conscientia
conscientia, joint knowledge, consciousness, common knowledge, privity, cogni
they made him complicit in the crime
awareness of one’s own weakness
- I A joint knowledge of something, a being privy to, a knowing along with others, privity, cognizance, etc.
- α With gen. subj.: omnium horum, Cic. Cat. 1, 1, 1; so, hominum, id. Fin. 2, 9, 28: plurium, Liv. 2, 54, 7: liberti unius, Tac. A. 6, 21; cf. Suet. Calig. 56 al.: generis humani, Tac. Agr. 2.—
- β With gen. obj. (thus for the most part in Tac.): in conscientiam facinoris pauci asciti, Tac. H. 1, 25: facti, id. A. 2, 22: conjurationis, id. H. 1, 42: stupri, Dig. 48, 5, 29.—Plur.: consilia conscientiaeque ejus modi facinorum, Cic. Clu. 20, 56. —
- γ Absol.: non modo eos persequi, ad quos maxime culpa corrupti judicii, sed etiam illos, ad quos conscientiae contagio pertinebit, Cic. Verr. 2, 5, 71, § 183: qui non modo a facti verum etiam a conscientiae suspitione afuit, id. Cael. 10, 23: nocte perfugit Tanagram, suam conscientiam metuens, Liv. 33, 28, 10: simulare, Tac. A. 2, 40; 4, 3; cf. id. H. 1, 28; Curt. 7, 1, 31.—
- II Consciousness, knowledge, feeling, sense.
- A In gen. (rare).
- α With gen.: unde haec illis tanta modestia, nisi a conscientiā virium et nostrarum et suarum? Liv. 8, 4, 10 (cf. γ); so, contracti culpā periculi, id. 3, 2, 11: suae infirmitatis, Quint. 1, 2, 10: rebellionis, Tac. A. 12, 31; cf. defectionis, id. Agr. 16: victoriae, id. ib. 27: unionum in somno quoque, Plin. 33, 3, 12, § 40: amissae fortunae, a recollection, Flor. 2, 12, 10: ipsa pulcherrimi facti, Cic. Phil. 2, 44, 114: officii mei benevolentiaeque, id. Fam. 3, 7, 6 fin.: scelerum tuorum, id. Pis. 17, 39; cf. Sall. C. 5, 7: peccatorum, Cic. Par. 5, 3, 40: culpae, Liv. 28, 19, 1 et saep.—In plur., Cic. Clu. 20, 56: te conscientiae stimulant maleficiorum tuorum, id. Par. 2, 2, 18; cf. under B. 2.—*
- β With de: satisfactionem ex nullā conscientiā de culpā proponere decrevi, Cat. ap. Sall. C. 35, 2; cf. conscius, I. δ—
- γ With rel.-clause (very rare): illi conscientia, quid abesset virium, detrectavere pugnam, Liv. 3, 60, 6; 28, 19, 5.—
- δ Absol.: ut nostram stabilem conscientiam contemnamus, aliorum errantem opinionem aucupemur, self-consciousness, Cic. Fin. 2, 22, 71: illud se tacere suam conscientiam non pati, Liv. 5, 25, 6: in veris quoque sufficit conscientia, consciousness, Quint. 11, 1, 17: sine hac quidem conscientiā ipsa illa ex tempore dicendi facultas inanem modo loquacitatem dabit, without this feeling, equiv. to without this persuasion, id. 10, 3, 2: quamvis capite defectionis ablato manebat plerisque militum conscientia, Tac. H. 1, 5.— So pregn., with ne, a conscientious fear, guilty fear, Tac. Agr. 42.—
- B In partic., a consciousness of right or wrong, the moral sense, conscience: magna vis est conscientiae ... in utramque partem, ut neque timeant qui nihil commiserint et poenam semper ante oculos versari putent qui peccarint, Cic. Mil. 23, 61; cf.: et virtutis et vitiorum grave ipsius conscientiae pondus, id. N. D. 3, 35, 85: bona conscientia turbam advocat, mala etiam in solitudine anxia atque sollicita est, Sen. Ep. 43, 5: ad purgandam publicam conscientiam, Just. 31, 4, 3: recta, a good conscience, Cic. Att. 13, 20, 4; cf. egregia, Liv. 29, 33, 9: bona, Cels. ap. Quint. 2, 15, 32; Quint. 6, 1, 33; 9, 2, 93; Tac. Agr. 1: optima, Plin. Ep. 1, 12, 3: salvā bonā conscientiā, Sen. Q. N. 4, praef. § 15: integra, Front. 1, 9, 3; Lact. 5, 19, 32: mala, a bad conscience, Sall. J. 62, 8; Quint. 12, 1, 3: infelix, id. 6, prooem. § 10.—*
- b Prov.: conscientia mille testes, Quint. 5, 11, 41.—
- 2 Sometimes absol. for a good, or for a bad conscience.
- a A good conscience: mea mihi conscientia pluris est quam omnium sermo, Cic. Att. 12, 28, 2; cf.: illud est hominis magni ... maximi aestimare conscientiam mentis suae, etc., id. Clu. 58, 159: in quibus ego nec dissentire a nostris salvā gratiā nec consentire salvā conscientiā possum, Sen. Ep. 117, 1: ad sacrificium integrā conscientiā venire, Lact. 5, 19, 32; Front. Strat. 1, 9, 3.—
- b A bad conscience: hunc tu quas conscientiae labes in animo censes habuisse? Cic. Off. 3, 21, 85; id. Cat. 2, 6, 13; id. Leg. 1, 14, 40; Sall. C. 15, 4; id. J. 35, 4; Quint. 5, 13, 46.—In the same sense: animi, Cic. Fin. 2, 16, 53; 2, 17, 54; id. Att. 13, 49 fin.; Caes. B. C. 3, 60; Phaedr. 3, prol. 47; and in plur.: suae (quemque) malae cogitationes conscientiaeque animi terrent, Cic. Rosc. Am. 24, 67.
sufficiant nobis ~iae nostrae, quibus nobis invicem conscii sumus quantum nos diligamus
senserunt illi furta detegi, ~ias revelari
plerumque ‥ castitatis ~ia elationis pulsatur cenodoxia
fidem ab eo suscipiat quod legitimum compotum secundum ~iam suam fecerit
si quid defuerit, redeat ad Scaccarium is qui suscepit et fidei religionem prestet sub hac forma quod quantam suscepit reportavit, non adhibito ‘secundum ~iam suam’, ut fit in aliis
homines quieti spiritus et pudici ‥ diligebat, nec alios suo de certa ~ia gregi aliquatenus sociabat
prior dicit quod predicta carta non est bona, immo falsa, nec ex conciencia ipsorum numquam emanavit
prestabunt sacramentum quod nullum malefactorem in warennam nec extra ducere presumant per eorum ~iam
quod nullus magister dicturus ~iam suam ad graciam personalem votum suum ante peticionem ipsius gracie seu post ‥ scienter revelet
propriae piaculi expians flagitium ~iae
ille quem nimius reae ~iae tenebat dolor
ut sciant quid mihi dicat ~ia mea coram Deo
intus urens ~ia
pura et elimata per penitentiam ~ia
remordente ~ia
ut ‥ secundum discreciones et ~ias vestras in hujusmodi procedatis
~ia arguit, sed proprius prelatus vel frater corripit
[episcopi ] recesserunt ‥, oneratis suis ~iis per archiepiscopum sic dicentem, “unusquisque animam suam salvet”
queritur utrum ~ia sit in voluntate
hoc, teste Deo et pura ~ia, nunquam in mentem nostram cecidit(
pro serenacione quorundam qui scrupulum ~ie ‥ paciuntur
cum colo eukaristiam, / tunc ledo conscientiam(
nos in ~ie nostre libramine ponderantes ‥ quam ‥ enormem lesionem ‥ regnorum ‥ divisio intulerit(
unde et ~iam habuit recipiendi pecuniam
causa ‥ quare papa C. resignavit est ‥ quia ipse comperiit quod quidam cardinales, non habentes ~iam, decipiebant eum cotidie(
debent habere concienciam in distribuendo elemosinas suas tali apostate
hiis, quorum confessiones audiant, ~iam faciant ut decimas solvere non omittant
- 1. het medeweten, medeplichtigheid [coniurationis; facinoris]; ➤ alqm in -am assumere iem. in vertrouwen nemen, medeplichtig maken;
- 2. het zich bewust zijn van, het overtuigd zijn van (m. gen., zelden de); ➤ ~ virium nostrarum; ~ de culpa; nostra stabilis ~ zelfbewustzijn;
- 3. geweten (afhankelijk v.d. context ook: zuiver of slecht geweten); ➤ ~ mentis suae; animi -ā excruciari; magna vis est -ae; angor -ae; mea mihi ~ pluris est quam omnium sermo (Cic.).
良心。自知。良知。 Conscientiae poena vel vulnera 心插戈針。In conscientiam assumere eum 與彼開心。In conscientiam facinoris pauci admissi 令知其祕者寥寥無幾。Conscientiae angor vel labor 心不平安。Conscientiam suam exonerare 全露事情。Praeclara conscientia sustentor 吾毫無虧心事。
Suggest a Translation
See an image
Consules possint et valeant, facta tamen eis prius Conscientia, mittere quos homines voluerint cujuscumque alterius centenarii ad capiendum hujusmodi malefactores.
- conscio, joint knowledge, consciousness, common knowledge, privity, cognizance: conscientiae contagio: alqm in conscientiam adsumere, Ta.: a conscientiae suspitione abesse: perfugit, suam conscientiam metuens, L.: conscientiae eius modi facinorum: hominum: plurium, L.—Consciousness, knowledge, feeling, sense: nostra: sua, L.: virium nostrarum, L.: pulcherrimi facti: scelerum tuorum, Cs.: spretorum (deorum), L.: de culpā, S.: conscientiā, quid abesset virium, detractavere pugnam, L.: inerat conscientia derisui fuisse triumphum, he was keenly aware, Ta.— A sense of right, moral sense, conscience: recta, a good conscience: egregia, L.: bonae conscientiae pretium, of self - approval, Ta.: Abacta nullā conscientiā, scruple, H.: generis humani, the moral judgment, Ta.: mala, S.—A good conscience, self - approval: maximi aestimare conscientiam mentis suae: in gravi fortunā conscientiā suā niti. — A sense of guilt, remorse: fuga, et sceleris et conscientiae testis: conscientiā convictus: angor conscientiae: mentem vastabat, S.: animi.—With ne, guilty fear, Ta.
-
…in exsilium eicio quaesivi a Catilina in nocturno conventu ad M. Laecam fuisset necne. cum ille homo audacissimus conscientia convictus primo reticuisset, patefeci cetera quid ea nocte egisset, ubi fuisset, quid in proximam constituisset, quem…
Cicero, in Catilinam
-
…suspectum tam graviter atque offensum viderem, carere me aspectu civium quam infestis omnium oculis conspici mallem tu, cum conscientia scelerum tuorum agnoscas odium omnium iustum et iam diu tibi debitum, dubitas quorum mentis sensusque volneras, eorum aspectum…
Cicero, in Catilinam
-
…, fiduciam commendationi meae tribuit. Quam ob rem defensionem in novo consilio non statui parare ; satisfactionem ex nulla conscientia de culpa proponere decrevi, quam, me dius fidius, veram licet cognoscas. Iniuriis contumeliisque concitatus, quod…
Sallust, Catilina
-
…videtur causa fuisse facinus maturandi. Namque animus inpurus, dis hominibusque infestus neque vigiliis neque quietibus sedari poterat ita conscientia mentem excitam vastabat. Igitur color ei exsanguis, foedi oculi, citus modo, modo tardus incessus prorsus in…
Sallust, Catilina
-
…dum sibi regnum pararet, quicquam pensi habebat. Agitabatur magis magisque in dies animus ferox inopia rei familiaris et conscientia scelerum, quae utraque iis artibus auxerat, quas supra memoravi. Incitabant praeterea corrupti civitatis mores, quos pessuma…
Sallust, Catilina
-
…fecit. voluit cognoscere utrum iudices in eos solos essent severi quos venenum habuisse ipsos comperissent, an etiam consilia conscientiasque eius modi facinorum supplicio dignas iudicarent. itaque C. Fabricium quem propter familiaritatem Oppianici conscium illi facinori fuisse arbitrabatur…
Cicero, pro Cluentio
-
…Romam puer venerit ubi nostri liberatores tuti esse non possunt ; qui ; quidem semper erunt clari, conscientia vero facti sui etiam beati. sed nos, nisi me fallit, iacebimus. itaque exire aveo ubi nec…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…solum quia numquam deserunt, ne extremo quidem tempore aetatis, quamquam id quidem maximum est, verum etiam quia conscientia bene actae vitae multorumque bene factorum recordatio iucundissima est. ego Q. Maximum, eum qui Tarentum recepit ,…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…pedes Q. Manli qui tum erat triumvir constituunt. atque illic continuo nullo teste, nullo indice recentis malefici conscientia perterritus omnia, ut a me paulo ante dicta sunt, exponit Asuviumque a sese consilio Oppianici interfectum fatetur .…
Cicero, pro Cluentio
-
…in quas ingressa erat oratio praevertendum est. quae tua fuga, quae formido praeclaro illo die, quae propter conscientiam scelerum desperatio vitae, cum ex illa fuga beneficio eorum qui te, si sanus esses, salvum esse voluerunt…
Cicero, Philippicae