decurio
decurio, to divide into decuriae
decurio2, the chief of a decuria, commander of a decuria of cavalry
- I Prop.: equites decuriati, centuriati pedites, Liv. 22, 38, v. preced. art.—Esp. to divide the people into companies or clubs for purposes of bribery and corruption: servorum delectus habebatur ... cum vicatim homines conscriberentur, decuriarentur, Cic. Sest. 15: decuriasse Plancium, conscripsisse, etc., id. Planc. 18, 45; cf. ib. 19, 47; id. Phil. 7, 6, 18; id. Q. Fr. 2, 3, 5, and v. decuriatio.— *
- II Trop.: vertex incrementis lustralibus decuriatus, i. e. of a man ten lustres old, Mart. Cap. 1, p. 1.
- the head or chief of a decuria, a decurion. The name was first given by Romulus to the head of the tenth part of a curia (cf. Nieb. Röm. Gesch. 1, p. 354). In the army, the commander of a decuria of cavalry, Varr. L. L. 5, § 91 Müll.; Veget. Mil. 2, 14; Caes. B. C. 1, 23; 1, 13; Tac. A. 13, 40; id. H. 2, 29. After the extension of the Roman dominion, the members of the senate of the municipia and the colonies were called decuriones, Dig. 50, 16, 239; 50, 2; Cod. Just. 10, 31; Cic. Sest. 4, 10; id. Rosc. Am. 9, 25; id. Clu. 14, 41; Vulg. Marc. 15, 43.—Sometimes i. q. praefectus, applied to the overseer of the persons employed in any duty about the court, e. g. a head-chamberlain: cubiculariorum, Suet. Dom. 17, PROCVLVS DECVRIO GERMANORVM (i. e. custodum corporis) TI. GERMANICI, Inscr. Orell. 2923.
~o, i. ille qui preest x viris
hic ~o, qui habet x milites
~o, qui officium carum egerit ‥, ~o, consiliarius
nunc veltrariorum monstra, falconum circinnia, ~onum †torcias [(? l. torciones ] et nebulonum furias ‥ non timemus
erat vir bonus ~o Harscoitus cognomento Musard apud dominum suum regem valde honoratus ‥, habens sub se milites
domos ‥ sic prope ‥ manerium [de Shene ] situari constituit ut futuri ~ones, viz. viri devoti, cum Cartusiensis ordinis viris sanctis ‥ optata devocionis intermiscerent solacia
cortyowre , ~o curialis, curio
- 1. (milit.) aanvoerder v.e. groep (v. ten hoogste 10 mannen) [equitum];
- 2. senator in municipia en kolonies, raadslid;
- 3. (Suet.) ~ cubiculariorum kamerheer.
- 1. in groepen van tien indelen [equites];
- 2. in afdelingen onderbrengen.
Decurio, consiliarius, in Cod. reg.
Decurionalis,
- decuria, to divide into decuriae: decuriati equites, L.— To divide into companies, enroll in clubs(for bribery): cum vicatim homines decuriarentur: improbos.
- decuria, the chief of a decuria, commander of a decuria of cavalry, Cs.— A member of a municipal senate: decurionum decretum, Cs.
-
…; iter ab Helvetiis avertit ac Bibracte ire contendit. Ea res per fugitivos L. ; Aemilii, decurionis equitum Gallorum, hostibus nuntiatur. Helvetii, seu quod timore perterritos Romanos discedere a se existimarent, eo magis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…allegatos Cn. Lentulum vatiam et C. Cornelium ista ei. eodem die senatus consultum factum est ut sodalitates decuriatique discederent lexque de iis ferretur, ut qui non discessissent ea poena quae est de vi tenerentur. A .…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…causam inopum atque imperitorum repentinos impetus comparares, cum tibi salus esse in otio nulla posset, cum desperatis ducibus decuriatos ac descriptos haberes exercitus perditorum, nonne providendum senatui fuit ne in hanc tantam materiem seditionis ista funesta fax adhaeresceret…
Cicero, de Domo sua
-
…senatus et bonorum omnium vim ac dolorem excitarent. haec doce, haec profer, huc incumbe, Laterensis, decuriasse Plancium, conscripsisse, sequestrem fuisse, pronuntiasse, divisisse ; tum mirabor te eis armis uti quae tibi lex…
Cicero, pro Plancio
-
…, vos, quaeso, qui eam detulistis adsurgite. ex lacrimis horum, iudices, existimare potestis omnis haec decuriones decrevisse lacrimantis. age vero, vicinorum quantum studium, quam incredibilis benivolentia, quanta cura est non illi in…
Cicero, pro Cluentio
-
…Quintilius Varus quaestor, L. Rubrius ; praeterea filius Domiti aliique complures adulescentes et magnus numerus equitum Romanorum et decurionum, quos ex municipiis Domitius evocaverat. hos omnes productos a contumeliis militum conviciisque prohibet ; pauca apud eos loquitur…
Julius Caesar, Civil War
-
…adoptavit, huic apud me P. Sestio maximas gratias egit, et hoc tempore eidem homines nomine commutato coloni decurionesque, fortissimi atque optimi viri, beneficium P. Sesti testimonio declarant, periculum decreto suo deprecantur. recita ,…
Cicero, pro Sestio
-
…nescio quid in rem suam convertit sed hunc funditus evertit bonis, ipse tria praedia sibi depectus est, voluntatem decurionum ac municipum omnium tantidem quanti fidem suam fecit. videte iam porro cetera, iudices, ut intellegatis fingi maleficium…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…deducit Auximumque proficiscitur ; quod oppidum Attius cohortibus introductis tenebat dilectumque toto Piceno circummissis senatoribus habebat. Adventu Caesaris cognito decuriones Auximi ad Attium Varum frequentes conveniunt ; docent sui iudicii rem non esse ; neque se neque reliquos municipes pati…
Julius Caesar, Civil War
-
…quaesivi e Balbo per codicillos quid esset in lege. rescripsit eos, qui facerent praeconium, vetari esse in decurionibus ; qui fecissent, non vetari. qua re bono animo sint et tui et mei familiares ; neque enim…
Cicero, Epistulae ad Familiares
DECU´RIOthe head or representative of a decuria.
1. The head of the decuriae into which the curiae and the senate were divided. [DECURIA1, 2.]
2. The head or commander of the decuriae of the Equites. [DECURIA3.] But decurio was in later times the name of an officer of a division of cavalry, though such division might contain any number of men (Veget. Mil. 2.14: cf. Tac. Ann. 13.40; Hist. 2.29).
3. The head or representative of a decuria in corporations. [DECURIANo. 5.] In like manner we find a decurio cubiculariorum (Suet. Dom. 17), a decurio palatii (Ammian. 20.4.20; Cod. Justin. 12.16), a decurio ostiariorum (Spon, Misc. Erud. Ant. 6. p. 214), a decurio Germanorum (Orelli, inscr. 2923), and there was even a decurio of slaves in the imperial household (Orelli, 2785).
4. But the most important decuriones were those in the municipal towns, who are the subject of the following article.
[W.S]The head or representative of a decuria.
(1) The head of the decuriae into which the curiae and the Senate were divided. See Decuria.
(2) The head or commander of the decuriae of the Equites. But decurio was in later times the name of an officer of a division of cavalry, though such division might contain any number of men (Veget. Mil. ii. 14).
(3) The head or representative of a decuria in corporations. In like manner we find a decurio cubiculariorum, a decurio palatii, a decurio ostiariorum, a decurio Germanorum, and there was even a decurio of slaves in the imperial household (Orelli, 2785).
(4) The most important decuriones were those in the municipal towns, who are the subject of the following article.