certamen
certamen, a decisive contest, measuring of forces, struggle, strife, dispute, dissen
thus it was fought with varied success
- I A contest, struggle in games or otherwise.
- A Lit.: videmusne apud quos eorum ludorum, qui gymnici nominantur, magnus honos sit, nullum ab iis, qui in id certamen descendant, devitari dolorem? Cic. Tusc. 2, 26, 62; cf. id. de Or. 2, 78, 317: Hac celebrata tenus sancto certamina patri, Verg. A. 5, 603; cf. Ov. M. 1, 446: luctandi, Quint. 12, 2, 12: saliendi, id. 10, 3, 6: citharoedorum, id. 4, 1, 2: sacra, id. 2, 8, 7 Spald.: quinquennale triplex, musicum, gymnicum, equestre, Suet. Ner. 12; cf. id. Vit. 4; id. Dom. 4: bijugum, Verg. A. 5, 144: quadrigarum, Suet. Claud. 21: pedum, Ov. M. 12, 304: cursus, id. ib. 7, 792; 10, 560: disci, id. ib. 10, 177: Veneris, id. Am. 2, 10, 29 et saep.—
- 2 Meton., poet., the object contended for, the prize, Ov. M. 13, 129: pecoris magistris Velocis jaculi certamina ponit in ulmo, Verg. G. 2, 530 Heyne.—
- B Trop., a rivalry, contest, struggle, emulation, etc.: certamen honestum (Stoicorum et Peripateticorum), Cic. Fin. 2, 21, 68: est mihi tecum pro aris et focis certamen, id. N. D. 3, 40, 94: est alicui certamen cum aliquo de principatu, Nep. Them. 6, 3: certamen honoris et gloriae. Cic. Lael. 10, 34; cf. id. Off. 1, 12, 38; Sall. J. 41, 2; Quint. 10, 5, 5: bona ratio cum perditā confligit. In ejus modi certamine ac proelio, Cic. Cat. 2, 11, 25: pugna forensium certaminum, id. 5, 12, 22: eloquentiae inter juvenes, Quint. 2, 17, 8: verborum linguaeque, Liv. 10, 22, 6: laboris ac periculi, id. 28, 19, 14: amicitiae, benevolentiae, id. 37, 53, 7: bonae artis ac virtutis, id. 37, 54, 19: irarum, id. 1, 7, 2; cf. id. 3, 39, 3: conferendi (pecuniam), id. 4, 60, 8: patrum animos certamen regni ac cupido versabat, id. 1, 17, 1; cf. id. 21, 31, 6: leti (inter mulieres Indas), Prop. 3 (4), 13, 19: diu magnum inter mortales certamen fuit, vine corporis an virtute animi, etc., Sall. C. 1, 5; cf. Tib. 4, 1, 37.—Rarely with gen. of adversary: si in virtutis certamen venerint ( = cum virtute), Cic. Fin. 5, 24, 71 Madv. ad loc.—Poet.: mite vini, a drinking bout, Tib. 3, 6, 11.—Also poet.: certamina ponere, syn. with certamina instituere = ἀγῶνα προτιθέναι, to order, arrange a fight or contest, Verg. A. 5, 66; 8, 639; cf. id. G. 2, 530 Wagn.—Of inanimate things: Arboribusque datumst variis exinde per auras Crescendi magnum inmissis certamen habenis, Lucr. 5, 787.—
- II Esp., a military strife, battle, engagement, contest, fight, combat.
- A Subject. (diff. from the objective; cf.: proeliam, pugna, bellum, etc.): horrida Romuleum certamina pango duellum, Enn. Ann. 1, 1; 1, 476; 2, 6; 5, 1295; Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 2; Lucr. 4, 844; Ov. M. 12, 180; Liv. 36, 19, 13: aeterno certamine proelia pugnasque edere, Lucr. 2, 117: fit proelium acri certamine, Hirt. B. G. 8, 28; cf.: proelii certamen, Auct. B. Alex. 16: certamine, with zeal, emulously, earnestly, Verg. A. 5, 197; Curt. 9, 4, 13; Sil. 10, 536; cf.: nec magni certaminis ea dimicatio fuit, not severe, Liv. 21, 60, 7. —
- B Object., = proelium, pugna, etc.: vario certamine pugnatum est, Caes. B. C. 1, 46: erat in celeritate omne positum certamen, utri, etc., id. ib. 1, 70: bella atque certamina, Sall. C. 33, 5: ubi res ad certamen venit, id. J. 13, 4: in certamine ipso, Liv. 2, 44, 11: navalia, a naval engagement, sea-fight, id. 31, 14, 4: classicum, Vell. 2, 85, 2: saevit medio in certamine Mavors, Verg. A. 8, 700 et saep.—Hence.
- C In the post-Aug. histt. for war in gen., Flor. 1, 20; Eutr. 1, 16; Just. 7, 2, 6; 7, 6, 6.
venit ad extremum virgo certamen
~ine,on geflite
non est corona nisi fuerit difficilioris ~inis lucta
pacare studens belli certamina saeva
inito ~ine cum hostibus
[dux ] singulari ~ine proprio capite causam determinare voluit
rex Scotie ‥ dispositis bellicis legionibus campestri ~ine eosdem est aggressus
in eodem sertamine multos Scotos vita privavit
quando aliquis homo fuerit accusatus ‥ nec habet idem aliquid ad dandum ante ~en [(AS: ]beforan ceace (v. l. †ceape )
cum H. ad ~ina solemnitatum [MS: sollempniarum ], que apud Pontesiam et Pictavem fiunt, ‥ pergeret
- 1. wedstrijd [gladiatorium; quadrigarum]; ➤ certamen ponere een wedstrijd houden; in certamen descendere;
- 2. wedijver (om: gen.; de) [gloriae]; ➤ certamine summo;
- 3. strijd, gevecht, treffen, slag [navale];
- 4. geschil, ruzie, plur. twisten [verborum; (over, om: gen.) iuris over het recht]; ➤ in certamen venire cum alqo;
- 5. geschilpunt;
- 6. (Mel.) locus certaminis plaats v.d. openbare terechtstelling.
打仗。爭賞。爭鬥。賭。危。— vini 爭飲酒。— inire 交手。下塲。Certamina divitiarum 财帛繁瑣。
Suggest a Translation
See an image
Eo quod nimia vetustate et per incuriam jam ex parte dirutas atque deletasCapitulare 6. ann. 819. cap. 11 :(Epistolas) conspexerat, denuo memorialibus membranis summo cum Certamine renovare ac rescribere decrevit.
Volumus quidem ut ea quæ superius retulimus, ut unusquisque exinde bonum Certamen habeant, etc.id est, curam.
Duellumseu singulare certamen, quo rei obscuræ cognitio et veritas innotescebat, ut erat hujus ætatis opinio. Stat. Roberti reg. Sicil. MSS. :
Non exigentes in istis cognitionalia ordinare Certamina, quæ in prælatorum, clericorum personis atque et negociaNisi(sic) non possetis communi censura rationabiliter exercere.
Certamen cognitionale, Examen juridicum interpretari malis. Vide Cognitor.
Cert. Sacr. Cap. Œc. Is. Hel.Hoc est,
Certamen sacrum, Capitolinum, Œcumenicum, Iselasticum, Heliopolitaneum. Eadem leguntur in Nummo Valeriani ibid. pag. 332. et in nummis Elagabali. De his consule Tristan. Comment. tom. 3. pag. 6. et
Spanheimin Epist. 2. pag. 121. et seqq.
- certo, a decisive contest, measuring of forces, struggle, strife, dispute, dissension, rivalry, competition: inter clarissimos duces: de urbis possessione: cum alqo: regni, L.: nostrum: certamina domi finita, civil dissensions, L.: inter mortalīs vine an virtute, etc., S.: certamina divitiarum, H.— A battle, fight, struggle, combat, engagement: ubi res ad certamen venit, S.: in certamine ipso, L.: medio in certamine, V.: ita vario certamine pugnatum est, such were the changing aspects of the battle, Cs.: humanum, between men, L.: pari certamine geri, with equal numbers, Cs.: pugnae, O.: navale, V.: non temptato certamine, L.: me in certamina poscere, challenge, V.— A trial, race, match, contest, struggle: gladiatorium: Instituit celebri certamine ludos, O.: celebrata sancto certamina patri, V.: cursūs, O.: equus certamine primus, H.: ponam certamina classis, make a match, V.: Velocis iaculi certamina ponit, V.—Meton., rivalry, competition, emulation, ambition, zeal: honoris et gloriae: pugna mediocri certamine commissa: olli certamine summo Procumbunt, V.: magni certaminis dimicatio, L.—A prize: tanti certaminis heres, O.
-
…cum perdita, mens sana cum amentia, bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit. in eius modi certamine ac proelio nonne, si hominum studia deficiant, di ipsi immortales cogant ab his praeclarissimis virtutibus tot et tanta…
Cicero, in Catilinam
-
…terrere, quo plebem in magistratu placidius tractarent. Sed ubi primum dubiis rebus novandi spes oblata est, vetus certamen animos eorum adrexit. Quod si primo proelio Catilina superior aut aequa manu discessisset, profecto magna clades atque calamitas…
Sallust, Catilina
-
…, non locus ullus asper aut arduus erat, non armatus hostis formidulosus virtus omnia domuerat. Sed gloriae maxumum certamen inter ipsos erat se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici, dum tale facinus faceret, properabat .…
Sallust, Catilina
-
…exhausta paene pharetra perdidit effuso per vulnera nigra veneno. Neve operis famam posset delere vetustas, instituit sacros celebri certamine ludos, Pythia perdomitae serpentis nomine dictos. Hic iuvenum quicumque manu pedibusve rotave vicerat, aesculeae capiebat frondis honorem…
Ovid, Metamorphoses
-
…Nam divitiarum et formae gloria fluxa atque fragilis est, virtus clara aeternaque habetur. Sed diu magnum inter mortalis certamen fuit, vine corporis an virtute animi res militaris magis procederet. Nam et, prius quam incipias, consulto…
Sallust, Catilina
-
…superbia magistratuum armata a patribus secessit. At nos non imperium neque divitias petimus, quarum rerum causa bella atque certamina omnia inter mortalis sunt, sed libertatem, quam nemo bonus nisi cum anima simul amittit. Te atque senatum…
Sallust, Catilina
-
…non inferiora secutus. Sed tum, forte cava dum personat aequora concha, demens, et cantu vocat in certamina divos, aemulus exceptum Triton, si credere dignum est, inter saxa virum spumosa inmerserat unda. Ergo omnes…
Vergil, Aeneid
-
…omnis Gallicis navibus spes in velis armamentisque consisteret, his ereptis omnis usus navium uno tempore eriperetur. Reliquum erat certamen positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…id fieri non potest. At hoc, Chrysippe, minime vis, maximeque tibi de hoc ipso cum Diodoro certamen est. Ille enim id solum fieri posse dicit, quod aut sit verum aut futurum sit verum, et…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…dixissent ; nam et aequitatem vestrae disceptationis et consuetudinem superiorum et ius suae potestatis retinuissent. sed quoniam adhuc praesens certamen contentionemque fugerunt, nunc, si videtur eis, in meam contionem prodeant et, quo provocati a me venire…
Cicero, de Lege Agraria