artificium
artificium, a profession, trade, employment, art
- In gen., the occupation of an artifex, a profession, trade, an employment, a handicraft, an art: Jam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, etc., Cic. Off. 1, 42, 150: ne opifices quidem tueri sua artificia possent, nisi, etc., id. Fin. 3, 2, 4: in artificio perquam tenui et levi (sc. scaenico), id. de Or. 1, 28, 129: sordidum ancillareque, id. Tusc. 5, 20, 58; so Tac. Or. 32; Sen. Ben. 6, 17: de hoc artificio est nobis acquisitio, * Vulg. Act. 19, 25: non tu in isto artificio accusatorio callidior es quam hic in suo, Cic. Rosc. Am. 17, 49 al.—
- II Esp.
- A Skill, knowledge, ingenuity in any thing: simulacrum Dianae singulari opere artificioque perfectum, Cic. Verr. 2, 4, 33; so id. ib. 2, 4, 21: quae certis signis artificii notata sunt, Auct. Her. 4, 4.—
- B Theory, system (cf. ars, I. C. 1.): non esse eloquentiam ex artificio, sed artificium ex eloquentiā natum, Cic. de Or. 1, 32, 146: existimant artificium esse hoc quoddam non dissimile ceterorum, cujusmodi de ipso jure civili Crassus componi posse dicebat, id. ib. 2, 19, 83: scientia cujusdam artificii non numquam dicitur prudentia, Auct. Her. 3, 2: artificium memoriae, mnemonics, id. ib. 4, 16.—
- C Skill serviceable in the attainment of any object, ingenuity, art, dexterity; and in a bad sense, craft, cunning, artifice (cf. ars, II.): id ipsum, quod contra me locutus es, artificio quodam es consecutus, Cic. de Or. 1, 17, 74: opus est non solum ingenio, verum etiam artificio quodam singulari, id. Verr. 2, 4, 40 fin.: vicinitas non assueta mendaciis, non fucosa, non fallax, non erudita artificio simulationis, id. Planc. 9: non virtute, neque in acie vicisse Romanos, sed artificio quodam et scientiā oppugnationis, Caes. B. G. 7, 29: quorum artificiis effectum est, ut res publica in hunc statum perveniret, id. ap. Cic. Att. 9, 7C, 2. fin.
hec ymago ‥ tam miro et inexplicabili perfecta est ~io ut magis viva creatura videatur quam statua
[castores ] tanto ~io ligna connectunt ut nec aque stilla ‥ subintret
hesitatur an ex senio diuturno seu alio ~io vel donante sic natura color illius nigredinis contrahatur
ubi ‥ ymago extremi examinis ‥ eleganter satis pro modulo humani exprimitur ~ii opere sculptoris
velabatur turris ‥ canopeo intextis nubibus et multum artificiose congestis; ‥ et quatuor postes, super quibus canopeum vehebatur, quatuor angeli non minoris ~ii supportabant
dicitur forma exemplar ad quod respicit artifex ut ad ejus imitationem et similitudinem formet suum ~ium
quod quilibet forincicus artifex ‥ non monstrabit in ‥ opella ~ium suum in primo introitu suo
ut de negotiatione vel ~io ecclesie illius parochie in qua quis domicilium habet decimas det, licet in alia parochia negotietur vel ~io utatur
misit eum versus Eboracum pro ~io sellarii
[rex ] adhesit cantoribus, tragedis, aurigis, navigiis et aliis hujuscemodi ~iis mechanicis
ceteris artis mechanice officiis
ad Turrim procedens, subsequente populo et quolibet ~io pro se in propria secta vestitus distincto adducitur
quodlibet ~ium per totam civitatem vexillum sibi proprium ordinavit
qui omnes juxta eorum ~ia certas habuerunt divisas cultiores, que unumquodque ~ium notabiliter ab alio distinguebant
ordinatum est ‥ de unanimi consensu ‥ omnium ~iorum
urbem [London’ ] ‥ ingrediens, ‥ ab omni ~io tocius urbis letantissime suscipitur
ceteri ipsius fraternitatis sive ~ii [scissorum ]
philosophi multa posuerunt ~ia ad artis sue veneracionem seu occultacionem
- 1. kunstvaardigheid, bekwaamheid, kunst; ➤ ~ gubernatoris; simulacrum singulari opere artificioque perfectum met unieke kundigheid en bekwaamheid uitgevoerd;
- 2. (meton.) kunstwerk; ➤ opera atque -a ambachtelijke en kunstzinnige producten;
- 3. handwerk, ambacht;
- 4. theorie, leer; ➤ componere -um de iure civili;
- 5. kunstgreep; list, truc, kneep, sluwheid.
Quæcumque ei(Ecclesiæ) offeruntur in ... pratis, aquis, aquarumve decursibus, Artificiis, libris, utensilibus, etc.
E deixamos dinheiro para se facer a igreja, e hospital, com todos os curraes, e Artificios necessarios.
Ut intra Monasterium Artificium non faciat ullus, nisi ille, cujus fides probata fuerit, etc.Concil. Carthag. IV. can. 51 :
Clericus... Artificio victum quærat.Can. 52 :
Clericus victum et vestimentum sibi Artificiolo vel agricultura ... paret.
Clerici qui operari non possunt, Artificiola et literas discant.
Cum Robinus pauper ystrio sive menestrellus, pro ludendo de suo Artificio, cum corneto ivisset,.... qui de suo ludebat ministerio.Nostris
Les maistres du mestier et Artifice de boulengerie et taillemellerie de nostre ville de Bourges, etc.
Fiunt vineæ, sive gatti, pontes, et scalæ, machinæ, et alia Artificia ad oppugnandum.Quæ quidem vox pro
ædificiumscripta videtur apud eosdem lib. 1. cap. 9. et lib. 2. cap. 19. Vide Ars 1.
Artilharias.
Corps de mestier, apud Henricum Knyghtonum. Locos vide in Secta 4.
Concedimus licentiam construendi molendinum ressegatorum, sive Artificium vocatum sarræ.Vide mox
In quo quidem molendinario idem supplicans vult et intendit facere et construere unam ressegam,.... cum omnibus suis munimentis et Artificiis ad sarrandum necessariis.Lit. remiss. ann. 1394. in Reg. 146. ch. 185 :
Et aussi certaine quantité de.... morceaulx de cuivre à fourme de gettons non signez, et autres ferremens et Artifices à faire monnoye.Vide supra Ars 3.
Et lapideis pavimentis Bisantei Artificii stravit ;idem est, opinor, quod pavimentum sectile et tessellis structum,
Bisanteumideo dictum quod Bysantii seu Constantinopoli frequentia essent hujusmodi pavimenta.
Factum fuit in summitate turris Communis unum Artificium de lignis pro campana magna nova ponenda, quæ quum ibi fuisset posita, in tertia pulsatione fracta fuit.
- artifex, a profession, trade, employment, art: tenue: opera atque artificia, Cs.—Theory, system: de iure.—Skill, knowledge, ingenuity: singulare: gubernatoris, Cs.—Art, craft, cunning, artifice, trick: alqm artificio pervertere: vicisse artificio, Cs.: simulationis. — A work of art: artifici cupidus: haec opera atque artificia.
-
…, obiurgatio, cohortatio, consolatio, quorum nihil est, quod non summa dicendi ornamenta desideret ; sed ex artificio res istae praecepta non quaerunt. Plane inquit Catulus adsentior. Age vero, inquit Antonius qualis oratoris et quanti…
Cicero, de Oratore
-
…me quidem, quantum ego Graece scripta intellegere possum, magno opere delectet ; et post illum Thucydides omnis dicendi artificio mea sententia facile vicit ; qui ita creber est rerum frequentia, ut verborum prope numerum sententiarum numero consequatur ,…
Cicero, de Oratore
-
…pro Hermodoro fuisset de navalium opere dicendum, non, cum ab illo causam didicisset, ipse ornate de alieno artificio copioseque dixisset ; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amicoque usi sumus tum eloquentia vincebat ceteros medicos ,…
Cicero, de Oratore
-
…et, qui esset totus ex fraude et mendacio factus quique ea vitia quae ab natura habebat etiam studio atque artificio quodam malitiae condivisset, pulchre adseverat sese ab Oppianico destitutum atque hoc addit testimoni, sua illum sententia, cum…
Cicero, pro Cluentio
-
…. incredibile est autem quam multa et quam praeclara fuerint. credo tum cum Sicilia florebat opibus et copiis magna artificia fuisse in ea insula. nam domus erat ante istum praetorem nulla paulo locupletior qua in domo haec non essent…
Cicero, in Verrem
-
…, praesertim cum haec eadem res plurimas gratias, firmissimas amicitias, maxima studia pariat. quorum in isto vestro artificio, Sulpici, nihil est. primum dignitas in tam tenui scientia non potest esse ; res enim sunt parvae…
Cicero, pro Murena
-
…et simul inflavit tibicen a perito carmen adnoscitur. Quid hoc nonne videtur contra te valere, si sine magnis artificiis, ad quae pauci accedupt, nostri quidem generis admodum, nec videre nec audire possimus Iam illa praeclara ,…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…interdum non defendere sed praevaricari videretur. itaque cum callidissime se dicere putaret et cum illa verba gravissima ex intimo artificio deprompsisset respicite, iudices, hominum fortunas, respicite dubios variosque casus, respicite C. Fabrici senectutem cum hoc…
Cicero, pro Cluentio
-
…didicisset omnes quaerebant ; nihil ab hoc pravum et perversum produci posse arbitrabantur. si veniret ab Statilio, tametsi artificio Roscium superaret, aspicere nemo posset ; nemo enim, sicut ex improbo patre probum filium nasci, sic a…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…utuntur Unum erit profecto, quod ei, qui bene dicunt, adferunt proprium, compositam orationem et ornatam et artificio quodam et expolitione distinctam ; haec autem oratio, si res non subest ab oratore percepta et cognita, aut…
Cicero, de Oratore