decursus
decursus2, a running down, downward course, descent
dēcursus, ūs, m.: a running down, descent, 12.523. (dēcurrō)
dēcursus, a, um, Part., from decurro.
dēcursus, ūs, m. [decurro], a running down, downward course, descent; declivity (class.).
- I Lit.
- A In gen.: montibus ex altis magnus decursus aquaï, Lucr. 1, 284; 5, 264; 944; Ov. M. 15, 266: rapidus (amnium), Verg. A. 12, 523: navium, Front. Strat. 1, 5, 6: planitiei, descent, inclination, Auct. B. Hisp. 29; hence concr., a descending aqueduct, Vitr. 8, 7: secus decursus aquarum, Vulg. Psa. 1, 3. —
- B In partic.
- 1 Milit. t. t., a manoeuvring, evolution, hostile attack, Liv. 1, 27; 42, 52; Tac. A. 2, 55; 12, 55; Front. Strat. 2, 2, 2 al.—
- b Transf., a running in armor, περιδρομή, on the occasion of a festival, Liv. 40, 9; Pers. 6, 61; Gell. 7, 3, 52; cf. decurro and decursio.—
- 2 The completion, end of a course: destitit ante decursum, neque eo secius coronatus est, Suet. Ner. 24.—
- II Trop.
- A In gen., a course: facilior erit mihi quasi decursus mei temporis, a course, career, Cic. Fam. 3, 2, 2: si forensium rerum labor decursu honorum et jam aetatis flexu constitisset, i. e. after administering every grade of office, id. de Or. 1, 1, 1.—
- B Rhetor. t. t., the rhythmical movement of a verse, Quint. 9, 4, 115; 11, 2, 25.
dēcursus, ūs, m. (decurro), das Herablaufen, -rollen, Daherlaufen, -rennen, der abwärts gehende Lauf, I) eig.: prono decursu, Catull.: decursus praeceps, Petron.: σοφιστεύω enim simul ut rus decurro, atque in decursu (Ausflug) θέσεις meas commentari non desino, Cic. – So nun bes.: a) als milit. t. t., α) als Übung od. zu einer Feier, das Manöver, dec. iustus, Liv.: dec. legionum, Tac.: decursus ludicri aut simulacra proeliorum, Gell.: alios decursu edere motus, Liv.: decursibus cohortium interesse, Tac.: hesterno die in lustratione et decursu et simulacro ludicro pugnae funestum prope proelium fecisti, Liv.: qui prior es, cur me in decursu lampada poscis? Pers. (vgl. lampas). – β) als feindl. Herabstürmen, der Überfall, facile ipso decursu superare alqm, Frontin. – m. ex u. Abl., subitus ex collibus dec., Liv.: m. in u. Akk., dec. in litora aut urbem, Tac. – b) das Durchlaufen einer Bahn (Rennbahn) bis ans Ziel, desistere ante decursum, vorm Erreichen des Ziels, Suet. Ner. 24, 2. – c) das Einlaufen, Eindringen der Schiffe in einen Hafen usw., in ore portus insula assurgit, quae illatum vento mare obiacens frangat tutumque ab utroque latere decursum navibus praestet, Plin. ep.: in quas (proras) versum pondus decursum super catenam dedit navibus, Frontin. – d) das Herablaufen, -strömen, der Ablauf, Absturz des Wassers, dec. aquarum, Ov.: fluminum, Sen. rhet.: fronde congestā et in proclive dispositā decursus imbribus quamvis magnis erat, Sen.: aversi suis decursibus amnes, Stat. – m. de od. ex u. Abl., decursus (amnium) rapidus de montibus altis, Verg.: montibus ex altis magnus decursus aquai, Lucr. – m. per u. Akk., dec. aquae per semitas, Val. Max. – e) die Senkung, einer Örtlichkeit, dec. planitiei, Auct. b. Hisp. 29, 2. – II) übtr.: a) der rhythm. Fortgang des Verses, Quint. 9, 4, 115. – b) das Durchlaufen eines Amtes wie einer Bahn, dec. honorum, die Bekleidung aller Ämter, Cic. de or. 1, 1: facilior erit mihi quasi decursus mei temporis, si etc., ich werde um so leichter die Bahn meiner Amtszeit durchlaufen, wenn usw., Cic. ep. 3, 2. § 2. – ➳ Dat. decursu, Tac. ann. 3, 33.
perpes aquaeductuum ~us ‥ arcuum fornicibus in edito sublimatus
ista est causa quia menstruum non discurrit omni mense solito, quia efficitur cibus embrionis et habet ~um in stercus genitricis
cum ‥ silvis, pratis, piscariis aquarumque ~ibus
in bosco et plano, aquis et aquarum ~ibus
R. de C. [(et alii ] ‥ in ~u aque tenencium coquinarii inter insulas de la Wike submersi sunt
edificabit unam domum ‥ juxta ~um aque prope viam regiam
si viri vitae ~us supertranscenderit conjugis suae terminum
quatenus [terram illam ] ‥ habeat quamdiu vivat; post generale vero istius ~us exitium ‥ cuicumque maluerit heredi ‥ derelinquat
post hujus vite ~um
innuit antidotum fieri decursus amoris [OF: ]nature requiert guerredon /d’amour
ut ‥ inter carnalium ~us ‥ cogitares nec hominem sed super hominem esse
post ~um centum et nonaginta annorum
in ipsius anni ~u
post tam diutinos mutue visionis intermissionum ~us
elapsis temporum paucis decursibus
per ~um temporis ‥ diffiniti
elapsis annorum ~ibus
ubi prius apprehenditur substancia quam animal, et animal quam homo, [et homo ] quam Sortes, commune †decursum [? l. deorsum ] separat [Aristoteles ] a materia; et de tali universali loquitur in littera
scietur descensus vel ~us primorum principiorum in ultimum principiatum in genere substantie
1 dēcursus, a, um, part. p. de decurro.
2 dēcursŭs, (12) ūs, m. , ¶ 1 action de descendre à la course, descente au pas de course : Liv. 1, 27, 10 ; Tac. Ann. 2, 55 || descente rapide, chute : montibus ex altis decursus aquæ Lucr. 1, 283 ; decursus de montibus altis Virg. En. 12, 523, torrent qui se précipite du haut des montagnes ¶ 2 pente [dʼun terrain] : B. Hisp. 29 ¶ 3 action de parcourir jusquʼau bout, dʼachever une course : destitit ante decursum Suet. Nero 24, il se retira avant dʼavoir achevé la course || [fig.] : facilior erit mihi quasi decursus mei temporis Cic. Fam. 3, 2, 2, il me sera plus facile dʼaller, pour ainsi dire, jusquʼau bout de mon temps ; decursus honorum Cic. de Or. 1, 1, le parcours entier de la carrière des charges ¶ 4 [milit.] évolution, exercice, manœuvre, défilé, parade : Liv. 40, 9, 10 ; Gell. 7, 3, 52 ¶ 5 [rhét.] allure, mouvement rythmique des vers : Quint. 9, 4, 115 ; 11, 2, 25.
➳ dat. decursū Tac. Ann. 3, 33.
- 1. het naar beneden lopen of rennen; ➤ prono decursu; ~ praeceps;
- 2. (milit.) (a) parademars; ➤ decursibus cohortium interesse; (b) het vijandelijk naar beneden stormen, inval, aanval [subitus ex collibus; in urbem; in litus];
- 3. (Suet.) het doorlópen, afleggen (van een renbaan); ➤ desistere ante decursum voor het doel bereikt is;
- 4. (poët.; postklass.) (v. water) het naar beneden stromen, lopen [fluminum]; ➤ ~ (amnium) rapidus de montibus;
- 5. (metaf.) voltooiing [temporis mei van mijn ambtstermijn]; het bekleden van alle (ere)ambten [honorum].
dēcursus (1)
- P. of decurro.
dēcursus (2) ūs, m
- decurro, a running down, downward course, descent: aquarum, O.: rapidus (amnium), V.—A descent, attack: subitus ex collibus, L.: in litora, Ta.—An evolution, manœuvre: iustus, L.: legionum, Ta.—A running in armor(at a festival), L.— Fig., a course, career: mei temporis: si forensium rerum labor decursu honorum constitisset, i. e. after every grade of office.