coniunx
coniunx, a married person, consort, spouse, husband, wife
BWL
the image of my unburied husband appears in my dreams
Frieze-Dennison Vergil
- I One who is united in marriage, a consort, spouse, wife; more rarely, a husband (very freq., esp. in fem. and in the poets; in Ov. M. alone about fifty times); masc., Cic. Cael. 32, 78; id. Tusc. 4, 32, 69; Tac. A. 3, 34; 13, 44; Just. 2, 4, 8; Val. Max. 2, 6, 14; Cat. 61, 32; 68, 81; Verg. A. 6, 473; Ov. M. 1, 605; 6, 538; Sen. Cons. Helv. 19, 5; Hyg. Fab. 23; Inscr. Orell. 4629.—Fem., Lucr. 4, 1274; Poët. ap. Cic. N. D. 3, 27, 68; Cic. Cat. 4, 11, 24; id. Q. Fr. 1, 3, 3; Quint. 6, 1, 33; Cat. 64, 298; Prop. 1, 19, 7; Hor. C. 1, 1, 26; 3, 5, 5; Tac. A. 15, 15 [ref. unclear]; 17, 11 [ref. unclear]; id. H. 4, 18; 5, 8; id. G. 7.— In plur. for the married pair: boni, Cat. 61, 234: unanimi, id. 66, 80 et saep.—
- 2 Transf., of animals, the female, Ov. F. 1, 451; Plin. 10, 59, 79, § 161.—And also of the elmtree, round which a vine entwines itself (cf. conjungo, P. a., B. 2. b.), Col. 5, 6, 18.—
- B Poet.
- 1 A betrothed, a bride, Verg. A. 3, 331; 9, 138; Tib. 3, 2, 4; Ov. H. 8, 18.—
- 2 A more honorable designation for concubine, Prop. 2, 8, 29; Ov. H. 8, 86; Val. Fl. 2, 208.—
- II In late Lat., = contubernalis, a comrade, a (male or female) companion or attendant, Inscr. Orell. 2841 sq.—So, a fellow-slave: me cum meo famulo meoque vectore ... factum conservum atque conjugem, Ap. Met. 7, 3, 19.
- 1. echtgenote, vrouw; echtgenoot, man;
- 2. (poët.) bruid;
- 3. (Prop.) geliefde;
- 4. (poët.; postklass.) (v. dieren) wijfje.
- com- + IV-, a married person, consort, spouse, husband, wife: coniuges et liberi: mulier cum suo coniuge: quo coniuge felix ferar, O.: mea: avara.—Of animals, the female, O.—A betrothed bride, V., Tb., O.
-
…. Magna parens terra est, lapides in corpore terrae ossa reor dici ; iacere hos post terga iubemur. Coniugis augurio quamquam Titania mota est, spes tamen in dubio est adeo caelestibus ambo diffidunt monitis. Sed quid temptare…
Ovid, Metamorphoses
-
…pectore flammas turbine corripuit scopuloque infixit acuto. Ast ego, quae divom incedo regina, Iovisque et soror et coniunx, una cum gente tot annos bella gero Et quisquam numen Iunonis adoret praeterea, aut supplex aris imponet honorem…
Vergil, Aeneid
-
…in thalamo Hypsipyle nullos post illos sensit amores, ut semel Haemonio tabuit hospitio. Alphesiboea suos ulta est pro coniuge fratres, sanguinis et cari vincula rupit amor. coniugis Evadne miseros delata per ignis occidit, Argivae fama pudicitiae…
Propertius, Elegies
-
…, tollens ad sidera vultus et gemitu et lacrimis et luctisono mugitu cum Iove visa queri finemque orare malorum. Coniugis ille suae conplexus colla lacertis, finiat ut poenas tandem, rogat in que futurum pone metus inquit ; numquam…
Ovid, Metamorphoses
-
…aut ego fallor, aut ego laedor ait, delapsaque ab aethere summo constitit in terris nebulasque recedere iussit. Coniugis adventum praesenserat inque nitentem Inachidos vultus mutaverat ille iuvencam. Bos quoque formosa est. Speciem Saturnia vaccae, quamquam…
Ovid, Metamorphoses
-
…timorem ferre modo posses quo consolante doleres Namque ego crede mihi si te quoque pontus haberet, te sequerer, coniunx, et me quoque pontus haberet. O utinam possim populos reparare paternis artibus atque animas formatae infundere terrae Nunc…
Ovid, Metamorphoses
-
…precor, miserere ; potes namque omnia, nec te nequiquam lucis Hecate praefecit Avernis ; si potuit Manes arcessere coniugis Orpheus, Threïcia fretus cithara fidibusque canoris, si fratrem Pollux alterna morte redemit, itque reditque viam totiens .…
Vergil, Aeneid
-
…postquam vidit inanem et desolatas agere alta silentia terras, Deucalion lacrimis ita Pyrrham adfatur obortis O soror, o coniunx, o femina sola superstes, quam commune mihi genus et patruelis origo, deinde torus iunxit, nunc ipsa…
Ovid, Metamorphoses
-
…semel Haemonio tabuit hospitio. Alphesiboea suos ulta est pro coniuge fratres, sanguinis et cari vincula rupit amor. coniugis Evadne miseros delata per ignis occidit, Argivae fama pudicitiae. quarum nulla tuos potuit convertere mores, tu quoque…
Propertius, Elegies
-
…exsequiis. non adeo leviter nostris puer haesit ocellis, ut meus oblito pulvis amore vacet. illic Phylacides iucundae coniugis heros non potuit caecis immemor esse locis, sed cupidus falsis attingere gaudia palmis Thessalus antiquam venerat umbra domum .…
Propertius, Elegies