damnum
damnum, hurt, harm, damage, injury, loss
- I In gen.: hauscit, hoc paullum lucri quantum ei damni adportet, Ter. Heaut. 747; cf.: si in maximis lucris paullum aliquid damni contraxerit, Cic. Fin. 5, 30, 91; id. Verr. 2, 1, 12 (with dedecus, as in Plaut. Bac. 1, 1, 37 (71); Sall. J. 31, 19; Hor. S. 1, 2, 52; 2, 2, 96 et saep.); Cic. Verr. 2, 5, 13; id. Phil. 2, 27, 67; Hor. S. 2, 3, 300; id. Ep. 1, 7, 88 et saep.: propter damna aut detrimenta aliquos miseros esse, Cic. Leg. 1, 19, 51; so with detrimenta, id. Verr. 2, 3, 98; with jactura, id. Agr. 1, 7, 21: duarum cohortium damno exercitum reducere, * Caes. B. G. 6, 44; cf. Tac. A. 1, 71; id. H. 2, 66; Curt. 8, 4; Front. Strat. 2, 5, 31 fin.: damnum dare alicui, to inflict upon one (ante-classical), Cato R. R. 149 (twice); Plaut. Cist. 1, 1, 108 (108); id. Truc. 2, 1, 17 (225); Ter. And. 143: facere, to suffer, sustain, Plaut. Capt. 2, 2, 77 (327) (opp. lucrum); Cic. Brut. 33; id. Fam. 7, 33; 10, 28, 3 al.; but also, to inflict a penalty, Dig. 9, 2, 30, § 3; Ov. F. 5, 311: capere, Dig. 9, 2, 39; and in the alliterative passage: in palaestram, ubi damnis desudascitur, Ubi pro disco damnum capiam, Plaut. Bacch. 1, 1, 34 (68): accipere, Hor. Ep. 1, 10, 28; Dig. 39, 2, 25: pati, to suffer harm, Sen. Ira, 1, 2; Dig. 9, 2, 29 (but damnum pati, also, to permit, put up with harm, Liv. 22, 41, 4; Luc. 8, 750): ferre (a favorite expression of Ovid), Ov. H. 15, 64; id. F. 1, 60; 2, 522; id. Tr. 3, 8, 34 al.: contrahere (of disease), id. Pont. 1, 10, 29 et saep.: pervenit ad miseros damno graviore colonos Pestis, id. M. 7, 552; cf. id. ib. 3, 213; 8, 777: damna tamen celeres reparant caelestia lunae, i. e. of the waning of the moon, Hor. Od. 4, 7, 13: naturae damnum, natural defect, Liv. 7, 4 fin. —Prov.: damnum appellandum est cum mala fama lucrum, Pub. Syr. 135 (Ribb.).—
- B Transf., of persons: hoc ad damnum (i. e. scortum) deferetur, Plaut. Men. 1, 2, 24 (133): cf. ib. 21 (130) and 60 (169); Ov. M. 11, 381; 12, 16; cf. id. ib. 11, 133.
- II Esp. in law.
- A A fine, mulct, penalty, Plaut. Trin. 1, 2, 182 (220); Liv. 4, 53, 7; 7, 4, 2; Gell. 20, 1, 32: quis umquam tanto damno senatorem coegit? Cic. Phil. 1, 5 fin.: eos (leges) morte, exsilio, vinclis, damno coercent, id. Off. 3, 5, 23.—
- B Freq. in the terms,
- 1 damnum injuria (datum), i. e. an injury done to another's beast or slave, for which the lex Aquilia provided compensation, (Caesulenus senex) cum ab Sabellio multam lege Aquilia damni injuria petivisset, Cic. Brut. 34, 131; id. Tull. 4, 8; 5, 11; 17, 41.—
- 2 Damnum infectum, an injury not done but threatened, and against which the person endangered might require security, Cic. Top. 4, 22; Dig. 39, 2, 3; Plin. 36, 2, 2, § 6 (cf. infectus).
II) insbes.: 1) der Verlust an Menschen, bes. im Kriege, dah. auch (wie detrimentum) = Niederlage, Schlappe, m. subj. Genet., immane rei publicae (v. Verlust zweier Heere), Vell.: militiae, Iustin.: maiore cum periculo quam damno Romani exercitus, Vell. – m. obj. Genet., utile imperatoris damnum salvo exercitu fuisset rei publicae, Vell. – absol., damna ditia (nach denen das röm. Volk mächtiger wurde), Rutil. Nam.: damna Romano accepta bello, Liv.: carpi parvis cotidie damnis, Liv.: id damnum haud aegerrime pati, Liv.: quae iactura (Einbuße) abundante multitudine inter damna (Verluste) numerata non est, Iustin. – 2) die von einem Magistrate als Strafe verhängte Einbuße, die Buße, Strafe, gew. am Vermögen, der Verlust am Vermögen, die Geldbuße, Geldstrafe, Plaut. trin. 219. Cic. Phil. 1, 12; de off. 3, 23. Liv. 4, 53, 7; 7, 4, 2. Gell. 20, 1, 32. – doch auch im allg., Plin. pan. 35, 3 (wo Ggstz. praemium). Ps. Quint. decl. 331.
ne forte nos [Deus ] ‥ vel temporalibus ~is ‥ affligat vel ad perpetuam perditionem ‥ tollat
~um,henðo
magnum ~um [AS: ] et verecundia est homini nolle esse quod esthynd , l.henðo
unum molendinum quod ‥ maximum ~um facit regi et hominibus
quilibet hoc [(aliquid armorum ] arripiat et ~um [AS: ] inde faciat, rectum est ut qui ~um fecit ~um etiam emendethearm
malum
inter dampna duo dampnum minus elige
recognitores ‥ adesse ‥ ad dicendum que ~a ipsa habuit per illam disseisinam
de placito xv m. quas ‥ R. debuit reddidisse pro ~o quod eis fecit
cum ‥ injuriosa ~orum discrimina nobis mota fuerint(
atra venenorum non sensit damna nigrorum
damna latronis
sanctissimus vir [Job ] in artiori suae ~o anxietatis
quamvis caecatus sentiret damna pupillae
ceteras ‥ copias non sine magno exercitus sui ~o delevit
quam institutionem si ‥ aliquis ‥ infringere audebit, ‥ magne pecunie ~o obnoxius erit
pro ~is equorum suorum ‥ in servicio regis
[comes de Albemarlia ] castrum suum de ~is aliorum munivit
tali precio eos [pannos ] eis habere faciat quod non sint in ~o, quia rex vult ipsum pocius esse in ~o quam ipsos
destruxit bladum suum ad ~um suum j thrave frumenti et dedecus ij sol.
exierunt plures fere de foresta in libertatem, que ibi capte erant ad ~um domini regis et detrimentum foreste sue
pisces in ~um et dedecus ipsius asportaverunt
[bosci ] afforestati ‥ ad tale ~um, viz. quod ‥ nichil de predictis boscis capere potuerunt ‥
multa ‥ attemptare presumpsit in ‥ populi nobis subditi ~um non modicum et gravamen(
ad ~um ecclesie faciunt oppositum verbis Pauli
sibi commissa abutitur potestate in ~um, prejudicium, et intolerabile gravamen prioris et prioratus
~um disseisine est xviij m.; illud reddat
ipse quesivit versus eum dedecus et ~um ut de uxore sua
habeant terras suas quietas et ~a sua per considerationem curie
petunt ~a sua versus predictos R. [et al. ]
quod illi solummodo ~a intrarent et ad ~a teneantur qui se ~um fecisse cognoverunt
abbas recuperet ~a sua vj d. versus ‥ R.
unde ~a taxantur per juratores ad xiij s. iiij d.
reddat prefato A. pixidem ‥ cum ‥ carta ‥ vel dicta separabilia ~a sibi ‥ separatim adjudicata
quas ‥ concessit ‥ clericis dictorum justiciariorum de iiijxx li. que ei adjudicate fuerunt pro ~is suis
~a x m., unde c s. cler[icis ], xx s. mar[escallo ]
~a xx m., unde clericis xx et marescallo dim. m.
[in ] illo bosco cepit porcos ‥ ut in ~o et in panagio et in defenso domini sui
cignos illos juste cepit et in ~o suo
quia invenit illos [boves ] in dompno [v. l. dampno ] suo, illos inparcavit
cum ‥ averia Fabiani ‥ in dompno suo apud Treruf [] inventa imparcare vellet Cornw
possunt capciones advocari eo quod dici poterit quod averia capta fuerunt in loco certo in ~o suo, ut in parco vel alibi in suo separali
ad capiendum ‥ animalia in ~is ‥ fratrum inventa
si quis latronem in ~o suo invenerit cum furto, clamorem super illum statim levare debet cum cornu
si quis invenerit aucas vel capras in ~o suo(
qualiter Arriana heresis ‥ cum auctore suo in eternum ~um deperiit
- 1. schade, verlies, nadeel; ➤ ~ sarcinarum; ~ incendiorum brandschade; stomachum suum -o Tullii explere (Cic.) ten koste v. Tullius zijn maag vullen; -um accipere, pati, (per)ferre schade lijden; -o afficere alqm, -um dare, inferre, afferre schade berokkenen;
- 2. (in de oorlog) nederlaag, verlies; ➤ -a accepta Romano bello;
- 3. (jur. t.t.) geldboete, geldstraf; ➤ ferre damnum detrectantibus militiam;
- 4. gebrek, fout [naturae];
- 5. (poët.) (meton.) het verloren gegane; ➤ mater circum sua -a volans om haar verloren kroost.
Si forte his duellum vel aliqua divisio advenerit, Damnum eis concessit.Alia apud eumdem :
Liberaverunt totum proprium honorem S. Mariæ de tot carrei, et de toto Damno, et de tot carnal, etc.
Dangervocant, id est, Procinctum, seu territorium, in quo si qua ob commissa crimina, irrogantur mulctæ, eæ Dominorum sunt : maxime vero usurpatur pro animalibus damnum facientibus in alterius prædio. Leges Rotharis Regis Longob. tit. 105. § 30.
Si quis peculium de Damno suo ad clausuram minaverit, etc.Mox :
Habeat ille id peculium qui in Damno invenerit.Leges Luitprandi tit. 61.
Si quis caballum in Damnum suum invenerit, etc.Magna Charta de Libertatibus Angliæ :
Exceptis averiis in alieno Damno inventis.Reg. Majestat. lib. 4. cap. 23. § 2 :
Si quis Latronem in Damno suo invenerit cum furto.Leges Burgor. Scoticor. cap. 126. § 4 :
Si quis invenerit in Damno suo aucas, gallinas, aut capros, etc.Bracton. lib. 3. tract. de Corona cap. 37. § 9 :
Dicere enim poterit captor, quod juste cepit averia sua, quia invenit in Damno suo, et secundum consuetudinem regni imparcavit illa.Fleta lib. 2. cap. 49. § 1 :
Possunt enim captiones advocari, eo quod dici poterit quod averia capta fuerunt in loco certo in Damno suo, vel in prato, vel alibi in suo separali.Monasticum Anglic. tom. 2. pag. 862 :
Animalia in Damnis dictorum fratrum inventa.
de Messeria:
Messorius si cœperit aliquam bestiam in Damno cujuslibet hominis S. Michaelis de Genesio, debet eam reddere homini in cujus Damno eam ceperit, et homo debet Messorio unum Turonense dare.
Bestes trouvées prinses en Domage, in Consuetud. Hesdinensi art. 32. Vide Dangerium.
Lequel Tassin avoit mené vaches et autres bestes ès Dangiers de la mère de l'exposant, sans sa licence.Aliæ ann. 1373. in Reg. 104. ch. 306 :
En ladite terre et ou Dangier dudit sire trouva certaines bestes desdis habitans. Icelles bestes se bouterent en un Dangier ou pasturage défendu,in aliis ann. 1406. ex Reg. 161. ch. 173. Hinc
Sergent dangereux, qui ejusmodi delicta prohibet et a delinquentibus mulctas exigit, vel eos judici defert. Lit. remiss. ann. 1403. in Reg. 158. ch. 60 :
Esquels bois nous avons droit de Dangier, c'est assavoir que toutes et quantefoiz que aucunes bestes sont trouvées esdis bois, elles sont confisquées à nous....... Robert le Fort nostre sergent Dangereux advisa de loing icelles brebis, etc.Unde
Dammagerdicebatur apparitor,
damnodeprehensum pignerabatur. Lit. remiss. ann. 1412. in Reg. 167. ch. 137 :
Come Estienne Lucat sergent de Macies, ou baillage de Mascon, eust prins et Dommagé une jument..... laquelle il vouloit mettre en toit.
Cumque altero die sedens(Herimannus Metensis Episc.) in cella Abbatis de negotiis suis strenue ageret, prandiumque ingens ex Damno nostro paratum interea expectaret.... Excepto autem Damno quod de magnifice sibi parato servitio afflictæ Ecclesiæ nostræ, duos ei Herimannus(Abbas) equos transmisit, pro quibus molendinum de Stades in vadio positum fuit.
- 3 DA-, hurt, harm, damage, injury, loss: hoc lucri quantum ei damni adportet, T.: damna aleatoria: civitatum damna: amissi corporis, Ph.: cohortium, Cs.: post damnum sic, etc., after your ruin, H.: aliena levare Damna, misfortunes, O.: damnum eius interitu fecerunt, suffered: damna ferenda arbitrari: accipere, H.: pati, to put up with, L.: Damna tulit, suffered, O.: ex quā (pace) ad rem p. damna pervenerint, S.: cum damna damnis continuarentur, defeats, Ta.: naturae, natural defect, L.: egestas facile habetur sine damno, i. e. has nothing to lose, S.: nec sibi damno foret, H.: Lingua fuit damno, O.—A lost object(poet.): mater circum sua damna volans, her stolen brood, O.—A fine, mulct, penalty: damnum inhibere, L.: tanto damno senatorem cogere: eos morte, damno coercent (leges).—In law: damnum iniuriā (datum), i. e. damage wrongfully done, trespass: ab Sabellio multam lege Aquiliā damni iniuriā petere: infectum, not suffered, i. e. threatened; hence, satis dare damni infecti alicui, to give security against loss.
-
…, odio suarum rerum mutari omnia student, turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno. Sed urbana plebes, ea vero praeceps erat de multis causis. Primum omnium, qui ubique probro atque…
Sallust, Catilina
-
…illa suis contemnet fletibus aras, et quicumque sacer, qualis ubique, lapis. non ullo gravius temptatur Cynthia damno quam sibi cum rapto cessat amore decus praecipue nostro. maneat sic semper, adoro, nec quicquam ex illa…
Propertius, Elegies
-
…ita si precibus dixerunt numina iustis victa remollescunt, si flectitur ira deorum, dic, Themi, qua generis damnum reparabile nostri arte sit, et mersis fer opem, mitissima, rebus. Mota dea est sortemque dedit Discedite…
Ovid, Metamorphoses
-
…damni infecti promiserit, non debebit praestare, quod fornix viti fecerit. Non enim eius vitio qui demolitus est damnum factum est, sed eius operis vitio quod ita aedificatum est, ut suspendi non posset. ab effectis rebus…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…med. m. Quint a. M. CICERO S. D VOLVMNIO. quod declamationibus nostris cares, damni nihil facis ; quod Hirtio invideres, nisi eum amares non erat causa invidendi, nisi forte ipsius eloquentiae magis…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…coniecturam capiam furti atque praedae. quid, si doceo, iudices, eos qui cccc mod. lucri faciunt damnum facturos fuisse, si tua iniquitas, si tui ex cohorte recuperatores non intercederent, num quis poterit in tanto…
Cicero, in Verrem
-
…in genere iniuriae aut ; in ; ratione actionis errare possit. expressae sunt enim ex unius cuiusque damno, dolore, incommodo, calamitate, iniuria publicae a praetore formulae, ad quas privata lis accommodatur. quae…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem ; quam qui dirimunt, eos morte, exsilio, vinclis, damno coërcent. Atque hoc multo magis efficit ipsa naturae ratio, quae est lex divina et humana ; cui parere…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…ut quam primum res iudicaretur, et poenam graviorem constituere, ut metu comprimeretur audacia, et illam latebram tollere damnum iniuria. quod in aliis causis debet valere et valet lege Aquilia, id ex huius modi damno quod vi…
Cicero, pro Tullio
-
…pro empto gratis dare etiamne in cellam cum cupiant gratis dare ultro pecuniam grandem addere etiamne haec tot detrimenta atque damna cum maximis iniuriis contumeliisque perferre itaque haec, iudices, quae pati nullo modo potuerunt non pertulerunt. arationes omnis…
Cicero, in Verrem
DAMNUMsignifies loss or injury of any kind, but in its particular sense it means loss or injury which a person has sustained in his property (damnum datum, factum).
Damnum in this particular sense may include loss of gain which a person is prevented from realising (lucrum cessans) as well as loss of actually acquired property (damnum emergens). The causes of damnum are either chance, accident (casus), or acts or omissions of reasonable human beings, for which they are held to be responsible.
As a rule no liability arises out of loss or injury to property caused by accident (casum nemo praestat). A person is not liable for damnum which he causes to another by the just exercise of a right which belongs to him (Dig. 39, 2, 26; 47, 9, 3.7): such damnum is sine injuria.
Dolus malus or culpa, i.e. wilful or negligent misconduct on the part of the person committing damnum, is, as a rule, necessary in order to constitute liability; but in exceptional cases a person may be liable although neither dolus malus nor culpa can be imputed to him.
A wrongful act by which damnum is caused may be either an independent delict, or the breach of some special duty to which a person has become subject as a breach of contract.
The liability to make good a loss which another has suffered is praestare damnum.
A person liable for damages is, as a rule, bound to put the injured party in the same position as he would have been in if the act by which the damage was done had not been committed. He may also be subject to a penalty. (Dig. 9, tit. 2; Windscheid, Pandekten, § § 257, 258; Mommsen, Zur Lehre vom Interesse; Poste, Gaius, § 212.)
[G.L] [E.A.W]A Latin term which signifies loss or injury of any kind; but in its particular sense means loss or injury which a person has sustained in his property. Damnum in this particular sense may include loss of gain which a person is prevented from realizing (lúcrum cessans), as well as loss of actually acquired property (damnum emergens). The causes of damnum are either chance, accident (casus), or acts or omissions of reasonable human beings for which they are held to be responsible. As a rule no liability arises out of loss or injury to property caused by accident. Dolus malus or culpa—i. e. wilful or negligent misconduct on the part of the person committing damnum—is, as a rule, necessary in order to constitute liability; but in exceptional cases a person may be liable, although neither dolus malus nor culpa can be imputed to him. A wrongful act by which damnum is caused may be either an independent delict, or the breach of some special duty to which a person has become subject as a breach of contract. The liability to make good a loss which another has suffered is praestare damnum. A person liable for damages is, as a rule, bound to put the injured party in the same position as he would have been in if the act by which the damage was done had not been committed. He may also be subject to a penalty.