ὀρθόω
ὀρθόω, to set straight
- set straight,
- 1 in height, set upright, set up one fallen or lying down, raise up, τὸν δʼ αἶψʼ ὤρθωσεν Ἀπόλλων Il. 7.272; χερσὶ λαβὼν ὤρθωσε 23.695, v. infr. II.1; ὀρθοῦν κάρα, πρόσωπον, E. Hipp. 198 (anap.), Alc. 388 (so in Med., οὔατα ὀρθώσασθαι Q.S. 4.511); of buildings, raise up, rebuild, E. Tr. 1161; πολὺ τοῦ τείχους X. HG 4.8.10: generally, build, raise, Ζηνὸς ὀρθῶσαι βρέτας τρόπαιον E. Ph. 1250; ἔρυμα λίθοις καὶ ξύλοις Th. 6.66:—Pass., to be set upright, ἕζετο δʼ ὀρθωθείς he sat upright, Il. 2.42, etc.; ὀρθωθεὶς δʼ ἄρʼ ἐπʼ ἀγκῶνος 10.80; ὠρθοῦθʼ ὁ τλήμων ὀρθὸς ἐξ ὀρθῶν δίφρων S. El. 742; ὀρθούμενοι ἐξιέναι X. Cyr. 8.8.10, cf. 1.3.10; simply, rise from oneʼs seat, stand up, A. Eu. 708, S. Ph. 820; rise up, ὀρθωθεὶς εὐνῆθεν A.R. 2.197.
- 2 in direction, make straight, τὰ διεστραμμένα τῶν ξύλων Arist. EN 1109b7, cf. X. Mem. 3.10.15; ὀρθώσατʼ ἐκτείνοντες ἄθλιον νέκυν E. Hipp. 786:—Pass., ἢν τόδʼ ὀρθωθῇ βέλος if this dart go straight, S. Ph. 1299; παρὰ στάθμην . . ὀρθοῦται κανών Id. Fr. 474.
- II metaph. (from signf. I.1) raise up, restore to health or happiness, ἐκ κακῶν ἄνδρας ὀρθοῦσιν . . κειμένους Archil. 56.2; ψυχῆς τελεότης σκήνεος μοχθηρίην ὀρθοῖ Democr. 187; ὧδε ποιήσας ὀρθώσεις σεωυτόν Hdt. 3.122, cf. A. Th. 229 (lyr.), S. OC 394, etc.; ὀ. βίον Id. OT 39; ὀ. ὕμνον raise it as a monument of glory, Pi. O. 3.3, cf. I. 1.46; also, exalt, honour, Σικελίαν, οἶκον, Id. N. 1.15, I. 6(5).65; make famous, Id. P. 4.60, cf. Pl. La. 181a; ὀρθοῦν τὸν ὑπτιάζοντα λόγον restore it to vigour, Hermog. Id. 2.1.
- 2 (from signf. I.2) guide aright, γνώμην A. Ag. 1475 (lyr.); πόλλʼ ἁμαρτὼν οὐδὲν ὤρθωσας φρενί Id. Supp. 915; ὀ. ἀγῶνας, ξυμφοράς, bring them to a happy end, Id. Ch. 584, Eu. 897; τὰ . . πόλεος θεοὶ . . σείσαντες ὤρθωσαν πάλιν S. Ant. 163; τύχη τέχνην ὤρθωσεν Men. Mon. 495, cf. 625:—Pass., of actions or persons acting, succeed, prosper, ἢν ἡ διάβασις μὴ ὀρθωθῇ Hdt. 1.208; στρατηγὸς πλεῖστʼ ἂν ὀρθοῖτο Th. 3.30, cf. 42; ὀρθοῦνται τὰ πλείω ib. 37; τὸ -ούμενον success, Id. 4.18; of persons and places, to be safe and happy, flourish, S. Ant. 675, Antipho 5.7, Th. 2.60; of words and opinions, to be right, be true, οὕτως ὀρθοῖτʼ ἂν ὁ λόγος Hdt. 7.103; ὀρθοῦσθαι γνώμην E. Hipp. 247 (anap.); ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος it lies with the messenger to set right a secret message, A. Ch. 773 (κυπτὸς v.l. ap. Sch. Il. 15.207, i. e. to straighten a crooked message).
- 3 Pass., ὀρθουμένων if all goes well, A. Eu. 772.
- III intr., use the nominative case (opp. πλαγιάζω), Hermog. Id. 1.3, 9.
1. act., met acc.
a. rechtop zetten:
b. recht maken:
2. pass., intrans.
a. opgericht worden, zich oprichten:
b. overdr. succes hebben:
2) in gerade Richtung bringen, gerade machen ; οἱ τὰ διεστραμμένα ξύλα ὀρθοῦντες, Arist. eth. 2.8 ; richtig machen, νῦν δʼ ὤρθωσας στόματος γνώμην, du sprachst einen wahren Spruch, Aesch. Ag. 1454 ; οὐδὲν ὤρθωσας φρενί, Suppl. 893 ; pass., Eum. 742, ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος, ist richtig angebracht, Ch. 762 ; ἢν τόδʼ ὀρθωθῇ βέλος, Soph. Phil. 1283, wenn es gerade geht, nicht fehlt ; ὀρθοῦσθαι γνώμαν, Eur. Hipp. 247 ; οὕτω ὀρθοῖτʼ ἂν ὁ λόγος, so möchte die Rede richtig sein, Her. 7.103 ; ὁ στρατηγὸς πλεῖστʼ ἂν ὀρθοῖτο, Thuc. 3.30, vgl. 3.42, 6.9 ; in späterer Prosa, wie κατορθόω, πάλιν ὠρθώθη τὰ πράγματα, Pol. 29.11.12 ; ἁμαρτίαν, Arr. Cyn. 26.4 ; – τὸ ὀρθούμενον, der glückliche Erfolg, Thuc. 4.18 ; vgl. ἢν ἡ διάβασις μὴ ὀρθωθῇ, Her. 1.208.
[ὀρθός.]
To set upright, set on one’s legs again Il. 7.272, Il. 23.695.
In pass., to stand up, rise up : ὀρθωθεὶς ἔνδυνε χιτῶνα Il. 10.21.
To assume from a recumbent a partially upright posture, raise oneself : ἕζετο ὀρθωθείς Il. 2.42, Il. 23.235. Cf. Il. 10.80.
- a raise up met. εὔχομαι, Θήρωνος Ὀλυμπιονίκαν ὕμνον ὀρθώσαις O. 3.3 κούφα δόσις ἀνδρὶ σοφῷ ἀντὶ μόχθων παντοδαπῶν ἔπος εἰπόντʼ ἀγαθὸν ξυνὸν ὀρθῶσαι καλόν I. 1.46
- b exalt σὲ δʼ ἐν τούτῳ λόγῳ χρησμὸς ὤρθωσεν μελίσσας Δελφίδος αὐτομάτῳ κελάδῳ P. 4.60 Ὅμηρος ὃς αὐτοῦ πᾶσαν ὀρθώσαις ἀρετὰν κατὰ ῥάβδον ἔφρασεν θεσπεσίων ἐπέων I. 4.38 τόν τε Θεμιστίου ὀρθώσαντες οἶκον τάνδε πόλιν θεοφιλῆ ναίοισι I. 6.65 c. pr. adj. Σικελίαν πίειραν ὀρθώσειν κορυφαῖς πολίων ἀφνεαῖς N. 1.15
- c make secure of cities. καὶ νῦν ἐν Ἄρει μαρτυρήσαι κεν πόλις Αἴαντος ὀρθωθεῖσα ναύταις (ὑπαινίττεται δὲ τὴν περὶ Σαλαμῖνα ναυμαχίαν τῶν Ἑλληνῶν, ἧς ἔλαβον τὰ ἀριστεῖα οἱ Αἰγινῆται Σ.) I. 5.48
- to set straight:
- Iin height, to set upright, set up one fallen or lying down, raise up, Il.; ὀρθοῦν κάρα, πρόσωπον Eur.:—of buildings, to raise up, rebuild, or, generally, to erect, build up, Eur., Thuc.:—Pass. to be set upright, Il., etc.: simply to rise from oneʼs seat, stand up, Aesch., Soph.
- IIin line, to make straight, Arist.:— Pass., ἢν τόδʼ ὀρθωθῆι βέλος if this dart go straight, Soph.
- IIImetaph. (from signf. I) to raise up, restore to health, safety, happiness, Hdt., Aesch., etc.:—also to exalt, honour, Pind.
- 2(from signf. II) to guide aright, Aesch.; ὀρθ. ἀγῶνας to bring to a happy end, Aesch.; ὀ. βίον Soph.:—Pass. to succeed, prosper, Hdt., Soph., etc.; τὸ ὀρθούμενον success, Thuc.:—of words and opinions, to be right, true, Hdt., Eur.; ἐν ἀγγέλωι κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος a secret message is rightly sent by messenger, not by letter, Aesch.
- 3in Pass. also, to be upright, deal justly, Aesch.
-
…τήνδε γερόντων προὔθετο λέσχην, κοινῷ κηρύγματι πέμψας ; ἄνδρες, τὰ μὲν δὴ πόλεος ἀσφαλῶς θεοὶ πολλῷ σάλῳ σείσαντες ὤρθωσαν πάλιν. ὑμᾶς δʼ ἐγὼ πομποῖσιν ἐκ πάντων δίχα ἔστειλʼ ἱκέσθαι τοῦτο μὲν τὰ Λαΐου σέβοντας εἰδὼς εὖ θρόνων ἀεὶ…
Sophocles, Antigone
-
…τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας. ἔγρετο δʼ ἐξ ὕπνου, θείη δέ μιν ἀμφέχυτʼ ὀμφή · ἕζετο δʼ ὀρθωθείς, μαλακὸν δʼ ἔνδυνε χιτῶνα καλὸν νηγάτεον, περὶ δὲ μέγα βάλλετο φᾶρος · ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ…
Homer, Iliad
-
…φθόνος ἕρπει. καίτοι σμικροὶ μεγάλων χωρὶς σφαλερὸν πύργου ῥῦμα πέλονται · μετὰ γὰρ μεγάλων βαιὸς ἄριστʼ ἂν καὶ μέγας ὀρθοῖθʼ ὑπὸ μικροτέρων. ἀλλʼ οὐ δυνατὸν τοὺς ἀνοήτους τούτων γνώμας προδιδάσκειν. ὑπὸ τοιούτων ἀνδρῶν θορυβεῖ χἠμεῖς οὐδὲν σθένομεν πρὸς…
Sophocles, Ajax
-
…ὃν παρείχομεν, καὶ ταῦθʼ ὑφʼ ἡμῶν οὐδὲν ἐξειδὼς πλέον οὐδʼ ἐκδιδαχθείς, ἀλλὰ προσθήκῃ θεοῦ λέγει νομίζει θʼ ἡμὶν ὀρθῶσαι βίον · νῦν τʼ, ὦ κράτιστον πᾶσιν Οἰδίπου κάρα, ἱκετεύομέν σε πάντες οἵδε πρόστροποι ἀλκήν τινʼ εὑρεῖν ἡμίν…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…ᾧ ῥʼ ὁ γεραιὸς ζώννυθʼ ὅτʼ ἐς πόλεμον φθισήνορα θωρήσσοιτο λαὸν ἄγων, ἐπεὶ οὐ μὲν ἐπέτρεπε γήραϊ λυγρῷ. ὀρθωθεὶς δʼ ἄρʼ ἐπʼ ἀγκῶνος κεφαλὴν ἐπαείρας Ἀτρεΐδην προσέειπε καὶ ἐξερεείνετο μύθῳ · τίς δʼ οὗτος κατὰ νῆας ἀνὰ στρατὸν ἔρχεαι…
Homer, Iliad
-
…καὶ δόμων Ἀμφίονος, οὐκ ἔσθʼ ὁποῖον στάντʼ ἂν ἀνθρώπου βίον οὔτʼ αἰνέσαιμʼ ἂν οὔτε μεμψαίμην ποτέ. τύχη γὰρ ὀρθοῖ καὶ τύχη καταρρέπει τὸν εὐτυχοῦντα τόν τε δυστυχοῦντʼ ἀεί · καὶ μάντις οὐδεὶς τῶν καθεστώτων βροτοῖς. Κρέων γὰρ ἦν…
Sophocles, Antigone
-
…ἔστιν κακόν. αὕτη πόλεις ὄλλυσιν, ἥδʼ ἀναστάτους οἴκους τίθησιν, ἥδε συμμάχου δορὸς τροπὰς καταρρήγνυσι · τῶν δʼ ὀρθουμένων σῴζει τὰ πολλὰ σώμαθʼ ἡ πειθαρχία. οὕτως ἀμυντέʼ ἐστὶ τοῖς κοσμουμένοις, κοὔτοι γυναικὸς οὐδαμῶς ἡσσητέα. κρεῖσσον γάρ…
Sophocles, Antigone
-
…ἐδίδου, καὶ πολλὰ ἐντειλάμενός οἱ τιμᾶν τε αὐτὸν καὶ εὖ ποιέειν, ἢν ἡ διάβασις ἡ ἐπὶ Μασσαγέτας μὴ ὀρθωθῇ, ταῦτα ἐντειλάμενος καὶ ἀποστείλας τούτους ἐς Πέρσας, αὐτὸς διέβαινε τὸν ποταμὸν καὶ ὁ στρατὸς αὐτοῦ. ἐπείτε δὲ…
Herodotus, The Histories
-
…φθίνει γὰρ καὶ μαραίνεται νόσῳ. παρειμένη δέ, χειρὸς ἄθλιον βάρος, ; κεῖται, τὸ σῶμα δʼ οὐκέτʼ ὀρθῶσαι σθένει. ; ὅμως δέ, καίπερ σμικρὸν ἐμπνέουσʼ ἔτι, βλέψαι πρὸς αὐγὰς βούλεται τὰς ἡλίου ὡς οὔποτʼ αὖθις…
Euripides, Alcestis
-
…· θεοῦ δʼ ἔτʼ ἰσχὺς καθυπερτέρα · πολλάκι δʼ ἐν κακοῖσι τὸν ἀμάχανον κἀκ χαλεπᾶς δύας ὕπερθʼ ὀμμάτων κρημναμενᾶν νεφελᾶν ὀρθοῖ. ἀνδρῶν τάδʼ ἐστί, σφάγια καὶ χρηστήρια θεοῖσιν ἕρδειν πολεμίων πειρωμένους · σὸν δʼ αὖ τὸ σιγᾶν καὶ μένειν…
Aeschylus, Seven Against Thebes