. 84; τοὺς εὐγενεῖς γὰρ κἀγαθοὺς . . φιλεῖ Ἄρης ἐναίρειν ib. 649, cf. E. Alc. 600, al.: ἀγαθοὶ καὶ ἐξ ἀγαθῶν Pl. Phdr. 274a:—in political sense, aristocrats, esp. in the phrase καλοὶ κἀγαθοί (v. sub καλοκἀγαθός).
  - 2 brave, valiant, since courage was attributed to Chiefs and Nobles, Il. 1.131, al.; τῷ κʼ ἀγαθὸς μὲν ἔπεφνʼ, ἀγαθὸν δέ κεν ἐξενάριξεν 21.280; cf. Hdt. 5.109, etc.
  - 3 good, capable, in reference to ability, ἀ. βασιλεύς Il. 3.179; ἰητήρ 2.732; θεράπων 16.165, 17.388; πύκτης Xenoph. 2.15; ἰητρός Hp. Prog. 1; προβατογνώμων A. Ag. 795; ἄρχοντες Democr. 266: freq. with qualifying words, ἀ. ἐν ὑσμίνῃ Il. 13.314; βοὴν ἀ. 2.408, 563, al.; πύξ Od. 11.300; βίην Il. 6.478; γνώμην S. OT 687; πᾶσαν ἀρετήν Pl. Lg. 899b, cf. Alc. 1.124e; τέχνην Id. Prt. 323b; τὰ πολέμια, τὰ πολιτικά, Hdt. 9.122, Pl. Grg. 516b, etc.: more rarely c. dat., ἀ. πολέμῳ X. Oec. 4.15: with Preps., ἄνδρες ἀ. περὶ τὸ πλῆθος Lys. 13.2; εἴς τι Pl. Alc. 1.125a; πρός τι Id. R. 407e: c. inf., ἀ. μάχεσθαι Hdt. 1.136; ἱππεύεσθαι 1.79; ἀ. ἱστάναι good at weighing, Pl. Prt. 356b.
  - 4 good, in moral sense, first in Thgn. 438, cf. Heraclit. 104, S. El. 1082, X. Mem. 1.7.1, Pl. Ap. 41d, etc.; ψυχῆς ἀγαθῆς πατρὶς ὁ ξύμπας κόσμος Democr. 247: freq. with other Adjs., ὁ πιστὸς κἀ. S. Tr. 541; δικαίων κἀ. ib. 1050:—ironical, τὸν ἀ. Κρέοντα Id. Ant. 31.
  - 5 ὦ ἀγαθέ, my good friend, as a term of gentle remonstrance, Pl. Prt. 311a, etc.
  - 6 ἀ. δαίμων, v. sub δαίμων; ἀ. τύχη, v. sub τύχη; ἀ. θεός = Lat. bona dea, Plu. Caes. 9, Cic. 19.
- II of things,
- - 1 good, serviceable, Ἰθάκη . . ἀ. κουροτρόφος Od. 9.27, etc.; ἀ. τοῖς τοκεῦσι, τῇ πόλει X. Cyn. 13.17: c. gen., εἴ τι οἶδα πυρετοῦ ἀ. good for it, Id. Mem. 3.8.3; ἑλκῶν Thphr. HP 9.11.1.
  - 2 of outward circumstances, αἰδὼς οὐκ ἀ. κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι Od. 17.347; εἰπεῖν εἰς ἀγαθόν to good purpose, Il. 9.102; ὁ δὲ πείσεται εἰς ἀ. περ for his own good end, 11.789; οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη 2.204:—ἀγαθόν [ἐστι], c. inf., it is good to do so and so, Il. 7.282, 24.130, Od. 3.196, etc.
  - 3 morally good, πρῆξις Democr. 177; ἔργα Emp. 112.2, cf. Ep.Rom. 2.7, etc.
  - 4 ἀγαθόν, τό, good, blessing, benefit, of persons or things, ὦ μέγα ἀ. σὺ τοῖς φίλοις X. Cyr. 5.3.20; φίλον, ὃ μέγιστον ἀ. εἶναί φασι Id. Mem. 2.4.2, cf. Ar. Ra. 74, etc; as term of endearment for a baby, blessing!, treasure!, Men. Sam. 28:— ἀγαθόν τινα δεδρακέναι, πεποιηκέναι confer a benefit on . ., Th. 3.68, Lys. 13.92; ἐπʼ ἀγαθῷ τινος for oneʼs good, Th. 5.27, X. Cyr. 7.4.3; ἐπʼ ἀ. τοῖς πολίταις Ar. Ra. 1487; οὐκ ἐπʼ ἀ. for no good end, Th. 1.131; ἐπʼ οὐδενὶ ἀ. τῆς Ἑλλάδος X. HG 5.2.35:—in pl., ἡ ἐπʼ ἀγαθοῖς γεναμένη (sic) κατασπορά PFlor. 21.10 (iii A.D.):—τὸ ἀ. or τἀ., the good, Epich. 171.5, cf. Pl. R. 506b, 508e, Arist. Metaph. 1091a31, etc.:—in pl., ἀγαθά, τά, goods of fortune, treasures, wealth, Hdt. 2.172, Lys. 13.91, X. Mem. 1.2.63, etc.; ἀγαθὰ πράττειν fare well, Ar. Av. 1706; also, good things, dainties, Thgn. 1000, Ar. Ach. 873, etc.: good qualities, τοῖς ἀ., οἷς ἔχομεν ἐν τῇ ψυχῇ Isoc. 8.32, cf. Democr. 37; good points, of a horse, εἰ τἄλλα πάντα ἀ. ἔχοι, κακόπους δʼ εἴη X. Eq. 1.2.
- III Comp. and Sup. are usu. supplied from other stems, viz. Comp. ἀμείνων, ἀρείων, βελτίων, κρείσσων (κάρρων), λωΐων (λὥων), Ep. βέλτερος, λωΐτερος, φέρτερος:—Sup. ἄριστος, βέλτιστος, κράτιστος, λώϊστος (λῷστος), Ep. βέλτατος, κάρτιστος, φέρτατος, φέριστος:— later, reg. Comp. ἀγαθώτερος LXX Jd. 11.25, 15.2, D.S. 8Fr. 12, Plot. 5.5.9, Diod.Rh. p.53.9H.: Sup. ἀγαθώτατος D.S. 16.85, Hld. 5.15, etc. (-ότατος POxy. 1757.26 (ii A.D.)).
- IV Adv. usually εὖ, q.v.: ἀγαθῶς Hp. Off. 9, Arist. Rh. 1388b6, LXX 1 Ki. 20.7. (Etym. dub. (ὅτι ἄγει ἡμᾶς ἐπὶ τὸν ὀρθὸν βίον Stoic. 3.49); perh. cognate with ἄγαμαι, hence admirable.)

ἀγαθός -ή, -όν
• Alolema: lacon. ἀγασός Ar.Lys.1301; chipr. ἀζαθός IChS.220.4 (Idalion IV a.C.), IChS.335.3, Nym.Kafizin 135c, 198 (ambas III a.C.); ἀκαθός Hsch.
• Prosodia: [ᾰγᾰ-]
• Morfologia: [compar. ἀγαθώτερος LXX Id.11.25, 15.2, D.S.8.12; sup. ἀγαθώτατος D.S.16.85, Hld.5.15.2, Herenn.Phil.Hist.4, PSarap.90.4, ἀγαθέστατε Hyp.Fr.219b, pero normalmente los grados se forman sobre temas diferentes: compar. ἀμείνων, ἀρείων, βελτίων, βέλτερος, κρείσσων, κρείττων, κάρρων, λωΐων, λῴων, λωΐτερος, φέρτερος; sup. ἄριστος, βέλτιστος, βέλτατος, κράτιστος, κάρτιστος, λώϊστος, λῷστος, φέρτατος, φέριστος]

A de pers.

I en rel. a proezas o habilidades

1 valiente, esforzado, excelente, bravo, bueno en la guerra ἀγαθός περ ἐών de Aquiles Il.1.131, 19.155, cf. 24.53, de Agamenón Il.1.275, de Zeus Il.15.185, τοῦ δ' ἀγαθοῦ οὔτ' ἂρ τρέπεται χρώς Il.13.284, τῶν μὲν γὰρ πάντων βέλε' ἅπτεται ὅστις ἀφήῃ ἢ κακὸς ἢ ἀγαθός Il.17.631-2, παύροισι καὶ οὐκ ἀγαθοῖσιν Od.18.383, τοὺς εὐγενεῖς γὰρ κἀγαθοὺς ... φιλεῖ Ἄρης ἐναίρειν S.Fr.724.1, cf. Hdt.1.95, 169, ξύμμαχοι Th.1.86.3, cf. 1.86.1, 120.3, παλαιοὶ ἄνδρες ἀγαθοί antiguos héroes Pl.Prt.326a

• c. ac. de rel. βοὴν ἀγαθός bueno para lanzar el grito de guerra, Il.13.123, 15.671, 17.1, βίην ἀγαθός Il.6.478, τὰ πολέμια Hdt.9.122

• c. dat. limitativo ἀγαθὸς δὲ καὶ ἐν σταδίῃ ὑσμίνῃ Il.13.314, πολέμῳ X.Oec.4.15

• c. inf. ἀγαθὸς δὲ μάχεσθαι Hes.Fr.25.37

• ἥρωες ἀγαθοί SEG 36.854 (Selinunte III a.C.), cf. IUrb.Rom.301 (imper.), 373, οἱ ἀγαθοὶ ἄνδρες los caídos por la patria, Thasos 141.3 (II a.C.).

2 rel. c. técnicas u oficios hábil, diestro, experto, bueno ἰητήρ Il.2.732, Hp.Prog.1, μάντις Pi.O.6.17, ἐλατήρ h.Ap.232, προβατογνώμων A.A.795, ἱππεῖς Th.2.100, πύκτης Xenoph.2.15, αὐλητής Pl.Prt.323a, Smp.215c, γεωργός Pl.Euthphr.2d

• c. adv. πὺξ ἀγαθός Il.3.237

• c. inf. ἱππεύεσθαι Hdt.1.79, ἱστάναι Pl.Prt.356a.

3 más gener. provechoso, benéfico, bueno πῆμα κακὸς γείτων, ὅσσον τ' ἀγαθὸς μέγ' ὄνειαρ Hes.Op.346, ἀνήρ LXX 2Ma.15.12, Arr.Epict.3.24.51, τῷ ἐμῷ ἀγαθῷ καὶ θεοφυλάκτῳ κυρίῳ PLond.113.12d.1 (VI d.C.)

• de personas subordinadas y esclavos servicial ἀνὴρ ἀ. buen súbdito (del Rey), Hdt.3.63, cf. 7.107, 135, c. sent. relig. δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ Eu.Matt.25.21, 23.

4 esp. de dioses favorable, propicio, benéfico como epít. de Hermes SEG 26.137 (Ática IV a.C.), 35.1118 (Éfeso)

• ἀ. δαίμων el buen genio al que se brindaba al final del banquete y principio del simposio, protector de la casa y familia σπεῖσον ἀγαθοῦ δαίμονος Ar.Eq.106, cf. 85, Ar.V.525

• convertido, en lit. heleníst. y crist., en un tipo de divinidad benéfica más gener. ἀγαθὸς δαίμων, ἀγαθὸς θεός dios de salvación, ICr.3.4.8.1 (Itanos III a.C.), SIG 1044.9, ICr.3.4.9.1 (Itanos II a.C.), Ps.Callisth.32.12, de Jesús A.Andr.et Matt.6.p.71.12

• de Nerón divinizado ἀ. θεός, ἀ. δαίμων POxy.1021.8 (I d.C.), de la Bona Dea romana ἔστι Ῥωμαίοις θεὸς ἣν Ἀγαθὴν ὀνομάζουσιν Plu.Caes.9

• οἰωνοὶ ἀγαθοί presagios favorables Hes.Fr.240.11, cf. Call.Lau.Pall.124, ἀγαθᾶς τύχας buena suerte A.A.755

• esp. en la fórmula en dat. ἀγαθῇ τύχῃ con buena suerte, buena suerte, que el destino sea favorable en leyes, tratados, decretos, SIG 985.1 (Filadelfia, Lidia I a.C.), cf. IChS.220.4, 335.3, Nym.Kafizin ll.cc., POsl.155.10 (II d.C.), v. τύχη

• muy frec. en el encabezamiento o al final de cartas y otros documentos BGU 1283.7 (III a.C.), OBrüss.19.1 (III a.C.), IHerm.Magn.6.5 (I a.C.)

• subst. ἀ. τις ἐπέπταρεν ἐρχομένῳ τοι un ser benéfico, un dios estornudó según pasabas Theoc.18.16.

5 bot. ἀγαθὸς δαίμων ervato, servato, peucédano o rabo de puerco, Peucedanum officinale L., Ps.Dsc.3.78, Ps.Apul.Herb.95.10.

1 noble, distinguido, bueno por familia y riqueza πατρὸς δ' ἐξ ἀγαθοῦ Il.14.113, cf. 21.109, δρηστοσύνῃ οὐκ ἄν μοι ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος ... οἷά τε τοῖς ἀγαθοῖσι παραδρώωσι χέρηες Od.15.321-324, cf. 21.335, h.Cer.214, αἵματος ἐξ ἀγαθοῖο Od.4.611, emparejado con el tipo del rico o ἀφνειός: ἀφνειός τ' ἀγαθός τε Il.13.664, 17.576, ἀγαθήν τε γυναῖκα καὶ ἀφνειοῖο θύγατρα Od.18.276, πατέρων ... ἐξ ἀγαθῶν Pi.O.7.91, cf. Hdt.3.71, οἰκίη Hdt.1.107

• subst. οἱ ἀ. los nobles οὐ φθονέων ἀγαθοῖς Pi.P.3.71, οὐκ ἐρίζων ἀντία τοῖς ἀγαθοῖς Pi.P.4.285, οὐδεὶς τῶν ἀγαθῶν S.El.1082, οἵ γ' ἀ. πρὸς τῶν ἀγενῶν κατανικῶνται S.Fr.84, en compar. ἀμείνων trad. del lat. curulis D.C.53.33.3

• apuntando ya a un sentido «moral» todavía no separado de la nobleza de sangre οἱ πολλοί κακοί, ὀλίγοι δὲ ἀγαθοί Heraclit.B 104, ἀλλὰ διδάσκων οὔποτε ποιήσεις τὸν κακὸν ἄνδρ' ἀγαθόν Thgn.437-8, cf. 436.

2 del aspecto físico apuesto ὄψιν Il.24.632, ἐφάβω, τὰν μορφὰν ἀγαθῶ Theoc.23.2

• de un caballo sano, de buena estampa εἰ τἄλλα πάντα ἀγαθὰ ἔχοι, κακόπους δ' εἴη X.Eq.1.2.

III en una sociedad más evolucionada

1 recto, honrado, bueno en principio en torno al juramento y δίκη: οὐδέ τις εὐόρκου χάρις ἔσσεται, οὐδὲ δικαίου οὐδ' ἀγαθοῦ Hes.Op.191, οὐκ ἀγαθὸς μάρτυς Critias B 44, cf. E.El.378, δίκαιοι κἀγαθοὶ ἄνδρες S.Ph.1050

• más frec. de gobernantes y magistrados honrado, recto, capaz, cabal, de mérito βασιλεύς Il.3.179, Theoc.17.105, ἄρχοντες Democr.B 266, νομοθέται Pl.Prt.326d, Ep.Barn.21.4

• esp. del buen ciudadano el que da y procura los mejores consejos y medios para su ciudad, sin miedo a las objeciones ἀγαθὸς πολίτης Th.3.42, 6.14, 6.9, cf. Pl.Prt.324d

• invirtiendo el concepto arcaico ἀγαθοὶ ἄνδρες demócratas Lys.31.30, uniendo el concepto arcaico con valores intelectuales οἵ γε φρόνιμοι καὶ οἱ ἀνδρεῖοι ἀγαθοί Pl.Grg.498c, cf. 499a

• c. ac. de rel. ἀγαθὸς τὴν γνώμην S.OT 687, πᾶσαν ἀρετήν Pl.Lg.899b, τὰ πολιτικά Pl.Grg.516c, c. dat. ἀγαθὸς μὲν ἔην ἀγορῇ Hes.Fr.25.37, ἀ. νόῳ Hdt.1.60

• οἱ Ἀγαθοί Los Buenos Ciudadanos tít. de una comedia de Ferécrates, Ath.415c, y de Estratis, Sud.s.u. Στράττις.

2 respecto a esquemas más abstractos moralmente bueno, bueno θεοφιλὴς καὶ ἀνὴρ ἀγαθός Hdt.1.87, ἀνδρῶν ἀγαθῶν S.Ph.718, Pl.Ap.41d, ἀνδρὶ τῷ πάντ' ἀγαθῷ S.Ai.1415, cf. E.Hipp.1294, X.Oec.11.6, μόνον τὸν σοφὸν ἀγαθόν Chrysipp.Stoic.3.20.28, ἀγαθοὶ γὰρ οὐκ ἄξιοι φθόνου Epicur.Sent.Vat.[6] 53, πονηροί τε καὶ ἀγαθοί Eu.Matt.22.10

• del demiurgo bueno, perfecto ἀγαθὸς ἦν Pl.Ti.29e, tb. en lit. heleníst. y crist. de la divinidad, D.Chr.30.26, de Zoroastro ἀγαθῶν ἀγαθώτατος Herenn.Phil.Hist.4.

3 en voc. buen amigo, amigo, querido frec. en crasis con ὦ (ὠγαθέ), como fórmula amistosa de tratamiento, Pl.Euthphr.10a, Cri.48d, Phd.64c, Call.Fr.1.24, sup. ἀγαθέστατε Hyp.Fr.219b, expresando un reproche condescendiente Pl.Prt.311a, Theoc.14.8, irón. denotando burla o desprecio Pl.Grg.471d, 486c, Hp.Ma.285d, 287e.

IV en ciertos clisés (frec. en Atenas)

1 en la frase καλὸς κἀγαθός de pro, de bien por su valor y posición en la ciudad Τέλλῳ ... παῖδες ἦσαν καλοί τε κἀγαθοί Hdt.1.30, cf. Th.4.40, X.Cyr.4.6.3, Ar.Eq.185, 735, τούς τε καλοὺς κἀγαθοὺς ὀνομαζομένους Th.8.48, cf. X.HG 5.3.9, Oec.11.22, καλὸς κἀγαθὸς εἶναι καὶ παρὰ τοῖς πολίταις εὐδοκιμεῖν Isoc.15.278, καλὸς μὲν κἀγαθὸς ἀνὴρ καὶ τῆς πόλεως καὶ τῆς Ἑλλάδος ἄξιος Isoc.15.138, cf. Arist.Pol.1293^b39, καλώ τε καὶ ἀγαθώ X.An.4.1.19

• separados ambos adj. por otras palabras εἰ μέλλει δικαίως τις ἅμα μὲν καλός, ἅμα δὲ ἀγαθός ... κεκλῆσθαι Pl.Ti.88c, καλὸς μὲν γὰρ ἦν καὶ ἀ. ὁ Βρασίδας Plu.Lyc.25

• en sentido moral τῆς (ἀρετῆς) τοῖς καλοῖς κἀγαθοῖς τῶν ἀνδρῶν ἐν ταῖς ψυχαῖς ... ἐγγιγνομένης Isoc.12.183, cf. 15.243, cf. Arist.MM 1207^b25.

2 de acciones, sentimientos recto, cabal, propio de un hombre de bien οὐδὲν καλὸν κἀγαθὸν εἰδέναι Pl.Ap.21d, πάντα ... ἔμοιγε δοκεῖ τὰ καλὰ καὶ τἀγαθὰ ἀσκητὰ εἶναι X.Mem.1.2.23, cf. Cyr.2.1.17, τῶν καλῶν τε κἀγαθῶν ἔργων X.Mem.2.1.20, καρτερία Pl.La.192c, καρδία Eu.Luc.8.15, μαντεῖαι πολλαὶ καὶ καλαὶ κἀγαθαὶ καὶ ἀληθεῖς D.Ep.1.16.

B de cosas y abstr.

I ref. sobre todo a los medios materiales de subsistencia y a la vida

1 materialmente bueno, de buena calidad, excelente, bueno ζώεις δ' ἀγαθὸν βίον Od.15.491, δαῖτ' ἀγαθὴν κρειῶν τε καὶ οἴνου Od.15.507, ἐξ ἀγαθῶν τῶν πυρῶν Hp.Art.36, καρποί LXX Si.6.19, Ep.Iac.3.17

• neutr. plu. como adv. ἀγαθὰ πράττειν vivir en la prosperidad Ar.Au.1706.

2 esp. de la tierra, islas o regiones bueno, fértil, fructífero ἀγαθή, εὔβοτος Od.15.405, cf. 13.246, Hes.Op.783, X.Oec.16.7, Call.Del.289, D.S.5.41, I.AI 5.178, Eu.Luc.8.8, ἀγαθὴ γῆ tierra de promisión LXX Ex.3.8, 20.12, ἀ. δένδρον árbol fructífero, Eu.Matt.7.17.

3 τὰ ἀ. τῆς γῆς hebr. bâmôt, lugares altos del culto cananeo, LXX Is.58.14.

II de abstr.

1 que produce beneficio u honor, útil, provechoso, saludable, bueno αἰδὼς δ' οὐκ ἀγαθή Od.17.347, Hes.Op.317, cf. Od.17.352, δώς Hes.Op.356, cf. Ep.Iac.1.17, Ἔρις Hes.Op.24, σοφία Xenoph.2.14, ἐλπίς Pi.I.8.15a, δόξα Sol.1.4, cf. E.Hipp.427, Th.1.80, φᾶμαι Pi.O.7.10, κλέος Theoc.16.58, ἀγαθαὶ (ἡδοναί) μὲν αἱ ὠφέλιμοι Pl.Grg.499d, del arte de Triptólemo, Call.Cer.21

• c. dat. ἀ. τινί X.Cyn.13.17

• c. otras constr. ἀ. ἡμέρα día favorable, día de suerte ἀγαθή ἐστιν ... ἡμέρα ὡς ἀρετῆς ἄρχεσθαι X.Oec.11.6, cf. LXX Si.14.14, 1Ma.10.55, 1Ep.Petr.3.10, D.C.51.19.6

• en hipálage día feliz e.e., día en el que uno espera ser feliz PAbinn.23.10 (IV d.C.)

• neutr. plu. como adv. ἀγαθὰ φρονεῖν Il.24.173, ῥέζειν, τελεῖν Od.22.209, 2.34

• neutr. como pred. en oración nominal es conveniente, bueno οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη Il.2.204, c. inf. ἀγαθὸν καὶ νυκτὶ πιθέσθαι Il.7.282, cf. Od.3.196, ἀγαθόν τοι πρόνοον εἶναι Hdt.3.36, cf. 3.80

• en zeugma ἀγαθαὶ δὲ πέλοντ' ... θοᾶς ἐκ ναὸς ἀπεσκίμφθαι δύ' ἄγκυραι buenas son dos anclas para tenerlas echadas desde la rauda nave, e.e., bueno es echar dos anclas Pi.O.6.100

• es agradable, bueno, saludable ἀγαθὸν δὲ γυναικί περ ἐν φιλότητι μίσγεσθ' Il.24.130

• es un bien σιγῆν ἀγαθόν el silencio es un bien Epich.163, ὁ τοῦ σοφοῦ σεβασμὸς ἀγαθὸν μέγα τῷ σεβομένῳ Epicur.Sent.Vat.[6] 32.

2 medic. favorable, positivo, beneficioso, bueno καταμανθάνειν ἀγαθὸν ὅ τι κοινὸν ἐν τῇ καταστάσει ἢ ἐν τῇ νούσῳ Hp.Epid.3.16.6, Art.40

• c. gen. εἴ τι οἶδα πυρετοῦ ἀ. X.Mem.3.8.3, νεῦρα ... καὶ λίπος ἀνθρωπείων νεύρων ἀγαθά ἐστιν Ael.NA 14.7.

III en sent. moral

1 de pensamientos, palabras, actos recto, cabal, bueno φρένες Il.8.360, φρεσὶ κέχρητ' ἀγαθῇσι Od.3.266, 14.421, 16.398, λόγος Pi.N.11.17, πρῆξις Democr.B 177, ἔργματα Pi.N.4.83, ἔργα Emp.B 112.2, Th.5.63, 2Ep.Cor.9.8, ἀνθρώποις πᾶσι τωὐτὸν ἀγαθὸν καὶ ἀληθές Democr.B 69, οὐδὲ μὲν ... ἀγαθὸν γάμον ἐμνήστευσαν Call.Dian.265.

2 más gener. bueno, moralmente bueno ψυχή Democr.B 247, E.Andr.611, Pl.R.409c, c. ac. int. ἀγαθαὶ (ψυχαὶ) πᾶσαν ἀρετήν Pl.Lg.899b, cf. 900d

• en plu. ἀγαθά buenas cualidades ἐν τῇ ψυχῇ Isoc.8.32.

C subst. τὸ ἀγαθόν

1 dicho de una pers. bien, bendición ὦ μέγα ἀ. σὺ τοῖς φίλοις X.Cyr.5.3.20, cf. Ar.Ra.74

• a un niño ¡bien mío! Men.Sam.243.

2 lo bueno, lo conveniente, un bien Ζεὺς ἀγαθόν τε κακόν τε διδοῖ Od.4.237, τὸ κακὸν δοκέον γίγνεται εἰς ἀγαθόν Thgn.162, θεῖον γὰρ ἀγαθόν που τιμή Pl.Lg.727a, cf. R.608e, Grg.452a, D.Chr.14.1, Ep.Rom.3.8

• irón. τοῦτο τἀγαθόν S.Ant.275, con alusión a el Bien de Platón τὸ δ' ἀγαθὸν ὅ τι ποτ' ἐστίν, οὗ σὺ τυγχάνειν μέλλεις διὰ ταύτην, ἧττον οἶδα τοῦτ' ἐγὼ ... ἢ τὸ Πλάτωνος ἀγαθόν Amphis 6

• esp. en plu. bienes, cosas buenas τὰ ἀγαθά Thgn.1000, Hdt.2.172, cf. Ar.Ach.873, ἐμάνθανον ... ὅτι τὰ οἰκεῖά τε καὶ τὰ αὑτοῦ ἀγαθὰ καλοίης Pl.Chrm.163d, cf. X.Mem.1.2.63, Eu.Luc.16.25, Ep.Gal.6.6, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς 1Ep.Clem.8.4, ὅπως γηράσκων νεάζῃ τοῖς ἀγαθοῖς de manera que al envejecer rejuvenezca con las cosas felices pasadas Epicur.Ep.[4] 122, τοῦ γεγονότος ἀμνήμων ἀγαθοῦ γέρων τήμερον γεγένηται Epicur.Sent.Vat.[6] 19

• en frases adv. εἰς ἀγαθόν, ἐπ' ἀγαθόν, ἐπ' ἀγαθῷ para bien, favorablemente, Il.11.789, Th.5.27, BGU 1197.12 (I a.C.), BGU 12.4 (II d.C.), frec. en inscr. ἐπ' ἀγαθῷ como fórmula utilizada en plegarias, ofrendas y epitafios IPDésert 3, IPh.168.13 (ambas II d.C.), ISyène 195, 329 (ambas III d.C.), SEG 31.797 (Tasos, imper.), ἐπ' ἀγαθοῖς PFlor.21.10 (III d.C.), σὺν ἀγαθῷ Pi.O.2.33.

3 servicio, favor, bien ἀ. δεδρακέναι Th.3.68, ἀ. πεποιηκέναι Lys.13.92, εἴ τι ἐν τῷ πολέμῳ ὑπ' αὐτῶν ἀ. πεπόνθασι Th.3.68.1, ἀγαθὸν ποιῆσαι LXX 1Ma.11.33, Eu.Marc.3.4, ἐργάζεσθαι τὸ ἀ. Ep.Rom.2.10, Herm.Mand.4.2.2, cf. Ep.Gal.6.10, τὰ ἀ. buenas acciones, Eu.Io.5.29, cf. Herm.Mand.10.3.1, ἐπ' ἀγαθῷ τῇ κώμῃ para el bien de la aldea, SEG 40.1562bis (I d.C.).

1 fil. el Bien τἀγαθόν Pl.R.518d, οὐδὲν ἡμῖν ὄφελος, ὥσπερ οὐδ' εἰ κεκτήμεθά τι ἄνευ τοῦ ἀγαθοῦ Pl.R.505a, αὐτὸ τὸ ἀ. el Bien en sí Pl.R.534c, ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἰδέα Pl.R.505a, 534b, definido como τοῦ ὄντος τὸ φανότατον Pl.R.518c, en Aristóteles como la causa final o el fin de toda praxis τί οὖν ἑκάστης τἀγαθόν; ... ἐν ἁπάσῃ δὲ πράξει καὶ προαιρέσει τὸ τέλος· τούτου γὰρ ἕνεκα τὰ λοιπὰ πράττουσι πάντες Arist.EN 1097^a18-22, τἀγαθόν, οὗ πάντ' ἐφίεται Arist.EN 1094^a3, τὸ οὗ ἕνεκα καί τἀγαθόν Arist.Metaph.983^a32

• entre los estoicos (ἀ.) πᾶν ὅ ἐστιν ἀρετὴ ἢ μετέχον ἀρετῆς Zeno Stoic.1.47.21

• entre los epicúreos ταύτην γὰρ (τὴν ἡδονὴν) ἀγαθὸν πρῶτον καὶ συγγενικὸν ἔγνωμεν Epicur.Ep.[4] 129.1, cf. 3, 4, 10

• la sensación y el placer como τὸ ἀ. κατὰ φύσιος Epicur.Ep.[4] 124.7, cf. Sent.Vat.[6] 75, Ep.[4] 128.7, Sent.[5] 140.2, 141.3, οὐδὲ γὰρ ἔγωγε ἔχω τί νοήσω τἀγαθὸν ἀφαιρῶν μὲν τὰς διὰ χυλῶν ἡδονάς ... τὰς δι' ἀφροδισίων ... τὰς δι' ἀκροαμάτων Epicur.Fr.[22] 1.8

• como principio de todo e indistinguible de τὸ ἕν Plot.2.9.1, cf. 6.7.16

• de Dios como summum bonum Clem.Al.Paed.1.8.63.

2 en lit. herméticas salvación τοῦτό ἐστι τὸ ἀγαθὸν τέλος τοῖς γνῶσιν ἐσχηκόσι, θεωθῆναι Corp.Herm.1.26, cf. 12.2.

D adv. -ῶς

1 convenientemente στοχαζόμενον ἀ. ref. a la acción quirúrgica del médico, Hp.Off.4, ἀ. προσφέρεσθαι τῷ δήμῳ IIasos 22.21 (II a.C.), ἔθυσαν ... τοῖς θεοῖς καλῶς καὶ ἀ. Annuario 19-20.1941-42.83 n.6 (Lemnos I a.C.).

2 en situación moralmente buena ἔχουσι Arist.Rh.1388^b6

• dignamente, decorosa o decentemente τῇ ἰδίᾳ γυναικὶ ἀ. συνβιωσάσῃ μνήμης χάριν Mélanges Beyrouth 7.1914-21.18.n.26 (Ponto II d.C.).

3 adv. exclam. ¡bien! ἀγαθῶς, εἰρήνη δούλῳ σου LXX 1Re.20.7, v. εὖ.
•Etim. dud. La existencia de ἀκαθός y χάσιος apunta hacia un origen no griego. Las diversas hipótesis propuestas resultan insatisfactorias.

ἀγαθός, ή, όν [ᾰᾰ] bon, de bonne qualité :

I en parl. de pers.

1 noble, de bonne naissance, Il. 21, 109 ; joint à ἀφνειός, Il. 13, 664 ; à εὐγενής, Soph. fr. 649 ; p. opp. à χέρηες, Od. 15, 324 ; à ἀγενής, Soph. fr. 105 ; en parl. de l’origine, du sang, Od. 4, 611, etc. : καλοὶ καὶ ἀγ. ἄνδρες, Plut. Dem. 4, gens de bonne famille (lat. optimates) ||

2 brave, Il. 1, 131, etc. ; Hdt. 5, 109, etc. ||

3 bon, accompli en son genre : ἀγ. βασιλεύς, Il. 3, 179 ; θεράπων, Il. 16, 65, etc. bon roi, bon serviteur ; souv. avec un détermin. βοὴν ἀγ. Il. 2, 408, qui a une voix retentissante ; ἀγ. γνώμην, Soph. O.R. 687, de bon conseil ; ἀγ. τὰ πολιτικά, Plat. Gorg. 516b, qui s’entend aux choses du gouvernement ; avec une prép. ἀγ. ἐν πολέμῳ, Xén. Œc. 4, 15, propre à la guerre ; ἀγ. εἴς τι, Plat. 1 Alc. 125a ; πρός τι, Plat. Rsp. 407e ; περί τι, Lys. 130, 2, bon pour qqe ch., propre à qqe ch. ; ἀγ. κατὰ πάντα, Thc. 4, 81, propre à tout ; avec un inf. ἀγ. μάχεσθαι, Hdt. 1, 135, propre à combattre ||

4 bon, au sens mor. Thc. 1, 37, etc. ; οἱ καλοὶ καὶ ἀγαθοί, Plut. Cic. 11, les bons citoyens ; surt. chez les philos. Plat. Def. 415d, Rsp. 409c, etc. ; qqf. ironiq. bon, honnête, simple, Thc. 3, 82 ; souv. joint à d’autres adj. σοφὸς κἀγαθός, Soph. Ph. 119, sage et bon ; δίκαιος κἀγ. Soph. Ph. 1050, juste et bon ; surt. καλὸς κἀγ. Att. beau et bon, c. à d. parfait ; ὦ ἀγαθέ, ὦ ’γαθέ, Att. (Plat. Prot. 311a, etc.) mon bon ! souv. avec une nuance d’ironie ||

5 favorable, propice, bienveillant, en un sens religieux : ὁ ἀγ. δαίμων, Ar. Vesp. 525, le bon génie ; ἡ θεὸς ἀγαθή, Plut. Cæs. 9, etc. la bonne déesse (lat. bona dea) à Rome ; ἀγαθῇ τύχῃ, Plut. Dem. 20, à la fortune propice (v. τύχη) ||

II en parl. de choses :

1 bon, accompli en son genre : δαὶς ἀγαθή, Od. 15, 506, bon repas ; Ἰθάκη, ἀγαθὴ κουροτρόφος, Od. 9, 27, Ithaque, bonne nourricière de jeunes garçons ||

2 qui convient à, utile à : ἀ. ἀνδρί, Od. 17, 352, qui convient à un homme ; ἀ. τῇ πόλει, Xén. Cyn. 18, 17, utile à l’État ; qqf. avec le gén. ἀγαθὸν πυρετοῦ, Xén. Mem. 3, 8, 3 (remède) bon contre la fièvre ; ἀγαθόν (ἐστι) avec l’inf. Il. 7, 282, etc. Att. il est bon de, etc. ; abs. εἰπεῖν ou μυθεῖσθαι εἰς ἀγαθόν, Il. 9, 102 ; εἰς ἀγαθά, Il. 23, 305, parler pour le bien ||

3 propice, favorable : ἀγαθὴ ἡμέρα, Xén. Œc. 11, jour favorable pour faire qqe ch. ||

4 prospère, heureux : ἀγαθόν τι πράττειν, Xén. Œc. 12, prospérer ||

III subst. τὸ ἀγαθόν :

1 bien, bienfait, Att. ; ἐπ’ ἀγαθῷ τινος, Thc. 5, 27, etc., ou τινι, Ar. Ran. 1487, pour le bien de qqn ||

2 ce qui est bon, un bien, Att. ; particul. dans la doctr. stoïc. Epict. Ench. 24, 3 ; 25, 1, etc. ; en parl. de pers. φίλον, μέγιστον ἀγαθόν, Xén. Mem. 2, 4, 2, un ami, le plus grand bien ; abs. le bien en soi, t. de phil. Plat. Phæd. 76d, Rsp. 506b, 508e, etc. ; τὰ ἀγαθά, les biens, la fortune, la puissance, Hdt. 2, 172 ; Plat. Leg. 661a, 697b, etc. ; ou les qualités physiques et morales, Plat. Leg. 697b ; particul. les biens de la terre, Thc. 1, 82 ; 2, 58, etc. ||

Cp. et sup. (v. chacun des mots suiv. à son ordre alphab.) : ἀμείνων, sans sup. || poét. ἀρείων, ἄριστος || βελτίων, poét. βέλτερος ; βέλτιστος, poét. βέλτατος || κρείσσων ; κράτιστος, poét. κάρτιστος || λωΐων, att. λῴων, poét. λωΐτερος ; λώϊστος ou λῷστος || poét. φέρτερος ; poét. φέρτατος et φέριστος ||

Cp. et sup. directs, réc. et rares : ἀγαθώτερος, Spt. Jud. 11, 25 ; 15, 2 ; ἀγαθώτατος, DS. 16, 85 ; Hld. 5, 15 ||

➳ Crase de l’art. et de l’adj. dans ὦγαθέ = ὦ ἀγαθέ, Thcr. Idyl. 14, 8 ; ἁγαθοί [ᾱᾰ] = οἱ ἀγαθοί, τἀγαθόν [ᾱᾰ] = τὸ ἀγαθόν, τἀγαθοῦ [ᾱᾰ] = τοῦ ἀγαθοῦ, Att. Éol. ἄγαθος, Thcr. Idyl. 29, 21 ; d’où par crase ὥγαθος = ὁ ἀγ. Thcr. Idyl. 30, 83 ; lac. ἀγασώς, Ar. Lys. 1301.

Étym. Étym. incert.

ἀγαθός -ή -όν, Lac. ἀγασός; vocat. met prodelisie ὦ ἀγαθέ > ὦ ’γαθέ, crasis ὦγαθε of ὦγαθέ; suppl. comp. ἀμείνων, ἀρείων, βελτίων, κρείττων, λῴων, Hom. ook φέρτερος, superl. ἄριστος, βέλτιστος, κράτιστος, λῷστος, Hom. ook φέριστος en φέρτατος, goed
1. van pers.
a. van alg. kwaliteit goed, krachtig, flink: ἀ. βασιλεύς een goede koning Il. 3.179; ἀγαθὸς θεράπων een goede dienaar Il. 16.165; met acc. in iets: βοὴν ἀγαθός goed in het krijgsgeschreeuw Il.2.408; ἀ. τὰ πολέμια goed in oorlogsvoering Hdt. 9.122.3; met prep.: ἀγαθοὶ πρὸς τὸν πόλεμον dapper in de oorlog Plat. Resp. 407e; ἄνδρας ὄντας ἀγαθοὺς περὶ τὸ πλῆθος τὸ ὑμετερόν goede vrienden van uw democratie Lys. 13.2; met inf.: ἱππεύεσθαι ἀ. goed in paardrijden Hdt. 1.13.16; iron.: τὸν ἀγαθὸν Κρέοντα die brave Creon Soph. Ant. 31; van goden: ἀγαθὸς δαίμων de god van het goede geluk Aristoph. Ve. 525; θεὸς ἀγαθή de goede godin (bona dea in Rome) Plut. Caes. 9.4; vocat. als beleefdheidsvorm: ὦ ’γαθε, ὦγαθε, ὠγαθέ mijn beste.
b. moreel goed, voortreffelijk, hoogstaand: παῖδες ἦσαν καλοί τε κἀγαθοί zijn kinderen waren gezegend met een voortreffelijk karakter Hdt. 1.30.4; οἱ καλοὶ κἀγαθοί de elite Plut. Cic. 11.2.
c. sociaal van goede afkomst, edel, voornaam: οἷα … τοῖς ἀγαθοῖς παραδρώωσι χέρηες diensten die de lageren voor de edelen verrichten Od. 15.324; οἱ ἀγαθοί de aristocraten.
2. van zaken goed, uitstekend: δαὶς ἀγαθή een goede maaltijd Od. 15.507; ἕκτη δ’ ... ἀνδρογόνος δ’ ἀγαθή en de zesde dag is een uitstekende geboortedag voor een man Hes. Op. 783; goed, geschikt, met dat.: αἰδὼς … οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι schaamte is niet geschikt om een arm man te begeleiden Od. 17.347.
3. spec. als subst. n.
a. zonder lidw. iets goeds, een goed: μέγιστον ἀγαθόν een zeer groot goed Xen. Cyr. 8.1.3; ἀγαθὰ πράττειν het goed maken, gelukkig zijn Aristoph. Av. 1706; εἰπεῖν εἰς ἀγαθόν ten goede spreken (goede raad geven) Il. 9.102; ὃ … πείσεται εἰς ἀγαθόν περ hij zal gehoorzamen voor zijn eigen bestwil Il. 11.789; οὐκ ἐπ’ ἀγαθῷ τὴν μονὴν ποιούμενος er niet met goede bedoelingen verblijf houdend Thuc. 1.131.1; met gen.: ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ πλήθεος τοῦ Ἀθηναίων voor het wel van het Atheense volk Hdt. 5.76; met dat.: ἐπ’ ἀγαθῷ τοῖς πολίταις tot voordeel van de burgers Aristoph. Ran. 1487; ἀγαθόν τινα δρᾶν of ποιεῖν iem. een dienst bewijzen.
b. met lidw., n. sing. τὸ ἀγαθόν, τἀγαθόν het goede: ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἰδέα de idee van het goede Plat. Resp. 508e; παντὶ τῷ ἐργαζομένῳ τὸ ἀγαθόν voor iedereen die het goede doet NT Rom. 2.10; n. plur. τὰ ἀγαθά, τἀγαθά de goede dingen, rijkdom, kostbaarheden: ἦν οἱ ... ἀγαθὰ μυρία hij bezat talloze kostbaarheden Hdt. 2.172.3; ἃ ἦν ὑπάρχοντα ἐκείνῳ ἀγαθά de rijkdommen die hem ter beschikking stonden Lys. 13.91; ook goederen, middelen: συνάξω ἐκεῖ πάντα τὸν σῖτον καὶ τὰ ἀγαθά μου ik zal daar al mijn graan en goederen opslaan NT Luc. 12.18.

ἀγαθός, ή, όν (eines Stammes mit ἄγαμαι, ἄγαν, eigtl. der Bewunderung wert, wie schon Herodian. bei Orion v. ἄγαμαι, ἀγαστός, vgl. Plat. Crat. 412c), gut, tüchtig in seiner Art ; die nähere Bestimmung gibt teils
a) das subst., zu dem es gesetzt ist, στρατιώτης, tapferer Soldat, αὐλητής, γεωργός, διδάσκαλος, ἰατρός, tüchtiger Landmann usw., die ihre Sache verstehen (Ggstz φαῦλος), ὠνητής, ein guter Käufer, der nicht feilscht, Xen. Oec. 2.3 u. a.; auch bei Sachen : γῆ, fruchtbares Land, δαίς, tüchtiges, reichbesetztes Mal, δένδρον usw. Hom. Od. 9.27 sagt von Ithaka αὐτὴ … τρηχεῖʼ, ἀλλʼ ἀγαθὴ κουροτρόφος, und 13.246 αἰγίβοτος δʼ ἀγαθὴ καὶ βούβοτος.
b) ein dazu tretender acc., Hom. oft βοὴν ἀγαθός, tüchtig im Schreien ; βίην ἀγ., Il. 6.478, u. so fort überall, z.B. γνώμην ἀγαθός Hopk. C. R. 687 ; u. bes. Plat., τέχνην, τὰ πολεμικά, τὰ πολιτικά u. a.; οἱ τί ἀγαθοί, worin tüchtig ? Alc.I, 124e. Seltener der dat., wie Xen. Oec. 4.15.
c) ein infinitivus, χώρη ἐκφέρειν καρπὸν ἀγαθή Her. 1.193 ; ἀγ. λέγειν καὶ πράττειν Xen. Mem. 2.6.14 ; Pl. u. a.
d) eine praeposit., πρός τι, z.B. Plat. Rep. III.407e ; Xen. Mem. 4.6.10 ; Plut.; – εἰς πόλεμον Plat. Rep. V.462a ; Xen. Cyr. 1.9.14, u. a.; – περὶ τὴν ἀρετήν Cyn. 12.21 ; περὶ τὸ πλῆθος Lys. 13.2 ; – ἔν τινι, Hom. Il. 13.314 ἀγαθὸς δὲ καὶ ἐν σταδίῃ ὑσμίνῃ ; Plut. Pobl. 17.
e) ein advb, Hom. Il. 3.237, Od. 11.300 πὺξ ἀγαθὸν Πολυδεύκεα. – Besonders wird damit in den älteren Zeiten die Tüchtigkeit des Mannes zum Kampfe bezeichnet, also tapfer, mutig, im Ggstz von κακός, feig. Diese bei Hom. häufige Bdtg findet sich auch bei Thuc., Xen., Plut., wo vom Kriege die Rede ist. Der tapfere Mann hat aber bes. Anspruch auf Auszeichnung im Staat und wird reich durch Beute, daher bei Hom. ἀγαθός, reich, vornehm, den Armen, χέρηες, Od. 15.324, entgegensteht, u. Il. 13.664 ἀφνειός τʼ ἀγαθός τε, auch αἵματος εἰς ἀγαθοῖο Od. 4.611, πατρὸς ἀγαθοῖο Il. 21.109, auf Adel des Geschlechts gehen, worauf ursprünglich auch die Formel ἀγαθοὶ ἐξ ἀγαθῶν zu beziehen. Daher ἀγαθοί die Vornehmen, Aristokraten, opimates. S. Welcker zu Theogn. p. XXI ff. So Pind. ἀγαθοῖς ὁμιλεῖν P. 2.96 ; Eur. vrbdt πατρὸς ἐσθλοῦ κἀγαθοῦ Heracl. 299 ; πατέρων ἀγαθῶν ἐγένου Troad. 1251 ; vgl. Andr. 768 ; so flehen καλοὶ κἀγαθοί dem δῆμος gegenüber, Thuc. 8.48 ; neben εὐγενεῖς Aristoph. Ran. 718 ; neben πλούσιοι Plat. Rep. VIII.569a ; neben γνώριμοι Arist. Pol. IV.8.2 ; zwischen βασιλεῖς und δῆμος II.6.15. Erst bei den Attikern und durch die Philosophen wird es ausschließlich auf Sittlichkeit und Tugend angewendet, so daß der durch Sokrates bes. üblich gewordene Ausdruck καλὸς κἀγαθός den durchaus Guten, den Ehrenmann u. τὸ ἀγαθόν bei Plat. u. bes. Arist. den Begriff des Guten im Ggstz der einzelnen ἀγαθά bezeichnet. – Das neutr. hat sehr oft die Bdtg des Zuträglichen, Nützlichen, z.B. ἀγαθόν ἐστι, mit dem inf., Hom. Il. 7.282, 293 ἀγαθὸν καὶ νυκτὶ πιθέσθαι ; – ἀγαθόν τινι, einem nützlich, und persönlich konstruiert Hom. Od. 17.347 αἰδὼς δʼ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι, vs. 352 αἰδῶ δʼ οὐκ ἀγαθήν φησʼ ἔμμεναι ἀνδρὶ προΐκτῃ. So Xen. Cyn. 13.17 ; βοτάνη ἀγαθὴ τοῖς ποιμνίοις Plut. Symp. 3.1 a.E.; – c. gen., πυρετοῦ, gegen das Fieber, Xen. Mem. 3.8.2 u. öfter ; aber τίνος ἦν ἀγαθόν ; wem war es gut ? Plut. def. or. 8 ; – πρός τι, Theophr.; – ἐν ἡδοναῖς ἀγαθόν Plut. fort. Rom. 1. p. 301 ; – ἐπʼ ἀγαθῷ, zum Guten, zu Nutz u. Frommen, Thuc. 5.27. Häufig mit dem gen., ἐπʼ ἀγαθῷ τινι καὶ ὠφελείᾳ τῶν σωμάτων Plat. Polit. 293b ; ἐπʼ οὐδενὶ ἀγαθῷ τῆς Ἑλλάδος Xen. Hell. 5.2.25 ; vgl. Cyr. 7.4.2 (Ar. ἐπʼ ἀγαθῷ τοῖς πολίταις Ran. 1487); – ἐπʼ ἀγαθοῖς Hell. 6.5.33. – Bei Hom. εἰς ἀγαθόν, εἰς ἀγαθά, zum Guten, Il. 9.102 εἰπεῖν εἰς ἀγαθόν ; Il. 23.365 πατὴρ δέ οἱ ἄγχι παραστάς | μυθεῖτʼ εἰς ἀγαθὰ φρονέων νοέοντι καὶ αὐτῷ. – Daher τὸ ἀγαθόν und plur., Vorteil, Nutzen, εἰς συμφορὰν γὰρ ἀντὶ τἀγαθοῦ φέρει Eur. Hel. 311 ; Rhes. 318 ; im Kriege Beute, oft Xen.; ἀγαθὰ πράγματα, Glück, Thuc. 3.82. Bei Her. 2.172, 3.135 Kostbarkeiten. Dahin gehören die Verbindungen : ἀγαθὸν ποιεῖν τινα, ἀγαθὰ ποιεῖν καὶ παθεῖν, πολλὰ ἀγαθὰ γένοιτό σοι, z.B. Ar. Eccl. 1667 ; ἔργον ἀγαθόν, Wohltat, Xen. Ages. 8.1 ; ἀγαθὰ φρονέων bei Hom. wohlmeinend, doch Il. 6.162 rechtschaffen denkend. Uebh. sind ἀγαθά wieder einzelne dem jedesmaligen subj, bes. erfreuliche Dinge, z.B. Leckerbissen, Hom. Od. 14.441 ὅττι με τοῖον ἐόντʼ ἀγαθοῖσι γεραίρεις ; Ar. Ach. 873, 982 ; Sprüchw. τὸ Πλάτωνος ἀγαθόν, com. bei DL. 3.22 u. Stob. 68.6. – Häufig ist bei den Attikern die Anrede ὦʼγαθέ, die oft ironisch bei einem versteckten Tadel gebraucht wird, Plat.; bei Isae. 3.76 folgt sogar der plur. – Bei Tragikern oft ἁγαθοί mit langer erster Silbe für οἱ ἀγ. Der Kompar. ἀγαθώτερος u. superl. ἀγαθώτατος findet sich bei Sp., wie DS. 16.85, u. ist unklassisch, vgl. Lobeck Phryn. 93. Dafür ἀμείνων, ἀρείων, βελτίων, κρείσσων, λωΐων, – ἄριστος, βέλτιστος, κράτιστος, λώϊστος, d. m. s.
adv. ἀγαθῶς ist selten und nur bei Sp.

ἀγαθός

-ή, -όν.

- 1
  Well-born, noble Il. 14.113, Il. 21.109: Od. 4.611, Od. 18.276, Od. 21.335.
  
  Absol.: τοῖς ἀγαθοῖσιν Od. 15.324, οὐκ ἀγαθοῖσιν Od. 18.383 (v. l. οὐτιδανοῖσιν).
- 2
  Warlike, soldierly, stout, skilful in fight Il. 1.131, Il. 4.181, Il. 6.478, Il. 13.314, etc.
  
  Absol.: ἀγαθοῖσι μάχεσθαι Il. 13.238. Cf. Il. 21.280 (twice), etc.
- 3
  Passing into 4: ἀ. πάϊς Ἀλκινόοιο Od. 8.130, 143.
- 4
  Good, worthy, serviceable, skilled: ἰητῆρε Il. 2.732. Cf. Il. 3.179, 237, Il. 13.666, Il. 23.770: πὺξ ἀγαθόν Od. 11.300.
  
  For βοὴν ἀ. see βοή 2.
- 5
  In moral sense, good, of right feeling: ἀ. καὶ ἐχέφρων Il. 9.341.
  
  Of the mind, showing discretion, good judgment or discernment, well-balanced: φρεσὶ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν Od. 3.266. Cf. Od. 14.421, Od. 16.398, Od. 24.194.
  
  Sim. φρεσὶ μαίνεται οὐκ ἀγαθῇσιν Il. 21.360.
- 6
  Of things or abstractions, good of their kind, good, excellent, fine, helpful, in place, or the like: βουλάς Il. 2.273, ὄψιν (his fair . . .) Il. 24.632. Cf. Il. 9.627, Il. 11.793 = Il. 15.404, Il. 23.810: βίον (pleasant) Od. 15.491. Cf. Od. 9.27, Od. 13.246, Od. 15.405, 507, Od. 17.347, 352, Od. 24.249, 286.
- 7
  Absol. in neut. ἀγαθόν.
- - a
    A good or desirable thing Il. 2.204.
    
    With infin.: ἀ. νυκτὶ πιθέσθαι Il. 7.282 = 293. Cf. Il. 24.130, 425: Od. 3.196.
  - b
    What is good, good: ἀ. τελέσειεν Od. 2.34. Cf. Od. 4.237, 392, Od. 21.63.
    
    So εἰπεῖν εἰς ἀ. (for the general good) Il. 9.102, πείσεται εἰς ἀ. (for his own good) Il. 11.789.
- 8
  Absol. in neut. pl. ἀγαθά.
- - a
    In sense 7.b Od. 22.209.
    
    So εἰς ἀ. φρονέων Il. 23.305. Cf. Il. 24.173: Od. 1.43.
  - b
    What is morally right: ἀ. φρονέοντα Il. 6.162.
  - c
    Good things to eat Od. 14.441.

ἀ˘γᾰθός (-ῷ, -όν; -οί, -ῶν, -οῖσι, -οῖς, -οῖσιν: -άν: -ῷ, -όν; -ῶν)

1 of persons, noble, good
- a adj., distinguished πατέρων ὀρθαὶ φρένες ἐξ ἀγαθῶν O. 7.91 esp. in physical prowess, ἀγαθοὶ δὲ καὶ σοφοὶ κατὰ δαίμονʼ ἄνδρες ἐγένοντʼ O. 9.28 Πηλεῖ τε κἀγαθῷ Τελαμῶνι P. 8.100 οὐ θαῦμα σφίσιν ἐγγενὲς ἔμμεν ἀεθληταῖς ἀγαθοῖσιν N. 10.51 καὶ γὰρ ἡρώων ἀγαθοὶ πολεμισταὶ λόγον ἐκέρδαναν I. 5.26
- b m. subs., the noble, esp. of those distinguished by social position and athletic prowess. ἀδύνατα δʼ ἔπος ἐκβαλεῖν κραταιὸν ἐν ἀγαθοῖς δόλιον ἀστόν P. 2.81 ἁδόντα δʼ εἴη με τοῖς ἀγαθοῖς ὁμιλεῖν P. 2.96 οὐ φθονέων ἀγαθοῖς P. 3.71 τὰ μὲν ὦν οὐ δύνανται νήπιοι κόσμῳ φέρειν, ἀλλʼ ἀγαθοί P. 3.83 οὐκ ἐρίζων ἀντία τοῖς ἀγαθοῖς P. 4.285 ἐν δʼ ἀγαθοῖσι κεῖται πατρώιαι κεδναὶ πολίων κυβερνάσιες P. 10.71 ποτίφορος δʼ ἀγαθοῖσι μισθὸς οὗτος N. 7.63 τί φίλτερον κεδνῶν τοκέων ἀγαθοῖς; I. 1.5 τιμὰ δʼ ἀγαθοῖσιν ἀντίκειται I. 7.26 τὸν αἰνεῖν ἀγαθῷ παρέχει I. 8.69
2 of things, honourable, of honour ὁ δʼ ὄλβιος, ὃν φᾶμαι κατέχωντʼ ἀγαθαί O. 7.10 ὕμνος δὲ τῶν ἀγαθῶν ἐργμάτων βασιλεῦσιν ἰσοδαίμονα τεύχει φῶτα N. 4.83 ἐν λόγοις δʼ ἀστῶν ἀγαθοῖσιν ἐπαινεῖσθαι χρεών (Schr.: ἀγαθοῖς μὲν αἰνεῖσθαι codd.: ἀγαθοῖσί μιν αἰνεῖσθαι Mingarelli.) N. 11.17 ἀντὶ μόχθων παντοδαπῶν ἔπος εἰπόντʼ ἀγαθὸν ξυνὸν ὀρθῶσαι καλόν I. 1.46 χρὴ δʼ ἀγαθὰν ἐλπίδʼ ἀνδρὶ μέλειν I. 8.15
3 add. inf., good ἀγαθαὶ δὲ πέλοντʼ ἐν χειμερίᾳ νυκτὶ θοᾶς ἐκ ναὸς ἀπεσκίμφθαι δύʼ ἄγκυραι i. e. “useful” O. 6.100 “ποθέω στρατιᾶς ὀφθαλμὸν ἐμᾶς, ἀμφότερον μάντιν τʼ ἀγαθὸν καὶ δουρὶ μάρνασθαι.” O. 6.17
4 n. subs., good, good fortune ἀτειρεῖ σὺν ἀγαθῷ O. 2.33 esp. in pl., πένθος δὲ πίτνει βαρὺ κρεσσόνων πρὸς ἀγαθῶν O. 2.24 ἄλλα δʼ ἐπʼ ἄλλον ἔβαν ἀγαθῶν O. 8.13 ἀλλὰ βροτῶν τὸν μὲν κενεόφρονες αὗχαι ἐξ ἀγαθῶν ἔβαλον N. 11.30
5 dub. ex. [ἀγαθὰ σωτῆρας (codd. Clem. Alex: ἀλαθέας ὥρας ex Hesych. Boeckh.) fr. 30. 6.]

ἀγαθός deriv. uncertain

good, Lat. bonus:
- Iof persons,
- - 1in early times, good, gentle, noble, in reference to birth, opp. to κακοί, πατρὸς δʼ εἴμʼ ἀγαθοῖο, θεὰ δέ με γείνατο μήτηρ Il.; ἀγαθοὶ καὶ ἐξ ἀγαθῶν, Lat. boni bonis prognati, Plat.; with this early sense was associated that of wealth and power, like Lat. optimus quisque in Sallust and Cicero; esp. in the phrase καλοὶ κἀγαθοί (v. καλοκἀγαθός).
  - 2good, brave, since these qualities were attributed to the Chiefs, Il.; ἀγαθὸς ἐν ὑσμίνῃ, βοὴν ἀγαθός, πὺξ ἀγαθός, etc., Hom.; ἀγ. τὰ πολέμια, τὰ πολιτικά Hdt., etc.;—also c. dat., ἀγ. πολέμῳ Xen.;—and, ἀγ. εἴς τι, περί τι, πρός τι Plat., etc.; lastly, c. inf., ἀγ. μάχεσθαι, ἱππεύεσθαι, good at fighting, etc., Hdt.
  - 3good, in moral sense, Plat., etc.
  - 4ἀγαθοῦ δαίμονος, as a toast, "to the good Genius," Ar.
- IIof things,
- - 1good, serviceable, Ἰθάκη ἀγαθὴ κουροτρόφος Od.; ἀγ. τοῖς τοκεῦσι, τῇ πόλει Xen.; c. gen., εἴ τι οἶδα πυρετοῦ ἀγ. good for fever, Xen.; ἀγαθόν ἐστι, c. inf., it is good to do so and so, Hom., etc.
  - 2ἀγαθόν, τό, a good, of persons, φίλον, ὃ μέγιστον ἀγ. εἶναι φασι Xen.; ἐπʼ ἀγαθῷ τοῖς πολίταις Ar.; τὸ ἀγαθόν or τἀγαθόν, the good, summum bonum, Plat., etc.; in pl., ἀγαθά, τά, the goods of fortune, wealth, Hdt., etc.; also good qualities, of a horse, Xen.
- IIIinstead of the regular degrees of comparison, many forms are used,—comp. ἀμείνων, ἀρείων, βελτίων, κρείσσων, λωΐων, Epic βέλτερος, λωΐτερος, φέρτερος;— Sup. ἄριστος, βέλτιστος, κράτιστος, λώϊστος, Epic βέλτατος, κάρτιστος, φέρτατος, φέριστος.
- IVthe adv. is usually εὖ: ἀγαθῶς in late writers.

…, λέγεις. πάνυ μὲν οὖν, ἦν δʼ ἐγώ. ἀλλά μοι ἔτι τοσόνδε εἰπέ · τί μέγιστον οἴει ἀγαθὸν ἀπολελαυκέναι τοῦ πολλὴν οὐσίαν κεκτῆσθαι ; ὅ, ἦ δʼ ὅς, ἴσως οὐκ ἂν πολλοὺς πείσαιμι λέγων. εὖ…

Plato, Republic
…τοῦ δικαίου καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀδίκου τε καὶ ἀδικίας, ὥστε ἀγνοεῖς ὅτι ἡ μὲν δικαιοσύνη καὶ τὸ δίκαιον ἀλλότριον ἀγαθὸν τῷ ὄντι, τοῦ κρείττονός τε καὶ ἄρχοντος συμφέρον, οἰκεία δὲ τοῦ πειθομένου τε καὶ ὑπηρετοῦντος βλάβη, ἡ…

Plato, Republic
…κακὸν οὐδʼ αἰσχρὸν εἰργασμένοι εἰσίν. ἐγὼ δʼ ἐβουλόμην ἂν αὐτοὺς ἀληθῆ λέγειν · μετῆν γὰρ ἂν καὶ ἐμοὶ τούτου τἀγαθοῦ οὐκ ἐλάχιστον μέρος. νῦν δὲ οὔτε πρὸς τὴν πόλιν αὐτοῖς τοιαῦτα ὑπάρχει οὔτε πρὸς ἐμέ · τὸν ἀδελφὸν γὰρ…

Lysias, Speeches
…οὐ καταγέλαστός γε ἔσῃ ἐκ τῆς πόλεως ἐξελθών. σκόπει γὰρ δή, ταῦτα παραβὰς καὶ ἐξαμαρτάνων τι τούτων τί ἀγαθὸν ἐργάσῃ σαυτὸν ἢ τοὺς ἐπιτηδείους τοὺς σαυτοῦ. ὅτι μὲν γὰρ κινδυνεύσουσί γέ σου οἱ ἐπιτήδειοι καὶ αὐτοὶ φεύγειν καὶ…

Plato, Crito
…τῆς οἰκείας ἀρετῆς, ἢ ἀδύνατον ; ἀδύνατον. ἀνάγκη ἄρα κακῇ ψυχῇ κακῶς ἄρχειν καὶ ἐπιμελεῖσθαι, τῇ δὲ ἀγαθῇ πάντα ταῦτα εὖ πράττειν. ἀνάγκη. οὐκοῦν ἀρετήν γε συνεχωρήσαμεν ψυχῆς εἶναι δικαιοσύνην, κακίαν δὲ ἀδικίαν ; συνεχωρήσαμεν…

Plato, Republic
…τῆς πόλεως, τῶν τε ἄλλων οὕτω κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπιμελεῖσθαι τί οὖν εἰμι ἄξιος παθεῖν τοιοῦτος ὤν ; ἀγαθόν τι, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, εἰ δεῖ γε κατὰ τὴν ἀξίαν τῇ ἀληθείᾳ τιμᾶσθαι · καὶ ταῦτά γε ἀγαθὸν…

Plato, Apology
…, ἐπισταμένους ὅτι ὁ θάνατος κοινὸς καὶ τοῖς χειρίστοις καὶ τοῖς βελτίστοις ; οὔτε γὰρ τοὺς πονηροὺς ὑπερορᾷ οὔτε τοὺς ἀγαθοὺς θαυμάζει, ἀλλʼ ἴσον ἑαυτὸν παρέχει πᾶσιν. εἰ μὲν γὰρ οἷόν τε ἦν τοῖς τοὺς ἐν τῷ πολέμῳ κινδύνους…

Lysias, Speeches
…τελευτῶντες Λακεδαιμονίους καὶ τῶν συμμάχων ὁπόσους ἐδύναντο πεῖσαι, οὐ διαλλάξαι ἀλλʼ ἀπολέσαι παρεσκευάζοντο τὴν πόλιν εἰ μὴ διʼ ἄνδρας ἀγαθούς, οἷς ὑμεῖς δηλώσατε παρὰ τῶν ἐχθρῶν δίκην λαβόντες, ὅτι καὶ ἐκείνοις χάριν ἀποδώσετε. ταῦτα δὲ ἐπίστασθε μὲν…

Lysias, Speeches
…καὶ διὰ τοῦτʼ ἀδύνατον ἡσυχίαν ἄγειν, οὐ πείσεσθέ μοι ὡς εἰρωνευομένῳ · ἐάντʼ αὖ λέγω ὅτι καὶ τυγχάνει μέγιστον ἀγαθὸν ὂν ἀνθρώπῳ τοῦτο, ἑκάστης ἡμέρας περὶ ἀρετῆς τοὺς λόγους ποιεῖσθαι καὶ τῶν ἄλλων περὶ ὧν ὑμεῖς ἐμοῦ ἀκούετε διαλεγομένου…

Plato, Apology
…δʼ ὅς. ἂν μὲν τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, ἀντικατατείναντες λέγωμεν αὐτῷ λόγον παρὰ λόγον, ὅσα αὖ ἀγαθὰ ἔχει τὸ δίκαιον εἶναι, καὶ αὖθις οὗτος, καὶ ἄλλον ἡμεῖς, ἀριθμεῖν δεήσει τἀγαθὰ καὶ μετρεῖν ὅσα ἑκάτεροι…

Plato, Republic

Menu

Word wheel

ἀγαθός

Saved

Recent