exardesco
exardesco, to blaze out, kindle, take fire
Frieze-Dennison Vergil
Could not find Exarsere in Logeion dictionaries.
Exarsere Verb: perfect active indicative 3rd plural of exardesco
- I Lit.: nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae, etc., Cic. de Or. 2, 45 fin.: sulphur exardescens, Plin. 35, 15, 50, § 175.—
- B Transf., of the sun's heat: exarsit dies, Mart. 3, 67, 6.—And of a fiery color: fulgor carbunculi exardescens, Plin. 37, 7, 25, § 94.—
- II Trop., to be kindled, inflamed, to break out (in a good and bad sense).
- A Of personal subjects: exarsit iracundia ac stomacho, Cic. Verr. 2, 2, 20; cf. id. de Or. 3, 1, 4: (Induciomarus) multo gravius hoc dolore exarsit, * Caes. B. G. 5, 4, 5: infestius Papirium exarsurum, Liv. 8, 33; cf. graviter, Cic. de Or. 3, 1, 4: haud secus exarsit quam Circo taurus aperto, Ov. M. 12, 102: adeo exarserant animis, Liv. 3, 30; so, animis, Tac. A. 1, 51 fin.: libidinibus indomitis, id. ib. 6, 1: in omni genere amplificationis, Cic. Or. 29, 102: hodierno die ad spem libertatis exarsimus, id. Phil. 4, 6 fin.: ad cupiditatem libertatis recuperandae, id. ib. 11, 2; id. Verr. 2, 1, 25: ad bellum, Liv. 41, 27, 3; Tac. A. 12, 38: plebes ad id maxime indignatione exarsit, Liv. 4, 6; cf.: ad quod exarsit adeo, ut, etc., Tac. A. 1, 74: milites in perniciosam seditionem exarsuri, Liv. 40, 35, 7; cf.: in iras, Verg. A. 7, 445; Claud. Rapt. Pros. 1, 32: in proelium, Tac. H. 1, 64.—Of the passion of love: in C. Silium ita exarserat (Messalina), Tac. A. 11, 12.—
- 2 Of impersonal and abstract subjects: immane quantum animi exarsere, Sall. H. Fragm. 2, 53 (p. 229 ed. Gerl.): ex quo exardescit sive amor, sive amicitia, Cic. Lael. 27, 100; cf.: novum atque atrox proelium, Liv. 27, 2: admirabilis quaedam benevolentiae magnitudo, Cic. Lael. 9, 29: ira, id. Tusc. 2, 24, 58; cf.: iracundia exercitus in eum, Tac. H. 1, 58: ambitio, Liv. 3, 35; 35, 10: violentia Turni, Verg. A. 11, 376: dolor Alcidae, id. ib. 8, 220 et saep.: injuria, Cic. Lael. 21, 76: bellum, id. Lig. 1, 3; Liv. 40, 58; 41, 25; cf.: certamina inter patres plebemque, Tac. H. 2, 38: seditio, id. ib. 2, 27: tanta ista importunitas inauditi sceleris, Cic. Sull. 27, 75: fames auri, Plin. 33, 3, 14, § 48 et saep.: tum propter multorum delicta etiam ad innocentium periculum tempus illud exarserat, Cic. Sull. 6: altercatio ex iracundia muliebri in contentionem animorum exarsit, Liv. 10, 23; cf.: studia in proelium, Tac. H. 1, 64: Corinthiorum vasorum pretia in immensum exarsisse, i.e. had risen, Suet. Tib. 34; cf.: quibus initiis in tantum admiratio haec exarserit, Plin. 37 prooem. § 2: ira, Vulg. Psa. 88, 45 al. (See also excandefacio and incendo.)☞ * Part. perf.: exarsus, a, um, burned up: res vestras incendio exarsas esse, Cod. Just. 9, 1, 11.
➳ part. exarsus, incendié : Cod. Just. 9, 1, 11.
- 1. ontbranden, vlam vatten; heet worden; ➤ cinis exstinctus et iam diu frigidus exarsit repente (Suet.);
- 2. (v. personen) ontbranden, hevig aangegrepen worden [dolore; libidinibus; iracundiā; amore; desiderio]; in alqm ~ voor iem. in liefde ontsteken; ad, in alqd ~ voor iets ontbranden, zich tot iets laten meeslepen [in perniciosam seditionem; in proelium; ad spem libertatis];
- 3. (v. dingen, gemoedsbewegingen e.d.) ontbranden, uitbreken, ontvlammen; ➤ bellum exarsit; benevolentiae magnitudo exardescit;
- 4. (Suet.) (v.d. prijs) stijgen, omhooggaan [in immensum].
- inch, to blaze out, kindle, take fire: materies facilis ad exardescendum.—Fig., to be kindled, be inflamed, break out, be exasperated, be provoked, rage: iracundiā ac stomacho: dolore, Cs.: infestius, L.: Haud secus quam taurus, O.: ad spem libertatis: ad bellum, L.: Talibus dictis in iras, V.: ex quo exardescit amor: ambitio, L.: violentia Turni, V.: importunitas sceleris: altercatio in contentionem animorum exarsit, L.
-
…faciemque aliquam cepere morando. Sic ubi deseruit madidos septemfluus agros Nilus et antiquo sua flumina reddidit alveo aetherioque recens exarsit sidere limus, plurima cultores versis animalia glaebis inveniunt, et in his quaedam modo coepta per ipsum nascendi spatium…
Ovid, Metamorphoses
-
…centumque oculos nox occupat una. Excipit hos volucrisque suae Saturnia pennis collocat et gemmis caudam stellantibus inplet. Protinus exarsit nec tempora distulit irae horriferamque oculis animoque obiecit Erinyn paelicis Argolicae stimulosque in pectore caecos condidit et profugam per totum…
Ovid, Metamorphoses
-
…capessendae an, cum illum necessarium et fatalem paene casum non tulerimus, hunc feremus voluntarium tota Italia desiderio libertatis exarsit ; servire diutius non potest civitas ; serius populo Romano hunc vestitum atque arma dedimus quam ab eo flagitati sumus…
Cicero, Philippicae
-
…mors in benefici parte numeretur quam ob rem, patres conscripti, quamquam hortatore non egetis ipsi enim vestra sponte exarsistis ad libertatis recuperandae cupiditatem tamen eo maiore animo studioque libertatem defendite quo maiora proposita victis supplicia servitutis videtis. in…
Cicero, Philippicae
-
…debilitatam putatis legatione pacis audita quid municipia censetis quid colonias quid cunctam Italiam futuram eodem studio quo contra commune incendium exarserat an non putamus fore ut eos paeniteat professos esse et prae se tulisse odium in Antonium qui pecunias polliciti sunt…
Cicero, Philippicae
-
…; cui sic praefuit in pace ut et civibus et sociis gratissima esset eius integritas et fides. bellum subito exarsit, quod qui erant in Africa ante audierunt geri quam parari. quo audito partim cupiditate inconsiderata, partim caeco…
Cicero, pro Ligario
-
…, si sine ulla mea contumelia suscepisset, tulissem ; sed, cum me disputantem, non lacessentem laesisset, exarsi non solum praesenti, credo, iracundia nam ea tam vehemens fortasse non fuisset, sed, cum inclusum illud…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, ipsi et senatus frequens restitit, et, quamquam tum propter multorum delicta etiam ad innocentium periculum tempus illud exarserat, tamen, cum odium nostri restingueretis, huic ordini ignem novum subici non sivistis. hoc animo igitur senatus…
Cicero, pro Rabirio Postumo
-
…disputare solitum accepimus ; sed is ut contra Stoicos, quos studiosissime semper refellebat et contra quorum disciplinam ingenium eius exarserat ; nos illud quidem cum pace agemus si enim Stoici finis bonorum recte posiverunt, confecta res est necesse est…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…, pars est etiam dei ; atqui terrae maxumas regiones inhabitabilis atque incultas videmus, quod pars earum adpulsu solis exarserit, pars obriguerit nive pruinaque longinquo solis abscessu ; quae, si mundus est deus, quoniam mundi partes sunt…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum