ἔλαιον
ἔλαιον, olive-oil
- olive-oil, in Hom. mostly anointing-oil, used after the bath, λοεσσαμένω καὶ ἀλειψαμένω λίπʼ ἐλαίῳ Il. 10.577, cf. 14.171, 18.350, etc.; before wrestling and other gymnastic exercises, πωλησεῦντι τὸ ἔ. εἰς τὸ γυμνάσιον IG 12(1).3 (Rhodes); ἔ. θεῖναι to provide oil at the baths, ib. 4.597,606 (Argos): prov., πῦρ ἐλαίῳ κοιμίσαι Lyr.Alex.Adesp. 8 (a); ἐλαίῳ πῦρ κατασβεννύναι Luc. Tim. 44; εὐῶδες ἔ. Od. 2.339; ῥοδόεν (rose-scented) Il. 23.186; ἔ. ῥόδινον Hp. Mul. 2.135; ἔ. λευκον ib. 136; τοῦ λευκοτάτου πάντων ἐ. Σαμιακοῦ Antiph. 331.
- II any oily substance, ἔ. χήνειον Hp. Mul. 2.194; κίκινον, ἀμυγδάλινον ἔ., etc., Dsc. 1.32,33, etc.; ῥαφάνινον ἔλαιον PAmh. 2.93 (ii A.D.), etc.; ἔ. ἀπὸ σελαχῶν, like our ‘cod-liver oil’, Arist. HA 520a18; ἔ. ἀπὸ γάλακτος butter, Hecat. 154 J.
- III at Athens, oil-market, ἀναμενῶ σε . . πρὸς τοὔλαιον Men. 896.
I de oliva
1 aceite
a) para ungir, frec. perfumado
ἔ. ἀμβρόσιον ἑδανόν, τό ῥά οἱ τεθυωμένον ἦεν
aceite divino y perfumado, que estaba ya aromatizado para ellaῥοδόεν ἔ.
aceite de rosasεὐῶδες ἔ.
aceite perfumadoαἱ δὲ κόμαι θυόεντα πέδῳ λείβουσιν ἔλαια
sus cabellos derraman por tierra aceites perfumados
• para uso en el gimnasio y los baños, B.10.23,
καταγοράζεσθαι ... ἔ. εἰς τὸ γυμνάσιον
ἔ. βαλανευ(τικόν)
ἔ. θεῖναι
proveer de aceite
• para uso en fiestas y celebraciones
ἐν μὲν ταῖς ... πατρίοις ἑορταῖς ἠρωματισμένον [τιθε]ὶς ἔ.
• de dif. clases ἔ. λευκόν aceite refinado, fino
τοῦ λευκοτάτου πάντων ἐλαίου Σαμιακοῦ ... μετρητής
αἰγύπτιον ἔ. λευκὸν ἢ ῥόδινον
aceite egipcio refinado o de rosasἀλίφο[ν]τες ἐλαίῳ μὲν ἐφθῷ πεπληρωμένῳ τῆς τῶν ἀρωμάτων ἀφθονίας
ungiendo de aceite cocido mezclado con una cantidad abundante de aromasἔ. ὀμφάκινον
aceite de olivas verdes
• como tratamiento
ἀλείφειν δὲ ἐλαίῳ
b) como alimento
οἴνῳ ... μᾶλλον ἐνάρθμιον, αὐτὰρ ἐλαίῳ οὐκ ἐθέλει
con el vino es más afín, pero con el aceite no quiere serlo dicho del aguaτοῦτ' ἐρίῳ σοι ἐνστάζουσιν κατὰ μικρὸν ... ὥσπερ ἔ.
te lo destilan de una brizna de lana gota a gota como si fuera aceite del sueldo por ser escaso tras la guerra con Espartaσῖτος ἢ ἔ.
μετ' ἐλαίου ... ἑψεῖν
τὰ δι' ἐλαίου καὶ γάρου ῥοφήματα
gachas hechas a base de aceite de oliva y garo
c) para alumbrado, Thphr.Ign.27, Eu.Matt.25.3, PMag.2.146;
d) hirviendo para rechazar asedios
ἔ. τεθερμασμένον
e) en compar. y fig.
ἡ δὲ (λέξις) ... ὥσπερ ἔ. ... ῥέουσα
la (expresión) que fluye como aceite
• gener.
ἔ. ξενικόν
aceite de importación
2 jud. crist. aceite como óleo(s) en sacrificios y purificaciones, LXX Ge.28.18, LXX Ex.30.25,
ἄρτον ... ἐξ ἐλαίου
pan de aceite como ofrenda
• en la unción de enfermos y en exorcismos Const.App.8.29.3, Serap.Euch.5, 6, 17, en la iniciación gnóstica, mezclado con agua, Iren.Lugd.Haer.1.21.4, en el bautismo Const.App.3.16.4, PMag.Christ.12.7,
τὸ μυστικὸν ἔ.
óleo de los catecúmenos, aceite bautismalτὸ ἔ. αὐτός ἐστιν ὁ κύριος
el aceite (en un texto bíblico) es una alegoría del propio Señor
3 colect. la aceituna, la cosecha de aceituna
(τὸ) ἔ. δέδωκεν χοῦς ς
la aceituna ha producido 6 coes de aceite
II de otros líquidos grasos
1 líquido oleoso, aceite obtenido de otros frutos o semillas
ἔ. κνήκινον
aceite de azafránἔ. σησάμινον
aceite de sésamoἀμυγδάλινον ἔ.
aceite de almendraῥαφάνινον ἔ.
aceite de rábanoσμύρνινον ἔ.
aceite de mirra usado en cosméticaκίκινον ἔ.
aceite de ricinoἔ. δικτάμνινον
aceite de díctamoστυράκινον ἔ.
aceite de estoraque
2 de animales grasa, aceite
ἔ. ἀπὸ γάλακτος
mantequillaχήνειον ἔ.
grasa de ocaτῶν δελφίνων
3 extraído de la tierra aceite, petróleo
τὸ δὲ ἔ. ... οἱ Πέρσαι καλέουσι ... ῥαδινάκην· ἔστι δὲ μέλαν καὶ ὀδμὴν παρεχόμενον βαρέαν
1) Oliven-, Baumöl, von Hom. an überall ; bes. das Salböl, im Bade u. beim Ringen, dah. ἐλαίου ὄζειν, von häufig Ringenden ; durch mancherlei Zutat wohlriechend gemacht, εὐῶδες Od. 2.339, ῥοδόεν Il. 23.186.
2) übh. Fettigkeit, bes. flüssige, ὑός, Schweinefett, Schmalz, Hippocr.
3) der Ort, wo Oel verkauft wird, Men. bei Eust. 1595 Poll. 9.47.
-ου, τό
[ἐλαίη.]
Olive-oil Il. 2.754, Il. 10.577, Il. 14.171, Il. 18.350, 596, Il. 23.186, 281, Il. 24.587: Od. 2.339, Od. 3.466 = Od. 10.364, Od. 4.49 = Od. 17.88, Od. 4.252, Od. 6.79, 96, 215, 219, Od. 7.107, Od. 8.364, 454, Od. 10.450, Od. 19.505, Od. 23.154, Od. 24.366.
- 1olive oil σὺν δʼ ἐλαίῳ φαρμακώσαισʼ ἀντίτομα P. 4.221
1
1.a
ἅψον λύχνον ἀπὸ ἐλαίου καθαροῦ
enciende una lámpara con aceite puro
πλήσας τὸν λύχνον χρηστοῦ ἐλαίου
llena la lámpara de buen aceite
λαβὼν λύχνον ἀμίλτωτον γέμισον ἐλαίῳ καθαρῷ
toma una lámpara no pintada de rojo y llénala de aceite puro
καιέσθω σησαμίνῳ ἐλαίῳ τὸ λύχνον
la lámpara ha de encenderse con aceite de sésamo
ἐπὶ τραπέζης ... ἐχούσης τοὺς ζʹ λύχνους καιομένους λευκῷ ἐλαίῳ
sobre una mesa que tenga las siete lámparas encendidas con aceite limpio
χρηστῷ ἐλαίῳ λυχνίαζε [κα]ὶ κ[έ]δρῳ
enciende la lámpara con buen aceite de oliva y aceite de cedro
1.b
λαβὼν λύχνον ἀμίλτωτον σκεύασον διὰ βυσσίνου ῥάκους καὶ ῥοδίνου ἐλαίου ἢ ναρδίνου
toma una lámpara que no esté pintada de rojo y prepárala con un trozo de lino, aceite de rosas o de nardos
1.c
τὸ δὲ σῶμα συνάλειψαι στυρακίνῳ ἐλαίῳ
unge también el cuerpo con aceite de estoraque
λαβὼν ἔ. ... ἄλειφε ἀπὸ τοῦ ἱεροοστέου μέχρι τῶν ποδῶν
toma aceite y úngete desde el hueso sacro hasta los pies
ἔ. λαβὼν ἐπίλεγε τὰ ὀν[όματα, εἶτα] βρέξαι
toma aceite, pronuncia los nombres y luego úngete
ἔ. καλὸν καθαρὸν ῥαφάνινον ἐπίχεε παιδὶ ἀφθόρῳ γυμναζομένῳ
vierte buen aceite puro de rábanos sobre un niño puro entrenado
1.d
ταῦτα τρίψας σὺν ἐλαίῳ σουσίνῳ
triturándolo todo con aceite de lilas
λαβὼν ἔ. ὀμφακίζοντα μετὰ βοτάνης μαστιγίας καὶ λωτομήτρας ἕψει μετὰ σαμψούχου ἀχρωτίστου
toma aceite de olivas verdes con planta mastigia y pulpa de loto y hiérvelo con mejorana incolora
λα]βὼν ἔ. καθαρὸν καὶ βωτά[νην σεῦ]τλος καὶ κλῶνας ἐλαίας
toma aceite puro, una planta de acelga y ramas de olivo
1.e
λαβὼν φιάλην λευκὴν πλῆσον ὕδατος καὶ ἐλαίου
toma un cuenco blanco y llénalo de agua y aceite
κατέχων ἐπὶ τοῖς γόνασι σκεῦος, ἐπιβαλὼν ἔ. ὀμφάκινον
sosteniendo el recipiente en tus rodillas, vierte aceite de olivas verdes
1.f
σπένδε γάλα, μέλι, οἶνον, ἔ.
haz una libación de leche, miel, vino y aceite
βάλε (τὸν δακτύλιον) εἰς κρίνινον ἔ.
echa el anillo en aceite de lirio
1.g
<ταῦτα δίωκε> ἐπὶ φιάλης, εἰς ἣν βαλ[εῖ]ς ἐλαίου χρηστοῦ κοτ(ύλην) αʹ
recita esto sobre un cuenco en el que echarás una cotila de buen aceite
λόγος ... ἐν ποτηρίῳ χαλκῷ ἐπὶ ἐλαίου
fórmula en una copa de bronce con aceite
1.h
σὺ εἶ τὸ ἔ., οὐκ εἶ δὲ ἔλαι[ο]ν, ἀλλὰ ἱδρὼς τοῦ Ἀγαθοῦ Δαίμονος
tú eres el aceite, pero no eres aceite, sino sudor del Demon Bueno
2
ἐξορκίζω πᾶν δῆγμα τοῦ [δ]ιαβόλου θηρίων ... διὰ τοῦ ἐλαίου τοῦ ἱεροῦ βαπτισμοῦ
conjuro toda mordedura de animales diabólicos por medio del óleo del sagrado bautismo
- olive-oil, Lat. oleum, olivum, Hom.
-
…καρπῷ χεῖρας ἔχοντες. τῶν δʼ αἳ μὲν λεπτὰς ὀθόνας ἔχον, οἳ δὲ χιτῶνας εἵατʼ ἐϋννήτους, ἦκα στίλβοντας ἐλαίῳ · καί ῥʼ αἳ μὲν καλὰς στεφάνας ἔχον, οἳ δὲ μαχαίρας εἶχον χρυσείας ἐξ ἀργυρέων τελαμώνων. οἳ δʼ…
Homer, Iliad
-
…ἐπεὶ τάρπησαν ὁρώμενοι ὀφθαλμοῖσιν, ἔς ῥʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐυξέστας λούσαντο. τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ, ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας, ἔς ῥα θρόνους ἕζοντο παρʼ Ἀτρεΐδην Μενέλαον. χέρνιβα δʼ…
Homer, Odyssey
-
…ἥ γʼ εἰσελθοῦσα θύρας ἐπέθηκε φαεινάς. ἀμβροσίῃ μὲν πρῶτον ἀπὸ χροὸς ἱμερόεντος λύματα πάντα κάθηρεν, ἀλείψατο δὲ λίπʼ ἐλαίῳ ἀμβροσίῳ ἑδανῷ, τό ῥά οἱ τεθυωμένον ἦεν · τοῦ καὶ κινυμένοιο Διὸς κατὰ χαλκοβατὲς δῶ ἔμπης ἐς γαῖάν τε…
Homer, Iliad
-
…, ἐν δʼ οἶνον ἔχευεν ἀσκῷ ἐν αἰγείῳ · κούρη δʼ ἐπεβήσετʼ ἀπήνης. δῶκεν δὲ χρυσέῃ ἐν ληκύθῳ ὑγρὸν ἔλαιον, ἧος χυτλώσαιτο σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν. ἡ δʼ ἔλαβεν μάστιγα καὶ ἡνία σιγαλόεντα, μάστιξεν δʼ ἐλάαν · καναχὴ…
Homer, Odyssey
-
…δʼ ὕδωρ · αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ ζέσσεν ὕδωρ ἐνὶ ἤνοπι χαλκῷ, καὶ τότε δὴ λοῦσάν τε καὶ ἤλειψαν λίπʼ ἐλαίῳ, ἐν δʼ ὠτειλὰς πλῆσαν ἀλείφατος ἐννεώροιο · ἐν λεχέεσσι δὲ θέντες ἑανῷ λιτὶ κάλυψαν ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς ,…
Homer, Iliad
-
…κρατός τε καὶ ὤμων, ὄφρα μοι ἐκ κάματον θυμοφθόρον εἵλετο γυίων. αὐτὰρ ἐπεὶ λοῦσέν τε καὶ ἔχρισεν λίπʼ ἐλαίῳ, ἀμφὶ δέ με χλαῖναν καλὴν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα, εἷσε δέ μʼ εἰσαγαγοῦσα ἐπὶ θρόνου ἀργυροήλου καλοῦ δαιδαλέου ,…
Homer, Odyssey
-
…τοῖσι μὴ ἀπιγμένοισι ἐς τὴν Βαβυλωνίην χώρην καὶ τὰ εἰρημένα καρπῶν ἐχόμενα ἐς ἀπιστίην πολλὴν ἀπῖκται. χρέωνται δὲ οὐδὲν ἐλαίῳ ἀλλʼ ἢ ἐκ τῶν σησάμων ποιεῦντες. εἰσὶ δέ σφι φοίνικες πεφυκότες ἀνὰ πᾶν τὸ πεδίον, οἱ πλεῦνες αὐτῶν…
Herodotus, The Histories
-
…τέμενος βωμός τε θυώδης. ἔνθʼ ἥ γʼ εἰσελθοῦσα θύρας ἐπέθηκε φαεινάς · ἔνθα δέ μιν Χάριτες λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ ἀμβρότῳ, οἷα θεοὺς ἐπενήνοθεν αἰὲν ἐόντας, ἀμβροσίῳ ἑδανῷ, τό ῥά οἱ τεθυωμένον ἦεν. ἑσσαμένη δʼ εὖ…
NA, Homeric Hymns
-
…τοῖον ἐόντα, καί μιν ἀνηρώτων · ὁ δὲ κερδοσύνῃ ἀλέεινεν. ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἐγὼ λόεον καὶ χρῖον ἐλαίῳ, ἀμφὶ δὲ εἵματα ἕσσα καὶ ὤμοσα καρτερὸν ὅρκον μὴ μὲν πρὶν Ὀδυσῆα μετὰ Τρώεσσʼ ἀναφῆναι, πρίν γε τὸν…
Homer, Odyssey
-
…Ἑστίαν Ἑστίη, ἥ τε ἄνακτος Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο Πυθοῖ ἐν ἠγαθέῃ ἱερὸν δόμον ἀμφιπολεύεις, αἰεὶ σῶν πλοκάμων ἀπολείβεται ὑγρὸν ἔλαιον · ἔρχεο τόνδʼ ἀνὰ οἶκον, ἐπέρχεο θυμὸν ἔχουσα σὺν Διὶ μητιόεντι · χάριν δʼ ἅμʼ ὄπασσον ἀοιδῇ. Εἰς…
NA, Homeric Hymns