libertas

lībertas (old form, loebertas; v. 1. liber init.), ātis, f. [1. liber],

• the state or condition of a freeman, a being free, freedom, liberty, freedom from restraint or obligation, free will, etc.
• I In gen.: quid est enim libertas? potestas vivendi, ut velis, Cic. Par. 5, 1, 34: ne majorem largiar ei, qui contra dicturus est, libertatem et licentiam, id. Ac. 2 (Luc.), 10, 30: praecidere sibi libertatem vivendi, id. Verr. 2, 3, 1, § 3: tabella dat populo eam libertatem, ut, quod velint, faciant, id. Planc. 6, 16: libertas in ridendo, in plorando, id. ib. 14, 33: omnium rerum impunitam libertatem tenere, id. de Or. 1, 52, 226: libertas est naturalis facultas ejus quod cuique facere libet, nisi si quid vi aut jure prohibetur, Just. Inst. 1, 3, 1.—With gen.: feminae omnium rerum libertatem desiderant, Liv. 34, 2 fin: testamentorum, Quint. 3, 6, 84: verborum (with licentia figurarum), id. 10, 1, 28: dialogorum, id. 10, 5, 15: caeli, the open air, id. 10, 3, 22.—Poet. with inf sit modo libertas, quae velit ira, loqui, Prop. 1, 1, 28: nec mihi libertas imis freta tollere arenis, Val. Fl. 1, 601.—
• II In partic.
• • A Civil freedom, liberty, opp. to slavery: Scaevae, servo Q. Crotonis, libertas data est, Cic. Rab. Perd. 11, 31: alicujus libertati parcere, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 206 Vahl.): omnes homines naturā libertati studere et condicionem servitutis odisse, Caes. B. G. 3, 10 fin.: patriam et libertatem perdidi, Plaut. Capt. 2, 2, 50 (300): libertas paenulast tergo tuo, id. Most. 4, 2, 74 (958): haruspex his promisit libertatem, id. Poen. 5, 4, 54 (1227): aliquem in libertatem asserere, Suet. Vit. 10: petitur puer in libertatem, id. Rhet. 1: libertatis condicio, Ulp. Fragm. 2, 3: favor libertatis, Gai. Inst. 1, 21; Paul. Sent. 2, 23, 2: libertatem dare, Gai. Inst. 2, 200: amittere, id. ib. 1, 160 sq.—
  • • • • β In plur. (ante- and post-class.): tribus non conduci possim libertatibus, Quin, etc., Plaut. Cas. 2, 8, 70 (506): pecunias et libertates servis et ante dono datas, Tac. A. 15, 55: in libertatibus dandis, Gai. Inst. 2, § 228: libertatium conservandarum causa, Dig. 38, 1, 13, § 1: lex (Fufia Caninia) cavet ut libertates servis testamento nominatim dentur, Ulp. Fragm. 1, 25.—
    • 2 Trop.: se in libertatem vindicare, Cic. de Or. 2, 33, 145; cf.: in libertatem vindicati, id. N. D. 1, 20, 56.—
  • B Political freedom, liberty, or independence of a people not under monarchical rule, or not subject to another people (opp. servitus and dominatus): aut exigendi reges non fuerunt: aut plebi re, non verbo danda libertas, Cic. Leg. 3, 10 fin.: aliae nationes servitutem pati possunt: populi Romani est propria libertas, id. Phil. 6, 7 fin.; cf. id. ib. 3, 11 fin.: in optimatium dominatu vix particeps libertatis potest esse multitudo, id. Rep. 1, 27, 43: et a regum et a patrum dominatione solere in libertatem rem populi vindicari, etc., id. ib. 1, 32, 48: alicui eripere libertatem, id. ib. 1, 17, 28: in libertate permanere, Caes. B. G. 3, 8: libertatem accipere, recuperare, id. ib. 7, 1 fin.: plus communi libertati tribuere, id. ib. 7, 37: per dolum ac proditionem prope libertas amissa est, Liv. 2, 3, 1: conditor Romanae libertatis, id. 8, 34.—
  • C The spirit of liberty, consciousness of freedom: dolor animi, innata libertas, prompta excellensque virtus, Cic. Sest. 41, 88: timefacta libertas, id. Off. 2, 7, 24.—
  • D Freedom of speech or thought, frankness, boldness, candor (mostly post-Aug.): hoc mihi libertas, hoc pia lingua dedit, Ov. H. 15, 68: vera de exitu ejus magna cum libertate ominatus est, Vell. 2, 71, 2: quae in aliis libertas est, in aliis licentia vocatur, Quint. 3, 8, 48: affectatores libertatis, id. 6, 2, 16; 10, 1, 94: antiqua comoedia facundissimae libertatis, id. 10, 1, 65: vox honestissimae libertatis, id. 11, 1, 37: libertas ingenii, Sall. J. 30, 3.—
  • E Freedom from taxation, exemption: aedium, Dig. 8, 6, 18.—
• F Personified: Līber-tas, tatis, f., the goddess of Liberty, whose temple on the Aventine Hill was founded by the father of Tiberius Gracchus in the second Punic war; in the atrium of this temple the census-tables were preserved, Ov. F. 4, 624; Liv. 24, 17; 25, 7; 34, 44; 45, 15; Cic. Mil. 22, 59; id. Att. 4, 16, 14; id. N. D. 2, 23, 61. A statue of Libertas was erected by Clodius on the site of Cicero's house after it was pulled down, Cic. Att. 4, 2, 3.

lībertās, ātis, f. (1. liber), I) die bürgerliche Freiheit (Ggstz. servitus), A) eig.: 1) im allg.: se in libertatem vindicare, sich in Fr. setzen, Cic.: servos ad libertatem vocare, den Sklaven die Fr. verheißen, Caes.: servis libertatem dare, Iustin. – Plur., pecunias et libertates servis et ante dono datas, Tac. ann. 15, 55: tribus non conduci possum libertatibus, quin etc., Plaut. Cas. 504: libertatum (Freiheitserteilungen) conservatarum causā, Ulp. dig. 38, 1, 13. § 1. – 2) insbes.: a) die bürgerl. Freiheit als Inbegr. der Rechte u. Vorteile (bes. des Stimmrechts in den Komitien usw.) eines röm. Bürgers, mulieris, Cic.: ad usurpandam libertatem vocare, abstimmen lassen, Cic.: libertatem eripere, das Recht abzustimmen, Liv.: libertatem imminuere, Cic. – b) die Freiheit, Unabhängigkeit eines Staates, die Selbständigkeit, Autonomie, lib. duorum populorum, Liv. (vgl. libertas populis pacto servata, Sil.): L. Brutus, conditor Romanae libertatis, Liv.: libertatem aequare, Liv.: servientibus libertatem afferre, Liv.: libertatem capessere, Cic.: Syracusas oppressas ab Carthaginiensibus in libertatem eximere, Liv.: desiderio libertatis exardescere, Cic.: libertati favere, Liv.: libertatem habere modice, Liv.: velut ex diuturna siti nimis avide meram haurire libertatem, Liv.: libertatem intercipere, Liv.: nunc domi victa libertas nostra impotentiā muliebri hic quoque in foro obteritur et calcatur, Liv.: omnibus aequa libertas parta est, Liv.: libertatem perdere, Cic.: civium omnium novis et inauditis edictis ius libertatemque pervertere, Cic.: libertatem suam proicere, Cic.: libertatem et rem publicam recuperare, Cic.: libertatem repetere, Liv.: libertatem restituere, Liv.: libertatem retinere, Cic.: libertatem revocare, Cic.: libertatem spernere, Liv.: libertatem stabilire, Cic.: libertatem nostram subrui atque temptari pati, Liv. – prägn., der Freiheitssinn, innata libertas, Cic. Sest. 88: timefacta libertas, Cic. de off. 2, 24. – B) übtr.: 1) die Freiheit, das Befreitsein von Abgaben, ICt. – 2) die Freiheit zu tun u. zu reden, was man will, a) übh., die Erlaubnis, vivendi, Cic.: loquendi, Cic.: testamentorum, Quint.: caeli, freie Luft, Quint.: omnium rerum, in allen D., Liv.: dat populo libertatem, ut quod velint faciant, Cic.: m. folg. Infin., Prop. 1, 1, 28. Val. Flacc. 1, 601. – b) prägn.: die Ungebundenheit im Benehmen, die Zügellosigkeit, Ausschweifung, nimia libertas... profusa luxuries, Cic. Cael. 43. – 3) die Freimütigkeit, die Freisinnigkeit, Unerschrockenheit (s. Fritzsche Hor. sat. 1, 4, 5), ingenii, Sall.: affectatores libertatis, Quint.: libertatem requirere, Cic.: multa cum libertate dicere, Cic., notare, Hor.: in eo multa lib., Quint.: quasi per libertatem, Tac. – II) personif., Lībertās, die Göttin der Freiheit, die zu Rom am Forum und auf dem aventinischen Berge Tempel hatte, Cic. de nat. deor. 2, 61. Liv. 24, 16, 19: atrium Libertatis, s. ātrium. – ➳ arch. leibertās, Corp. inscr. Lat. 1, 588 u. 589.

libertas [CL] 1 the state of being free, freedom, liberty: a (as dist. from imprisonment); b (as dist. from servitude); c (as status of a free man). d monetary value of a man of free status, wergild. a c1100 precamur ut ~atem sui corporis et pacem regis habeat Ch. Westm. 240 (cf. ib. 248: c1130).  b protervo ~atis fastu intumescens legitimae servitutis jugo subdere colla contemnat Aldh. VirgP 16; quos ‥ ~ate donando humanae jugo servitutis absolvit Bede HE IV 13 p. 232; 1205 quum servi manumittuntur Romane ~ati donantur Chr. Evesham 156; est ‥ ~as evacuatio servitutis Bracton 56; ~as a Deo hominis est indita nature ‥ hoc considerancia, Anglie jura in omni casu ~ati dant favorem Fortescue LLA 42.  c careat liberalitate [v. l. ~ate] eorum, quod Angli vocant þegenscipe (Inst. Cnuti) GAS 289; erat liberalitate [v. l. ~ate] dignus, quod dicunt þegenrihtes wurðe (Ib.) Ib. 459; si non compareat carta set ab illo qui inservire vult disfacta sit, weregildum ejus componat ‥ et iterum per preceptum regis ~atem ipsam componat (Leg. Hen. 89. 2b) Ib. 605; si liberalis sit, amittat ~atem et omnia sua (Ps.-Cnut) Ib. 623; 1275 B. filius S. ‥ nullam ~atem contra voluntatem domini in nullo tempore vendicabit SelPlMan 26; 1278 presentatum est per predictos jur’ quod R. filius B. injuste dedicit esse unus de xij jur’ allegando ~atem Ib. 94.  d ut omnis liber homo qui voluerit esse dignus purgatione et ~ate [Quad.: wera; Cons. Cnuti: redempcione], quod Angli vocant lade wurþe et weres wurþe, sit in hundredo et in plegio; aliter, si occisus fuerit, ‥ non erit ulla liberalitate [v. l. ~ate] dignus [Quad.: non sit aliqua liberorum rectitudine dignus] (Inst. Cnuti) GAS 323. 2 freedom (from physical constraint or restriction). b freedom from work, leisure. in aeris ~atem volatu se transferunt Gir. TH I 15 p. 47.  b solum otio dediti, solum desidie dati, summas reputant delicias labore carere, summas divitias ~ate gaudere Gir. TH III 10 p. 152. 3 (phil.) freedom of will, thought, action. ~atis siquidem tres modos dicimus esse: ~atem viz. actionis, quam omnes volunt; id est, ut libere facere possint quae volunt. dicitur etiam ~as intelligentiae, quam non omnes volunt. est etiam ~as rectae voluntatis, quae semper est bona Anselm Misc. 299; aderat ei in cunctis divine gratie liberalitas; ne vacillaret arbitrii ~as W. Malm. Wulfst. I 1 p. 6; Gros. 235 (v. 1 complacere 2c); necessitas naturalis non stat cum ~ate ‥ quia natura et voluntas sunt principia activa habentia oppositum modum principiandi Duns Ord. II 60; ~as ‥ voluntatis non solum est, ut non cogatur velle aliquid, sed eciam ut non cogatur non velle illud T. Sutton Quodl. 422; aliquis odiens aliquem potest eum diligere ‥ solum ex ~ate voluntatis Ockham Quodl. 68. 4 authority, prerogative. in potestate et ~ate est monasterii susceptio infirmorum in monasterium Theod. Pen. II 6. 14; 1024 si tempore contigerit aliquo quempiam hominum aliquem antiquiorem librum contra istius libri ~atem produc[ere irritum] conputetur ‥ (Ch. Regis) CD 741; tunc fuit consuetudo regum Anglie, quod dabant episcopatus vacantes quibus vellent . ‥ sed Thomas istam consuetudinem ‥ de cetero abrogavit; in quo summe promovit Romanam et totam universalem ecclesiam, quantum ad illam ~atem Harclay Thom.. 5 privilege, right, franchise, liberty; b (royal); c (territorial or manorial); d (of the forest); e (of university); f (~as chemini) right of way; g (~as gladii) palatine privilege (Ches). si quis eorum qui habent soche et sache et tol et them et infangenetheof implacitetur ‥ erit ejus forisfactum ‥ xl ores in Danelahe; aliorum autem, qui non habent hanc ~atem, erit forisfactum ‥ xxxij ores (Leis Will.) GAS 495; S. testatur quod A. habebat ‥ hec tria maneria ‥ in propria ~ate de rege Edwardo ‥ et unum manerium ‥ tenebat de fratre suo B. in presto (Lincs) DB I 376va; 1088 (v. dignitas 4b); item sciat que consuetudines sunt in illo comitatu, hundredo, curia vel manerio et que ~ates ad premissa pertineant J. Oxford 68; si aliquis contra hoc venisset et super hoc convictus fuisset, statim capitalem subiret sententiam non obstante aliqua ~ate sua Leg. Ant. Lond. 74; c1300 cautus sit clericus qui cartas componere debeat inquirendo de omnibus circumstanciis ~atis, consuetudinis, et legis FormMan 1.  b 1134 concedimus etiam monachis ut habeant ‥ omnes regias ~ates, murdrum, mortem hominis, plagam [etc.] (Ch. Hen. I) EHR XXIV 210; 1313 qui clamant ‥ ~ates regias ut furcas, emendas assise panis et servicie, et alia que ad coronam pertinent, et a quo tempore (Articuli Itineris) Eyre Kent I 35; rege eis de privilegiis et ~atibus debitis et requisitis providente Plusc. VII 339.  c c795 terram ‥ in ~atem perpetuam ‥ concedo CS 274; 943 (15c) xj mansas ‥ perpetuali ~ate donavi CS 781; Rogerus dedit cuidam Ricardo dim. virgatam terrae in solida ~ate (Wilts) DB I 180vb; 1106 terram ‥ cum omnibus consuetudinibus et ~atibus suis Ch. Sal. 3 (cf. Regesta 735); 11‥ Idon rex, filius Ynyr Guent, pro commercio eterne patrie, unam de domibus suis ‥ cum omni territorio suo ‥ immolavit, cum omni sua ~ate et cum refugio ecclesie S. Petri de Landavia, archiepiscopo Teliavo MonA VI 1221 (= Lib. Landav. 121); 1220 cum omnibus pertinenciis et ~atibus et juribus que ad predicta maneria pertinent CurR 251; comes R. factus canonicus regularis in monasterio Leycestrensi ‥ et ‥ dedit illis ad sustentacionem suam manerium de Stocton cum suis ~atibus Knighton I 147.  d c1185 cum omnibus ~atibus foreste inter Galeghe et Ledre Regesta Scot. 265; s1286 lectis cartis ~atum de foresta Chr. Peterb. 138.  e 1564 (v. expungere 1a).  f 1215 de boscis illis ‥ attrahere possint et attrahi facere libere et pacifice cum ~ate chemini absque reclamacione ‥ forestariorum Reg. Ant. Linc. I 130.  g 1242 (v. gladius 5c). 6 (w. specification of franchise): a (of buying or selling); b (of water); c (of mill); d (of warren); e (of view of frankpledge); f (var.). a tol, quod nos vocamus theloneum, sc. ~atem vendendi et emendi in terra sua (Leg. Ed.) GAS 647.  b c1168 ~atem aque a fossa de Lidel usque ad ecclesiam de Lidel Regesta Scot. 62 p. 165; c1215 ~as aque de Tamisia (v. durare 4a).  c c1173 cum ~ate molendini Regesta Scot. 145; c1347 (v. dominius).  d 1286 J. E. ‥ W. de I. ‥ clamant habere ~atem warenne in terris suis infra warennam ‥ domini regis SelPlForest 130; 1313 si vidua dotata de ~ate ut de warenna vel hujusmodi si inde calumpnietur petet auxilium de herede Eyre Kent I 92.  e 1368 in j collistrigio et j cukkyngstol propter ~atem visus franciplegii per convencionem in grosso x s. (MinAc Essex 844/27) EHR XXVI 336.  f c806 ut habeat ~atem commutandi vel donandi in vita sua CS 318; 1164 hanc ‥ eis concedimus ~atem ut nullus super eorum homines et terras coneveth aliquando capiat, nisi ‥ Regesta Scot. 243; 1197 perpetuam ~atem quod nunquam inter eos bellum habebunt Regesta Scot. 388; 1198 (v. faldagium b); c1211 ~atem capiendi omne genus bestiarum silvestrium in terram aut feodum de B. intrancium Ch. Chester 357; c1235 me dedisse ‥ Hugoni de P. ~atem ad parcum faciendum Ib. 455; dant multuram et heriectum et forisfactum et commune auxilium, absque tamen ~ate tabernarum Feod. Durh. 23; 1500 quoad habendum ~atem quod non respondeant coram justiciario, vicecomite sive ministris aliis quibuscumque, dicunt quod ‥ (MS PRO Ches 34/4 m. 45) Ch. Chester 198. 7 liberty, privilege granted to citizens, city, or borough (cf. J. Tait The Medieval English Borough Manchester 1936, pp. 194–220); b (of market). c (payment made for) freedom of city or borough (conferring licence to trade); d freedom or membership of a guild; e (w. ref. to) guild merchant. c1185 sciatis me concessisse ‥ burgensibus de Covintre omnes ~ates et liberas consuetudines quas R. comes Cestrie racionabiliter eis concessit (Ch. Hen. II) EHR XVI 98; 1200 debent ‥ disracionare se secundum ~ates et leges civitatis Lond’; et ipsi petunt illam ~atem SelPlCrown 39; 1221 ~as sua [sc. de villa] talis est quod [burgenses] possunt edificare super aquam dummodo nullum de predictis dampnis faciant PlCrGlouc 115; 1225 nulla assisa mortis antecessoris capi potest de aliquo tenemento infra burgum de Lichefielde pro ~ate burgi de Lichefelde et pro lege Bretoyll’ (Abbr. Plac. 102a) EHR XV 315; s1319 allegantes ~atem civitatis de non comparendo ibidem [sc. apud scaccarium] Ann. Paul. 285; s1341 quia Londonienses noluerunt permittere quod justiciarii ‥ in civitate sederent, contra ~ates eorum, ordinavit rex justiciarios itineris in turri Londoniarum sedere Ad. Mur. Chr. 118; s1381 quin quandam chartam antiquam reposcerent de ~atibus villanorum Wals. HA I 475; 1516 nullus officiarius universitatis ‥ se ‥ ingerat in ~ates ville ‥ sive liber homo fiat sive sit juratus ad ~ates ville StatOx 332.  b 1313 si ‥ capiatur ~as mercati in manu domini regis Eyre Kent I 44.  c 1200 P. venit et defendit roberiam de verbo in verbum ut ille qui est de ~ate civitatis Lincolnie CurR I 292 (cf. SelPlCrown 39: ut liber civis Lincolnie); c1206 concessi burgensibus meis quod possint per viginti pedes terre liberos facere tenentes suos ita quod communem habent cum burgensibus ~atem (Kilkenny) BBC 50; 1288 dicunt quod T. le A. ‥ et W. de C. ‥ emunt et vendunt mercimonia sua ad talliam et non sunt de ~ate et nunquam fecerunt ingressus Leet Norw. 8; 1294 si filii vel filie burgensium dantes ~atem per annum, sc. iij d., sibi burgagia adquisierint vel de dono, legato, empcione aut de jure aut aliquo alio modo, tunc non dabunt amplius iij d. ad ~atem per annum (Chesterfield) BBC 135; 1374 J. intravit ~atem ville et juratus est et non finivit quia apprenticius Johannis B. et terminos decem annorum bene et fideliter complevit RR K's Lynn II 115; 1419 nullus alienigena admittatur in ~atem civitatis nisi in hustengo MGL I 142.  d 1263 quod plegii habeant ~atem dicti R. quousque eis satisfecerit Gild Merch. (Andover) II 8; 1316 non cooperuit alios custumarios per ~atem suam Ib. (Andover) II 308; 1328 J. ‥ optulit se versus J. de W. et J. S. non apparentes. ideo preceptum est quod ~ates eorundum capiantur in manu domus Ib. (Andover) II 324; 1327 cooperuit T. ‥ custumarium sub gilda sua , 1329 cooperuit custumarium sub ~ate sua (v. 2 cooperire 7a).  e 1255 burgenses ‥ habent quandam ~atem inter se que dicitur gilda marcatoria Gild Merch. (Totnes) II 236; 1340 nec aliquis teneat celdam apertam de aliquibus merchandisis nec tabernam nec corf faciet in villa nostra [Cardiff] ‥ nisi fuerit ‥ infra gildam ~atis eorum [burgensium] receptus (Ch.) EHR XVI 557 (cf. ib. 1413: 1397 guldam mercatoriam). 8 (eccl. & mon.) right, privilege, immunity, protection; b (~as clericorum) benefit of clergy. petiit et accepit ab eo [sc. papa Agathone], in munimentum ~atis monasterii quod fecerat, epistulam privilegii ex auctoritate apostolica firmatam Bede HE IV 16 p. 241; 770 cogitavi ut ‥ aliquid ‥ in usus aeclesiasticae ~atis erogarem CS 203; c1105 me concessisse ‥ episcopo Wintoniensi W. monachisque suis ~atem ac omnes consuetudines quas a tempore regis Edwardi eadem ecclesia habuit ‥ in terris (Ch. Wint.) EHR XXXV 389; c1163 has ‥ ~ates ‥ impetrabit mihi prior et conventus de W. ab abbate monachorum Cluniacensium Reg. Paisley 2; Eboracensis archiepiscopus hos duos tantum habet suffraganeos: Durhamensem, qui tot gaudet privilegiis Romane ecclesie, quod jam in plenam se recepit ~atem ‥ Gerv. Tilb. II 10 p. 917; archiepiscopus Baldewinus vendicabat sibi ~ates ecclesie nostre Brakelond f. 134v; 1234 volumus etiam ut ~ates et possessiones sui monasterii pro posse suo teneat Vis. Bury 729; a1273 de firma civitatis Londoniarum allocentur vicecomitibus annuatim ‥ septem libre pro ~ate Sancti Pauli Londoniis (Ch. Hen. III) MGL II 137; s1300 aliis contrarium asserentibus talem ecclesie ~atem ‥ nullatenus deserendam G. Durh. 3; commisit custodiam omnium temporalium et ~atum ‥ priori et conventui Flete Westm. 138.  b tonsuram habeant et ~ate gaudeant clericorum T. Chobham Conf. 376. 9 (~as Angliae) courtesy of England, the right of a husband after his wife’s death to hold land inherited by her. 1325 dicunt quod tenuit terciam partem manerii ‥ per ~atem Anglie ut de jure Margerie uxoris sue IPM 89/1. 10 immunity, exemption, freedom: a (from tax or due); b (from sin). a †1042 (12c) ut prefatae telluris ruricolae inviolabile robur ~atis semper obtinere valeant, regali ~ate sunt praesepta [? l. praesepti] ab omni saeculari jugo CD 762 p. 65; 1153 dono eis et hominibus suis ~atem tolnei et omnium exaccionum per totam terram meam in burgis, in castellis et passagiis Ch. Chester 109; c1191 cum ~ate multure sue Regesta Scot. 292; c1192 volo ‥ ut omnia ad abbatiam pertinentia in burgo et extra burgum ‥ sint soluta et quieta et ita libera, ut nichil †libertatus [Cart. Chester 18 p. 74: ~atis] possit addi eis ulterius Ch. Chester 227; c1210 ~atem tolneti Ib. 282; 1289 super ~ate magne custume nostre Burdegale, quam prior ‥ de vinis ‥ hospitalis asserit se ‥ habuisse RGasc II 382.  b Bradw. CD 455D (v. eligibilitas). 11 (w. ref. to the Exchequer): a exemption or privilege granted to those sitting as barons of the Exchequer. (cf. Dial. Scac. I 8D). b exemption from debts arising within liberties whose lords were entitled to the profits of royal justice. a 1191 vicecomes reddit compotum de j m. de Ædwinestrehundredo pro falsa presentatione ‥ et in perdonis per ~atem scaccarii episcopo Lond’ v s. Pipe 31; 1198 in perdonis Warino f. Geroldi camerario xiiij s. et iiij d. per ~atem de scaccario Ib. 192.  b 1191 et in perdonis per ~atem carte regis episcopo Lond’ iij s. et viij d. Pipe 30; 1229 debita et parcialia et ~ates de Ely et Sancti Edmundi et episcopi Norwicensis nondum in rotulo Ib. 73 r. 9 m. 2d.. 12 deed, charter. 801 ego Coenuulfus ‥ rex Merciorum propriae donationis meae ~atem signo sanctae crucis subscribo CS 201; 840 (11c) suas ~ates et cartulas ‥ secum habentes CS 430; 841 (11c) ista ~as scripta est in loco qui dicitur ‥ CS 432; 933 ~atem cum sigillo ‥ confirmavi CS 694; †969 (v. agalma); 1167 Bricht Waleston’ abbatis de Bello r. c. de dim. m. per ~atem cartarum ecclesie de Bello. inde quietus est Pipe 8. 13 district whose lord or inhabitants enjoy certain rights or privileges, liberty, franchise; b (city or borough); c (hundred); d (manor or lord’s territory); e (belonging to church or religious house); f (Cinque Ports); g (area free from forest law). 1202 comitatus finem fecit ante judicium pro cc li. exceptis ~atibus SelPlCrown 16; 1285 retornavit ballivis alicujus ~atis (Stat. Westm. II) StRealm I 90; 1291 cum dominus rex omnes croceas tam in ~atibus quam extra sibi specialiter retinuerit, videtur prelatis quod laici tenentes de crocea et eciam clerici coram senescallis ~atum respondere non debent StatIr 182; 1400 vicecomitis vel ballivi ~atum, hundredorum seu wapentachiorum Rec. Leic. II 217.  b c1275 eo quod ballivi Vointon’ non habent ingressum in illam ~atem ad districtiones faciendas Gild Merch. (Winchester) II 254; 1292 non determinetur aliquo loco nisi infra ~atem ville predicte (Overton, Flint) BBC 155; 1313 mulier indictata coram custodibus pacis et vicecomite de homicidio facto in ~ate de Wy Eyre Kent I 83; 1333 rex dilecto et fideli suo Johanni Darcy domino ~atis de Werk in Tyndale vel ejus locum tenenti salutem RScot 226b; infra ~atem vestram [sc. episcopi] Dunelmensem Reg. Brev. Orig. 7.  c 1313 judicium super hundredum [de Middletone], et quia ~as fuit in manu domine regine capiatur nunc in manu domini regis Eyre Kent I 80; 1313 ~as de M. capta fuit in manu domini regis eo quod quedam mulier dampnata fuit coram justiciariis et liberata fuit Rogero de T. ballivo ejusdem ~atis ‥ et ipsa evasit Ib. 82; 1322 N. G. ballivus ~atis hundredi de Fallewesle [Wilts] (Chanc. Misc.) EHR XXXI 601.  d ? c1140 quod nos vel successores nostri vel nostri ballivi nullum ingressum habeamus infra ~atem predicti manerii de D. ad districtiones vel ad aliquas submonitiones faciendas Ch. Westm. 271; Chr. Rams. 160 (v. ejectus 2); 1221 quidam homo ‥ occisus fuit ‥ in ~ate comitis mariscalli PlCrGlouc 94; 1283 nec possunt maritare filium ‥ sine licentia domini extra ~atem (Brithwalton, Berks) Cust. Battle 67; c1290 pro transgressione facta per servientem ‥ Roberti infra ~atem ‥ Willelmi de D. State Tri. Ed. I 6; 1306 de iij d. de R. E. pro annua recognicione ut possit servire extra ~atem et sequi decennam suam Crawley 242; 1316 eodem modo mandatum est assignatis in locis subscriptis viz. ‥ Johanni de D. in ~ate Thome comitis Lancastrie RScot 165a.  e 1004 (13c) offero ipsi Domino nostro Jhesu Christo ~atem monasterii cujusdam vulgari usu æt Burton, ut sit semper cum omnibus quae sibi subjacent villulis ‥ liberrimum CD 710; 1196 abbas de Burgo conqueritur quod cum mercatores ‥ intravissent ‥ in suam ~atem, baillivi de Stanford ceperunt consuetudines quas ipse abbas et ballivi sui capere debuerunt CurR I 20; s1254 eo quod homines abbatis non venerunt coram eo extra ~atem Sancti Albani Flor. Hist. II 398; 1310 de peditibus in ~ate episcopi Dunelmensis eligendi RScot 89b; 1526 recreationes honestae et religiosae ‥ fiant infra ~ates monasterii Vis. Thame 715.  f in comitatu Cantie infra ~atem quinque portuum Bracton 117b; 1313 quidam commisit feloniam in comitatu isto et idem captus et detentus in ~ate v portuum Eyre Kent I 89.  g 1252 dicunt ‥ quod homines comitis de Ferr’ ‥ fugaverunt unum brokettum dami infra ~atem usque ad aquam subtus Wodeford’ [Northants] SelPlForest 105; 1255 dicunt ‥ quod melius putant dictam damam fuisse bersatam in ~ate quam in foresta Ib. 44; per tumultum quem fecit taborando in stabilia sua exierunt plures fere de foresta in ~atem Ib.; s1286 consueti fuerunt currere cum canibus suis sine warento, et capere venationem in quadam ~ate, quam abbas de burgo Sancti Petri habet in foresta tantum pro se et libere tenentibus suis non aliis Chr. Peterb. 138; 1286 presentatum est ‥ quod abbas ‥ clamat quamdam ~atem infra metas foreste, viz. circa abbatiam suam ‥ quam vocat banleucam, ita libere quod nullus forestarius regis se debet intromittere Cart. Rams. I 213. 14 payment of money, gratuity: a allowance, livery Cf. liberatio 7. b income (from avowry). a 1219 sciatis me ‥ concessisse ‥ Thome ‥ ministerium quod fuit ‥ patris sui ‥ cum ~ate illa quam pater suus inde habebat, sc. v denariis in die ‥ ita bene ‥ sicut ‥ pater suus umquam melius habuit cum ~ate sua predicta Eyre Yorks 419; 1438 tria millia Turonensium grossorum in inceptionibus ‥ expendere; que summa satis racionabilis esset, si sumptus preter necessarios, quos ‥ in distributione, ~ate, et aliis quam multis faciunt, mitigare vellent Conc. III 531 (cf. Reg. Cant. III 277).  b c1359 et habere omnia proficua et ~ates quas ad eas advocarias pertinent (PQW Chester) EHR XXIX 44. 15 free festival, Saturnalia. utor ergo ~ate Decembri, et jussis tuis obtemperans, quod me et te urit beneficio juris arguo J. Sal. Pol. 710B; Beleth RDO 120. 123C (v. Decembrica). 16 generosity, liberality , or ? f. l. 855 (11c) si quis hoc donum cum bona ~ate [? l. liberalitate] ac voluntate augere voluerit ‥ CS 488; 1327 (v. degluttire 2b).

1 lībertās, (6) ātis, f. (liber 1), ¶ 1 [civil^t ] liberté : a) servo libertatem dare Cic. Rab. perd. 31, donner la liberté à un esclave || pl., pecunias et libertates servis dono datas Tac. Ann. 15, 55, [il dit] quʼil avait gratifié ses esclaves de sommes dʼargent et dʼaffranchissements ; b) usage des droits du citoyen : ad usurpandam libertatem paucas tribus vocare Cic. Agr. 2, 17, appeler quelques tribus seulement à user de leurs libertés [= droit de vote] ¶ 2 [politiq^t ] liberté [dʼun peuple qui nʼest soumis ni à la monarchie ni à un autre peuple], indépendance : aut exigendi reges non fuerunt aut plebi re, non verbo danda libertas Cic. Leg. 3, 25, ou bien il ne fallait pas bannir les rois, ou bien il fallait donner au peuple une liberté de fait, non de mot ; in optimatium dominatu vix particeps libertatis potest esse multitudo Cic. Rep. 1, 43, sous la domination de lʼaristocratie la multitude est à peine libre ; civibus suis libertatem eripere Cic. Rep. 1, 28, enlever à ses concitoyens la liberté [établir la tyrannie] ; Brutus, conditor Romanæ libertatis Liv. 8, 34, 3, Brutus, fondateur de la liberté romaine ; si populus plurimum potest omniaque ejus arbitrio reguntur, dicitur illa libertas Cic. Rep. 3, 23, si le peuple est le maître et si sa volonté règle tout, cela sʼappelle la liberté || libertatem Græciæ defendere Cic. Off. 3, 48, défendre lʼindépendance de la Grèce ; in libertate permanere Cæs. G. 3, 8, 4, garder lʼindépendance, cf. Cæs. G. 7, 1, 8 ¶ 3 [en gén.] liberté, libre pouvoir : quid est libertas ? potestas vivendi, ut velis Cic. Par. 34, quʼest-ce que la liberté ? le pouvoir de vivre à sa guise ; vivendi libertas Cic. Verr. 2, 3, 3 ; vitæ Cæs. G. 4, 1, 9, liberté de la vie, existence indépendante ; omnium rerum libertatem tenere Cic. de Or. 1, 226, garder en tout sa liberté, cf. Liv. 34, 2, 11 ; testamentorum Quint. 3, 6, 84, liberté en matière de testaments [limitée par le droit civil] ; verborum Quint. 10, 1, 28, liberté dans lʼemploi des mots || indépendance de qqn [conduite et paroles] : Cic. Planc. 91 ; 93 ; 94 ; summa libertas in oratione Cic. Br. 173, une extrême indépendance de langage, cf. Cic. Br. 267 || hardiesse, franc parler (παρρησία) : Quint. 10, 1, 65 ; 10, 1, 94 ; 10, 1, 104.

libertas , atis. f.
自主。直言。放肆。

Suggest a Translation
See an image

lībertās ātis, f

• 1 liber, freedom, liberty, absence of restraint, permission: vitae, Cs.: dare populo eam libertatem, ut, etc.: praecidere sibi libertatem vivendi: fandi, V.: omnium rerum, L.—Civil freedom, liberty: aequa omnibus, T.: servo libertas data est: omnes homines naturā libertati studere, Cs.—Political freedom, liberty, independence: adeptā libertate quantum civitas creverit, S.: populiR.est propria libertas: in libertate permanere, Cs.: conditor Romanae libertatis, L.—The spirit of liberty, consciousness of freedom: innata: timefacta.—Freedom of speech, frankness, boldness, candor: Hoc mihi libertas, hoc pia lingua dedit, O.: ingeni, S.—License: nimia.—Person., the goddess of Liberty, C., L., O.

Libertas

Among the Romans the personification of Liberty; she had a temple on the Aventine. Her name was also given to the Atrium Libertatis, a place of public business which served, among other purposes, as an office of the censors. After it had been burned down under Augustus, it was rebuilt by Asinius Pollio, and the first public library in Rome was established within its walls. On coins Libertas is represented as a beautiful and richly adorned matron. At the end of the Republic, after the assassination of Caesar, she appears with a dagger and a cap of Liberty, or laurel wreath.