conscius
conscius, knowing in common, conscious with, privy, participant, accessory, witnessing
he was privy to the assassination of Agrippa
to find no faults in oneself
cōnscius, a, um: adj. (com- and sciō), having complete knowledge; conscious, 5.455; conscious of, 2.141; conscious of guilt, guilty, 2.99; witnessing (w. dat.), 4.167; having knowledge in common, or a mutual understanding; confederate, 2.267.
con-scĭus, a, um, adj. [scio], that knows something in company with others or by himself, knowing with others or self-knowing (freq. in all periods and species of composition).
- I Knowing or conscious of something with another, privy to; and subst., a (male or female) participant in a thing, an accessory, accomplice, confidant, etc.; constr. with the gen., dat., in, and de aliquā re, an obj.- or rel.-clause, or absol. (cf. Rudd. II. p. 71).
- α With gen. with or without dat. pers. (cf. β infra): qui tam audacis facinoris mi conscius, Ter. Phorm. 156; cf.: alius alii tanti facinoris conscii, Sall. C. 22, 2: si conscius Dymno tanti sceleris fuissem, Curt. 6, 10, 20; and: nondum tot flagitiorum exercitui meo conscius, Tac. A. 1, 43: T. Pomponius, homo omnium meorum in te studiorum et officiorum maxime conscius, Cic. Fam. 5, 5, 1; so, maleficii, id. Clu. 22, 59: conjurationis, Sall. C. 37, 1: ante actae vitae, Liv. 9, 26, 14: infirmitatis nostrae, Quint. 10, 3, 19: interficiendi Postumi Agrippae, Tac. A. 3, 30; cf.: Caesarianae necis, Suet. Ner. 3; and necis (opp. auctor), id. ib. 33: peccati erilis, Hor. S. 2, 7, 60: adjutores quosdam, conscios sui ( = sui consilii) nactus, Caes. B. C. 3, 108, 2.— Poet.: arva versi regis, Ov. M. 7, 385; cf.: quorum nox conscia sola est, id. ib. 13, 15: fati sidera, Verg. A. 4, 519: mentis, Ov. H. 17, 265 al.—
- β With dat.: huic facinori tanto tua mens liberalis conscia esse non debuit, Cic. Cael. 21, 52: temeritati et mendacio meo, id. Verr. 2, 4, 56, § 124 (quoted in Arus. Mess. p. 220 Lind.): Fabricium quem ... conscium illi facinori fuisse arbitrabatur, Cic. Clu. 20, 56 al.: verbis, Tib. 1, 9, 41: coeptis, Ov. M. 7, 194.— Poet.: sacris nox, Ov. M. 6, 588 Heins.: deliciis meis antra, id. H. 15, 138: conubiis aether, Verg. A. 4, 168 Wagn. N. cr.: gens nascenti conscia Nilo, Luc. 1, 20.—
- γ With in: mihi in privatis omnibus conscius, Cic. Att. 1, 18, 1; so, conscius vestris in lacrimis adfueram, Prop. 1, 10, 2.—*
- δ With de: addit ad extremum, se audisse a Curione his de rebus conscium esse Pisonem, Cic. Att. 2, 24, 3; cf. conscientia, II. A. β.—
- ε With rel.-clause: multis consciis quae gereretur, Nep. Dion, 8, 4.—
- ζ Absol.: nec mihi conscius est ullus homo, Plaut. Rud. 4, 2, 21 (926); id. Truc. 1, 1, 40 (61); cf.: fac me consciam, id. Cist. 2, 3, 46 (588); Ter. Heaut. 121; Cic. Att. 2, 24, 1; cf. Nep. Milt. 3, 6; Quint. 5, 7, 37; Tac. A. 1, 5; Hor. C. 3, 6, 29.—Poet.: cetera nox et nos et turris conscia novit, Ov. H. 18, 105: silva, id. M. 2, 438: rubor, Cat. 65, 24 al.—Hence, subst.: conscĭus, i, m., of those who are participants in a crime, conspiracy, etc., a partaker, jointconspirator, accessory, accomplice, confidant, etc., Nep. Dion, 9, 1; Quint. 4, 2, 48; 9, 2, 81 sq.; Suet. Dom. 10: consciorum nomina exponere, Curt. 8, 6, 24: Othonis, Tac. H. 1, 39 al.: se (sacerdotes Germanorum) ministros deorum, illos (equos) conscios putant (sc. deorum), id. G. 10.—
- II With sibi, knowing something in one's self, conscious of.
- A In gen., in a good and bad sense.
- α With gen.: qui (sc. populus Romanus) si alicujus injuriae sibi conscius fuisset, etc., Caes. B. G. 1, 14; so, sibi nullius culpae, Cic. Off. 3, 18, 73: mihi dissimulati in ullā parte judicii, Quint. 3, 6, 64: sibi irae et iracundiae, Suet. Claud. 38: sermonis adversus majestatem tuam habiti nullius conscii sumus nobis, Curt. 7, 1, 21: mens sibi recti, Verg. A. 1, 604; cf. without sibi, Ov. F. 4, 311: admissae nequitiae, Prop. 1, 15, 38: audacis facti (lupus), Verg. A. 11, 812.—
- β With dat.: sibi factis mens, Lucr. 3, 1018.—
- γ With in: nuila sibi turpi in re, Lucr. 6, 393.—
- δ With acc. and inf. as object, Ter. Ad. 348: etsi mihi sum conscius, numquam me nimis cupidum fuisse vitae, Cic. Tusc. 2, 4, 10; Quint. 12, 11, 8.—
- ε With rel.- or subj.-clause: cum sibi conscius esset, quam inimicum deberet Caesarem habere, Hirt. B. G. 8, 44 fin.—With adv.: mulieres male sibi consciae, Just. 2, 5, 7.— Absol.: ego pol, quae mihi sum conscia, hoc certo scio, etc., Ter. Eun. 199: conscia mens ut cuique sua est, etc., Ov. F. 1, 485.—Poet.: virtus, Verg. A. 12, 668.— Constrr. analogous to the Greek: conscius sum mihi benefacienti and benefaciens (σύνοιδα ἐμαυτῷ πεποιηκότι or ποιῶν), are mentioned by Prisc. p. 1205 P., as much used earlier, but without exs. in proof.—
- B In partic., conscious to one's self of wrong (rare, and mostly poet.): nihil est miserius quam animus hominis conscius, Plaut. Most. 3, 1, 13 (544): animus, Lucr. 4, 1131; Sall. C. 14, 3; Sen. Hippol. 496.—Poet.: vultus, Sen. Herc. Fur. 692.
cōnscius, a, um (con u. scio), I) mit einem andern um etw. wissend, mitbewußt, u. subst. der Mitwisser, die Mitwisserin, der Zeuge, die Zeugin, der, die Vertraute, der Teilnehmer, die Teilnehmerin usw., α) m. Genet.: homo meorum in te studiorum et officiorum maxime conscius, Cic.: c. arcanorum, ein Vertrauter, Amm.: c. coniurationis, ein Mitverschworener, Sall.: c. necis (Ggstz. auctor), Suet.: poet., c. fati sidera, Verg.: u. m. Dat. pers., alci conscium esse tanti facinoris, tanti sceleris, um die Tat jmds. wissen, Ter., Sall. u.a. (vgl. Fabri u. Dietsch Sall. Cat. 22, 2. Mützell Curt. 6, 6 [24], 36. Nipp. Tac. ann. 1, 43). – β) m. Dat. = wissend um usw. (s. Heinsius u. Burm. Ov. met. 6, 588. Ruhnken Ov. her. 15, 138. Oudend. Lucan. 1, 20): c. facinori, Cic.: coeptis, Ov.: tot mysteriis, Apul.: poet., c. sacris nox, Ov.: c. conubiis aether, Verg. – γ) m. in u. Abl.: c. in privatis rebus, Cic. – δ) m. de u. Abl.: his de rebus conscium esse Pisonem, Cic. ad Att. 2, 24, 3. – ε) m. folg. Acc. u. Infin., parturire eam nec gravidam esse ex te solus conscius es (darum weißt du allein), Ter. Hec. 392. – ζ) m. folg. indir. Fragesatz: res, multis consciis quae gereretur, elata, Nep. Dion. 8, 4. – η) absol. (s. Heß Tac. Germ. 10, 8), fac me consciam, Plaut.: nec mihi conscius est ullus homo, Plaut.: sine ullo conscio, Cic.: conscios celare, Liv.: consciis loca tradit, den Mitverschworenen, Nep.: se ministros deorum, illos conscios (Vertraute), Tac.: von Vertrauten in Liebessachen, conscia cum possit scriptas portare tabellas, Ov.: miseram se conscia clamet, Hor.: poet. v. Lebl., nox, silva, Ov. – II) bei sich selbst etw. wissend, selbstbewußt, sich bewußt (mit u. ohne sibi), A) im allg.: α) m. Genet.: si alicuius iniuriae sibi c. fuisset, Caes.: c. sibi recti (mens), Verg. – β) m. Dat.: c. factis mens, Lucr. – γ) m. in u. Abl.: nulla c. sibi turpi in re, Lucr. – δ) m. folg. Acc. u. Infin.: etsi mihi sum c. numquam me nimis cupidum fuisse vitae, Cic.: conscius mihi sum nihil me scientem deliquisse, Liv. – ε) m. folg. indir. Fragesatz: cum sibi c. esset, quam inimicum deberet Caesarem habere, Hirt. b. G. – ζ) m. Adv.: mulieres male sibi consciae, sich nichts Guten bewußt, schuldbewußt, Iustin. 2, 5, 7. – η) absol.: conscii sibi, Sall.: ego pol quae mihi sum conscia, certo scio etc., Ter.: poet., virtus c., Verg. – B) insbes., des Unrechts sich bewußt, schuldbewußt (vgl. Fabri u. Dietsch Sall. Cat. 14, 3), animus, Plaut., Sall. u.a.: poet. übtr., vultus, Sen. poët.
quoniam nobis nostrarum ~ii sumus conscientiarum de invicem
nisi virtutum consecrandi ipse potissimum qui consecrat certis aliquibus argumentis bene ~ius fuerit
novit noster †coscinis [? l. conscius ] ille Deus nostre existere voluntatis ut in omnibus equalitas vobis fiat
cum abbas ‥ ejus [Edgari ] tumulum ‥ effodisset, invenit corpus nullius labis ~ium
unus erat codex, totius artis ~ius, quem [Gerbertus ] nullo modo elicere poterat
episcopum ‥ ab episcopio suo, loco viz. loculorum suorum ~io, longe remotum
tanquam terram tam turpium contra naturam facinorum ~iam ‥ habitatoribus indignam auctor nature ‥ judicasset
hec [dalmatica ], tanquam ~ia tante dignitatis, ‥ solo sui attactu multis languentibus conferebat remedium
alii ‥ dissensionis ~ii et cooperatores
hostis regis proclamatus pro ‥ conspiracione ‥ cujus erat ~ius et consentaneus
compotus dominorum T. W. celerarii Dunelm’ et R. W. ~ii ejusdem
cōnscĭus, (8) a, um (cum et scio), ¶ 1 ayant connaissance de qqch. avec qqn, partageant la connaissance de, confident : homo meorum in te studiorum maxime conscius Cic. Fam. 5, 5, 1, lʼhomme du monde qui est le plus dans la confidence du dévouement que je te témoigne || [dʼoù] qui participe à, complice : maleficii Cic. Clu. 59, complice du crime ; interficiendi Agrippæ Tac. Ann. 3, 30, complice du meurtre dʼAgrippa ; conscios delendæ tyrannidis indicare Cic. Tusc. 2, 52, dénoncer les conjurés qui conspiraient la destruction de la tyrannie || [avec dat.] : facinori Cic. Cæl. 52, complice dʼun crime ; mendacio meo Cic. Verr. 2, 4, 124, complice de mon mensonge || conscium esse alicui alicujus rei Sall. C. 22, 2 ( Ter. Phorm. 156 ; Curt. 6, 6, 36 ; Tac. Ann. 1, 43 ), être complice avec qqn de qqch. || [avec in abl.] : in privatis omnibus (rebus) conscius Cic. Att. 1, 18, 1, mon confident dans toutes les affaires privées || [avec de ] Cic. Att. 2, 24, 3, qui est dans le secret dʼune chose, complice ¶ 2 ayant la connaissance intime de, conscient de ; [avec sibi ] : cum sibi nullius essent conscii culpæ Cic. Off. 3, 73, conscients de nʼavoir aucune responsabilité ; mens sibi conscia recti Virg. En. 1, 604, intelligence consciente du bien, cf. Cæs. G. 1, 14, 2 || [avec in abl.] : nulla sibi turpi conscius in re Lucr. 6, 393, qui a conscience de nʼavoir trempé dans aucun acte honteux || [avec prop. inf.] : mihi sum conscius numquam me... fuisse Cic. Tusc. 2, 10, jʼai conscience de nʼavoir jamais été...( Ter. Ad. 348 ; Cic. Fam. 6, 21, 1 ; Liv. 1, 49, 2, etc. ) || [avec interr. ind.] : cum mihi conscius essem, quanti te facerem Cic. Fam. 13, 8, 1, ayant conscience de la haute estime que jʼai pour toi || [abst ] : conscii sibi Sall. J. 40, 2, se sentant coupables( Liv. 33, 28, 8 ; Ov. H. 20, 47 ) || [sans sibi ] : lupus, conscius audacis facti Virg. En. 11, 812, le loup, conscient de son acte audacieux ; conscia mens recti Ov. F. 4, 311, nʼayant rien à se reprocher ; [poét.] conscia virtus Virg. En. 5, 455, courage conscient de lui-même [la conscience de sa valeur] || [en mauv. part] : conscius animus Lucr. 4, 1135, âme consciente de sa faute, qui se sent coupable( Pl. Most. 544 ; Sall. C. 14, 3 ).
- 1. medeplichtig aan, ingewijd in, vertrouwd met (m. gen.; dat.; de; in m. abl.; afh. vr.) [necis; coniurationi; his de rebus; in privatis rebus; vobis tanti facinoris medeplichtig met u aan een zo belangrijke daad];
- 2. (m. en zonder sibi) zich bewust van (m. gen.; dat.; aci.; afh. vr.) [sceleris; iniuriae; formae -a coniunx van haar schoonheid];
- 3. schuldbewust [animus]; II. subst. ī m medeplichtige, vertrouweling, deelnemer (m. gen.) [coniurationis samenzweerder]; — cōnscia, ae f vertrouwelinge.
conscius , a, um. adj.
共知者。串通。 — rubor 自愧而臉紅。 — facinori vel facinoris 同犯。Sibi — culpae 自覺有罪。Consciam facere rem 使知事情。Mens bene conscia 無虧心事者。
Suggest a Translation
See an image
共知者。串通。 — rubor 自愧而臉紅。 — facinori vel facinoris 同犯。Sibi — culpae 自覺有罪。Consciam facere rem 使知事情。Mens bene conscia 無虧心事者。
Suggest a Translation
See an image
cōnscius
adj.
- com- + scio, knowing in common, conscious with, privy, participant, accessory, witnessing: tam multis consciis, when so many knew it, N.: tam audacis facinoris, T.: alius alii tanti facinoris conscii, S.: horum eram conscius: ante actae vitae, L.: flagitiorum: peccati, H.: numina veri, V.: quorum nox conscia sola est, O.: qui fuere ei conscii, T.: mendacio meo: conscium illi facinori fuisse: coeptis, O.: conubiis aether, V.: mihi in privatis omnibus conscius: his de rebus Piso: res multis consciis quae gereretur, N.: Quo nec conscia fama sequatur, that knows me, V.: conscia agmina iungunt, of allies, V.— As subst, a partaker, accessory, accomplice, confidant, witness: conscius omnis abest, O.: ipsi tui conscii, socii: meorum consiliorum: illos (equos) conscios putant (deorum), Ta.: conscia, the confidante, H.— Knowing, conscious: alicuius iniuriae sibi, Cs.: sibi nullius culpae: mens sibi conscia recti, V.: lupus audacis facti, V.: mihi, numquam me nimis cupidum fuisse vitae: ego, quae mihi sum conscia, hoc scio, T.: virtus, V.: partim conscii sibi, alii, etc., from a sense of guilt, S.: quos conscius animus exagitabat, guilty, S.
-
…commemorassent memoria teneret, atque eo gravius ferre quo minus merito populi Romani accidissent ; qui si alicuius iniuriae sibi conscius fuisset, non fuisse difficile cavere ; sed eo deceptum, quod neque commissum a se intellegeret quare timeret neque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…capillis sederat, iniusto multa locuta salo, et quamvis numquam post haec visura, dolebat illa tamen, longae conscia laetitiae nec sic Aesoniden rapientibus anxia ventis Hypsipyle vacuo constitit in thalamo Hypsipyle nullos post illos sensit amores, ut…
Propertius, Elegies
-
…hoc, quos manus atque lingua periurio aut sanguine civili alebat, postremo omnes, quos flagitium, egestas, conscius animus exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant. Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat…
Sallust, Catilina
-
…a pereant Baiae, crimen amoris, aquae Quid mihi desidiae non cessas fingere crimen, quod facias nobis, conscia Roma, moram tam multa illa meo divisa est milia lecto, quantum Hypanis Veneto dissidet Eridano ; nec mihi…
Propertius, Elegies
-
…quid mentita fuisses, ut tibi suppositis exciderent manibus et contra magnum potes hos attollere Solem, nec tremis admissae conscia nequitiae quis te cogebat multos pallere colores et fletum invitis ducere luminibus quis ego nunc pereo, similis moniturus amantis…
Propertius, Elegies
-
…, aperuisse consilium suum ; idque eo dicitur fecisse, quo inter se fidi magis forent alius alii tanti facinoris conscii. Nonnulli ficta et haec et multa praeterea existumabant ab iis, qui Ciceronis invidiam, quae postea orta est…
Sallust, Catilina
-
…discesserat tanta vis morbi ac veluti tabes plerosque civium animos invaserat. Neque solum illis aliena mens erat, qui conscii coniurationis fuerant, sed omnino cuncta plebes novarum rerum studio Catilinae incepta probabat. Id adeo more suo videbatur facere…
Sallust, Catilina
-
…, quoniam factioni inimicorum resistere nequiverit, fortunae cedere, Massiliam in exsilium proficisci, non quo sibi tanti sceleris conscius esset, sed uti res publica quieta foret neve ex sua contentione seditio oreretur. Ab his longe divorsas litteras…
Sallust, Catilina
-
…forsitan hic mihi parvam habeat fidem, Atque ex aliarum ingeniis nunc me iudicet. Ego pol quae mihi sum conscia hoc certo scio, Neque me finxisse falsi quicquam, neque meo Cordi esse quemquam cariorem hoc Phaedria Et quicquid…
Terence, Eunuchus
-
…errata fatere dicere quo pereas saepe in amore levat. O iucunda quies, primo cum testis amori affueram vestris conscius in lacrimis o noctem meminisse mihi iucunda voluptas, o quotiens votis illa vocanda meis, cum te complexa morientem…
Propertius, Elegies