dicto
dicto, to dictate, suggest, remind
- I In gen. (very rare): rogarem te, ut diceres pro me tu idem, qui illis orationem dictavisses, Cic. Fin. 4, 22 fin.: mercemur servum qui dictet nomina, Hor. Ep. 1, 6, 50; cf. Gell. 4, 1, 2.—Far more freq. and class.,
- II In partic.
- A To dictate to one for writing: quod non modo Tironi dictare, sed ne ipse quidem audere scribere, Cic. Att. 13, 9; 7, 13 b. fin.; 2, 23; Quint. 2, 4, 12; 10, 3, 18; Plin. Ep. 9, 36, 2; Hor. Ep. 1, 10, 49 et saep. So of the dictating of teachers (common for want of books): memini quae mihi parvo Orbilium dictare, Hor. Ep. 2, 1, 71; cf. id. Sat. 1, 10, 75.—
- 2 Transf. As the practice of dictating came, in the course of time, to be very general (v. Gesner upon Quint. 10, 3, 18), dictare, since the Aug. per., acquired the signif. to express in written language, make, compose: elegidia, Pers. 1, 52; so, ducentos versus, Hor. S. 1, 4, 10: carmina (for which, shortly before and after, scribere), id. Ep. 2, 1, 110: codicillos, to draw up, make, Suet. Tib. 22; cf. testamentum, id. Ner. 32; hence also, summas, i. e. to dispose of by will, Dig. 32, 95; and in the pass.: non unus tibi rivalis dictabitur heres, appointed, designated, Juv. 6, 218; so, actionem, to draw up a declaration, Suet. Rhet. 2; and among jurists in gen., to bring an action, go to law, Dig. 15, 1, 50; also, judicium, ib. 9, 4, 22; 49, 9, 3 al.—
- B To prescribe, recommend, order, dictate (cf. 2. dico, no. I. B. 10; in this sense the primitive of dictator, although no ante-Aug. examples occur): sportulam, Quint. 11, 3, 131: dictataque jurant Sacramenta deis, Sil. 10, 448.—
- 2 Transf., of abstract subjects: ita videtur ratio dictare, Quint. 3, 4, 11; cf. Dig. 1, 2, § 11: quibus sordet omne, quod natura dictavit, Quint. 8, prooem. § 26; so with acc., id. 1, 3, 16; 2, 15, 6; Plin. 26, 4, 9, § 20.
- —Hence, dictāta, ōrum, n. (acc. to no. II. A.).
- A Things dictated by the master to his scholars, i. e. lessons, exercises, rules, Cic. Q. Fr. 3, 1, 4; id. Fin. 4, 4, 10; id. N. D. 1, 26; id. Tusc. 2, 11, 96; Hor. Ep. 1, 1, 55; 1, 18, 13; Pers. 1, 29 al.—Also, in gen.,
- B Precepts, rules, e. g. for gladiators, Suet. Caes. 26; for mimes, Juv. 5, 122.
- 1. vaak zeggen;
- 2. dicteren [versūs; carmina];
- 3. bevelen;
- 4. laten opschrijven of vervaardigen [codicillos];
- 5. (jur.) instellen [iudicium een proces].
- 2 dico, to dictate, suggest, remind: tu idem, qui illis orationem dictavisses, put in their mouths: Mercemur servum qui dictet nomina (i. e. nomenclatorem), H.: Tironi (opp. ipse scribere): ducentos versūs, H.: Haec tibi dictabam, (addressed)to you, H.: Carmina, memini quae mihi Orbilium dictare, H.: Carmina dictant, i. e. compose, H.: Non unus tibi rivalis dictabitur heres, appointed, designated, Iu.: quod tu numquam rescribere possis, i. e. direct the charge(on his books), H.
-
…esse debilitari dolore, frangi, succumbere. nam ista vestra Si gravis, brevis ; si longus, levis dictata sunt. virtutis, magnitudinis animi, patientiae, fortitudinis fomentis dolor mitigari solet. Audi, ne longe abeam…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…infima scito molliorem. res Romanae se sic habebant erat non nulla spes comitiorum sed incerta, erat aliqua suspicio dictaturae, ne ea quidem certa, summum otium forense sed senescentis magis civitatis quam adquiescentis, sententia autem nostra in…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…epistula mea ad Varronem valdene tibi placuit male mi sit si umquam quicquam tam enitar. ergo ne Tironi quidem dictavi qui totas περιοχὰς persequi solet sed Spintharo syllabatim. Scr. in Tusculano prid. Id. Mai. a…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…assentior, dum modo de isdem rebus ne Graecos quidem legendos putent. res vero bonas verbis electis graviter ornateque dictas quis non legat nisi qui se plane Graecum dici velit, ut a Scaevola est praetore salutatus Athenis Albucius .…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…quid tandem talibus viris responderes Rogarem te, inquit, ut diceres pro me tu idem, qui illis orationem dictavisses, vel potius paulum loci mihi, ut iis responderem, dares, nisi et te audire nunc mallem et…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…publicae datum, se liberam civitatem esse velle, cum dictatoris nomen, quod saepe iustum fuisset, propter perpetuae dictaturae recentem memoriam funditus ex re publica sustulisset. liberatus periculo caedis paucis post diebus senatus ; uncus impactus est fugitivo…
Cicero, Philippicae
-
…. MARCVS QVINTO FRATRI SALVTEM. non occupatione, qua eram sane impeditus, sed parvula lippitudine adductus sum ut dictarem hanc epistulam et non, ut ad te soleo, ipse scriberem. et primum me tibi excuso in eo…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…omnia. sed mihi quidem βεβίωται ; viderint iuvenes. tu mea curabis, ut curas. haec scripsi seu dictavi apposita secunda mensa apud Vestorium. postridie apud Hirtium cogitabam et quidem πεντέλοιπον. sic hominem traducere ad optimatis paro…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…superiores autem artificio et via tradiderunt. quae quidem res efficit, ne necesse sit isdem de rebus semper quasi dictata decantare neque a commentariolis suis discedere. nam qui sciet ubi quidque positum sit quaque eo veniat, is ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…fructus erat, tamen mortali immortalitatem non arbitror contemnendam. recordare igitur illum, M. Antoni, diem quo dictaturam sustulisti ; pone ante oculos laetitiam senatus populique Romani ; confer cum hac nundinatione tua tuorumque tum intelleges quantum inter…
Cicero, Philippicae