caelestis
caelestis, of heaven, from heaven, celestial; (noun, usu pl) god
divine power
he has been received into the number of the gods
- pertaining to heaven or to the heavens, found in heaven, coming from heaven, etc., heavenly, celestial (class. and very freq.): ignis fulminis, Lucr. 2, 384; cf.: turbine correptus et igni, id. 6, 395: flammae, id. 5, 1093: urbes igne caelesti flagrasse, Tac. H. 5, 7: arcus, the rainbow, Plin. 11, 14, 14, § 37; Suet. Aug. 95: nubes, Ov. A. A. 2, 237: aqua, rain, Hor. C. 3, 10, 20; cf. aquae, id. Ep. 2, 1, 135; Liv. 4, 30, 7; Col. 3, 12, 2; 7, 4, 8; Plin. 17, 2, 2, § 14; Dig. 39, 3, 1: imbres, Col. 3, 13, 7: templa, Lucr. 5, 1203; 6, 388; 6, 671: solum, Ov. M. 1, 73: plagae, id. ib. 12, 40 al.: astra, id. ib. 15, 846: aërii mellis dona, Verg. G. 4, 1: prodigia, Liv. 1, 34, 9; cf. minae, Tac. H. 1, 18: caelestia auguria vocant cum fulminat aut tonat, Paul. ex Fest. p. 64, 8 Müll.: fragor, Quint. 12, 10, 4: orbes, quorum unus est caelestis, Cic. Rep. 6, 17, 17.—Subst.: caelestĭa, ĭum, n., the heavenly bodies: cogitantes supera atque caelestia, haec nostra, ut exigua et minima, contemnimus, Cic. Ac. 2 (Luc.), 41, 127; Tac. H. 5, 4; id. A. 4, 58.—
- II Meton.
- A Divine; and subst., the deity (most freq. like caeles in plur.), the gods.
- 1 Adj., numen, Cat. 66, 7; Tib. 3, 4, 53; Ov. M. 1, 367: animi, Verg. A. 1, 11: aula, Ov. F. 1, 139: irae, Liv. 2, 36, 6: ira, Sen. Herc. Oet. 441: origo, Verg. A. 6, 730: ortus, Quint. 3, 7, 5: stirps, Ov. M. 1, 760; cf. species, id. ib. 15, 743: nectar, id. ib. 4, 252; cf. pabula, id. ib. 4, 217: sapientia, Hor. Ep. 1, 3, 27: auxilium, of the gods, Ov. M. 15, 630: dona, id. ib. 13, 289 al.: cognitio caelestium et mortalium, Quint. 1, 10, 5; cf. id. 10, 1, 86.— * Comp neutr.: nihil est caelesti caelestius, Sen. Ep. 66, 11—
- 2 Subst.: caelestis, is, m., a deity: quicumque dedit formam caelestis avarae, Tib 2, 4, 35.—Mostly plur., the gods: divos et eos qui caelestes semper habiti colunto, Cic. Leg. 2, 8, 19: caelestum templa, Lucr. 6, 1273: in concilio caelestium, Cic. Off. 3, 5, 25; so id. Phil. 4, 4, 10; Liv. 1, 16, 7; 9, 1, 3; Tac. G. 9; id. H. 4, 84; Cat. 64, 191; 64, 205; 68, 76; Tib. 1, 9, 5; Verg. A. 1, 387; 7, 432; Ov. M. 1, 150; 4, 594; 6, 72; 6, 171.—
- 3 Caelestis, is, f., a female divinity in Carthage, Tert. Apol. 24, Capitol. Pert. 4, 2; Macrin. 3, 1; Treb. Pol. Trig. Tyr. 29, 1.—
- 4 caelestĭa, ĭum, n., heavenly objects, divine things: haec caelelestia semper spectato, illa humana con-t emnito, Cic. Rep. 6, 19, 20: sapientem non modo cognitione caelestium vel mortalium putant instruendum, Quint. 1, 10, 5; Tac. H. 5, 5.—
- B As in most languages, an epithet of any thing splendid or excellent, celestial, divine, god-like, magnificent, preeminent, etc. (so most freq. since the Aug. per., esp. as a complimentary term applied to eminent persons and their qualities; in Cic. only once): caelestes divinaeque legiones, Cic. Phil. 5, 11, 28: quem prope caelestem fecerint, Liv. 6, 17, 5: ingenium, Ov. A. A. 1, 185: mens, id. F. 1, 534: in dicendo vir (sc. Cicero), Quint. 10, 2, 18; cf.: caelestissimum os (Ciceronis), Vell. 2, 66, 3: ju dicia, Quint. 4, prooem. § 2 Spald.: praecepta, Vell. 2, 94, 2: anima, id. 2, 123: animus, id. 2, 60, 2: caelestissimorum ejus operum, id. 2, 104, 3: quos Elea domum reducit Palma caelestes, glorified, like the gods, Hor. C. 4, 2, 18.—Adv. not in use.
Helias [] ‥ caeli claustra et obstacula nimborum precibus patefecit geminosque militum penticotharcos ~is foci fulmine flagrantes ‥ extorruit III Reg. xviii 45
caelesti fulmine fretus
omnia ‥ corpora sive ~ia sive aeria sive aquatica sive terrena
aqua celestis glacie constricta
~e tempus reversionibus siderum ad eadem loca temporali conversione recurrentium
extra ~is spere ambitum
signum ‥ separationis a natura terrestri et assimilationis nature ~i
sol non est per substantiam in inferioribus, et ideo per virtutem; et sic de aliis corporibus ~ibus
natura ~is non est generabilis et corruptibilis
si poneretur illam alteracionem [seminis ] esse a continente vel a corpore ~i
sicut ait Albumaxar ‥ qui post Tholomeum ~ium naturam prosecutus est, in omnibus his corporibus que sentimus hec genera inveniuntur
~ia possunt recipere species ab aliis ~ibus, ut luna et stelle recipiunt virtutem et speciem solis
ea que in ~ibus renovantur et in aere
triplice colore pallium induebat, distinctum aureo, purpureo, et ~i
lilii ~is
pandit regnator Olympi / aulae caelestis valvas et limina vitae
vixerat in terris caelesti munere fretus
vocatur locus ille lingua AnglorumHefenfelth , quod dici potest Latine ‘~is campus’, ‥ significans nimirum quod ibidem ~e erigendum tropaeum, ~is inchoanda victoria, ~ia ‥ forent miracula celebranda
a participatione regni caelaestis separatum
caeli nomine rerum intelligibilium ~iumque essentiarum ‥ principales causas significatas esse accipiamus
de terreno ad ~e regnum migraverunt
ut sis celestis non assimilare scelestis
per merita et preces ‥ Virginis Marie ‥ et gloriosi regis S. Edwardi ‥ et aliorum sanctorum ‥ ac tocius curie ~is
~e et subceleste ‥ imperium
per omnia merita ‥ ~is doctoris Jeronymi
†celectis, A.hevenlyche
cujus caelestis contrivit sceptra potestas
nonnulla ~is gratiae dona
scripturarum divinarum simul et praeceptorum ~ium observantia
volentes ‥ sub spe ~is auxilii et justicie nostre fiducia laborare(
ut nulla nisi ~ia cogitare soleret
terrena transiliens atque ad ~ia semper amanda, petenda et querenda pervolans
spe a terrenis ad ~ia attolluntur
eterno regi in ~ibus conregnare
anima ipsius ‥ cum Deo in ~ibus vivente
Christum ‥ ~ium et terrestrium reconciliatorem
non bene celestes impia dextra colit
vultus erectos ad ‥ consortia ~ium erigere
ob honorem ‥ Dei ‥ et omnium ~ium supernorum
➳ -tior Sen. Ep. 66, 11 ; -tissimus Vell. 2, 66, 3 || abl. -te au lieu de -ti Ov. M. 15, 743 ; gén. pl. -tum au lieu de -tium Varro L. 6, 53 ; Lucr. 6, 1272.
- 1. in, aan, van de hemel, hemels, hemel- [astra; orbis; aqua regen; arcus regenboog; ignis bliksemschicht; prodigia]; — subst. caelestia, ium n hemellichamen; ook astronomie [peritus caelestium sterrenkundige];
- 2. (poët.; postklass.) goddelijk [numen; nectar; stirps; religiones voor een keizer]; — subst. caelestēs, ium m en f goden, godheden;
- 3. als een god, lijkend op een god, schitterend, onvergelijkelijk; ➤ ~ in dicendo vir; caelestes divinaeque legiones; ingenium caeleste.
- caelum, of heaven, from heaven, of the heavens, heavenly, celestial: aqua, rain, H.: plagae, O.: aërii mellis dona, V.: prodigia, L.—Plurn. as subst, the heavenly bodies.—Fig., divine: numen, O.: irae, L.: origo, V.: sapientia, H.: auxilium, of the gods, O.—Plurm. as subst, the gods: in concilio caelestium: nuntia caelestes ita velle, L.: invisus caelestibus, V.: bis sex, the twelve great gods, O.: magnitudo caelestium, the divine majesty, Ta.—Plurn. as subst, heavenly objects, divine things: haec caelestia semper spectato: tentare, experience, i. e. be deified, H.— Celestial, divine, god-like, magnificent, pre-eminent: legiones: quem prope caelestem fecerint, L.: quos Elea domum reducit Palma caelestīs, glorified, H.
-
…virgo caede madentis, ultima caelestum terras Astraea reliquit. Neve foret terris securior arduus aether, adfectasse ferunt regnum caeleste Gigantas altaque congestos struxisse ad sidera montes. Tum pater omnipotens misso perfregit Olympum fulmine et excussit subiectae Pelion Ossae…
Ovid, Metamorphoses
-
…, quidve dolens, regina deum tot volvere casus insignem pietate virum, tot adire labores impulerit. Tantaene animis caelestibus irae Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni, Karthago, Italiam contra Tiberinaque longe ostia, dives opum studiisque…
Vergil, Aeneid
-
…erat demens inter utrosque furor. non sic Haemonio Salmonida mixtus Enipeo Taenarius facili pressit amore deus, nec sic caelestem flagrans amor Herculis Heben sensit in Oetaeis gaudia prima iugis. una dies omnis potuit praecurrere amantis nam tibi non…
Propertius, Elegies
-
…; iacere hos post terga iubemur. Coniugis augurio quamquam Titania mota est, spes tamen in dubio est adeo caelestibus ambo diffidunt monitis. Sed quid temptare nocebit Discedunt velantque caput tunicasque recingunt et iussos lapides sua post vestigia mittunt…
Ovid, Metamorphoses
-
…novercae ; filius ante diem patrios inquirit in annos. Victa iacet pietas, et virgo caede madentis, ultima caelestum terras Astraea reliquit. Neve foret terris securior arduus aether, adfectasse ferunt regnum caeleste Gigantas altaque congestos struxisse ad…
Ovid, Metamorphoses
-
…Nunc genus in nobis restat mortale duobus sic visum superis hominumque exempla manemus. Dixerat, et flebant. Placuit caeleste precari numen et auxilium per sacras quaerere sortes. Nulla mora est adeunt pariter Cephisidas undas, ut nondum liquidas…
Ovid, Metamorphoses
-
…tacui. Pudet haec opprobria nobis et dici potuisse et non potuisse refelli. At tu, si modo sum caelesti stirpe creatus, ede notam tanti generis meque adsere caelo. Dixit et inplicuit materno bracchia collo perque suum Meropisque…
Ovid, Metamorphoses
-
…latuere sub illa, sidera coeperunt toto effervescere caelo. Neu regio foret ulla suis animalibus orba, astra tenent caeleste solum formaeque deorum, cesserunt nitidis habitandae piscibus undae, terra feras cepit, volucres agitabilis aer. Sanctius his…
Ovid, Metamorphoses
-
…sola times latebras intrare ferarum, praeside tuta deo nemorum secreta subibis, nec de plebe deo, sed qui caelestia magna sceptra manu teneo, sed qui vaga fulmina mitto. Ne fuge me fugiebat enim. Iam pascua Lernae…
Ovid, Metamorphoses
-
…Et quidem, si deus aut anima aut ignis est, idem est animus hominis. nam ut illa natura caelestis et terra vacat et umore, sic utriusque harum rerum humanus animus est expers ; sin autem est quinta quaedam…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes