condemno

condemno, to convict, condemn, sentence, find guilty

condemnatus est iniuriarum
he is condemned due to his unjust acts capitis hominem innocentem condemnaverunt
they have condemned an innocent man to death

con-demno, āvi, ātum, 1, v. a. [damno].

To sentence, condemn, convict (in good prose; rare in the poets).
- A In judicial proceedings (opp. absolvo); constr. aliquem, with gen., abl., de aliquā re, later with ad or in aliquid, or with ut.
- - - - α Aliquem: hunc per judicem condemnabis, cujus de eā re nullum est arbitrium? Cic. Rosc. Com. 9, 25; 9, 26: Scamandrum, Fabricium, id. Clu. 22, 59 sq.: qui cum judex esset, pecuniam acciperet ab accusatore ut reum condemnaret, id. Verr. 1, 13, 39: omnis de consilii sententiā, id. ib. 2, 5, 44, § 114: aliquem judicio turpissimo, id. Rosc. Am. 39, 113: ceteros causā incognitā, id. N. D. 2, 29, 73: L. Murenam, Quint. 5, 10, 99: super quadraginta reos ex diversis criminibus una sententia, Suet. Calig. 38: aliauem multā inrogatā, id. Tib. 3 et saep.: hunc hominem Veneri absolvat, sibi condemnat, for his own benefit, Cic. Verr. 2, 2, 8, § 22; cf.: illum libertum illi patrono HS. X. milia condemnare, i. e. to pay him, Gai Inst. 4, 46.—Pass. with kindr. acc.: quasi ei, qui magnā fide societatem gererent, arbitrium pro socio condemnari solerent, in an arbitration on the partnership, Cic. Quint. 3, 13: quidquid hereditario nomine condemnatus esset, Gai Inst. 2, 252.—And in jurid. formulae, also in act. with acc. of that to or in which one is condemned or mulcted: judex, si condemnat, certam pecuniam condemnare debet, Gai Inst. 4, 52; 4, 48: usuras usurarum, Dig. 42, 1, 27.—
      - β With acc. and gen.: aliquem ambitūs, Cic. Clu. 36, 98; Suet. Caes. 9: aliquem capitis, capitally, Cic. de Or. 1, 54, 233; Suet. Dom. 11: injuriarum, Cic. Verr. 2, 2, 8, § 22: pecuniae publicae, id. Fl. 18, 43: rerum capitalium, Sall. C. 36, 2: sponsionis, Cic. Caecin. 31, 91: voti, obliged to fulfil his vow (because his wish was granted), Titin. ap. Non. p. 277, 6 (Com. Rel. v. 153 Rib.); Turp. ib. (Com. Rel. v. 128 ib.); cf.: damnare voti, Liv. 10, 37, 16.—
      - γ With acc. and abl.: aliquem eodem crimine, Cic. Fam. 2, 1, 1: actionibus famosis, Dig. 3, 2, 6, § 1 sq.: capitali poenā, Suet. Dom. 14: certā pecuniā, to a certain sum, Dig. 10, 1, 3; cf.: minori pecuniā, ib. 27, 3, 20.—
      - δ Acc. and de aliquā re: aliquem de aleā, Cic. Phil. 2, 23, 56: de ambitu, Suet. Caes. 41.—
      - ε Acc. and ad aliquid: aliquem ad metalla, et munitiones viarum aut bestias, Suet. Calig. 27; cf.: ad bestias, id. Claud. 14 fin.: ad mortem, Tac. A. 16, 21; Lact. 6, 23, 20: ad pecuniam, Dig. 26, 9, 5.—
      - ζ Acc. and in aliquid: in antliam, Suet. Tib. 51: in solidum, Dig. 27, 3, 21: in certam quantitatem, ib. 46, 1, 45.—
      - η Acc. and ut: condemnatus, ut pecuniam solvat, Dig. 42, 1, 4.—
- B Transf., in gen., to condemn, to accuse of, charge with; to blame, disapprove: vestra amatis; ceteros causā incognitā condemnatis, Cic. N. D. 2, 29, 73: factum judicio amicorum, id. Pis. 17, 39; id. Prov. Cons. 10, 25: sceleris generum suum, id. Fam. 14, 14, 2: aliquem inertiae, id. de Or. 1, 38, 172: aliquem summae iniquitatis, Caes. B. G. 7, 19; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 1: Gabinii litteras quādam notā atque ignominiā condemnastis, Cic. Prov. Cons. 10, 25.—
II To urge the condemnation of a person, to effect it, to prosecute (rare): ego hoc uno crimine illum condemnem necesse est, Cic. Div. in Caecil. 10, 30; id. Verr. 2, 5, 69, § 177; id. Rosc. Com. 9, 25 al.: tanto apud judicem hunc argenti condemnabo facilius, Plaut. Most. 5, 1, 50 (1090): Fannium Caepionem ... reum majestatis apud judices fecit et condemnavit, Suet. Tib. 8; id. Vit. 2; Dig. 23, 3, 33; cf. damno.

con-demno, āvī, ātum, āre (con u. damno), eine Buße (damnum) über jmd. verhängen, I) v. Richter, jmd. schuldig sprechen, verurteilen, verdammen, 1) eig. (Ggstz. absolvere, liberare): alqm causā incognitā, Cic.: alqm causā indictā, Cic.: condemnari praesentem, Liv.: lex illa vetus, quā vel cito absolvi vel tarde condemnari licebat, Cic. – alqm sibi, die Buße, die jmd. zahlen muß, sich selbst zusprechen, Cic. Verr. 2, 22. – m. dopp. Acc., alqm innocentem, Cic. – m. Genet. des Verbrechens, iniuriarum, Cic.: publicae pecuniae (wegen dem Staate schuldiger Gelder), Cic. – u. m. Genet. der Strafe, c. capitis, Cic.: oder der Strafsumme, dupli, quadrupli, Cato. – u. m. Genet. der Leistung, zu der verurteilt wird, condemnari sponsionis, Cic. – m. de u. Abl. des Verbrechens, alqm de alea, Cic., de vi, Cic.: alqm de ambitu, Suet. – m. Abl. der Strafe, capite, Suet.: capitali poenā, Suet. (u. so oft b. ICt.). – od. mit Abl. der Strafsumme, denis milibus aeris, Liv. – m. ad od. in u. Akk. der Strafe, ad mortem, Lact. 6, 23, 20: ad pecuniam, in solidum, ICt. – od. des Straforts, ad metalla, in antliam, Suet. – bei den Jurist. auch m. Acc. der Leistung, wozu jmd. verurteilt wird, certam pecuniam, usuras usurarum, ICt. – od. m. Ang. der Leistung durch ut m. Konj., condemnatus, ut pecuniam solvat, ICt. – condemnari arbitrium pro socio, nach einem Schiedsgericht als Handelskompagnon verurteilt werden, Cic. Quinct. 13. – u. illum libertum illi patrono HS X milia c., jenen Fr. jenem P. zu zahlen verurteilen, Gaius inst. 4, 46. – 2) übtr., übh. schuldig sprechen, a) eine Pers., verdammen, bezichtigen, alqm impudentiae, Cic.: summae iniquitatis, Caes. – b) eine Sache verdammen = mißbilligen, über etw. sein Mißfallen zu erkennen geben, litteras alcis insigni quādam notā atque ignominiā novā, Cic.: silentio suo temeritatem atque audaciam alcis, Cic.: tuum factum non esse condemnatum iudicio amicorum, Cic. – c) voti condemnatus, der Bezahlung seines Gelübdes schuldig (weil ihm seine Bitte gewährt worden war), Titin. com. 153. Turpil. com. 128. – II) v. Ankläger, jmds. Verurteilung durchsetzen, Cn. Pisonem accusavit condemnavitque, Suet.: Fannium Caepionem reum maiestatis apud iudices fecit et condemnavit, Suet. – u. so c. alqm uno hoc crimine, Cic. – m. Genet. des Verbrechens, c. alqm furti, Cic.

condemnō, (8) āvī, ātum, āre (cum et damno), tr., ¶ 1 condamner : aliquem lege aliqua Cic. Vat. 41, etc., condamner qqn en vertu dʼune loi ; omnibus sententiis Cic. Verr. 2, 4, 100, à lʼunanimité des suffrages ; hunc sibi condemnat Cic. Verr. 2, 2, 22, il le condamne à son profit [il se fait verser lʼamende] || [le délit au gén.] : aliquem ambitus Cic. Clu. 98 ; injuriarum Cic. Verr. 2, 2, 22 ; pecuniæ publicæ Cic. Fl. 43 ; sponsionis Cic. Cæc. 91, condamner qqn pour brigue, pour injustices, pour concussion, pour engagement violé || [à lʼabl. avec de ] : de pecuniis repetundis Cic. Verr. 2, 3, 222 ; de vi Cic. Phil. 2, 4, pour concussion, pour violence || [la peine au gén.] : capitis Cic. Rab. perd. 12, condamner à mort de Or. 1, 233 ) ; dupli, quadrupli Cato Agr. præf. 1, condamner à une amende du double, du quadruple ; sponsionis Cic. Cæc. 91, condamner à exécuter un engagement || [à lʼabl.] : capitali pœna Suet. Dom. 14, condamner à la peine capitale ; quadruplo Cic. Verr. 2, 3, 34, à une amende du quadruple || [à lʼacc. avec ad, in ] : ad metalla, ad bestias Suet. Cal. 27 ; in antliam Suet. Tib. 51, condamner aux mines, aux bêtes, à tirer de lʼeau || [à lʼacc. seul chez les juristes] : certam pecuniam aliquem Gaius Inst. 4, 51, condamner qqn à verser une somme déterminée || condemnari arbitrium pro socio Cic. Quinct. 13, être condamné devant lʼarbitre dans une action en matière de société ¶ 2 [fig.] déclarer coupable : aliquem inertiæ Cic. de Or. 1, 172, déclarer qqn coupable de paresse ( Div. 1, 36 ; Cat. 1, 4, etc.) || [en part.] condemnatus voti Titin. 153 ; Turpil. Com. 128, c. damnatus voti ; v. damno || condamner qqch. : suo silentio audaciam alicujus Cic. Pis. 39, par son silence condamner lʼaudace de qqn ; exempla quæ condemnat populus Romanus Cic. Verr. 2, 3, 210, les exemples que condamne le peuple romain ¶ 3 faire condamner : istum omnium mortalium sententiis condemnavi Cic. Verr. 2, 5, 177, je lʼai fait condamner par les suffrages de tous les mortels ; aliquem furti Cic. Clu. 120, faire condamner qqn pour vol ; aliquem per judicem Cic. Com. 25, faire condamner qqn par lʼintermédiaire du juge.

…me esse clementem, cupio in tantis rei publicae periculis non dissolutum videri, sed iam me ipse inertiae nequitiaeque condemno. castra sunt in Italia contra populum Romanum in Etruriae faucibus conlocata, crescit in dies singulos hostium numerus ;…

Cicero, in Catilinam
…in sententiam non addidisti, uti prius verberibus in eos animadvorteretur An quia lex Porcia vetat At aliae leges item condemnatis civibus non animam eripi, sed exsilium permitti iubent. An quia gravius est verberari quam necari Quid autem acerbum…

Sallust, Catilina
…exsequebantur imitari quam invidere bonis malebant. Sed eodem illo tempore Graeciae morem imitati verberibus animadvortebant in civis, de condemnatis summum supplicium sumebant. Postquam res publica adolevit et multitudine civium factiones valuere, circumveniri innocentes, alia huiusce modi…

Sallust, Catilina
…Manlium hostis iudicat, ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere praeter rerum capitalium condemnatis. Praeterea decernit, uti consules dilectum habeant, Antonius cum exercitu Catilinam persequi maturet, Cicero urbi praesidio sit…

Sallust, Catilina
…possitis exponam vobis Oppianici facinus manifesto compertum atque deprensum ; ex quo simul utrumque, et huic accusare et illi condemnari, necesse fuisse intellegetis. Martiales quidam Larini appellabantur, ministri publici Martis atque ei deo veteribus institutis religionibusque Larinatium…

Cicero, pro Cluentio
…, paene concedente adversario superasset. illud te non arbitror miratum, Servaeum, designatum tr. pl ., condemnatum ; cuius ; in ; locum C. Curio petiit. sane quam incutit multis, qui eum…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…his enim exercitibus ducibusque quos habemus nullo modo poteram diffidere neque adsentiebar maiori parti hominum. fidem enim consulum non condemnabam quae suspecta vehementer erat ; desiderabam non nullis in rebus prudentiam et celeritatem ; qua si essent usi, iam…

Cicero, Epistulae ad Brutum
…ac furti mentionem facere audes perstat in impudentia. pactionem enim, inquit, mecum fecerat. idcirco videlicet ne condemnaretur. quid erat causae cur metueret ne condemnaretur res erat manifesta, furtum erat apertum. cuius rei furtum factum…

Cicero, pro Q. Roscio comoedo
…sit nocens, non potest, id igitur tu moleste tulisti, a me aliquid factum esse quo minus iste condemnari posset nam causa cognita possunt multi absolvi, incognita quidem condemnari nemo potest. adimo enim comperendinatum quod habet lex…

Cicero, in Verrem
…posset. nam illud mihi nequaquam dignum industria conatuque meo videbatur, istum a me in iudicium iam omnium iudicio condemnatum vocari, nisi ista tua intolerabilis potentia, et ea cupiditas qua per hosce annos in quibusdam iudiciis usus es…

Cicero, in Verrem

Frequency

1775th

most frequent word

Most used by

Suetonius
Cicero
Sallust
Vulgate
Aulus Gellius

Collocations

iudicium 55
iudex 46
causa 43
absolvo 36
reus 34
iudico 31
pecunia 31
video 30
homo 29
iam 28

condemno

Saved

Recent