sententia

sententia, a way of thinking, opinion, judgment, sentiment, thought, notion, purpose, determination, decision, will, desire

BWL

quot homines tot sententiae
there as as many different opinions as there are people meā quidem sententiā
in my opinion at least

Frieze-Dennison Vergil

sententia , ae, f.: a feeling or thinking; opinion; resolution, design, purpose, 1.237; 11.21; judgment, 2.35; plan, 4.287; idea, thought, 1.582. (sentiō)

sententĭa, ae, f. [for sentientia, from sentio], a way of thinking, opinion, judgment, sentiment; a purpose, determination, decision, will, etc.

I Lit. (cf.: opinio, voluntas, studium).
- A In gen.: quoniam sententiae atque opinionis meae voluistis esse participes, nihil occultabo et quoad potero, vobis exponam, quid de quāque re sentiam, Cic. de Or. 1, 37, 172: sententia et opinio mea, id. ib. 2, 34, 146: senis sententia de nuptiis, Ter. And. 207: de aliquā re, id. Ad. 515; id. Phorm. 444; cf.: de diis immortalibus habere non errantem et vagam, sed stabilem certamque sententiam, Cic. N. D. 2, 1, 2: de hac sententiā Non demovebor, Plaut. Pers. 3, 1, 45 (373); cf. Cic. Verr. 1, 17, 52: de sententiā deducere, deicere, depellere, deterrere, decedere, desistere, etc., v. h. vv.: nisi quid tua secus sententia est, Plaut. Ep. 2, 2, 95 (275); cf.: mihi sententia eadem est, id. Trin. 2, 4, 44 (445): adhuc in hac sum sententiā, nihil ut faciamus nisi, etc., Cic. Fam. 4, 4, 5: eā omnes stant sententiā, Plaut. Curc. 2, 1, 35 (250); cf.: perstat in sententiā Saturius, Cic. Rosc. Com. 18, 56; so, in sententiā manere, permanere, etc., v. h. vv.: non prima sed melior vicit sententia, Plin. Pan. 76, 2.—Plur.: variis dictis sententiis, quarum pars censebant, etc., Caes. B. G. 7, 77: erant sententiae, quae censerent, id. B. C. 2, 30: sententiae numerantur, non ponderantur, Plin. Ep. 2, 12, 5: nos quibus Cotta tantum modo locos ac sententias hujus disputationis tradidisset, the leading thoughts, Cic. de Or. 3, 4, 16.—Prov.: quot homines, tot sententiae, many men, many minds, Ter. Phorm. 454; Cic. Fin. 1, 5, 15. —
- - 2 In the phrases,
  - - - α Sententia est, with subj.-clause, it is my purpose, will, opinion, etc., Auct. Her. 3, 24, 40: si honestatem tueri ac retinere sententia est, if one's purpose be, if one be determined, Cic. Off. 3, 33, 116; and: stat sententia, with obj.clause, Ov. M. 8, 67; cf., parenthetically: sic stat sententia, id. ib. 1, 243.—
      - β De sententiā alicujus aliquid facere, Cic. Cael. 29, 68: neque ego haud committam, ut si quid peccatum siet, Fecisse dicas de meā sententiā, according to my wish, to suit me, Plaut. Bacch. 4, 9, 115 (1039): gerere, Cic. Sull. 19 fin.; cf. id. Verr. 2, 5, 21, § 53; id. Att. 16, 16, C, § 11; 7, 5 fin.; Liv. 38, 45, 5 et saep.—
      - γ Meā quidem sententiā, in my opinion or judgment, as I think: nimis stulte faciunt, meā quidem sententiā, Plaut. Men. 1, 1, 5 (81): meā quidem sententiā, id. Cas. 3, 3, 1 (563); id. Poen. 5, 6, 1 (1338); Ter. Ad. 65; 959; id. Phorm. 335; and simply meā sententiā, Plaut. Ep. 3, 3, 11 (392); id. Merc. 2, 3, 58 (392); Cic. Rep. 1, 26, 42; 1, 45, 69; id. de Or. 2, 23, 95 al.—
      - δ Ex meā (tuā, etc.) sententiā, according to my (thy, etc.) wish: quoniam haec evenerunt nostrā ex sententiā, Plaut. Men. 5, 9, 89 (1148); id. Cist. 1, 2, 7 (126); id. Men. 2, 2, 1 (273); 5, 7, 30 (1019); id. Truc. 5, 72 (964); id. Capt. 2, 3, 87 (447); Ter. Heaut. 683; Cic. Fam. 2, 7, 3; 2, 15, 1; and more freq., simply ex sententiā, to one's mind or liking, Plaut. Pers. 1, 1, 18 (18); id. Capt. 2, 2, 97 (347); id. Mil. 4, 1, 1 (947); id. Aul. 4, 1, 3 (589); id. Truc. 5, 69 (961); Ter. Heaut. 765; id. Hec. 872; id. Phorm. 256; Cic. de Or. 1, 27, 123; id. Att. 5, 21; id. Fam. 1, 7, 5; 12, 10, 2; Sall. J. 43, 5 et saep. (v. also infra, B. 2.).—
      - ε Praeter animi sententiam, against one's inclination: quam (crapulam) potavi praeter animi mei sententiam, Plaut. Rud. 2, 7, 29 (587).—
- B In partic., publicists’ and jurid. t.t., an official determination, a decision, sentence, judgment, vote (cf. suffragium): SENATVOS SENTENTIAM VTEI SCIENTES ESETIS, EORVM SENTENTIA ITA FVIT, S. C. de Bacch.: (L. Tarquinius) antiquos patres majorum gentium appellavit, quos priores sententiam rogabat, Cic. Rep. 2, 20, 35: non viribus ... res magnae geruntur, sed consilio, auctoritate, sententiā, id. Sen. 6, 17: (Marcellinus) sententiam dixit, ut, etc. ... postea Racilius de privatis me primum sententiam rogavit, etc., id. Q. Fr. 2, 1, 2: accurate sententiam dixi ... factum est senatusconsultum in meam sententiam, id. Att. 4, 1, 6: DE SENATVOS SENTENTIAD ... DE PR. VRBANI SENATVOSQVE SENTENTIAD, S. C. de Bacch.: ex senatus sententiā, Cic. Fam. 12, 4, 1: victos paucis sententiis, Liv. 22, 61, 8.—Hence, sententiam dare, to vote: meae partes exquirendae magis sententiae quam dandae sunt, Liv. 8, 20, 12: omnes in eam sententiam ierunt, id. 23, 10, 4: cum in hanc sententiam pedibus omnes issent, id. 22, 56, 1: aliquem sequor, aliquem jubebo sententiam dividere, to divide the question, Sen. Vit. Beat. 3, 2; cf.: quod fieri in senatu solet ... cum censuit aliquis quod ex parte mihi placeat, jubeo illum dividere sententiam et sequor, id. Ep. 21, 9.—Hence, de eventu fortuna judicat, cui de me sententiam non do, I give no vote, Sen. Ep. 14, 16.—Of the people in the comitia: de singulis magistratibus sententiam ferre, Cic. Agr. 2, 11, 26: de quo foedere populus Romanus sententiam non tulit, id. Balb. 15, 34.—Of the votes of judges: itur in consilium: servus ille innocens omnibus sententiis absolvitur, quo facilius vos hunc omnibus sententiis condemnare possitis, Cic. Verr. 2, 4, 45, § 100; id. Clu. 26, 72: condemnatur enim perpaucis sententiis, id. Verr. 2, 1, 30, § 75: M. Cato (judex) sententiam dixit, pronounced the decision or sentence, id. Off. 3, 16, 66: sententiis paribus reus absolvitur, Sen. Ep. 81, 26.—
- - 2 Ex animi mei (tui) sententiā, in the formula of an oath, to the best of my (your) knowledge and belief, on my (your) conscience: (majores) jurare ex sui animi sententiā quemque voluerunt, Cic. Ac. 2 (Luc.), 47, 146: quod ex animi tui sententiā juraris, id non facere perjurium est, id. Off. 3, 29, 108; Liv. 22, 53, 10; 43, 15 fin.—In a play on this signif. and that of ex sententiā, supra: ridicule illud L. Nasica censori Catoni, cum ille: Ex tui animi sententiā tu uxorem habes? Non hercule, inquit, ex animi mei sententiā, Cic. de Or. 2, 64, 260; cf. Quint. 8, 5 init.; Gell. 4, 20, 2 sqq.— Transf., as a formula of assurance: me quidem, ex animi mei sententiā, nulla oratio laedere potest, by my faith, Sall. J. 85, 27.—
II Transf., of words, discourse, etc., sense, meaning, signification, idea, notion, etc.: sonitum ut possis sentire, neque illam Internoscere, verborum sententiam quae sit, Lucr. 4, 561: cum verbum potest in duas plurisve sententias accipi, Auct. Her. 4, 53, 67: cum continenter verbum non in eādem sententiā ponitur, Cic. Or. 39, 136: formantur et verba et sententiae paene innumerabiliter, id. de Or. 3, 52, 201: cognitā sententiā verba subtiliter exquiri noluerunt, id. Caecin. 20, 57: quod summum bonum a Stoicis dicitur convenienter naturae vivere, id habet hanc, ut opinor, sententiam: cum virtute congruere semper, id. Off. 3, 3, 13: haec (philosophia) nos docuit, ut nosmet ipsos nosceremus: cujus praecepti tanta vis, tanta sententia est, ut ea non homini cuipiam, sed Delphico deo tribueretur, such depth of meaning, id. Leg. 1, 22, 58: legis (with vis), id. ib. 2, 5, 11: de Domitio dixit versum Graecum eādem sententiā, quā etiam nos habemus Latinum: Pereant amici, etc., id. Deiot. 9, 25: est vitium in sententiā, si quid absurdum, aut alienum est, id. Opt. Gen. 3, 7; cf. id. de Or. 3, 52, 200.—
- B Concr.
- - 1 In gen., a thought expressed in words; a sentence, period: dum de singulis sententiis breviter disputo, Cic. Phil. 13, 10, 22: est brevitate opus, ut currat sententia, etc., Hor. S. 1, 10, 9: initia et clausulae sententiarum, Quint. 9, 3, 45; cf. id. 9, 3, 36; 11, 3, 135; 8, 4, 26; 9, 4, 18; 9, 4, 29; 10, 1, 130 al.—
  - 2 In partic., a philosophical proposition, an aphorism, apophthegm, maxim, axiom (cf. praeceptum): selectae (Epicuri) brevesque sententiae, quas appellatis κυρίας δόξας, Cic. N. D. 1, 30, 85: quid est tam jucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et perpolita, id. de Or. 1, 8, 31: acutae, id. ib. 2, 8, 34: concinnae acutaeque, id. Brut. 78, 272; Quint. 8, 5, 2 sq.; 9, 3, 76; 10, 1, 60; 11, 3, 120 al.: (Sophocles) sententiis densus, id. 10, 1, 68; cf. id. 10, 1, 90; 10, 1, 102: subiti ictūs sententiarum, Sen. Ep. 100, 8.

sententia, ae, f. (sentio), I) die Meinung, Willensmeinung, 1) im allg., der Wille, Sinn, die Gesinnung, der Gedanke, die Ansicht, die Idee (dem Ausdrucke entgegengesetzt), abundans sententiis, ideenreich, Cic.: sententiam fronte tegere, Cic.: sententiam aperire Cic.: in hac sum sententia, ut etc., Cic.: in sententia manere od. permanere od. perstare, Cic.: alqm de sententia deducere, Cic.: de sententia decedere, Cic.: sententiā od. de sententia desistere, Cic.: sententiam mutare, Cic.: de sententia deici, deterreri, Cic.: si honestatem tueri sententia est, Cic.: sententia stat Hannibali, Liv.: u. bl. stat sententia, Ter.; mit folg. Infin., Liv. u. Ov.: sic stat sententia (als Parenthese), Ov.: sicinest sententia? ist das dein Beschluß? Ter.: quoniam sententiae (Ansicht) atque opinionis (Meinung) meae voluistis esse participes, Cic.: haec sententia vincit, Liv.: ea sententia valuit, Tac. – ex sententia, nach Wunsch, von Herzen, Cic.: de sententia, nach der Meinung, alcis, Cic.: meā sententiā, nach meiner Meinung, Cic. – 2) insbes.: a) die amtliche Meinung, die Stimme, α) der Beschlußantrag, das Votum, der Senatoren in der Kurie usw., sententiam dicere, Cic., ferre, Cic., dare, Liv.: in sententiam alcis discedere, jmds. Meinung beipflichten, Liv.: u. so (pedibus) ire in sententiam, Liv.: sententiam referre, vortragen, Cic.: sententiae loco dicere, in der Reihe der Abstimmung, wenn die Reihe, sein Votum abzugeben, an ihn kommt, Sen., Tac. u. Plin. ep. (s. Nipperd. Tac. ann. 14, 42): so pro sententia dicere (seine Stimme dahin abgeben), ut etc., Tac.: ego pro sententia mea hoc censeo, ich gebe meine Stimme dahin ab, Sen.: ex sententia senatus, Cic. – β) das Votum, der Ausspruch, das Urteil, sententiam dicere, Cic.: sententiam ferre, seine Stimme abgeben, v. Richtern u. v. Volke in den Komitien, Cic.: ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat, bei Stimmengleichheit pflegte usw., Augustin. de civ. dei 18, 10: sex sententiis absolutus est, ibid.: mares pro Neptuno, feminae pro Minerva tulere sententias (stimmten für M.), et quia una plus inventa est feminarum, Minerva vicit, ibid. 18, 9. – de eventu fortuna iudicat, cui de me sententiam non do, ich keine Stimme einräume, Sen. ep. 14, 16. – b) als Eidesformel: ex animi mei (tui, sui) sententia, nach meiner wahren Herzensmeinung = nach bestem Wissen und Gewissen, auf mein (dein) Gewissen, iurare, Cic. u.a. (s. Fabri Liv. 22, 53, 10). – dah. jener Doppelsinn des L. Porcius Nasika, als ihn Kato fragte: ex tui animi sententia (auf dein Gewissen) tu uxorem habes? Non hercle, inquit, ex anini mei sententia (= auf mein Gewissen nicht, aber auch = nicht nach Wunsch), Cic. de or. 2, 260; vgl. Quint. 8, 5 in. Gell. 4, 20. § 2 sqq. – als Beteuerungsformel übh., me quidem ex animi mei sententia (nach meiner Herzensmeinung = nach meiner innersten Überzeugung) nulla oratio laedere potest, Sall. Iug. 85, 27. – II) übtr.: 1) abstr.: a) der Verstand, Sinn eines Wortes, der Begriff, den man damit verbinden muß, die Bedeutung, sub voce sententiam subicere, damit verbinden, Cic.: id habet hanc sententiam, Cic. – b) der Inhalt einer Rede, contionis, Cic.: in hanc sententiam, dieses Inhaltes, folgendermaßen, loqui, respondere, Cic. u. Liv. – 2) konkret: a) ein in Worten ausgedrückter Gedanke, Satz, eine Periode, Cic. Phil. 13, 22. Hor. sat. 1, 10, 9. – b) bes. ein Denkspruch, denkwürdiger Gedanke, eine Sentenz, ein Spruch, Kernspruch, acuta, Cic.: gravis, Cic.: Euripides sententiis densus, Quint. – ➳ Abl. Sing. sententiad, Corp. inscr. Lat. 1, 196, 21.

sententia [CL] 1 way of thinking, opinion, sentiment. b (ex ~ia) agreeably. satisfactorily. c (ex animi ~ia) in all honesty, sincerely. regionis universitas in eorum ~iam promta transierat Bede HE I 17; 798 numquam fui ‥ in errore meo pertinax ‥ nec talis, ut meliori ~iae facile adquiescere non valerem Alcuin Ep. 145; ut ‥ nostram et ‥ tuam ~iam super tuorum actuum acceptione propalemus Anselm (Ep. 7) III 109; quibus miraculis ipsa virgo populi ~iam firmaverit Gosc. Lib. Mild. 68 tit.; fallor, et precipiti ~ia pecco, si non palam sit quod dico W. Malm. GR II 149; multi multa dixerunt et diversi diversa senserunt, de quorum ~iis non est meum judicare Ailr. Jes. I 10. b per hec Dei favore tutus, rebusque domi et foris ex ~ia cedentibus, tranquillissime consenuit W. Malm. GR I 11. c ut ex animi ~ia loquamur Becket Ep. 394; 1168 non est enim in clero Francorum, ut ex animi ~ia loquar, qui eum prudentia et eloquentia antecedat J. Sal. Ep. 245 (274). 2 purpose, intention. p675 omne sacerdotale concilium meam parvitatem pari praecepto et simili ~ia compulerunt, ut ‥ Aldh. Ep. 4; revocavit eum a ~ia Dominus hoc dicto, dedicatam a se dudum aecclesiam in honorem matris sue W. Malm. GR I 25; non diu barbaricus animus in ~ia mansit, quin et sacramentum lederet et dominum irritaret Ib. II 141. 3 agreement or decision made in an assembly. omnium ‥ ~ia pravitatis auctores, qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad mediterranea deferendi Bede HE I 21; 824 ego Ƿulfred archiepiscopus hanc synodalem ~iam cum signo gloriose crucis corroboravi CS 379; c1103 ~ias capitulorum concilii expositas nolo vobis aut alicui ad praesens mittere Anselm (Ep. 257) IV 169; duces si quando ad concilium convenissent, pars hoc pars illud eligere, vix aut numquam in bonam ~iam convenire W. Malm. GR II 165; convocato apud Archmaciam totius Hiberniae clero ‥ tandem communis omnium in hoc ~ia resedit Gir. EH I 18. 4 (leg.) judicial pronouncement, judgement, sentence. b (~ia capitalis or sim.) death sentence. c (~ia excommunicationis, anathematis, interdicti, or sim.); d (~ia interlocutaria or definitiva). e (in ~ia esse or sim.) to await judgement; f (by God); g (fig.). accipiens autem ~ia [v. l. ~iam] Dominus noster Jesus Christus crucifixus est Theod. Laterc. 10; abstineat ab iis a quibus eum apostolica segregat ~ia Anselm (Ep. 65) III 182; c1128 Dufgal ‥ pronunciavit ~iam pro monachis ‥ et contra protervitatem et calumpniam Roberti Burgensis E. Ch. Scot. 80; 1166 quia ‥ archiepiscopus semel iniquam ~iam reportaverat, et videbat ex malitia persecutoris et debilitate judicum imminere nequiorem, declinavit judicium J. Sal. Ep. 193 (187 p. 242); furto sustuli pecuniam ‥ deprehensus cum furto meo rapior ad tribunal, convincor coram omnibus, omnes in me dictant ~iam J. Ford Serm. 10. 6; 1314 dominia ‥ decennariorum ‥ ob eorum defectum omnino respondebunt usque ad finalem sinam [? l. sententiam] Eyre Kent I 107; c1420 pro ~ia sigillata contra abbatem de Abalanda Ac. Durh. 407. b capitalem compulsi sunt subire ~iam [gl.: judicium, beheafdungne] Aldh. VirgP 34; filium ejus, quem ei obsidem dederat, capitali ~ia condemnavit Gir. EH I 17; item statuimus quod nullus clericus ~iam sanguinis dic[t]et vel scribat Conc. Scot. II 60; 1313 capitis sentenciam pati meruerunt (Bannockburn 61) Pol. Songs 265; 1586 nullae ~iae mortis a regibus et concilio datae executioni traditae sunt Scot. Grey Friars II 178. c excommunicationis ~iam tam in laicos qui investituras ecclesiarum dant, quam in eos qui de manibus eorum illas suscipiunt, cum toto concilio papa intorsit Eadmer V. Anselmi II 38; terribili anathematis ~ia feriam nisi a pravitate sua resipuerint Ord. Vit. XII 21 p. 382; interdicti ~ia extitit promulgata Croyl. Cont. B 473. d s1178 disceptatio ‥ de communi consilio fratrum per diffinitivam ~iam ita decisa est Diceto YH 425; ~ia determinat causas ‥ ~iarum autem alia est diffinitiva, alia interlocutoria Ric. Angl. Summa 35 p. 70; 1487 ~ias quascunque tam interlocutorias quam diffinitivas Conc. Scot. I ccxl. e 1217 Robertus de S. filius predicti R. qui dominus est terre illius fuit tunc temporis in ~ia BNB III 308; 1236 non debet ei respondere, quia est in ~ia ‥ CurR XV 1887. f quibus ~ia Domini dirigitur per prophetam ita dicentis Gildas EB 40; in damnando impios, et in salvando ac coronando electos, justa est nostri ~ia conditoris Bede Tab. 422B; c747 juxta veritatem evangelicam in die judicii clementem ~iam a Domino audituri sunt Bonif. Ep. 73; fines ‥ mundi ‥ ad quos filios Israel pro peccatis suis ex divina ~ia constat expulsos J. Ford Serm. 62. 6; in celesti judicio divinarum ~iarum Trinitas jus plenissime terminare videtur et eis omnimodo obediendum fore G. Hen. V 17. g inundante ‥ mari ~iam quam perpessi sunt socii nostri nulla restat via per quam evadere possimus Ciren. I 372. 5 thought, idea, doctrine. b pointed observation, statement, saying (in quot. Biblical). oritur ‥ inter eos satis prolixa sermonum concertatio et reciproca ~iarum disputatio Aldh. VirgP 35; aequinoctium ‥ juxta ~iam omnium Orientalium ‥ duodecimo kalendarum Aprilium die provenire consuerit (Lit. Ceolfridi) Bede HE V 21; 798 quicquid in illo libello vel ~iarum vel sensuum contra catholicam fidem inveniatur, omnia catholicis exemplis destruantur Alcuin Ep. 149; dicunt Spiritum Sanctum aliter esse Spiritum Patris ‥ debent cessare ab hac sua ~ia Anselm (Proc. Sp. 12) II 210; intencio mea in hoc libro est compilare ~ias astrologorum Ashenden AM f. 1ra; 1534 deputentur ‥ theologi ‥ quorum ~ie, assercioni et determinacioni ‥ sigillum ‥ universitatis ‥ possit apponi StatOx 336. b de quo divina promulgatur ~ia [gl.: dictum, verbum] ‘antequam procederes de vulva, sanctificavi te’ Aldh. VirgP 20; commemorata Ecclesiastis ~ia de sole ‘australis ergo pars’ Bede TR 5; c750 non inmemorem tuae sagacitatis industriam estimo evangelicae ~iae, qua dicitur ‘beati pauperes spiritu’ (Lullus) Ep. Bonif. 100; memor illius divinae scripturae ~iae, qua dicitur, qui vult eleemosynam dare ‥ Asser Alf. 103; fixa est crucifixi ~ia ‘tota die expandi manus meas’ J. Ford Serm. 30. 5. 6 sense, meaning. b tenor, content. c wording. nihil vero interest ad ~iam, utrum immaturitate an in immaturitate dicatur Bede Orth. 28; cum eadem lex ejusdem Moyse ‥ doctoribus translata et apud nos scripta habeatur, preter in quibusdam locis, ubi licet, mutentur verba, eadem est tamen ~ia Petrus Dial. 4. b sermone ducis sententia fertur / utile personam gradibus donando beari / divinis Frith. 234; 1073 capellanus Hugonis unam [epistolam] detulit, alteram vero laicus quidam ‥ utrarumque ~ia una fuit Lanfr. Ep. 15 (17); in mea persona non ex mea, sed ex eiusdem scripturae ~ia pauca subjungam Anselm (Ep. 2) III 99; audivit verba abbatis in hanc ‥ ~iam: stultum esse ‥ W. Malm. GR III 293. c quam ~iam definitionis nostrae Titillo notario scribendam dictavi Bede HE IV 5; 820 has supra dictas ~ias meae confessionis et obedienciae ego Ceolberht cum vexillo crucis Christi confirmo et subscribo CS 376; s1139 audivi ‥ eum [sc. episcopum Salesberiensem] dicentem verba in hanc ~iam: “per dominam ‥ Mariam!” W. Malm. HN 469 p. 26. 7 (gram.) clause, sentence. b short speech or passage. c sermon. macra longa et macrologia longa ~ia dicitur Aldh. PR 122; praecepit eum ~ias longiores dicere Bede HE V 2; restat adhuc una ~ia non descripta Cuthb. Ob. Baedae clxiii; 799 punctorum vero distinctiones vel subdistinctiones licet ornatum faciant pulcherrimum in ~iis, tamen usus illorum propter rusticitatem pene recessit a scriptoribus Alcuin Ep. 172; periodos clausula vel tota ~ia est GlC Interp. Nom. 263; hujus epistolae competentes particulas huic libello pro rerum notitia insui, partim auctoris verbis partim meis, longas ~ias ut videbatur abbrevians W. Malm. GR I 82. b ad rapaces judices ~iam dirigens ita effatur Gildas EB 43; climax: tropus est ad principium et finem ~iae pertinens Comm. Cant. III 140; ut brevis ~iae clustello cuncta concludantur Aldh. Ep. 4 p. 486; in ~ia quarti capituli in libro De conceptu virginali pone integre verba apostoli Anselm (Ep. 334) V 270; hoc jam diligenter longa ~ia in vita ipsius Coemligeni narratur (Ciaranus de Cluain 32) VSH I 215. c quadraginta ~ias in isto libro posuimus, credentes hoc sufficere posse per annum fidelibus si integre eis a ministris Dei recitentur in ecclesia Ælf. CH I pref. 1. 8 (w. ref. to Peter Lombard's Libri quattuor sententiarum or commentaries thereon). in libro ~arum habetur quod liberum arbitrium est facultas rationis et intellectus J. Blund An. 401; c1250 nullus incipiat in theologia nisi prius inceperit in liberalibus et unum librum canonis aut ~ias legerit Ad. Marsh Ep. 192 p. 346; 1311 nullus legat bibliam biblice nisi prius legerit ~ias Collect. Ox. II 218; hec sunt verba magistri ~arum Ockham Dial. 746; c1421 Domino W. E. ad introitum xiij s. iiij d. Ac. Durh. 407; floruit magister Petrus Lumbardus Parisiensis episcopus. hic librum ~iarum qui nunc in scolis theologie publice legitur ‥ compilavit Bower VIII 2. 9 (in gl.). calculus, ratio, vel ~ia, vel numerus, vel teblstan GlC C 12; fomenta, i. adjumenta, adjutoria, medicamenta, nutrimenta, vel ~ia vel swæsunga GlH F 605.

sententĭa, (6) æ, f. (sentio), ¶ 1 sentiment, opinion, idée, manière de voir : de aliqua re stabilem et certam sententiam habere Cic. Nat. 2, 2, avoir sur qqch. une opinion stable et précise ; de sententia deducere, dejicere, depellere, deterrere, decedere, desistere, etc., v. ces verbes ; in hac sum sententia, ut subj. Cic. Fam. 4, 4, 5, mon avis est que ; quot homines, tot sententiæ Cic. Fin. 1, 15, autant dʼhommes, autant dʼopinions ; mea sententia Cic. Rep. 1, 42, à mon avis || [avec lʼidée de volonté, de désir] : sententia est Cic. Off. 3, 116, ou stat sententia Ov. M. 8, 67, avec inf., on se propose de ; de sententia alicujus facere aliquid Cic. Cæl. 68, faire qqch. sur (dʼaprès) le désir de qqn ; ex sententia Cic. Fam. 12, 10, 2, selon les vœux, à souhait, cf. Cic. de Or. 1, 123, etc.; ex mea sententia Cic. Fam. 2, 7, 3, selon mes vœux ¶ 2 [off^t ] a) avis [donné au sénat] : sententiam dicere, rogare Cic. Q. 2, 1, 2, donner son avis, demander lʼavis de qqn, v. rogare ; factum est senatus consultum in meam sententiam Cic. Att. 4, 1, 6, un sénatusconsulte fut pris conformément à mon avis ; ex senatus sententia Cic. Fam. 12, 4, 1, dʼaprès lʼavis du sénat ; in sententiam alicujus ire ou pedibus ire Liv. 23, 10, 4 ; 22, 56, 1, se ranger à lʼavis de qqn ; b) vote, suffrage [dans les comices] : de aliqua re sententiam ferre Cic. Agr. 2, 26, voter sur une chose || [en parl. des juges] sentence ; sententiam ferre, dicere Cic. Verr. 2, 2, 77 ; Off. 3, 66, prononcer sa sentence ; omnibus sententiis absolvi Cic. Verr. 2, 4, 100, être absous à lʼunanimité des suffrages ; [fig. en parl. dʼun connaisseur] Cic. Br. 188 ; c) [formule] : jurare ex sui animi sententia Cic. Ac. 2, 146, jurer en son âme et conscience, cf. Cic. Off. 3, 108 ; Liv. 22, 53, 10, etc. || [dʼoù, simple formule dʼaffirmation]: ex animi mei sententia Sall. J. 85, 27, en mon âme et conscience, franchement, en toute sincérité ¶ 3 sens, signification, idée, pensée : a) in eam sententiam cum multa dixisset Cic. Att. 2, 22, 2, ayant dit beaucoup de choses en ce sens ; multa ab Cæsare in eam sententiam dicta sunt, quare... non posset Cæs. G. 1, 45, 1, César parla longuement en vue dʼexpliquer pourquoi il ne pouvait... ; b) verbum in eadem sententia ponitur Cic. Or. 135, le mot est pris dans le même sens ; id habet hanc sententiam... Cic. Off. 3, 13, cela veut dire que...; testamentorum sententiæ voluntatesque Cic. Br. 198, le sens et lʼintention des testaments, cf. Cic. Leg. 2, 11 ; c) loci ac sententiæ disputationis Cic. de Or. 3, 16, les thèmes et les idées dʼune discussion ; sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio Cic. de Or. 1, 31, un discours paré de sages pensées et de fortes expressions ; obscuræ, abditæ sententiæ Cic. Or. 30, pensées obscures et enveloppées ; d) pensée exprimée, phrase, période : Cic. Phil. 13, 22 ; Or. 199 ; Quint. 9, 3, 45 ; 10, 1, 130 ; etc. ; e) sentence, maxime : Cic. Nat. 1, 85 || trait : Quint. 12, 10, 48, etc.; Sen. Ep. 100, 5 ; Tac. D. 20.

sententia ae, f

SENT-, a way of thinking, opinion, judgment, sentiment, thought, notion, purpose, determination, decision, will, desire: de hac re eius sententia, T.: sententiae atque opinionis meae volui esse participes: adhuc in hac sum sententiā, ut, etc.: variis dictis sententiis, quarum pars censebant, etc., Cs.: locos ac sententias huius disputationis tradere, extracts and leading thoughts: si honestatem tueri ac retinere sententia est, if one's purpose be: stat sententia tradere, etc., she is resolved, O.: sic stat sententia, O.: de cognatorum sententiā manu missi, according to the wish: de omnium sententiā pronuntiatum, unanimously: quod quem umquam de suā sententiā facere ausum?on his own responsibility, L.—Prov.: Quot homines, tot sententiae, many men, many minds, T.—Abl.with pronposs. or genit.: errat longe meā quidem sententiā, in my judgment, T.— With ex: Istuc tibi ex sententiā tuā obtigisse laetor, to your satisfaction, T.: ex meā sententiā rem p. gessimus, as I wished: evenisse ex sententiā?satisfactorily, T.: ex sententiā navigasse, prosperously.—Esp., in taking an oath: (maiores) iurare ex sui animi sententiā quemque voluerunt, to the best of his knowledge and belief, i. e. conscientiously: ex mei animi sententiā, inquit, ut non deseram, etc., without mental reservation, L.: Ex tui animi sententiā tu uxorem habes? Non hercule, inquit, ex mei animi sententiā, in all sincerity . . .? no, not to suit me.—An official determination, decision, sentence, judgment, vote: quos priores sententiam rogabat: factum est senatūs consultum in meam sententiam: decerni cunctis sententiis, unanimously: victos paucis sententiis, by a small majority, L.: meae partes exquirendae magis sententiae quam dandae sunt, i. e. my office is to put the question rather than to vote, L.: in eam sententiam ire, to support the resolution, L.: omnibus sententiis absolvi (in a conference of judges): sententiam dicere, pronounce judgment. —Sense, meaning, intent, signification, idea, notion: oratione quam sententiā lenior, in language than in meaning: quod dicitur habet hanc, ut opinor, sententiam: cuius praecepti tanta vis, tanta sententia est, ut, etc., such depth of meaning.—A thought expressed, sentence, period: dum de singulis sententiis breviter disputo: Est brevitate opus, ut currat sententia, etc., H.—An aphorism, apophthegm, maxim, axiom, saying: selectae brevesque sententiae: sapientibus sententiis ornata oratio.

…in hoc ordine qui aut ea quae imminent non videant aut ea quae vident dissimulent ; qui spem Catilinae mollibus sententiis aluerunt coniurationemque nascentem non credendo conroboraverunt ; quorum auctoritate multi non solum improbi verum etiam imperiti, si in hunc…

Cicero, in Catilinam
…polliceor vobis, Quirites, sed multis et non dubiis deorum immortalium significationibus, quibus ego ducibus in hanc spem sententiamque sum ingressus ; qui iam non procul, ut quondam solebant, ab externo hoste atque longinquo, sed hic…

Cicero, in Catilinam
…convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi…

Julius Caesar, Gallic War
…conservandae rei publicae nunc si L. Catilina consiliis, laboribus, periculis meis circumclusus ac debilitatus subito pertimuerit, sententiam mutaverit, deseruerit suos, consilium belli faciendi abiecerit, et ex hoc cursu sceleris ac belli iter ad fugam…

Cicero, in Catilinam
…qui de huius urbis atque adeo de orbis terrarum exitio cogitent. hos ego video consul et de re publica sententiam rogo, et quos ferro trucidari oportebat, eos nondum voce volnero fuisti igitur apud Laecam illa nocte, Catilina…

Cicero, in Catilinam
…praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset neque suam neque populi Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret ,…

Julius Caesar, Gallic War
…, et locupletioribus his et melioribus civibus uteremur. sed hosce homines minime puto pertimescendos, quod aut deduci de sententia possunt aut, si permanebunt, magis mihi videntur vota facturi contra rem publicam quam arma laturi. alterum genus…

Cicero, in Catilinam
…de manufestis rerum capitalium, more maiorum supplicium sumundum. Postquam Cato adsedit, consulares omnes itemque senatus magna pars sententiam eius laudant, virtutem animi ad caelum ferunt, alii alios increpantes timidos vocant. Cato clarus atque magnus habetur…

Sallust, Catilina
…, qui de ea re praesidiis abductis referundum censuerat. Sed Caesar, ubi ad eum ventum est, rogatus sententiam a consule huiusce modi verba locutus est Omnis homines, patres conscripti, qui de rebus dubiis consultant, ab…

Sallust, Catilina
…terra patet, fera regnat Erinys. In facinus iurasse putes. Dent ocius omnes quas meruere pati sic stat sententia poenas. Dicta Iovis pars voce probant stimulosque frementi adiciunt, alii partes adsensibus inplent. Est tamen humani generis…

Ovid, Metamorphoses

Menu

Word wheel

sententia

BWL

Frieze-Dennison Vergil

Saved

Recent