cultura
cultura, a cultivating, care, cultivation
cultūra, ae, f. [1. colo].
- A cultivating, care, cultivation: agri, Varr. R. R. 2, praef. § 4; Cic. Sen. 15, 54; Suet. Aug. 42 al.: agelli, Lucr. 5, 1366; cf. Cic. Agr. 2, 30, 83; 2, 35, 94; id. Fl. 29, 71, and agricultura: vitis, id. Fin. 5, 14, 39.—In plur.: agri culturas docuit usus, Lucr. 5, 1447.—
- b Absol., agriculture, tillage, husbandry, in the broadest sense (cf. agricola), Varr. R. R. 1, 18; 1, 7; Quint. 10, 2, 2; Hor. C. 3, 24, 14.—In plur., of the several parts of husbandry, Col. 11, 1, 30; 11, 2, 3.—
- II Trop.
- A Care, culture, cultivation: cultura animi philosophia est, Cic. Tusc. 2, 5, 13 (v. the figure in connection); so absol.: culturae patientem commodare aurem, Hor. Ep. 1, 1, 40.—
- B An honoring: potentis amici, i. e. a courting, flattering, Hor. Ep. 1, 18, 86.—
- 2 Of religious worship (late Lat.): Dei, Lact. 5, 7 al.; Tert. Apol. 21.; Lampr. Heliog. 3 fin.
cultūra, ae, f. (colo), die Pflege, Abwartung, I) im engern Sinne, die Pflege, Abwartung des Ackers usw., die Bearbeitung, Bebauung, Bestellung, der Anbau, die Kultur, 1) im allg.: agelli, agri cultura, Cic.: vitis cultura, Cic. – im Plur., agri culturae, Lucr. 5, 1446 – meton., der Anbau, hortorum cultura, Hieron. epist. 52, 12: Plur., regio distincta culturis, durch Kulturen, Saatfelder, Salv. de gub. dei7, 2. – 2) prägn., das Kulturverfahren, der Landbau, die Landwirtschaft im weitesten Sinne, Varro, Quint. u. Hor.: im Plur. von den einzelnen Teilen der Landwirtschaft, Col. 11, 1, 30 u. 11, 2, 3. – II) im weitern Sinne: 1) die physische u. geistige Pflege, Abwartung, a) die physische, dah. Kleiderputz, Commodian. instr. 2, 17, 22. – b) die geistige Pflege, Ausbildung, animi, Cic. Tusc. 2, 13: absol. = sittliche Veredelung, Hor. ep. 1, 1, 40. – 2) die tätige Pflege übh., a) einer Gottheit, die geistige Verehrung, Anbetung, der Kultus (s. Bünem. Lact. 2, 16, 9), Min. Fel. 23, 12: c. vana, Tert. apol. 16: dei unici pia et religiosa c., Lact. 5, 7, 2: Plur., ritus sacrorum et culturae, Lact. epit. 23, 1: omnium culturarum sacerdotium, Lampr. Heliog. 3, 5: culturae impiae, Sulp. Sev. chron. 1, 51, 4: templorum culturae, Commodian. instr. 1, 35, 19. – b) die huldigende Verehrung, die jmdm. dargebrachte Huldigung, potentis amici, Hor. ep. 1, 18, 86.
sabbatizante agrorum ~a
concessisse ‥ Wirleiam in ~am et pasturam
exclusa ~a, omnis planta silvestris ‥; set ~a est ex artificio
iste prior Spendingmor redegit in ~am; resistebant ‥ homines ‥ ibi clamantes pasturam communem
per ~am terrarum diligentem
si ‥ mariscum ‥ assewiatum, inclusum et in ~am redactam [sic ] tenere possint
quilibet eorum ‥ arrabit duas acras, sc. j acram ad ~am yemalem et aliam ad ~am quadragesimalem
corda humana ‥ illas [cogitationes et voluntates ] ‥ nequaquam sine sui generis semine et laboriosa ~a concipiunt aut germinant
sinodali ~a cessante, vitiorum vepribus succrescentibus Christiane religionis fervor ‥ refrixerat
[(volucres ] in ~as hominum irruent et omnia genera messium devorabunt
in bosco et plano, pratis, pascuis et ~is
unusquisque ‥ det ‥ de unaquaque libra ij d. hoc quoque faciat de ~is et vineis
totam couturam de monasterio
totam terram ‥ inter berchariam monachorum ‥ et ~am ipsorum
vij acras prati ‥ in pratis de E. de ~a de H.
cum ‥ acciderit ‥ vi tempestatis ingruente ~am monachorum ‥ demolitam fuisse
totam ~am in boreali parte ville(
j acram terre jacentem in campis de W., viz. in ~a que vocatur Westfeld
de quocumque genere catallorum, utensilium et necessariorum domorum et ~arum melius catallum ‥(
largior v mansorum ~as, iij in villa Draegtun, ij in Suttun
de isto manerio habet episcopus B. j ~am terrae, quae ‥ jacuit in ista aecclesia(
homines liberi ‥ ij diebus in Augusto metebant in ~is regis(
j acram terrae in mea propria ~a in campo
tenet ‥ ij ~as de inlanda
quia ~e illius mei dominii jacent mixte inter terras hominum meorum
~am que vocatur Bolandwang
contigit ‥ quoddam mirabile ‥, sc. apud Oxenhale, quod in territorio in propria ‥ Dunelmensis episcopi ~a terra se elevavit in altum
de tota ~a que vocatur Chirchforlong
concessit ‥ viijxx acras terre arabilis ‥, unde ‥ sunt ‥ in ~a de Twelfacres due acre ‥, in ~a de Cherchefurlang viij acre ‥
dedi j ~am de terra mea de Innyrwic
dim. custura de Hanehurst et custura que vocatur Welcroft et v acre propinquiores de communi pastura
concessit ‥ j ~am que vocatur Wdebindthomwong’ cum parva bruera ad illam ~am pertinente(
dedi ‥ totam coturam meam de B. †wannabilem
†caturam meam super Hethul
persona recipiet nomine decime in secunda ~a post ~am electam ad semen et post femicium tres acras frumenti, unam hordei, iiij acras avene; in eadem ~a juxta personam percipit camerarius j acram frumenti
debet habere j acram frumenti in tercia meliori ~a
quot campi et quot sint ~e in dominico et quot acre arabiles in qualibet ~a
in campo boriali apud Westdyke j ~a continens xj seliones
xij acres terre jacentes divisim in xij ~is
cum ij ~is terre arabilis ‥ et ij ~is prati
eorundem [dentium ] ~e gratia alimentis abstinent a calidis
hos ‥ a paterna ~a librorum et studio subtrahit triplex cura superflua, ventris viz., vestium et domorum
ad ~am Christianae religionis
omnes certatim, qui fanis tura litabant, / lurida culturae linquunt simulacra vetustae
principes dogmatum ~arumque gentilium ‥ sua se virtute ‥ salvari debere confidunt
nullius eorum misereatur Deus, qui et veteres ~as hominibus tulere et novas qualiter observare debeant nemo novit
[scientia ] novit ‥ separare magicas illusiones et deprehendere omnes earum errores in carminibus ‥ et conjurationibus et in sacrificiis et ~is
omnia ‥ que spectant ad ~am et falsorum deorum iniquitatem ‥ supersticiosa sunt censenda
sic ‥ in parvo tempore regnum elevatum est in omni bonitate justicie et ~e
ethnicis parentibus idolorum ~ae deditis oriundus
nullus studiosius quam ego ~ae deorum nostrorum se subdidit
foeda procul fugiat primum cultura deorum
in ostendendo quod Deus colendus est et qui sunt modi ~e ejus
juxta formam et tenorem illius statuti de ~a Dei
receperunt ‥ j carucam et j ~am, j vomerem et [sic ] toto alio apparatu
sunt ibidem. iiij ~e, iij vomeres et j herpica
cum uno vomere et una ~a et dim.toughe cumplowsho emptis
cultūra, (11) æ, f. (colo), ¶ 1 [en général] culture : Cato Agr. 61, 2 ; Cic. Agr. 2, 84 ; Fl. 71 ; vitium Cic. Fin. 4, 38, culture de la vigne, cf. CM 53 ; agri culturas docuit usus Lucr. 5, 1447, lʼexpérience enseigna les différentes façons de cultiver la terre ¶ 2 [en part. et abst ] lʼagriculture : Varro R. 1, 18 ; pl. culturæ Col. Rust. 11, 1, 30, les différentes cultures ¶ 3 [fig.] a) culture [de lʼesprit, de lʼâme] : cultura animi philosophia est Cic. Tusc. 2, 13, cʼest la philosophie qui est la culture de lʼâme ; b) action de cultiver qqn, de lui faire sa cour : Hor. Ep. 1, 18, 86 ; c) action dʼhonorer, de vénérer, culte : Minuc. 23, 12 ; Lampr. Hel. 3, 5.
- 1. bewerking, verzorging, bebouwing, het bebouwen [agri; agelli; vitis];
- 2. vorming, ontwikkeling [animi];
- 3. (poët.; postklass.) verering.
Ut enormitate indictionum consumptis viribus colonorum desererentur agri, et Culturæ verterentur in silvam.Lex Wisigoth. lib. 10. tit. 1. § 9 :
De silvis, quæ indivisæ forsitan resederunt,... et fortasse fecerit Culturas.Adde § 13. Polyptychus Floriacensis :
Nonus mansus est indominicatus, ubi habet Culturas 5. et pratum, et silvas, et aquas cum farinario.Fulcherius Carnot. lib. 3. Hist. Hieros. cap. 37 :
Hic potitur vineis, ille Culturis.Sugerius de Reb. a se gestis
Culturas nostras, quas ibidem habebamus dominicas... colonis, qui ibidem inhabitarent, censuales fecimus.Charta Gaufredi Comitis Andegav. apud Chopin. lib. 3. de Sacra polit. tit. 1. § 8 :
Terram quoque, quam pater meus bubus propriis excolebat, et dicebatur Cultura Comitis.
Habet ibi de terra arabili Culturasviiii. quæ habent bunariaccciiii.
Exceptis Culturis supra quibus Rectores duarum portionum percipiunt decimam.
Quot campi, et quot sunt Culturæ in dominico, et quot acræ arabiles in qualibet Cultura.Occurrit hæc vox passim in utroque significatu, apud Gregor. Turon. lib. 6. Hist. cap. 20. lib. 9. cap. 24. Ingulfum pag. 888. Silvestrum Giraldum lib. 1. Itiner. Cambriæ cap. 2. Hemeræum in Augusta Viromand. pag. 228. in Probat. Hist. Vergiac. pag. 145. apud Doubletum pag. 882. Vassorium in Hist. Noviomensi pag. 925. Perardum pag. 17. 21. 22. 47. in Miraculis S. Vedasti n. 10. etc. Habetur etiam pluries apud Agrimensores, locis a Rigaltio indicatis.
Coitiveure, in Charta ann. 1270. ex Tabul. S. Mich. in Eremo.
Sunt ibi Culturæ tres, ubi possunt seminari inter utramque sationem, sigulæ, frumenti, hordei, modii 116.Chronicon Valcidiorense pag. 526 :
Ipse vero Comes, quæ eidem Abbatiæ ab eodem Rege conferebantur, ibidem replicavit, et designatis 95. terræ mansis, Culturis 10. cum magnis redditibus, etc.Baldricus Noviom. lib. 1. cap. 25 :
Mansos 60. Culturaseadem notione in Diplomate Rogerii Comitis Siciliæ apud Ughellum tom. 1. pag. 1023.ii. Ecclesiasii. etc.Κουλτούρα
Et duo arpenta terræ in Costura nostra desuper Volengiatum.
Pratum... situm intra hardineas ex una parte et Costuram S.V
andregesilli ex altera... Actum ann.
MS. :N'y a buef ne charue, ne villain en arée, Ne vigne prooignie, ne Couture semée.
La sus emmi cele Couture, Me faites une sepulture.
MadoxFormul. Angl. pag. 184 :
Ego Simon de Pinkeni dedi et concessi... Roberto filio Hernaldi, pro homagio suo et servitio, et proiv. marcis de gersuma, totam Coturam meam de Borthfurlong wannabilem, et tantum pratum quantum habui ibi, in campo Orientali Caturam(Coturam) meam super Hethul juxta terram molindinarii et super aliam Coturam de Hethul desuper, duas foreras cum capuciis prati.
Coutura quæ est juxta masuram Lefceline quatuor acrarum est, et valet quinque sext. frumenti.Chartular. S. Vandregesili tom. 1. fol. 22 :
Vendidi... unam pechiam terræ... intra Couturam Monachorum S. Vandregesili.
Noverint universi nos tenere ab Ecclesia Resbacensi terram des Essarts usque ad undecim quarteros continentem, medietatem Cousturæ de Luquie, etc.
Quandam Cousturam seu peciam terræ, duo millia arpenta terræ continentem.
De Custuris quas ego vel homines mei in palustribus ejusdem villæ facimus velinter
facere poterimus... Ann.
Cultura idolorum, in 8. Ildephonsi additione ad librum S. Isidori de viris illustribus, Concilia Hisp. tom. 3. pag. 78.
Cultivement, eadem acceptione, in Charta S. Ludov. reg. Franc. ann. 1254. ex Reg. feud. comit. Clarimont. in Cam. Comput. Paris. :
Nous pour regart dou Cultivement divin, etc.
Culturas, coperturas, vasa argentea... rapuerunt.Vide Cultra 1.
cultūra ae, f
- COL-, a cultivating, care, cultivation: agri, Cs.: agri deserti a culturā hominum: vitis: non ulla est oleis, not needed, V.— Agriculture, tillage, husbandry: longior annuā, H.—Fig., care, culture, cultivation: animi: culturae commodare aurem, H.—An honoring, courting: amici, H.
-
…a mari, quo Rhenus influit. Causa transeundi fuit quod ab Suebis complures annos exagitati bello premebantur et agri cultura prohibebantur. Sueborum gens est longe maxima et bellicosissima Germanorum omnium. Hi centum pagos habere dicuntur, ex quibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius ; de qua quoniam in Catone Maiore satis…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…quo modo ea fiant omnino nesciat. Num igitur si qui fundus inspiciendus aut si mandandum aliquid procuratori de agri cultura aut imperandum vilico est, Magonis Karthaginiensis sunt libri perdiscendi an hac communi intellegentia contenti esse possumus Cur ergo non…
Cicero, de Oratore
-
…eo libro, quem de rebus rusticis scripsi. De qua doctus Hesiodus ne verbum quidem fecit, cum de cultura agri scriberet. At Homerus, qui multis ut mihi videtur, ante saeculis fuit, Laertam lenientem desiderium ,…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…deinde in hac adsignatione agrorum ne illud quidem dici potest quod in ceteris, agros desertos a plebe atque a cultura hominum liberorum esse non oportere. sic enim dico, si Campanus ager dividatur, exturbari et expelli plebem ex…
Cicero, de Lege Agraria
-
…te offendet Nihil, si modo opus extabit. Num id studium censes esse vilici Minime ; quippe cum agri culturam saepissime opera deficiat. Ergo, ut vilicus naturam agri novit, dispensator litteras scit, uterque autem se a…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…nam cum hostium copiae non longe absunt, etiam si inruptio nulla facta est, tamen pecua relinquuntur, agri cultura deseritur, mercatorum navigatio conquiescit. ita neque ex portu neque ex decumis neque ex scriptura vectigal conservari potest ;…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…sermonibus ad studium fallendi studio quaestus vocabantur. Ligures duri atque agrestes ; docuit ager ipse nihil ferendo nisi multa cultura et magno labore quaesitum. Campani semper superbi bonitate agrorum et fructuum magnitudine, urbis salubritate, descriptione, pulchritudine…
Cicero, de Lege Agraria
-
…perutiles Xenophontis libri sunt, quos legite, quaeso, studiose, ut facitis. quam copiose ab eo agri cultura laudatur in eo libro, qui est de tuenda re familiari, qui Oeconomicus inscribitur atque ut intellegatis nihil ei…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…illos alunt ; hi rursus in vicem anno post in armis sunt, illi domi remanent. Sic neque agri cultura nec ratio atque usus belli intermittitur. Sed privati ac separati agri apud eos nihil est, neque longius anno…
Julius Caesar, Gallic War