cultus
cultus, elegant, adorned
cultus2, labor, care, cultivation, culture
with light dress and an uncovered head
The Belgae are the furthest removed from the life style and culture of the province
cultus , ūs, m.: a tilling; civilization, 8.316; dress, guise, appearance, 3.591; habits, mode of life, life, 5.730. (colō)
cultus, a, um, Part. and P. a., from 1. colo.
cultus, ūs, m. [1. colo].
- Prop., a laboring at, labor, care, cultivation, culture (rare): quod est tam asperum saxetum, in quo agricolarum cultus non elaboret? Cic. Agr. 2, 25, 66: agricolae, id. Leg. 1, 1, 1: agrorum, Liv. 4, 12, 7; Quint. prooem. § 26; cf. id. 8, 3, 75: (oves) neque sustentari neque ullum fructum edere ex se sine cultu hominum et curatione possent, Cic. N. D. 2, 63, 158; cf.: cultus et curatio corporis, id. ib. 1, 34, 94: omnis cultus fructusque Cereris in iis locis interisse, id. Verr. 2, 4, 51, § 114.—
- II Trop.
- A In gen. (also rare), training, education, culture: malo cultu corruptus, Cic. Part. Or. 26, 91: animi, mental discipline, id. Fin. 5, 19, 54; cf.: recti cultus pectora roborant, Hor. C. 4, 4, 34; id. Ep. 2, 2, 123: litterarum, Just. 9, 8, 18; Gell. 14, 6, 1: quos (barbaros reges) nulla eruditio, nullus litterarum cultus imbuerat, Sen. Ira, 3, 17, 1: quid tam dignum cultu atque labore ducamus (sc. quam vocem)? Quint. 2, 16, 17.—
- B In partic.
- 1 An honoring, reverence, adoration, veneration: philosophia nos primum ad deorum cultum erudivit, Cic. Tusc. 1, 26, 64; id. Inv. 2, 53, 161; Ov. M. 2, 425: exquisitus religionis cultus, Val. Max. 5, 2, 1; 4, 4, 4.— In plur.: justis ac piis, Lact. 4, 3: de adventu regis et cultu sui, Tac. A. 2, 58.— Far more freq. and class. in prose and poetry,
- 2 Care directed to the refinement of life (opp. to a state of nature), i. e. arrangements for living, style, manner of life, culture, cultivation, elegance, polish, civilization, refinement, etc.: homines a ferā agrestique vitā ad humanum cultum civilemque deducere, Cic. de Or. 1, 8, 33; cf.: eadem mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. id. Off. 1, 39, 140: (Belgae) a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, Caes. B. G. 1, 1; cf. id. ib. 1, 31; Verg. A. 5, 730; and in plur.: cultusque artesque virorum, Ov. M. 7, 58: liberalis, Liv. 45, 28, 11: humilis, id. 1, 39, 3: agrestis et rusticus, id. 7, 4, 6; cf. feri, Hor. C. 1, 10, 2: multas (artes) ad animorum corporumque cultum ... invexit, Liv. 39, 8, 3: regio victu atque cultu aetatem agere, Sall. C. 37, 6; so with victus, Cic. Fam. 9, 3, 1; Caes. B. G. 6, 24; Nep. Alcib. 11, 4 al.; cf. of improvement, cultivation of mind: animi cultus ille erat ei quasi quidam humanitatis cibus, Cic. Fin. 5, 19, 54: non mores patrios solum, sed etiam cultum vestitumque mutavit, Nep. Paus. 3, 1. —In a bad sense, luxury, voluptuousness, wantonness: libido stupri, ganeae ceterique cultūs non minor incesserat, sensual indulgences, Sall. C. 13, 3; cf.: cultus ac desidia imperatoris, Liv. 29, 21, 13.—
- b Transf., of ornaments of style: in verbis effusiorem, ut ipsi vocant, cultum adfectaverunt, Quint. 3, 8, 58; so id. 2, 5, 23; 10, 1, 124 al.—
- 3 Style of dress, external appearance, clothing, dress, garb, apparel, attire; esp. ornament, decoration, splendid dress, splendor (so most freq.): aequato omnium cultu, Liv. 34, 4, 12: pastoralis, Vell. 1, 2: quam maxime miserabilis, Sall. J. 33, 1; Tert. Hab. Mul. 3: regius, Nep. Dat. 3, 1: militaris, Liv. 29, 19, 11: incinctus Gabino cultu, id. 10, 7, 3: justo mundior, id. 8, 15, 7: amoenior, id. 4, 44, 11 et saep.; Vell. 2, 40; Quint. 8, prooem. § 20; Suet. Caes. 44 et saep.; Hor. C. 1, 8, 16; 4, 9, 15; Ov. M. 3, 609 et saep.
1. cultus, a, um, PAdi. m. Compar. u. Superl. (v. colo), gepflegt, abgewartet, I) im engern Sinne, gepflegt, abgewartet, bearbeitet, bebaut, angebaut, kultiviert (Ggstz. incultus, silvester, neglectus), materia c. (Ggstz. materia silvestris), Cic.: res rustica bene c. et fructuosa, Cic.: ager c. (Ggstz. ager silvester), Col.: terra c. (Ggstz. terra neglecta), Quint.: loci c. (Ggstz. inculti), Cic.: horti c., Ov.: fundus c., Hor. – fundus cultior, Quint.: loca cultiora, Curt. – ager cultissimus (Ggstz. incultus), Cic.: rus cultissimum, Col.: hortus odoratis cultissimus herbis, Ov. – Subst., culta, ōrum, n., bebaute od. bestellte Felder, angebautes Land, angebaute (kultivierte) Fluren od. Gegenden, culta et dumeta, Col.: an culta ex silvestribus facere potui? Liv.: agrum non coluit, et culta evastata sunt bello, Liv.: si Democriti pecus edit agellos cultaque, Hor.: paucis circa ipsum oppidum obiacentibus cultis, Frontin. – II) im weitern Sinne, a) physisch gepflegt, α) durch Nahrung gepflegt, genährt, bene c., August. b. Macr. sat. 2, 4. § 14. – β) mit Kleidern usw. herausgeputzt, geschmückt, geziert, milites c., Suet.: adulter c., Ov.: sacerdos veste candidā cultus, Plin.: matrona culta purpurā, Suet.: minister quo nec filia cultior nec uxor, Mart.: femina cultissima, Ov.: forsitan ex horum numero cultissimus ille fur sit, Ov. – m. Angabe wie? durch Advv., turba muliebriter c., Curt.: non formosa est, non bene c. puella, Ov. – b) durch Kunst, Unterricht gepflegt, ausgebildet, gebildet, verfeinert, veredelt (bei Cic. nur im Gleichnis mit der Pflege des Ackers, s. Cic. Tusc. 2, 13), sonum linguae et corporum habitum et nitorem cultiora quam pastoralia esse, Liv.: cultiora tempora et ingenia, Curt.: c. carmina, Ov.: terrae cultiores, wo mehr Bildung herrscht, Gell.: vita cultior, Iustin. – v. Pers., Tibullus c., Ov.: turba cultior, das gebildetere Publikum (Ggstz. corona sordidior), Sen.: redire fere cultiores doctioresque, Gell.: hic fuit sermone cultissimus, Aur. Vict. – subst., cultiores, die Gebildetern, Frontin, aqu. 3.
2. cultus, ūs, m. (colo), die Pflege, Abwartung, I) im engern Sinne, die Pflege, Abwartung des Ackers, der Bäume usw., die Bearbeitung, Bebauung, der Anbau, die Anpflanzung, Kultivierung, Kultur, m. objekt. Genet., c. hortorum, Col.: viridium, Sen. rhet.: c. agri, Flor.: c. agrorum, Liv.: Plur., cultus agrorum, Cic. u. Lact.: cultus et agitationes agrorum, Col.: genus hominum suetum rapinis magis quam agri cultibus, Sall. fr.: tum patitur cultus ager, Ov. – m. subj. Genet., nullius agricolae od. agricolarum, Cic.: insulam Gyarum immitem et sine cultu hominum esse, Tac. – m. Adjj., mons vastus ab natura et humano cultu, Sall.: sine ullo humani cultus vestigio, Curt.: humani cultus rara vestigia, Curt.: regiones omni cultu propter vim frigoris aut caloris vacantes (Ggstz. reg. habitabiles), Cic. – absol., Talge sine cultu fertilis, Mela: frigida haec omnis duraque cultu et aspera plaga est, Liv. – im Plur. meton., Anbaue, Anpflanzungen = angebaute, angepflanzte Felder, omnes cultus fructusque Cereris in iis locis interisse, Cic. Verr. 4, 114.
II) im weitern Sinne: 1) die physische u. geistige Pflege, Abwartung, a) die physische Pflege, α) die Pflege und Abwartung, der Unterhalt, die Nährung, m. obj. Genet., c. et curatio corporis, vestitus cultusque corporis, Cic.: victus cultusque corporis, Caes. – m. subj. Genet., oves neque ali neque sustentari neque ullum fructum edere ex se sine cultu hominum et curatione possunt, Cic. – absol., copia ex inopia, cultus ex illuvie tabeque, Liv. – β) die verschönernde Pflege des Körpers, das Schmücken, Putzen, nunc cultus corporum nimius et formae cura prae se ferens animi deformitatem, Sen.: circa capitis sui cultum occupata (Semiramis), Frisieren, Val. Max.: eripi feminis cura cultusque sui non potest, Sorge für die verschönernde Körperpflege, für die Verschönerung des Teints (durch Entfernung der Finnen, Sommersprossen usw.), Cels.: omne studium ad curiosiorem sui cultum conferre, auf eine sorgfältigere Herausputzung ihrer Person richten (v. Frauen), Val. Max. – γ) die auf das ganze äußere Leben gerichtete Pflege, die Lebensweise, die Lebenseinrichtung (vollst. cultus vitae, Cic.), u. in bezug auf noch nicht Erwachsene auch die physische Erziehung, oft verb. cultus victusque, victus atque cultus, Cic. u.a.: ebenso cultus vestitusque, Nep. – c. Gallorum, Caes.: cultus humanitasque provinciae, Caes.: c. magnae fortunae, einer hohen Stellung angemessene, Liv.: c. delicatus, delicatior, mit allem Komfort und Luxus ausgestattete, Val. Max. u. Suet.: filiam omni liberali cultu habere, Liv.: alqm eodem cultu quo liberos suos domi habere, Sall.: alqm humili cultu educare, Liv.: ultra Aethiopiam cultu Persarum agere, Sall. fr. – prägn. = die üppige Lebensweise, die Üppigkeit, cultus ac desidia imperatoris, Liv.: lubido stupri, ganeae ceterique cultus non minor incesserat, Sall. – δ) die auf den äußern Schmuck der Kleidung, Bewaffnung usw. gerichtete Pflege und die dazu verwendeten Dinge, die Ausstattung, der Anputz, Aufputz, der Aufzug, der Putz, Staat, die Kleidung, Garderobe, munditiae et ornatus et cultus, haec feminarum insignia sunt;...hunc mundum muliebrem appellarunt maiores nostri, Liv.: suus equorumque c., Curt.: c. Punicus habitusque, Liv.: c. amoenior, Liv.: militaris, Liv.: c. miserabilis, Sall.: c. muliebris, Quint.: c. iusto mundior, Liv.: c. pastoralis, Vell.: c. rusticus, Liv.: induere cultum famularem, Val. Max.: colligere cultum suum, seinen Roquelaure aufnehmen, Petron.: ornare alqm optimā veste ceteroque regio cultu, Nep.: Persarum cultum imitari, Iustin.: omni cultu triumphantium uti, Vell. – etiam Veneris cultu (im Schmucke der Venus, als Venus) conspectus est, Suet.: Plur., cultus dotales, Brautschmuck, Tac. ann. 16, 31: non his instrui cultus suos, Tac. ann. 13, 13. – v. lebl. Ggstdn., c. triumphi, Vell.: aedes neque laxitate neque cultu conspicuae, Suet.: vehiculum cultu haud sane a vilioribus abhorrens, Curt.: arma quoque ad pristinum refecta sunt cultum, Curt. – übtr., der Schmuck der Rede, scribere non sine cultu et nitore, Quint.: carere cultu ac sententiis Atticis, Quint.: locus exquisite et poëtico cultu enituit, Tac. dial. – b) die Pflege, Behandlung durch Kunst, Unterweisung, Unterricht usw., die Ausbildung, Bildung, dah. auch die geistige Erziehung, animorum corporumque c., Liv.: c. ingenii, Gell.: doctrina rectique cultus, Hor. – absol., quid tam dignum cultu atque labore ducamus, quam etc., Quint.: aspera sano levare cultu, Hor.: genus hominum ad honestatem natum malo cultu corruptum, Cic.: de natura cultuque eius pauca dicere, Sall.: homines a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere, zu diesem Zustand menschlicher u. staatlicher Kultur, Cic.: cultui est hoc legisse, Gell.: cultum liberorum procurare, Gell. – c) die Gewöhnung, gens aspera cultu, Verg.: mit mos verb., Sitte und Zucht, Verg.
2) die tätliche Pflege übh., a) durch unablässiges Üben, die Pflege, Übung, Beschäftigung mit usw., animi, geistige Übung, geistige Beschäftigung, Cic. de fin. 5, 54: studiorum liberalium, Sen. de brev. vit. 18, 4: cultus et studium philosophiae, Gell. 10, 22, 2: litterarum, Iustin. 9, 8, 18. Gell. 14, 6, 1: quos (barbaros reges) nulla eruditio, nullus litterarum cultus imbuerat, Sen. de ira 3, 17, 1. – b) durch Verehrung, α) einer Gottheit, die Verehrung, Anbetung, der Kultus, der Dienst (Ggstz. contemptus, Lact. 5, 19, 11), c. deorum, Cic.: c. numinum, Tac.: religio veri dei cultus est, superstitio falsi, Lact.: alqm ad deorum cultum erudire, Cic.: animos hominum a cultu deorum avocare, Val. Max.: institutum deorum cultum omittere, Val. Max.: deficere a cultu idolorum, Lact.: cultui Christiano adhaerere, Amm.: primus est deorum cultus deos credere, Sen. – im Plur., deorum cultus religionumque sanctitates, Cic.: cultus iusti ac pii, Lact. – u. die verehrende Ausübung, c. religionis, Augustin. de divin. daem. no. 3 in.: exquisitus religionis c., Val. Max. 5, 2, 1: exquisitus et novus religionis c., Val. Max. 2, 4, 4. – β) eines Menschen, die Verehrung, die Achtungsbezeigung, die jmdm. dargebrachte Huldigung, c. meus, die mir dargebr. H., Tac.: c. sui, Tac. – benevolis officium et diligens tribuitur cultus, Cic.: observantia, per quam homines aliquā dignitate antecedentes cultu quodam et honore dignantur, Cic.
II) im weitern Sinne: 1) die physische u. geistige Pflege, Abwartung, a) die physische Pflege, α) die Pflege und Abwartung, der Unterhalt, die Nährung, m. obj. Genet., c. et curatio corporis, vestitus cultusque corporis, Cic.: victus cultusque corporis, Caes. – m. subj. Genet., oves neque ali neque sustentari neque ullum fructum edere ex se sine cultu hominum et curatione possunt, Cic. – absol., copia ex inopia, cultus ex illuvie tabeque, Liv. – β) die verschönernde Pflege des Körpers, das Schmücken, Putzen, nunc cultus corporum nimius et formae cura prae se ferens animi deformitatem, Sen.: circa capitis sui cultum occupata (Semiramis), Frisieren, Val. Max.: eripi feminis cura cultusque sui non potest, Sorge für die verschönernde Körperpflege, für die Verschönerung des Teints (durch Entfernung der Finnen, Sommersprossen usw.), Cels.: omne studium ad curiosiorem sui cultum conferre, auf eine sorgfältigere Herausputzung ihrer Person richten (v. Frauen), Val. Max. – γ) die auf das ganze äußere Leben gerichtete Pflege, die Lebensweise, die Lebenseinrichtung (vollst. cultus vitae, Cic.), u. in bezug auf noch nicht Erwachsene auch die physische Erziehung, oft verb. cultus victusque, victus atque cultus, Cic. u.a.: ebenso cultus vestitusque, Nep. – c. Gallorum, Caes.: cultus humanitasque provinciae, Caes.: c. magnae fortunae, einer hohen Stellung angemessene, Liv.: c. delicatus, delicatior, mit allem Komfort und Luxus ausgestattete, Val. Max. u. Suet.: filiam omni liberali cultu habere, Liv.: alqm eodem cultu quo liberos suos domi habere, Sall.: alqm humili cultu educare, Liv.: ultra Aethiopiam cultu Persarum agere, Sall. fr. – prägn. = die üppige Lebensweise, die Üppigkeit, cultus ac desidia imperatoris, Liv.: lubido stupri, ganeae ceterique cultus non minor incesserat, Sall. – δ) die auf den äußern Schmuck der Kleidung, Bewaffnung usw. gerichtete Pflege und die dazu verwendeten Dinge, die Ausstattung, der Anputz, Aufputz, der Aufzug, der Putz, Staat, die Kleidung, Garderobe, munditiae et ornatus et cultus, haec feminarum insignia sunt;...hunc mundum muliebrem appellarunt maiores nostri, Liv.: suus equorumque c., Curt.: c. Punicus habitusque, Liv.: c. amoenior, Liv.: militaris, Liv.: c. miserabilis, Sall.: c. muliebris, Quint.: c. iusto mundior, Liv.: c. pastoralis, Vell.: c. rusticus, Liv.: induere cultum famularem, Val. Max.: colligere cultum suum, seinen Roquelaure aufnehmen, Petron.: ornare alqm optimā veste ceteroque regio cultu, Nep.: Persarum cultum imitari, Iustin.: omni cultu triumphantium uti, Vell. – etiam Veneris cultu (im Schmucke der Venus, als Venus) conspectus est, Suet.: Plur., cultus dotales, Brautschmuck, Tac. ann. 16, 31: non his instrui cultus suos, Tac. ann. 13, 13. – v. lebl. Ggstdn., c. triumphi, Vell.: aedes neque laxitate neque cultu conspicuae, Suet.: vehiculum cultu haud sane a vilioribus abhorrens, Curt.: arma quoque ad pristinum refecta sunt cultum, Curt. – übtr., der Schmuck der Rede, scribere non sine cultu et nitore, Quint.: carere cultu ac sententiis Atticis, Quint.: locus exquisite et poëtico cultu enituit, Tac. dial. – b) die Pflege, Behandlung durch Kunst, Unterweisung, Unterricht usw., die Ausbildung, Bildung, dah. auch die geistige Erziehung, animorum corporumque c., Liv.: c. ingenii, Gell.: doctrina rectique cultus, Hor. – absol., quid tam dignum cultu atque labore ducamus, quam etc., Quint.: aspera sano levare cultu, Hor.: genus hominum ad honestatem natum malo cultu corruptum, Cic.: de natura cultuque eius pauca dicere, Sall.: homines a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere, zu diesem Zustand menschlicher u. staatlicher Kultur, Cic.: cultui est hoc legisse, Gell.: cultum liberorum procurare, Gell. – c) die Gewöhnung, gens aspera cultu, Verg.: mit mos verb., Sitte und Zucht, Verg.
2) die tätliche Pflege übh., a) durch unablässiges Üben, die Pflege, Übung, Beschäftigung mit usw., animi, geistige Übung, geistige Beschäftigung, Cic. de fin. 5, 54: studiorum liberalium, Sen. de brev. vit. 18, 4: cultus et studium philosophiae, Gell. 10, 22, 2: litterarum, Iustin. 9, 8, 18. Gell. 14, 6, 1: quos (barbaros reges) nulla eruditio, nullus litterarum cultus imbuerat, Sen. de ira 3, 17, 1. – b) durch Verehrung, α) einer Gottheit, die Verehrung, Anbetung, der Kultus, der Dienst (Ggstz. contemptus, Lact. 5, 19, 11), c. deorum, Cic.: c. numinum, Tac.: religio veri dei cultus est, superstitio falsi, Lact.: alqm ad deorum cultum erudire, Cic.: animos hominum a cultu deorum avocare, Val. Max.: institutum deorum cultum omittere, Val. Max.: deficere a cultu idolorum, Lact.: cultui Christiano adhaerere, Amm.: primus est deorum cultus deos credere, Sen. – im Plur., deorum cultus religionumque sanctitates, Cic.: cultus iusti ac pii, Lact. – u. die verehrende Ausübung, c. religionis, Augustin. de divin. daem. no. 3 in.: exquisitus religionis c., Val. Max. 5, 2, 1: exquisitus et novus religionis c., Val. Max. 2, 4, 4. – β) eines Menschen, die Verehrung, die Achtungsbezeigung, die jmdm. dargebrachte Huldigung, c. meus, die mir dargebr. H., Tac.: c. sui, Tac. – benevolis officium et diligens tribuitur cultus, Cic.: observantia, per quam homines aliquā dignitate antecedentes cultu quodam et honore dignantur, Cic.
3. cultus, a, um (*culo, wov. occulo) = occultus, ganz unbemerkt, Vopisc. Aurel. 24, 1.
exceptis ij garbis de carrucis meis de culturis quas ego in proprio ~u et sumptu excoluero
ipse A. dictam terram in ~u habuit
arvorum gelido qui cultus fonte rigabis
~ui pergamineo consignaculum Christi adhibui
pulcherrimo fulgentis pudicitiae ~u splendescere
Althelmum ‥ / ‥ sublimibus / satis ornatum cultibus
~us,reaf
quum ‥ plena domus discumbentium purpureis vel aureis ~ibus exultaret
femina, que paulo minor a regina habebatur, ita ~u vestium nitebatur excedere
cultus ei vilis, cibus artus mensque senilis
~um joculatoris cum cythara cepit
venatrixque virum molles, sua retia, cultus / tendit
de gentis hujus ‥ tam interiore quam exteriore ~u pauca proponere non superfluum duxi. ‥ barbarus tam barbarum quam vestium necnon et mentium ~us eos ‥ reddit incultos
exempla que sint aut voluptati legere aut ~ui legisse aut usui meminisse
modemiores Scottorum reges magis se Francos fatentur, sicut genere, ita moribus, lingua, ~u
novit ‥ Hispanorum mores et religionem, quoniam sunt hominum peripsima, vultu deformes, ~u despicabiles, moribus detestabiles
quae se divinis subdebat cultibus ultro
reges ‥ daemonicis ~ibus inpune serviebant
quae ad ~um erant et ministerium ecclesiae necessaria
Passionis tempore hymni ejusdem ~us legitime decantantur
~um,gyld
peractis omnibus que ad tanti ~um diei pertinere videbantur
quod ~us fidei Christiane tener adhuc in partibus illis erat
rex Lucius, cum infra regnum suum ~um vere fidei magnificatum esse vidisset
incepit ‥ ecclesia Dei ac divinum servicium in religione et aliis †divinis [? l. divini ] ~us ordinibus prospere reformari
natrĭcis horrendi cultum praestare
a Christi cultu
ut sapientia est ad ~um Dei ordinata
1 cultus, (10) a, um, part. de colo || pris adjt, ¶ 1 cultivé : ager cultior Varro R. 1, 2, 20 ; cultissimus Cic. Com. 33, champ mieux cultivé, admirablement cultivé || pl. n. culta, ōrum, Lucr. 1, 165, etc.; Virg. G. 1, 153, etc., lieux cultivés, cultures ¶ 2 soigné, paré, orné : Suet. Cæs. 67 ; Curt. 3, 3, 14 ; veste candida cultus Plin. 16, 251, vêtu de blanc || ingenia cultiora Curt. 7, 8, 11, natures plus cultivées, plus ornées.
2 cultŭs, (8) ūs, m. (colo), ¶ 1 action de cultiver, de soigner : agricolarum Cic. Agr. 2, 26, le travail des laboureurs ; regiones omni cultu vacantes Cic. Tusc. 1, 45, régions sans aucune culture ; agrorum Cic. Agr. 2, 88, travail, culture des champs ; qui cultus habendo sit pecori Virg. G. 1, 3, quels soins apporter à lʼentretien du troupeau, cf. Cic. Nat. 2, 158 ; cultus et curatio corporis Cic. Nat. 1, 94, les soins et lʼentretien du corps ( Off. 1, 106 ) ; eodem victu et cultu corporis utuntur Cæs. G. 6, 24, 4, ils ont la même nourriture et les mêmes conditions dʼexistence matérielle (vêtement, habitation, etc.) ; vestitus cultusque corporis Cic. Læl. 49, le vêtement et la parure ; tenuis victus cultusque Cic. Læl. 86, une table et un confort modestes || incinctus Gabino cultu Liv. 10, 7, 3, ayant ceint la toge à la manière des Gabiens || [fig.] : cultus animi Cic. Fin. 5, 54, nourriture, entretien de lʼesprit, cf. Liv. 39, 8, 3 ; Sen. Ben. 6, 15, 2 ¶ 2 action de cultiver, de pratiquer une chose : studiorum liberalium Sen. Brev. 18, 4 ; litterarum Gell. 14, 6, 1, culture des arts libéraux, de la littérature ; religionis Val. Max. 1, 6, 13, etc., pratique de la religion, cf. Tac. Agr. 4 ; Sen. Ira 3, 17, 1 || action dʼhonorer [parents, patrie, dieux, etc.] : Cic. Inv. 2, 161 ; Part. 88 : [en part.] deorum, culte des dieux, honneurs rendus aux dieux : Cic. Leg. 1, 60 ; Nat. 2, 5 ; 2, 8, etc. ; Tusc. 1, 64 ; CM 56 ¶ 3 manière dont on est cultivé, état de civilisation, état de culture, genre de vie : funera sunt pro cultu Gallorum magnifica Cæs. G. 6, 19, 4, les funérailles sont magnifiques eu égard au degré de civilisation des Gaulois ; homines ad hunc humanum cultum civilemque deducere Cic. de Or. 1, 33, amener les hommes à notre état de civilisation et dʼorganisation sociale ; agrestis cultus Cic. Rep. 2, 4, genre de vie champêtre( Liv. 7, 4, 7 ) ¶ 4 recherche, luxe, élégance, raffinement : [dans les édifices] Sen. Const. 15, 5 ; Ep. 86, 9, etc.; [dans le style] Sen. Rhet. Contr. 2, præf. 1 ; Sen. Ep. 114, 10 ; Tac. D. 20 ; Quint. 2, 10, 11, etc. || [en m. part.] Sall. C. 13, 3 ; Liv. 29, 21, 13.
3 cultus, a, um (de lʼinus. colo, dʼoù dérive occulo ) = occultus : Vop. Aur. 24, 1.
- 1. bewerking, bebouwing, verzorging [agrorum]; ➤ insula Gyarum immitis et sine cultu hominum est (Tac.); regiones omni cultu propter vim frigoris aut caloris vacantes (Cic.);
- 2. (meton.) het verbouwen [Cereris van graan];
- 3. zorg, verzorging, onderhoud; ➤ victus cultusque corporis; ~ pecoris;
- 4. verzorging die het lichaam verfraait, opsmuk, tooisel;
- 5. geestelijke ontwikkeling, vorming, verfijning [ingenii];
- 6. ontwikkeling, beschaving; ➤ homines a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere (Cic.) tot de huidige menselijke cultuur in staatsverband;
- 7. verering, aanbidding v.e. godheid [deorum; numinum];
- 8. verering, huldiging (m. gen.; in m. acc.); ➤ ~ in regem; ~ meus mij ten deel gevallen; cultum tribuere alci;
- 9. kleding, tooi, uitrusting; luister, comfort [regius; militaris; muliebris; dotalis bruidstooi; triumphi];
- 10. levenswijze, leefgewoonte, huishouden [pastoralis; Gallorum; humilis; liberalis; domesticus; agrestis]; ➤ cultum mutare; gens aspera cultu;
- 11. (be)oefening, bezigheid [litterarum; animi geestelijke bezigheid]; ➤ malo cultu corruptus;
- 12. verfraaiing v. taalgebr., verzorgde stijl;
- 13. weelderigheid, uitbundige levenswijze, luxe, verspilling, spilzucht [provinciae; imperatoris].
- 1. verzorgd, bewerkt, bebouwd, aangelegd [ager; horti];
- 2. ontwikkeld, beschaafd, verfijnd [animi; carmina; -e loqui];
- 3. (poët.; postklass.) getooid, uitgedost; ➤ milites -i; matrona -a purpurā.
cultus , us. m.
栽培。敬。裝飾。敎養。衣冠。— foemineus 女衣。首飾。— animi 修身。— deorum 恭敬神。
Suggest a Translation
See an image
栽培。敬。裝飾。敎養。衣冠。— foemineus 女衣。首飾。— animi 修身。— deorum 恭敬神。
Suggest a Translation
See an image
rin
l. Charta Theob. comit. ann. 1222. in Chartul. Campan. fol. 288. r°. :
Liceat servientibus ecclesiæ S. Salvatoris scindere longum et Cultum lignum, prout voluerint, ita quod arborem præcisam ducent, exceptis ramiculis.
cultus (1) adj.with comp.and sup.
- P. of colo, cultivated, tilled: ager cultissimus: fundus, H.: materia: cultiora loca, Cu.—Fig., neat, tidy, well-dressed: bene puella, O.: femina cultissima, O.— Polished, elegant, cultivated: animi: cultiora tempora, Cu.: carmina, O.
cultus (2) ūs, m
- COL-, labor, care, cultivation, culture: agricolarum: agrorum, L.: fructum edere sine cultu hominum: corporis: frequens, constant, V.: praediscere patrios cultūs, traditional methods of husbandry, V.—Fig., training, education, culture: malo cultu corruptus: animi, mental discipline: pueritiae, means of education, S.: honestarum artium, Ta.: Recti cultūs, H.: Quīs neque mos neque cultus erat, civilization, V.—Style, care, way of life, cultivation, civilization, refinement, luxury: a cultu provinciae abesse, Cs.: humanus civilisque: (sequar) cultūs artīsque locorum, O.: lubido ganeae ceterique cultūs, dissipation, S.: in neutram partem cultūs miser, i. e. neither by gluttony nor by stinginess, H.—An honoring, reverence, adoration, veneration: deorum: cultu venerantur numina, O.: sui, Ta.: meus, for me, Ta.—Attire, dress, garb: miserabilis, S.: forma viri miseranda cultu, V.: virilis, H.: Dianae, O.: nulla cultūs iactatio, display in armor, Ta.: cultūs dotales, bridal array, Ta.