dedecus
dedecus, disgrace, dishonor, infamy, shame
Frieze-Dennison Vergil
- I In gen.: eos dolores atque carnificinas per dedecus atque maximam contumeliam te facere ausum esse? Cato ap. Gell. 10, 3, 17; so with ignominia, Cic. Div. 2, 9; with infamia, id. Cluent. 22, 61; cf. id. Cat. 1, 6; with flagitium, id. Mur. 5, 12; with probrum, id. Rosc. Am. 24, 68: vitam per dedecus amittere, Sall. C. 20, 9: in dedecora incurrunt, Cic. Fin. 1, 14, 47; cf. with damnum, Plaut. Bacch. 1, 1, 39 (73): magnum fuit generi vestro, Cic. Brut. 34, 130: dedecori est, Ter. Heaut. 334: dedecori esse (alicui), Cic. Off. 1, 33 fin.; id. Att. 8, 11 et saep.; cf. also: aliter ampla domus dedecori domino fit, id. Off. 1, 39, 139.—
- B Concr. (as sometimes our word shame), that which causes shame; a disgrace, blot, blemish: cum nec prodere visum dedecus auderet (viz., the ass's ears of Midas), Ov. M. 11, 184; cf.: naturae dedecus, a monster, said of the ass, Phaedr. 1, 21, 11; cf. Petr. 74, 9; Vulg. Sir. 3, 13. —
- II (Acc. to decus, no. II.) Like τὸ κακόν, moral dishonor, vice, turpitude; a vicious action, shameful deed, etc. (very freq.): decus, quod antiqui summum bonum esse dixerant ... itemque dedecus illi summum malum, Cic. Leg. 1, 21, 55; cf. id. Tusc. 2, 5, 14; id. Fin. 3, 11, 38: dedecus admittere, Caes. B. G. 4, 25, 5; id. B. C. 3, 64 fin.; Cic. Verr. 1, 17, 51; id. Fam. 3, 10, 2 al.: ad avertendos tantorum dedecorum rumores, Suet. Calig. 48 et saep.; of unchastity, Ov. M. 2, 473; 9, 26; Suet. Aug. 68: dedecorum pretiosus emptor, Hor. Od. 3, 6, 32: abdicamus occulta dedecoris, Vulg. 2 Cor. 4, 2.
licet ‥ ad ‥ lupanar ‥ ad infame ~us natalium propriis exuta vestibus truderetur
~us,unwlite oððe sconde
~us patula protestatione tuae serenitati profiteor
~us,bysmor
rumpe fedus, quod tibi ~ori est
ut breve sit dĕdecus longumque decus sit amicis
dēdecus in dominum papam damnumque redundat
si temporalis honor ~ore destruitur R.
primos homines vestiri non oportuit, quibus nihil ~oris inerat
rex ~us quod a Normannis perceperat ‥ aegre ferens
gravius ~oris quam damni dolore percussus
“non ita erit”, ait Cantuariensis, “‥ sed ipse luet predicatori ~us irrogatum”
- 1. smaad, schande, iets onterends; ➤ probrum atque ~; in dedecora incurrunt (Cic.); dedecori esse, fieri tot schande zijn; dedecus concipere zichzelf te schande maken; per dedecus smadelijk, schandelijk;
- 2. (meton.) schanddaad, schandelijke daad; ➤ nullo dedecore abstinere; militiae ~ oneervol gedrag in de oorlog; nullum dedecus reperire potest;
- 3. (filos. t.t.) het moreel slechte, het verdorvene; ➤ in scelera simul ac dedecora prorupit.
Et est assavoir que le Prevost de Bourges ne paye nulle amende de sentence qu'il donne contre aucune personne ; car il est Juge Royal, et pour ce ne doit nulle amende, et n'y a queDedecus Curiæ.
- disgrace, dishonor, infamy, shame: sumptūs effusi cum dedecore: iudicia operta dedecore: domus plena dedecoris: vitam per dedecus amittere, dishonorably, S.: ob tantum dedecus amens, V.: nihil est detestabilius dedecore. — A cause of shame, disgrace, blemish, reproach, dishonor: tantum, Cs.: dolor meus vestrum dedecus haberetur: prodere visum dedecus, expose the unnatural feature, O.: quod tantum evenire dedecus potest?: si una huic dedecorist parum, T.: ampla domus dedecori domini fit: naturae, Ph.—A deed of shame, outrage, disgraceful act: Omni dedecore infamis: in dedecora incurrunt: Dedecorum pretiosus emptor, H.
-
…non metuat, nemo qui non oderit. quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est quod privatarum rerum dedecus non haeret in fama quae libido ab oculis, quod facinus a manibus umquam tuis, quod flagitium a toto…
Cicero, in Catilinam
-
…praeceps erat de multis causis. Primum omnium, qui ubique probro atque petulantia maxume praestabant, item alii per dedecora patrimoniis amissis, postremo omnes, quos flagitium aut facinus domo expulerat, ii Romam sicut in sentinam confluxerant .…
Sallust, Catilina
-
…fortissumi viri Nonne emori per virtutem praestat quam vitam miseram atque inhonestam, ubi alienae superbiae ludibrio fueris, per dedecus amittere Verum enim vero, pro deum atque hominum fidem, victoria in manu nobis est viget aetas, animus…
Sallust, Catilina
-
…quae in disputando, est uberior atque latior et ad motus animorum vulgique sensus accommodatior. Custos vero virtutum omnium dedecus fugiens laudemque maxime consequens verecundia est. Atque hi quidem sunt fere quasi quidam habitus animi sic adfecti et constituti…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…ac prostravit omnia cupiditate ac furore ; vicit pudorem libido, timorem audacia, rationem amentia. tulit hoc commune dedecus familiae, cognationis, nominis graviter filius ; augebatur autem eius molestia cotidianis querimoniis et adsiduo fletu sororis ; statuit…
Cicero, pro Cluentio
-
…enim honorem, quis gloriam, quis laudem, quis ullum decus tam umquam expetivit, quam ignominiam infamiam contumeliam dedecus fugit Quarum rerum dolor est gravis testis genus hominum ad honestatem natum malo cultu pravisque opinionibus esse corruptum. Qua…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…munita pudoris et pudicitiae vi et audacia ceperit, quid me attinet dicere aut coniungere cum istius flagitio cuiusquam praeterea dedecus non faciam, iudices ; omnia vetera praetermittam, duo sola recentia sine cuiusquam infamia ponam, ex quibus coniecturam…
Cicero, in Verrem
-
…cum Atheniensibus dimicandum putabant ; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…sed perge porro. nam si illud meum turbulentissimum tempus tuo tranquillissimo praestat, quid conferam reliqua quae in te dedecoris plena fuerunt, in me dignitatis me Kalendis Ianuariis, qui dies post obitum occasumque nostrum rei publicae primus inluxit…
Cicero, in Pisonem
-
…, nullae bello subactae et ad imperium adiunctae provinciae, nulla dignitas maiorum conciliasset eam potentiam, sed forma per dedecus pecuniam et nomen nobile consceleratum impudicitia dedisset, veteres vulneribus et aetate confectosIulianos gladiatores, egentis reliquias Caesaris ludi ,…
Cicero, Epistula ad Octavianum